శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రా యజ్ఞదిదృక్షవః । తత్రేయుః సర్వరాజానో రాజ్ఞాం ప్రకృతయో నృప

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు — యజ్ఞాన్ని చూడాలని ఆశతో — అక్కడికి వచ్చారు. రాజులు, వారి ప్రజలు కూడా, రాజా, అక్కడికి చేరారు.

తతస్తే దేవయజనం బ్రాహ్మణాః స్వర్ణలాఙ్‌గలైః । కృష్ట్వా తత్ర యథామ్నాయం దీక్షయాం చక్రిరే నృపమ్

తర్వాత బ్రాహ్మణులు బంగారు లాంగళ్లతో యజ్ఞస్థలాన్ని సంప్రదాయ ప్రకారం సిద్ధం చేసి, రాజును దీక్షకు అర్హుడిగా చేశారు.

హైమాః కిలోపకరణా వరుణస్య యథా పురా । ఇన్ద్రాదయో లోకపాలా విరిఞ్చిభవసంయుతాః

అక్కడ ఉపయోగించిన పరికరాలన్నీ బంగారంతో తయారయ్యాయి, పూర్వకాలంలో వరుణునికి చేసినట్లుగా. ఇంద్రుడు మొదలుకొని లోకపాలకులు, బ్రహ్మా, శివుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

సగణాః సిద్ధగన్ధర్వా విద్యాధరమహోరగాః । మునయో యక్షరక్షాంసి ఖగకిన్నరచారణాః

సిద్ధులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, మహానాగులు, మునులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పక్షులు, కిన్నరులు, చారణులు — వీరందరూ తమ తమ పరివారాలతో వచ్చారు.

రాజానశ్చ సమాహూతా రాజపత్‍న్యశ్చ సర్వశః । రాజసూయం సమీయుః స్మ రాజ్ఞః పాణ్డుసుతస్య వై

రాజులు, వారి భార్యలతో కలిసి, పాండుపుత్రుని రాజసూయ యజ్ఞానికి ఆహ్వానించబడి అక్కడికి వచ్చారు.

మేనిరే కృష్ణభక్తస్య సూపపన్నమవిస్మితాః । అయాజయన్ మహారాజం యాజకా దేవవర్చసః । రాజసూయేన విధివత్ ప్రచేతసమివామరాః

కృష్ణభక్తుడైన వానికి ఇది తగినదేనని అందరూ ఆశ్చర్యంతో భావించారు. దివ్య కాంతిగల యాజకులు మహారాజునికి రాజసూయాన్ని సక్రమంగా నిర్వహించారు, దేవతలు ప్రచేతసునికి చేసినట్లుగా.

సూత్యేఽహన్యవనీపాలో యాజకాన్ సదసస్పతీన్ । అపూజయన్ మహాభాగాన్ యథావత్ సుసమాహితః

యజ్ఞం జరిగే రోజు భూమిపతి, మనస్సంతా ఏకాగ్రతతో, యాజకులను, సభాపతులను యథావిధిగా ఘనంగా సత్కరించాడు.

సదస్యాగ్ర్యార్హణార్హం వై విమృశన్తః సభాసదః । నాధ్యగచ్ఛన్ నన్ననైకాన్త్యాత్ సహదేవస్తదాబ్రవీత్

సభ్యులు, అత్యున్నత సత్కారానికి అర్హుడు ఎవరో ఆలోచిస్తూ ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోయారు. అప్పుడు సహదేవుడు మాట్లాడాడు.

అర్హతి హ్యచ్యుతః శ్రైష్ఠ్యం భగవాన్సాత్వతాం పతిః । ఏష వై దేవతాః సర్వా దేశకాలధనాదయః

సాత్వతుల అధిపతి అయిన అచ్యుతుడు నిజంగా అత్యున్నత సత్కారానికి అర్హుడు. దేవతలు, దేశాలు, కాలాలు, ధనాదులు అన్నీ ఆయనలోనే ఉన్నాయి.

యస్ ఆత్మకమిదం విశ్వం క్రతవశ్చ యదాత్మకాః । అగ్నిరాహుతయో మంత్రాః సాఙ్ఖ్యం యోగశ్చ యత్పరః

ఈ విశ్వమంతా ఆయన ఆత్మస్వరూపమే. యజ్ఞాలు, అగ్నిలో హోమాలు, మంత్రాలు, సాంఖ్యయోగాలు అన్నీ ఆయనకోసమే జరుగుతాయి.

ఏక ఏవాద్‌వితీయోఽసౌ అవైతదాత్మ్యమిదం జగత్ । ఆత్మనాత్మాశ్రయః సభ్యాః సృజత్యవతి హన్త్యజః

ఈ జగత్తు అంతా ద్వైతం లేని ఒకే ఒక ఆయనతోనే నిండిపోయి ఉంది. జన్మలేని ఆయన తన ఆత్మ ద్వారా సృష్టిని సృష్టించి, పోషించి, సంహరిస్తాడు, ఓ సభ్యులారా!

వివిధానీహ కర్మాణి జనయన్ యదవేక్షయా । ఈహతే యదయం సర్వః శ్రేయో ధర్మాదిలక్షణమ్

ఇక్కడ జరిగే ఎన్నో కార్యాలు ఆయన దృష్టితోనే జరుగుతాయి. ధర్మాది లక్షణమైన శ్రేయస్సు ఏదైనా కోరితే, అది కూడా ఆయన నుంచే లభిస్తుంది.

తస్మాత్ కృష్ణాయ మహతే దీయతాం పరమార్హణమ్ । ఏవం చేత్సర్వభూతానాం ఆత్మనశ్చార్హణం భవేత్

కాబట్టి, మహాత్ముడైన కృష్ణునికి అత్యున్నత సత్కారం ఇవ్వాలి. అలా చేస్తే, సమస్త భూతాలకు, ఆత్మకూ సత్కారం చేసినట్లవుతుంది.

సర్వభూతాత్మభూతాయ కృష్ణాయానన్యదర్శినే । దేయం శాన్తాయ పూర్ణాయ దత్తస్యానన్త్యమిచ్ఛతా

కృష్ణుడు సమస్త ప్రాణుల ఆత్మ, ఇతరులను చూడని, శాంతుడు, సంపూర్ణుడు. దానం చేసిన ఫలితం అనంతంగా కావాలనుకునే వాడు ఆయనకు సత్కారం చేయాలి.

ఇత్యుక్త్వా సహదేవోఽభూత్ తూష్ణీం కృష్ణానుభావవిత్ । తచ్ఛ్రుత్వా తుష్టువుః సర్వే సాధు సాధ్వితి సత్తమాః

ఇలా చెప్పి, కృష్ణుని మహిమను తెలిసిన సహదేవుడు మౌనంగా నిలిచిపోయాడు. ఇది విని, అందరూ 'బాగుంది, బాగుంది!' అని ప్రశంసించారు.

శ్రుత్వా ద్‌విజేరితం రాజా జ్ఞాత్వా హార్దం సభాసదామ్ । సమర్హయద్‌ధృషీకేశం ప్రీతః ప్రణయవిహ్వలః

బ్రాహ్మణుడు చెప్పిన మాటలు విని, సభ్యుల మనస్సును గ్రహించిన రాజు, ఆనందంతో, ప్రేమతో, హృషీకేశుడిని ఘనంగా సత్కరించాడు.

తత్పాదావవనిజ్యాపః శిరసా లోకపావనీః । సభార్యః సానుజామాత్యః సకుటుమ్బో వహన్ముదా

కృష్ణుని పాదాలను కడిగి, ఆ పవిత్ర జలాన్ని తలపై ధరించాడు. తన భార్యలు, సోదరులు, మంత్రులు, కుటుంబంతో కలిసి ఆనందంగా ఆ పని చేశాడు.

వాసోభిః పీతకౌషేయైః భూషణైశ్చ మహాధనైః । అర్హయిత్వాశ్రుపూర్ణాక్షో నాశకత్ సమవేక్షితుమ్

పసుపు రంగు పట్టు వస్త్రాలు, విలువైన ఆభరణాలతో అతిథిని సత్కరించి, కన్నీళ్లు నిండిన కళ్లతో అతడిని చూడలేకపోయాడు.

ఇత్థం సభాజితం వీక్ష్య సర్వే ప్రాఞ్జలయో జనాః । నమో జయేతి నేముస్తం నిపేతుః పుష్పవృష్టయః

అతడిని ఇలా గౌరవించడాన్ని చూసి, అందరూ చేతులు జోడించి, 'జయము! నమస్కారం!' అని పలుకుతూ అతనికి నమస్కరించారు. ఆ సమయంలో పుష్పవృష్టి కురిసింది.

( వసంతతిలకా ) ఇత్థం నిశమ్య దమఘోషసుతః స్వపీఠాద్ ఉత్థాయ కృష్ణగుణవర్ణనజాతమన్యుః । ఉత్క్షిప్య బాహుమిదమాహ సదస్యమర్షీ సంశ్రావయన్ భగవతే పరుషాణ్యభీతః

ఇలా జరుగుతున్నదాన్ని విని, దమఘోషుని కుమారుడు కృష్ణుని మహిమను విన్నందుకు కోపంతో తన ఆసనంనుండి లేచి, చేతులను పైకి ఎత్తి, భయపడకుండా సభలోని అందరికీ కఠినంగా మాట్లాడి, ఆ మాటలను భగవంతునికి వినిపించాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఈశో దురత్యయః కాల ఇతి సత్యవతీ శ్రుతిః । వృద్ధానామపి యద్ బుద్ధిః బాలవాక్యైర్విభిద్యతే

సత్యవతీ వంశపు వేదపారంపర్యం ఇలా చెబుతుంది: 'ప్రభువు కాలమూర్తి, దుర్జేయుడు.' అయినా, పెద్దల జ్ఞానం కూడా కొన్నిసార్లు పిల్లల మాటల వల్ల మాయమవుతుంది.

యూయం పాత్రవిదాం శ్రేష్ఠా మా మన్ధ్వం బాలభాషీతమ్ । సదసస్పతయః సర్వే కృష్ణో యత్ సమ్మతోఽర్హణే

మీరు యోగ్యతను తెలుసుకునే వారిలో శ్రేష్ఠులు. పిల్లల మాటలకు మోసపోవద్దు. ఈ సభలోని అందరూ కృష్ణుడు ఈ గౌరవానికి అర్హుడని ఒప్పుకున్నారు.

తపోవిద్యావ్రతధరాన్ జ్ఞానవిధ్వస్తకల్మషాన్ । పరమఋషీన్ బ్రహ్మనిష్ఠాన్ లోకపాలైశ్చ పూజితాన్

తపస్సు, విద్య, వ్రతాలు పాటిస్తూ, జ్ఞానంతో పాపాలు తొలగించుకున్న, పరమ ఋషులై, బ్రహ్మనిష్ఠులై, లోకపాలులచే గౌరవింపబడే వారిని —

సదస్పతీన్ అతిక్రమ్య గోపాలః కులపాంసనః । యథా కాకః పురోడాశం సపర్యాం కథమర్హతి

ఇలాంటి సభాధిపతులను దాటి, ఒక గోపుడు, తన వంశానికి కళంకంగా ఉన్నవాడు, ఎలా గౌరవార్చనకు అర్హుడు అవుతాడు? అది కాకపోతే, కాకి హవిస్సును పొందినట్టు కదా!

వర్ణాశ్రమకులాపేతః సర్వధర్మబహిష్కృతః । స్వైరవర్తీ గుణైర్హీనః సపర్యాం కథమర్హతి

వర్ణాశ్రమ, కులం లేని, అన్ని ధర్మాలనుండి బహిష్కృతుడై, తన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించే, గుణాలు లేని వాడు — అతడు గౌరవానికి ఎలా అర్హుడు అవుతాడు?

యయాతినైషాం హి కులం శప్తం సద్‌భిర్బహిష్కృతమ్ । వృథాపానరతం శశ్వత్ సపర్యాం కథమర్హతి

వాస్తవానికి, వీరి వంశాన్ని యయాతి శపించి, సద్బుద్ధి గలవారు బహిష్కరించారు. ఎప్పుడూ వ్యర్థంగా మద్యం సేవించే వీరు గౌరవానికి ఎలా అర్హులు?

బ్రహ్మర్షిసేవితాన్ దేశాన్ హిత్వైతేఽబ్రహ్మవర్చసమ్ । సముద్రం దుర్గమాశ్రిత్య బాధన్తే దస్యవః ప్రజాః

బ్రహ్మర్షులు సేవించిన భూములను వదిలి, బ్రాహ్మణ తేజస్సు లేకుండా, సముద్రాన్ని ఆశ్రయించి, దొంగల్లా ప్రజలను ఇబ్బంది పెడుతున్నారు వీరు.

ఏవం ఆదీన్యభద్రాణి బభాషే నష్టమఙ్‌గలః । నోవాచ కిఞ్చిద్ భగవాన్ యథా సింహః శివారుతమ్

అతడు ఇలా అనేక అపశకునమైన మాటలు మాట్లాడాడు. తన అదృష్టం పోయింది. కానీ భగవంతుడు, నక్క అరుపు విన్న సింహంలా, ఏమీ స్పందించలేదు.

భగవన్ నిన్దనం శ్రుత్వా దుఃసహం తత్సభాసదః । కర్ణౌ పిధాయ నిర్జగ్ముః శపన్తశ్చేదిపం రుషా

భగవంతుని నిందను, భరించలేని మాటలను విని, సభలో ఉన్నవారు చెవులు మూసుకుని, కోపంతో చెది రాజును శపిస్తూ బయటకు వెళ్లిపోయారు.