శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

భీమసేనోఽర్జునః కృష్ణో బ్రహ్మలిఙ్‌గధరాస్త్రయః । జగ్ముర్గిరివ్రజం తాత బృహద్రథసుతో యతః

భీమసేనుడు, అర్జునుడు, కృష్ణుడు—బ్రాహ్మణుల వేషంలో ఉన్న ఈ ముగ్గురు—బృహద్రథుని కుమారుడు ఉన్న గిరివ్రజానికి వెళ్లారు.

తే గత్వాఽఽతిథ్యవేలాయాం గృహేషు గృహమేధినమ్ । బ్రహ్మణ్యం సమయాచేరన్ రాజన్యా బ్రహ్మలిఙ్‌గినః

అతిథి సమయానికి అక్కడికి చేరి, ఆ గృహస్థుని ఇంట్లోకి ప్రవేశించారు. రాజకుమారులు బ్రాహ్మణుల వేషంలో, ఆచారం ప్రకారం ప్రవర్తించారు.

రాజన్ విద్ధ్యతిథీన్ ప్రాప్తాన్ అర్థినో దూరమాగతాన్ । తన్నః ప్రయచ్ఛ భద్రం తే యద్‌ వయం కామయామహే

రాజా! మేము దూరం నుండి వచ్చిన అతిథులు, కోరుకునేవారు అని తెలుసుకో. మేము కోరినది మాకు అనుగ్రహించు. నీకు మంగళం కలగాలి.

కిం దుర్మర్షం తితిక్షూణాం కిం అకార్యం అసాధుభిః । కిం న దేయం వదాన్యానాం కః పరః సమదర్శినామ్

ధైర్యశాలులకు ఏమి అసహ్యంగా ఉంటుంది? దుర్మార్గులకు ఏమి చేయరాని పని? ఉదారులకు ఏమి ఇవ్వరాని వస్తువు? సమదృష్టి కలవారిలో ఎవరు గొప్పవారు?

యోఽనిత్యేన శరీరేణ సతాం గేయం యశో ధ్రువమ్ । నాచినోతి స్వయం కల్పః స వాచ్యః శోచ్య ఏవ సః

ఈ నశ్వరమైన శరీరంతో, ధర్మవంతులలో నిలిచిపోయే కీర్తిని సంపాదించగలిగినా, తానే ఆ కీర్తిని పొందని వాడు నిజంగా దయనీయుడు.

హరిశ్చన్ద్రో రన్తిదేవ ఉఞ్ఛవృత్తిః శిబిర్బలిః । వ్యాధః కపోతో బహవో హ్యధ్రువేణ ధ్రువం గతాః

హరిశ్చంద్రుడు, రంతిదేవుడు, శిబి, బలి, వేటగాడు, పావురం—ఇలాంటి అనేక మంది నశ్వరమైన దేహంతో శాశ్వతమైన కీర్తిని పొందారు.

శ్రీశుక ఉవాచ - స్వరైరాకృతిభిస్తాంస్తు ప్రకోష్ఠైర్జ్యాహతైరపి । రాజన్యబన్ధూన్ విజ్ఞాయ దృష్టపూర్వానచిన్తయత్

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — వారి స్వరం, రూపం, విల్లుబాణాల ముద్రలు చూసి, వారు రాజకుమారులని గుర్తించి, ముందే చూసినవారని అర్థం చేసుకుని ఆలోచించాడు.

రాజన్యబన్ధవో హ్యేతే బ్రహ్మలిఙ్‌గాని బిభ్రతి । దదాని భిక్షితం తేభ్య ఆత్మానమపి దుస్త్యజమ్

ఈ రాజకుల బంధువులు ఇప్పుడు బ్రాహ్మణుల వేషంలో ఉన్నారు. వారికి నేను అడిగిన దానం మాత్రమే కాదు, విడిచిపెట్టడం కష్టమైన నా ప్రాణాన్నికూడా ఇస్తాను.

బలేర్ను శ్రూయతే కీర్తిః వితతా దిక్ష్వకల్మషా । ఐశ్వర్యాద్‌ భ్రంశితస్యాపి విప్రవ్యాజేన విష్ణునా

బలిచక్రవర్తి కీర్తి పాపరహితంగా అన్ని దిక్కులకూ వ్యాపించింది అని వినిపిస్తుంది. విష్ణువు బ్రాహ్మణ రూపంలో వచ్చి ఆయన ఐశ్వర్యాన్ని తీసుకున్నా, ఆ కీర్తి తగ్గలేదు.

శ్రియం జిహీర్షతేన్ద్రస్య విష్ణవే ద్విజరూపిణే । జానన్నపి మహీం ప్రాదాద్‌ వార్యమాణోఽపి దైత్యరాట్

ఇంద్రుని ఐశ్వర్యాన్ని కోరుతూ బ్రాహ్మణ రూపంలో వచ్చిన విష్ణువుని గురించి తెలిసినా, ఆ దైత్యరాజు బలిచక్రవర్తి, అతన్ని ఆపినా, భూమిని దానం చేశాడు.

జీవతా బ్రాహ్మణార్థాయ కో న్వర్థః క్షత్రబన్ధునా । దేహేన పతమానేన నేహతా విపులం యశః

బ్రాహ్మణుల కోసం బ్రతికే క్షత్రియుని శరీరానికి ఇంకేం ఉపయోగం? ఇక్కడ శరీరం పడిపోతే అపారమైన కీర్తి లభిస్తుంది.

ఇత్యుదారమతిః ప్రాహ కృష్ణార్జునవృకోదరాన్ । హే విప్రా వ్రియతాం కామో దదామ్యాత్మశిరోఽపి వః

అలా ఉదారమైన మనసుతో ఆయన కృష్ణుడు, అర్జునుడు, భీమసేనుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ బ్రాహ్మణులారా, మీ కోరికను చెప్పండి. నా తలని కూడా మీకు ఇస్తాను.'

శ్రీభగవానువాచ - యుద్ధం నో దేహి రాజేన్ద్ర ద్వన్ద్వశో యది మన్యసే । యుద్ధార్థినో వయం ప్రాప్తా రాజన్యా నాన్యకాఙ్‌క్షిణః

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు – 'ఓ రాజేంద్రా, మనం ద్వంద్వ యుద్ధానికి సిద్ధమైతే యుద్ధానికి అనుమతి ఇవ్వు. మేము రాజవంశీయులతో యుద్ధం చేయాలని మాత్రమే వచ్చాము, ఇంకేం కోరిక లేదు.'

అసౌ వృకోదరః పార్థః తస్య భ్రాతార్జునో హ్యయమ్ । అనయోర్మాతులేయం మాం కృష్ణం జానీహి తే రిపుమ్

ఇతడు భీమసేనుడు, ఇతని అన్నయ్య అర్జునుడు. నేను కృష్ణుడు, వీరి మామయ్యను, నీ శత్రువునిగా తెలుసుకో.

ఏవమావేదితో రాజా జహాసోచ్చైః స్మ మాగధః । ఆహ చామర్షితో మన్దా యుద్ధం తర్హి దదామి వః

ఇలా తెలిసిన మాగధ రాజు గట్టిగా నవ్వి, కోపంతో ఇలా అన్నాడు: 'అయితే, ఓ మూర్ఖులారా, మీకు యుద్ధాన్ని ఇస్తాను.'

న త్వయా భీరుణా యోత్స్యే యుధి విక్లవతేజసా । మథురాం స్వపురీం త్యక్త్వా సముద్రం శరణం గతః

నీ వంటి భయపడే వాడితో నేను యుద్ధం చేయను. నీ పరాక్రమం నమ్మదగినది కాదు. నువ్వు నీ స్వగ్రామమైన మధురను వదిలి సముద్రం దగ్గర ఆశ్రయం పొందావు.

అయం తు వయసా తుల్యో నాతిసత్త్వో న మే సమః । అర్జునో న భవేద్ యోద్ధా భీమస్తుల్యబలో మమ

ఇతడు వయసులో నాకు సమానమైనవాడు కానీ బలంలో సమానముకాదు. అర్జునుడు యుద్ధానికి తగినవాడు కాదు. భీముడు మాత్రం నా బలానికి సమానం.

ఇత్యుక్త్వా భీమసేనాయ ప్రాదాయ మహతీం గదామ్ । ద్వితీయాం స్వయమాదాయ నిర్జగామ పురాద్ బహిః

అని చెప్పి, భీమసేనుడికి పెద్ద గదను ఇచ్చి, తాను ఇంకొకటి తీసుకుని, పట్టణం బయటకు వెళ్లాడు.

తతః సమే ఖలే వీరౌ సంయుక్తావితరేతరౌ । జఘ్నతుర్వజ్రకల్పాభ్యాం గదాభ్యాం రణదుర్మదౌ

తర్వాత ఆ ఇద్దరు వీరులు సమానంగా యుద్ధరంగంలో ఎదురెదురుగా నిలబడి, యుద్ధ ఉన్మాదంతో, వజ్రంలాంటి గదలతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.

మణ్డలాని విచిత్రాణి సవ్యం దక్షిణమేవ చ । చరతోః శుశుభే యుద్ధం నటయోరివ రఙ్‌గిణోః

వారు ఎడమ, కుడి వైపులా వలయాకారంగా తిరుగుతూ చేసిన యుద్ధం, రంగస్థలంలో నాట్యం చేసే నర్తకుల్లా అందంగా కనిపించింది.

తతశ్చటచటాశబ్దో వజ్రనిష్పేషసన్నిభః । గదయోః క్షిప్తయో రాజన్ దన్తయోరివ దన్తినోః

ఆ తర్వాత వారి గదలు ఒకదానికొకటి తాకినప్పుడు, వజ్రాల మోతలాగా గట్టిగా శబ్దం వినిపించింది, అది ఏనుగుల దంతాలు ఢీకొనినట్టు ఉండింది.

( వసంతతిలకా ) తే వై గదే భుజజవేన నిపాత్యమానే అన్యోన్యతోంఽసకటిపాదకరోరుజత్రూన్ । చూర్ణీబభూవతురుపేత్య యథార్కశాఖే సంయుధ్యతోర్ద్విరదయోరివ దీప్తమన్వ్యోః

వారి చేతుల వేగంతో గదలు ఒకరినొకరు భుజాలు, నడుము, పాదాలు, మోకాళ్లు, తలలు తాకి పగిలిపోయాయి. అది రెండు అగ్ని ఏనుగులు పోరాడినప్పుడు సూర్యకిరణాలు విరిగినట్టు కనిపించింది.

ఇత్థం తయోః ప్రహతయోర్గదయోర్నృవీరౌ క్రుద్ధౌ స్వముష్టిభిరయఃస్పరశైరపిష్టామ్ । శబ్దస్తయోః ప్రహరతోరిభయోరివాసీన్ నిర్ఘాతవజ్రపరుషస్తలతాడనోత్థః

అలా ఆ ఇద్దరు వీరులు గదలతో కొట్టుకున్నప్పుడు, కోపంతో తమ ఇనుప వంటి ముష్టులతో కూడా ఒకరినొకరు బలంగా కొట్టుకున్నారు. వారి చేతుల మోతలు, మబ్బుల మోగుడు వజ్రాల్లా భయంకరంగా వినిపించాయి.

( అనుష్టుప్ ) తయోరేవం ప్రహరతోః సమశిక్షాబలౌజసోః । నిర్విశేషమభూద్ యుద్ధం అక్షీణజవయోర్నృప

వారు ఇద్దరూ సమానమైన విద్య, బలం, ఉత్సాహంతో ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటూ, ఎవరికీ శక్తి తగ్గకుండా యుద్ధం కొనసాగింది, రాజా.

ఏవం తయోర్మహారాజ యుధ్యతోః సప్తవింశతిః । దినాని నిరగంస్తత్ర సుహృద్‌వన్ నిశి తిష్ఠతోః

అలా, మహారాజా, ఆ ఇద్దరు యుద్ధం చేస్తూ, వారి స్నేహితులు రాత్రిపూట చూస్తుండగా, ఇరవై ఏడురోజులు అక్కడ గడిచిపోయాయి.

ఏకదా మాతులేయం వై ప్రాహ రాజన్ వృకోదరః । న శక్తోఽహం జరాసన్ధం నిర్జేతుం యుధి మాధవ

ఒకసారి, ఓ రాజా, వృకోదరుడు తన మేనమామ అయిన మాధవునితో ఇలా అన్నాడు: "మాధవా, యుద్ధంలో నేను జరాసంధుడిని ఓడించలేను."

శత్రోర్జన్మమృతీ విద్వాన్ జీవితం చ జరాకృతమ్ । పార్థమాప్యాయయన్ స్వేన తేజసాచిన్తయద్ధరిః

శత్రువు జన్మ మరణాలను, అతని ప్రాణం జరా వల్ల నిలిచిందని తెలుసుకున్న హరి, తన తేజంతో పార్థుడిని బలపరిచి, ఏం చేయాలో ఆలోచించాడు.

సఞ్చిన్త్యారివధోపాయం భీమస్యామోఘదర్శనః । దర్శయామాస విటపం పాటయన్నివ సంజ్ఞయా

అరిని చంపే మార్గాన్ని ఆలోచించిన అనంతరం, ఎప్పుడూ తప్పు లేని దృష్టి కలిగిన వాడు, ఒక కొమ్మను చీల్చినట్లు సంకేతంగా భీమునికి చూపించాడు.

తద్‌విజ్ఞాయ మహాసత్త్వో భీమః ప్రహరతాం వరః । గృహీత్వా పాదయోః శత్రుం పాతయామాస భూతలే

ఆ సంకేతాన్ని గ్రహించిన మహాబలుడు భీముడు, యుద్ధంలో అగ్రగణ్యుడు, తన శత్రువును కాళ్లతో పట్టుకుని భూమిపై పడేశాడు.