శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

స్వప్నాయితం నృపసుఖం పరతంత్రమీశ శశ్వద్‌భయేన మృతకేన ధురం వహామః । హిత్వా తదాత్మని సుఖం త్వదనీహలభ్యం క్లిశ్యామహేఽతికృపణాస్తవ మాయయేహ

ప్రభూ! రాజుల ఆనందం కలలో లాంటి దాంటిది, ఇతరులపై ఆధారపడింది. ఎప్పుడూ భయంతో, చనిపోయినవారిలా జీవితం భారం మోస్తూ ఉంటాం. మనలోనే లభించే, నీ ద్వారా ఆందోళన లేకుండా దొరికే ఆనందాన్ని వదిలేసి, నీ మాయ వల్ల ఇక్కడ మోసపోయి, ఎంత దురదృష్టవంతులమో, ఎంత బాధపడుతున్నామో చూడు.

తన్నో భవాన్ ప్రణతశోకహరాఙ్‌ఘ్రియుగ్మో బద్ధాన్ వియుఙ్క్ష్వ మగధాహ్వయకర్మపాశాత్ । యో భూభుజోఽయుతమతఙ్గజవీర్యమేకో బిభ్రద్ రురోధ భవనే మృగరాడివావీః

కాబట్టి, ప్రభూ! నీ పాదాలు శరణు వచ్చినవారి దుఃఖాన్ని తొలగిస్తాయి. మేం మగధుని చేష్టల బంధనాల్లో చిక్కుకున్నాం. దయచేసి మమ్మల్ని విడిపించు. పదివేల ఏనుగుల బలంతో ఒంటరిగా ఉన్న నీవు, మృగరాజు సింహంలా మమ్మల్ని రాజభవనంలో బంధించిన ఆ రాజును అడ్డుకున్నావు.

యో వై త్వయా ద్వినవకృత్వ ఉదాత్తచక్ర భగ్నో మృధే ఖలు భవన్తమనన్తవీర్యమ్ । జిత్వా నృలోకనిరతం సకృదూఢదర్పో యుష్మత్ప్రజా రుజతి నోఽజిత తద్విధేహి

ప్రభూ! అపారమైన బలమున్న నీవు, యుద్ధంలో అతని గొప్ప చక్రాన్ని ఇరవై రెండు సార్లు ధ్వంసం చేశావు. అతడు ప్రపంచాన్ని జయించడంలో మునిగిపోయి, గర్వంతో ఉన్నాడు. ఇప్పుడు అతడు నీ ప్రజలను బాధిస్తున్నాడు. ఓ అజితా! దయచేసి తగిన విధంగా చర్య తీసుకో.

దూత ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇతి మాగధసంరుద్ధా భవద్దర్శనకాఙ్‌క్షిణః । ప్రపన్నాః పాదమూలం తే దీనానాం శం విధీయతామ్

దూతుడు ఇలా అన్నాడు: మగధుని చేత బంధించబడి, నీ దర్శనం కోసం తపిస్తూ, వీరు నీ పాదమూలంలో శరణు పొందారు. దయచేసి, ఈ బాధపడుతున్నవారికి శుభం కలగజేయు.

శ్రీశుక ఉవాచ - రాజదూతే బ్రువత్యేవం దేవర్షిః పరమద్యుతిః । బిభ్రత్ పిఙ్గజటాభారం ప్రాదురాసీద్ యథా రవిః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: రాజదూతుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, తేజోమయుడైన దేవర్షి నారదుడు, పసుపు రంగు జటలు ధరించి, సూర్యుడిలా ఆకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

తం దృష్ట్వా భగవాన్ కృష్ణః సర్వలోకేశ్వరేశ్వరః । వవన్ద ఉత్థితః శీర్ష్ణా ససభ్యః సానుగో ముదా

ఆయనను చూసి, జగత్తుకు అధిపతులైన ప్రభువు కృష్ణుడు, తన సభ్యులతో, అనుచరులతో కలిసి ఆనందంతో లేచి, తల వంచి నమస్కరించాడు.

సభాజయిత్వా విధివత్ కృతాసనపరిగ్రహమ్ । బభాషే సునృతైర్వాక్యైః శ్రద్ధయా తర్పయన్ మునిమ్

ఆయనకు యథావిధిగా సత్కారం చేసి, ఆసనం సమర్పించి, కృష్ణుడు మునిని మధురమైన మాటలతో, భక్తితో, గౌరవంతో సంతృప్తిపరిచాడు.

అపి స్విదద్య లోకానాం త్రయాణాం అకుతోభయమ్ । నను భూయాన్ భగవతో లోకాన్ పర్యటతో గుణః

ఈ రోజు మూడు లోకాల్లో అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయా? ఎలాంటి భయం లేకుండా ఉన్నాయా? ప్రభువు లోకాల మధ్య సంచరిస్తూ, ఆయన మహిమ మరింత పెరుగుతుంది కదా!

న హి తేఽవిదితం కిఞ్చిత్ లోకేషు ఈశ్వర కర్తృషు । అథ పృచ్ఛామహే యుష్మాన్ పాణ్డవానాం చికీర్షితమ్

ఈశ్వరా! సృష్టికర్తలలో నీవు, లోకాలలో నీకు తెలియని విషయం ఏమీలేదు. అందుకే మేము అడుగుతున్నాం – పాండవులు ఏం చేయాలని భావిస్తున్నారు?

శ్రీనారద ఉవాచ - ( మిశ్ర ) దృష్టా మాయా తే బహుశో దురత్యయా మాయా విభో విశ్వసృజశ్చ మాయినః । భూతేషు భూమంశ్చరతః స్వశక్తిభిః వహ్నేరివచ్ఛన్నరుచో న మేఽద్‌భుతమ్

శ్రీనారదుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! నీ మాయను ఎన్నోసార్లు చూశాను. దాన్ని దాటి పోవడం చాలా కష్టం. నీవు సృష్టికర్త, మాయాధిపతి. నీ స్వశక్తులతో భూతాలలో సంచరిస్తూ, నీ తేజస్సు, చెక్కలో దాగిన అగ్నిలా, బయటికి కనబడదు. అందుకే నాకు ఆశ్చర్యం లేదు.

తవేహితం కోఽర్హతి సాధు వేదితుం స్వమాయయేదం సృజతో నియచ్ఛతః । యద్ విద్యమానాత్ మతయావభాసతే తస్మై నమస్తే స్వవిలక్షణాత్మనే

ఈ లోకాన్ని నీ మాయతో సృష్టించి, లయ చేయడంలో నీ కార్యాలను పూర్తిగా తెలుసుకోగలిగేది ఎవరు? ఉన్నదనిపించే దాంట్లో నిజంగా ఉన్నది బుద్ధిలో ప్రతిబింబంలాంటిది. అన్ని భేదాలకు అతీతుడైన నీకు నమస్కారం.

జీవస్య యః సంసరతో విమోక్షణం న జానతోఽనర్థవహాచ్ఛరీరతః । లీలావతారైః స్వయశః ప్రదీపకం ప్రాజ్వాలయత్త్వా తమహం ప్రపద్యే

శరీరం వల్ల కలిగే దుఃఖాన్ని తెలియని, సంసారంలో తిరుగుతున్న జీవులకు విముక్తిని ప్రసాదించే వాడవు నీవే. నీ లీలావతారాలతో నీ మహిమను వెలిగించేవాడవు. ఆ అంధకారాన్ని తొలగించే నీ శరణు నేను పొందుతున్నాను.

( అనుష్టుప్ ) అథాప్యాశ్రావయే బ్రహ్మ నరలోకవిడమ్బనమ్ । రాజ్ఞః పైతృష్వసేయస్య భక్తస్య చ చికీర్షితమ్

అయినా బ్రహ్మన్, మానవ లోకాన్ని ఆశ్చర్యపరిచే కార్యాన్ని చేయాలని నీ బంధువు, నీ భక్తుడు, రాజు ఉద్దేశించినదాన్ని నేను వినిపిస్తాను.

యక్ష్యతి త్వాం మఖేన్ద్రేణ రాజసూయేన పాణ్డవః । పారమేష్ఠ్యకామో నృపతిః తద్‌భవాననుమోదతామ్

పాండుపుత్రుడు, బ్రహ్మ స్థానం కోరుతూ, రాజసూయ యాగంతో నిన్ను పూజించబోతున్నాడు ప్రభూ! ఈ యాగాన్ని నీవు ఆనందంగా స్వీకరించు.

తస్మిన్ దేవ క్రతువరే భవన్తం వై సురాదయః । దిదృక్షవః సమేష్యన్తి రాజానశ్చ యశస్వినః

ఆ మహాయాగంలో, దేవతలు, ఇతర ప్రసిద్ధ రాజులు, నిన్ను దర్శించాలనే కోరికతో అక్కడికి చేరుకుంటారు ప్రభూ!

శ్రవణాత్ కీర్తనాద్ ధ్యానాత్ పూయన్తేఽన్తేవసాయినః । తవ బ్రహ్మమయస్యేశ కిముతేక్షాభిమర్శినః

ప్రభూ! నిన్ను వినడం, పాడడం, ధ్యానం చేయడం వల్ల కూడా దగ్గరగా ఉన్నవారు పవిత్రులవుతారు. మరి నిన్ను ప్రత్యక్షంగా చూడడం, తాకడం వల్ల ఎంత పవిత్రత కలుగుతుందో!

( వసంతతిలకా ) యస్యామలం దివి యశః ప్రథితం రసాయాం భూమౌ చ తే భువనమఙ్గల దిగ్వితానమ్ । మన్దాకినీతి దివి భోగవతీతి చాధో గఙ్గేతి చేహ చరణామ్బు పునాతి విశ్వమ్

యావత్ లోకాలకూ మంగళకరమైన నీ పాదాల మహిమ పరలోకంలో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆకాశంలో మందాకినీ, పాతాళంలో భోగవతీ, భూమిపై గంగా అని పిలవబడే నీ పాదజలం, ఈ విశ్వాన్ని పవిత్రం చేస్తోంది.

శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) తత్ర తేష్వాత్మపక్షేష్వ గృహ్ణత్సు విజిగీషయా । వాచః పేశైః స్మయన్ భృత్యముద్ధవం ప్రాహ కేశవః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడా, తనవారందరూ విజయాన్ని కోరుతూ ఉన్న సమయంలో, కేశవుడు చిరునవ్వుతో, మధురమైన మాటలతో తన సేవకుడు ఉద్ధవుని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.

శ్రీభగవానువాచ - త్వం హి నః పరమం చక్షుః సుహృన్ మంత్రార్థతత్త్వవిత్ । అథాత్ర బ్రూహ్యనుష్ఠేయం శ్రద్దధ్మః కరవామ తత్

శ్రీభగవాన్ ఇలా అన్నాడు — నీవే మా కన్నుల్లా ఉన్నవాడవు, మాకు నిజమైన మిత్రుడవు, మంత్రార్థాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు. అందుకే, ఇక్కడ ఏం చేయాలో నీవు చెప్పు; మేము నిన్ను నమ్ముతున్నాము, చెప్పినట్లు చేస్తాము.

ఇత్యుపామంత్రితో భర్త్రా సర్వజ్ఞేనాపి ముగ్ధవత్ । నిదేశం శిరసాఽఽధాయ ఉద్ధవః ప్రత్యభాషత

ఇలా తన యజమాని అన్నప్పుడు, అన్నీ తెలిసినవాడైనా, ఉద్ధవుడు వినయంగా ఆజ్ఞను తలవంచి స్వీకరించి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే భగవద్యానవిచారే నామ సప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు పఠించదగిన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలో, ఉత్తరార్థంలో, భగవద్జ్ఞాన విచారణ అనే డెబ్బైవ వ అధ్యాయము పూర్తయింది.

ఉద్ధవమంత్రణయా శ్రీకృష్ణస్యేన్ద్రప్రస్థగమనమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇత్యుదీరితమాకర్ణ్య దేవఋషేరుద్ధవోఽబ్రవీత్ । సభ్యానాం మతమాజ్ఞాయ కృష్ణస్య చ మహామతిః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షి మాటలు విన్న ఉద్ధవుడు, సభలోని అందరి అభిప్రాయం, కృష్ణుని మనసు తెలుసుకొని, తెలివైనవాడిగా ఇలా మాట్లాడాడు.

శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ - యదుక్తం ఋషిణా దేవ సాచివ్యం యక్ష్యతస్త్వయా । కార్యం పైతృష్వసేయస్య రక్షా చ శరణైషిణామ్

ఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు — దేవా! ఋషి చెప్పినట్టు, నీవు ఆ యజ్ఞానికి సలహాదారుడిగా ఉండాలి, పితృవ్యుని రక్షించాలి, ఆశ్రయం కోరినవారిని కాపాడాలి.

యష్టవ్యమ్రాజసూయేన దిక్ చక్రజయినా విభో । అతో జరాసుతజయ ఉభయార్థో మతో మమ

ప్రభూ! నీవు దిక్కులను జయించినవాడివిగా రాజసూయ యజ్ఞం చేయాలి. అందుకోసం జరాసంధుడిని జయించడం రెండు పనులకు ఉపయోగపడుతుంది అని నా అభిప్రాయం.

అస్మాకం చ మహానర్థో హ్యేతేనైవ భవిష్యతి । యశశ్చ తవ గోవిన్ద రాజ్ఞో బద్ధాన్ విముఞ్చతః

ఇది వల్ల మాకూ గొప్ప లాభం కలుగుతుంది, గోవిందా! నీవు రాజుల్ని బంధనంలో నుంచి విడిపించి, నీ కీర్తి మరింత పెరుగుతుంది.

స వై దుర్విషహో రాజా నాగాయుతసమో బలే । బలినామపి చాన్యేషాం భీమం సమబలం వినా

ఆ రాజు నిజంగా ఓడించలేని వాడు, పది వేల ఏనుగులకు సమానమైన బలమున్నవాడు. బలవంతులలో కూడా భీముడు తప్ప వేరెవ్వరూ అతడికి సమానం కాదు.

ద్‌వైరథే స తు జేతవ్యో మా శతాక్షౌహిణీయుతః । బ్రహ్మణ్యోఽభ్యర్థితో విప్రైః న ప్రత్యాఖ్యాతి కర్హిచిత్

అతడిని యుద్ధంలో ఎదురుగా ఎదుర్కొని ఓడించాలి, వందల సేనలతో కాదు. అతడు బ్రాహ్మణులను గౌరవించే వాడు, వారిచే అడిగిన దాన్ని ఎప్పుడూ తిరస్కరించడు.

బ్రహ్మవేషధరో గత్వా తం భిక్షేత వృకోదరః । హనిష్యతి న సన్దేహో ద్‌వైరథే తవ సన్నిధౌ

వృకోదరుడు బ్రాహ్మణ వేషంలో వెళ్లి అతని దగ్గర భిక్ష అడగాలి. నీ సమక్షంలో ద్వంద్వయుద్ధంలో అతడిని ఖచ్చితంగా సంహరిస్తాడు — ఇందులో సందేహం లేదు.

నిమిత్తం పరమీశస్య విశ్వసర్గనిరోధయోః । హిరణ్యగర్భః శర్వశ్చ కాలస్యారూపిణస్తవ

ఈ సృష్టి, లయాలకు పరమేశ్వరుడే కారణం. హిరణ్యగర్భుడు, శర్వుడు — వీరిద్దరూ నీ అనంతశక్తికి రూపాలు మాత్రమే.