శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే భగవద్యానవిచారే నామ సప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు పఠించదగిన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలో, ఉత్తరార్థంలో, భగవద్జ్ఞాన విచారణ అనే డెబ్బైవ వ అధ్యాయము పూర్తయింది.

ఉద్ధవమంత్రణయా శ్రీకృష్ణస్యేన్ద్రప్రస్థగమనమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇత్యుదీరితమాకర్ణ్య దేవఋషేరుద్ధవోఽబ్రవీత్ । సభ్యానాం మతమాజ్ఞాయ కృష్ణస్య చ మహామతిః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షి మాటలు విన్న ఉద్ధవుడు, సభలోని అందరి అభిప్రాయం, కృష్ణుని మనసు తెలుసుకొని, తెలివైనవాడిగా ఇలా మాట్లాడాడు.

శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ - యదుక్తం ఋషిణా దేవ సాచివ్యం యక్ష్యతస్త్వయా । కార్యం పైతృష్వసేయస్య రక్షా చ శరణైషిణామ్

ఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు — దేవా! ఋషి చెప్పినట్టు, నీవు ఆ యజ్ఞానికి సలహాదారుడిగా ఉండాలి, పితృవ్యుని రక్షించాలి, ఆశ్రయం కోరినవారిని కాపాడాలి.

యష్టవ్యమ్రాజసూయేన దిక్ చక్రజయినా విభో । అతో జరాసుతజయ ఉభయార్థో మతో మమ

ప్రభూ! నీవు దిక్కులను జయించినవాడివిగా రాజసూయ యజ్ఞం చేయాలి. అందుకోసం జరాసంధుడిని జయించడం రెండు పనులకు ఉపయోగపడుతుంది అని నా అభిప్రాయం.

అస్మాకం చ మహానర్థో హ్యేతేనైవ భవిష్యతి । యశశ్చ తవ గోవిన్ద రాజ్ఞో బద్ధాన్ విముఞ్చతః

ఇది వల్ల మాకూ గొప్ప లాభం కలుగుతుంది, గోవిందా! నీవు రాజుల్ని బంధనంలో నుంచి విడిపించి, నీ కీర్తి మరింత పెరుగుతుంది.

స వై దుర్విషహో రాజా నాగాయుతసమో బలే । బలినామపి చాన్యేషాం భీమం సమబలం వినా

ఆ రాజు నిజంగా ఓడించలేని వాడు, పది వేల ఏనుగులకు సమానమైన బలమున్నవాడు. బలవంతులలో కూడా భీముడు తప్ప వేరెవ్వరూ అతడికి సమానం కాదు.

ద్‌వైరథే స తు జేతవ్యో మా శతాక్షౌహిణీయుతః । బ్రహ్మణ్యోఽభ్యర్థితో విప్రైః న ప్రత్యాఖ్యాతి కర్హిచిత్

అతడిని యుద్ధంలో ఎదురుగా ఎదుర్కొని ఓడించాలి, వందల సేనలతో కాదు. అతడు బ్రాహ్మణులను గౌరవించే వాడు, వారిచే అడిగిన దాన్ని ఎప్పుడూ తిరస్కరించడు.

బ్రహ్మవేషధరో గత్వా తం భిక్షేత వృకోదరః । హనిష్యతి న సన్దేహో ద్‌వైరథే తవ సన్నిధౌ

వృకోదరుడు బ్రాహ్మణ వేషంలో వెళ్లి అతని దగ్గర భిక్ష అడగాలి. నీ సమక్షంలో ద్వంద్వయుద్ధంలో అతడిని ఖచ్చితంగా సంహరిస్తాడు — ఇందులో సందేహం లేదు.

నిమిత్తం పరమీశస్య విశ్వసర్గనిరోధయోః । హిరణ్యగర్భః శర్వశ్చ కాలస్యారూపిణస్తవ

ఈ సృష్టి, లయాలకు పరమేశ్వరుడే కారణం. హిరణ్యగర్భుడు, శర్వుడు — వీరిద్దరూ నీ అనంతశక్తికి రూపాలు మాత్రమే.

( వసంతతిలకా ) గాయన్తి తే విశదకర్మ గృహేషు దేవ్యో రాజ్ఞాం స్వశత్రువధమాత్మవిమోక్షణం చ । గోప్యశ్చ కుఞ్జరపతేర్జనకాత్మజాయాః పిత్రోశ్చ లబ్ధశరణా మునయో వయం చ

నీ పవిత్రమైన కార్యాలు దేవతల ఇళ్లలో పాడబడుతున్నాయి — రాజుల శత్రువులను సంహరించడం, నీ స్వీయ విమోచనం, గోపికలు, ఏనుగు అధిపతుల భార్యలు, జనకుని కుమార్తెలు, నీ తల్లిదండ్రులు, ఆశ్రయం పొందిన మునులు, మేము — అందరం నీ మహిమను గానం చేస్తున్నాము.

( అనుష్టుప్ ) జరాసన్ధవధః కృష్ణ భూర్యర్థాయోపకల్పతే । ప్రాయః పాకవిపాకేన తవ చాభిమతః క్రతుః

కృష్ణా! జరాసంధుడిని సంహరించడం అనేక ప్రయోజనాలకు దోహదపడుతుంది. నీకు ఇష్టమైన యజ్ఞం కూడా దాని ఫలితంగా నెరవేరుతుంది.

శ్రీశుక ఉవాచ - ఇత్యుద్ధవ వచో రాజన్ సర్వతోభద్రమచ్యుతమ్ । దేవర్షిర్యదువృద్ధాశ్చ కృష్ణశ్చ ప్రత్యపూజయన్

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! ఉద్ధవుడు చెప్పిన మాటలు అన్నింటికీ మంగళకరంగా ఉండటంతో, దేవర్షి, యదువంశీయ వృద్ధులు, కృష్ణుడు — అందరూ వాటిని గౌరవించారు.

అథాదిశత్ ప్రయాణాయ భగవాన్ దేవకీసుతః । భృత్యాన్ దారుకజైత్రాదీన్ అనుజ్ఞాప్య గురూన్ విభుః

తర్వాత దేవకీసుతుడు అయిన భగవంతుడు ప్రయాణానికి ఆదేశించి, పెద్దలను వీడుకుని, దారుక, జైత్రుడు మొదలైన సేవకులకు చెప్పి, బయలుదేరేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.

నిర్గమయ్యావరోధాన్ స్వాన్ ససుతాన్ సపరిచ్ఛదాన్ । సఙ్కర్షణమనుజ్ఞాప్య యదురాజం చ శత్రుహన్ । సూతోపనీతం స్వరథం ఆరుహద్ గరుడధ్వజమ్

తన స్త్రీలు, కుమారులు, పరిచారకులను పంపించి, సంకర్షణుడు, యదురాజు, శత్రుహంతను వీడుకుని, రథసారథి తీసుకొచ్చిన గరుడధ్వజ రథంపై ఎక్కాడు.

( ప్రభావతీ ) తతో రథద్‌విపభటసాదినాయకైః కరాలయా పరివృత ఆత్మసేనయా । మృదఙ్‌గ భేర్యానక శఙ్ఖగోముఖైః ప్రఘోషఘోషితకకుభో నిరాక్రమత్

అనంతరం, రథ, ఏనుగు, పాదసేన, అశ్వసేనాధిపతులతో కూడిన తన సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, మృదంగాలు, భేరీలు, అనకాలు, శంఖాలు, గోముఖాల ధ్వనితో దిక్కులు మారుమోగేలా అక్కడి నుండి బయలుదేరాడు.

నృవాజికాఞ్చన శిబికాభిరచ్యుతం సహాత్మజాః పతిమను సువ్రతా యయుః । వరాంబరాభరణవిలేపనస్రజః సుసంవృతా నృభిరసిచర్మపాణిభిః

అచ్యుతుడిని, తన భర్తను, కుమారులతో కలసి, సువ్రతలు అయిన భార్యలు, ఉత్తమ వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, సుగంధాలు, హారాలతో అలంకరించుకుని, బంగారు శిబికలు, రథాలలో, ఖడ్గాలు, కవచాలు ధరించిన రక్షకులతో బలంగా వెళ్ళారు.

నరోష్ట్రగోమహిషఖరాశ్వతర్యనః కరేణుభిః పరిజనవారయోషితః । స్వలఙ్కృతాః కటకుటికమ్బలామ్బరాద్ ఉపస్కరా యయురధియుజ్య సర్వతః

అక్కడ మనుషులు, ఒంటెలు, ఆవులు, మేషలు, గదలు, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు, సేవకులు, రాజకుమార్తెలు — వీరందరూ చేతుల్లో అలంకారాలు, కంకణాలు, దుప్పట్లు, వస్త్రాలు ధరించి, తమ సామాను తీసుకొని, నాలుగు దిశలకూ బయలుదేరారు.

బలం బృహద్ధ్వజపటఛత్రచామరైః వరాయుధాభరణకిరీటవర్మభిః । దివాంశుభిస్తుములరవం బభౌ రవేః యథార్ణవః క్షుభితతిమిఙ్‌గిలోర్మిభిః

ఆ సైన్యం పెద్ద పెద్ద జెండాలు, పటాలు, గొడుగులు, చామరాలు పట్టుకుని, అద్భుతమైన ఆయుధాలు, ఆభరణాలు, కిరీటాలు, కవచాలతో మెరిసిపోతూ, సూర్యుడి కాంతిలా ప్రకాశించింది. వారి గొంతు గర్జన సముద్రాన్ని తిమింగలాలు, పెద్ద అలలు కలిపినట్టు ఉప్పొంగింది.

అథో మునిర్యదుపతినా సభాజితః ప్రణమ్య తం హృది విదధద్ విహాయసా । నిశమ్య తద్‌వ్యవసితమాహృతార్హణో ముకున్దసన్దర్శననిర్వృతేన్ద్రియః

ఆ సమయంలో ముని, యాదవాధిపతిగా ఉన్న శ్రీకృష్ణుడు తనను గౌరవించగా, ఆయనకు నమస్కరించి, హృదయంలో ఆయన రూపాన్ని నిలిపుకుని, ఆకాశమార్గంలో వెళ్లిపోయాడు. ఆయన సంకల్పాన్ని విని, ముకుందుడు, పరమానందంతో ఇంద్రియాలు నిండిపోయి, అతిథి సత్కారానికి కావలసిన వస్తువులు తెప్పించాడు.

( అనుష్టుప్ ) రాజదూతమువాచేదం భగవాన్ ప్రీణయన్ గిరా । మా భైష్ట దూత భద్రం వో ఘాతయిష్యామి మాగధమ్

అప్పుడు భగవంతుడు ఆ రాజదూతుని హర్షపరిచేలా ఇలా అన్నాడు: "భయపడకూ దూతా, మీకు మంగళం కలగాలి. నేను ఆ మాఘధుడిని సంహరిస్తాను."

ఇత్యుక్తః ప్రస్థితో దూతో యథావద్ అవదన్ నృపాన్ । తేఽపి సన్దర్శనం శౌరేః ప్రత్యైక్షన్ యన్ముముక్షవః

ఇలా చెప్పిన తరువాత ఆ దూతుడు బయలుదేరి, యథావిధిగా రాజులకు ఆ సందేశాన్ని తెలియజేశాడు. వారు కూడా శౌరి దర్శనాన్ని, విముక్తిని కోరుకుంటూ చూశారు.

ఆనర్తసౌవీరమరూన్ తీర్త్వా వినశనం హరిః । గిరీన్ నదీరతీయాయ పురగ్రామవ్రజాకరాన్

హరి, ఆనర్త, సౌవీర, మరు, వినశన ప్రాంతాలను దాటి, పర్వతాలు, నదులను దాటి, పట్టణాలు, గ్రామాలు, గోశాలలు చేరుకున్నాడు.

తతో దృషద్‌వతీం తీర్త్వా ముకున్దోఽథ సరస్వతీమ్ । పఞ్చాలానథ మత్స్యాంశ్చ శక్రప్రస్థమథాగమత్

ఆ తరువాత ముకుందుడు దృషద్వతి, సరస్వతి నదులను దాటి, పాంచాల దేశాన్ని, మత్స్యులను చేరి, చివరికి శక్రప్రస్థానికి వచ్చాడు.

తముపాగతమాకర్ణ్య ప్రీతో దుర్దర్శనం నృణామ్ । అజాతశత్రుర్నిరగాత్ సోపాధ్యాయః సుహృద్‌వృతః

ఆయన వచ్చినట్టు విని, అందరికీ ప్రియమైన, జనులకు దర్శించడానికి అరుదైన రాజు, ఉపాధ్యాయులతో, మిత్రులతో కలిసి ఆనందంగా బయటకు వచ్చాడు.

గీతవాదిత్రఘోషేణ బ్రహ్మఘోషేణ భూయసా । అభ్యయాత్ స హృషీకేశం ప్రాణాః ప్రాణమివాదృతః

పాటలు, వాద్యాల శబ్దంతో, బ్రాహ్మణుల ఘోషతో కూడి, ఆ రాజు హృషీకేశుడిని ప్రాణం ప్రాణాన్ని చేరినట్టు, గౌరవంతో సమీపించాడు.

దృష్ట్వా విక్లిన్నహృదయః కృష్ణం స్నేహేన పాణ్డవః । చిరాద్ దృష్టం ప్రియతమం సస్వజేఽథ పునః పునః

కృష్ణుని చూసి, పాండవుడు ప్రేమతో హృదయం ఉప్పొంగి, చాలా కాలం తరువాత తన ప్రియమిత్రుడిని మళ్లీ మళ్లీ ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.

( మిశ్ర ) దోర్భ్యాం పరిష్వజ్య రమామలాలయం ముకున్దగాత్రం నృపతిర్హతాశుభః । లేభే పరాం నిర్వృతిమశ్రులోచనో హృష్యత్తనుర్విస్మృత లోకవిభ్రమః

రాజు, లక్ష్మీదేవి నివాసమైన ముకుందుని శరీరాన్ని రెండు చేతులతో ఆలింగనం చేసి, అశుభాలు పోయి, కన్నీళ్లు తడిసి, ఆనందంతో తడిసి, లోకవిభ్రమం మరిచి, పరమానందాన్ని పొందాడు.

తం మాతులేయం పరిరభ్య నిర్వృతో భీమః స్మయన్ ప్రేమజలాకులేన్ద్రియః । యమౌ కిరీటీ చ సుహృత్తమం ముదా ప్రవృద్ధబాష్పాః పరిరేభిరేఽచ్యుతమ్

భీముడు తన మేనమామ కుమారుడిని ఆనందంతో ఆలింగనం చేసి, ప్రేమతో కన్నీళ్లు పొర్లించుకుంటూ చిరునవ్వుతో ఉన్నాడు. ద్వయములు, కిరీటధారి కూడా హృదయపూర్వకంగా అచ్యుతుని కన్నీళ్లు కార్చుకుంటూ ఆలింగనం చేశారు.

( అనుష్టుప్ ) అర్జునేన పరిష్వక్తో యమాభ్యామభివాదితః । బ్రాహ్మణేభ్యో నమస్కృత్య వృద్ధేభ్యశ్చ యథార్హతః

అర్జునుడు ఆలింగనం చేయగా, ద్వయములు నమస్కరించగా, కృష్ణుడు బ్రాహ్మణులకు, వృద్ధులకు యథార్హంగా నమస్కరించాడు.