శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

అథోవాచ హృషీకేశం నారదః ప్రహసన్నివ । యోగమాయోదయం వీక్ష్య మానుషీం ఈయుషో గతిమ్

అప్పుడు నారదుడు, యోగమాయా ప్రభావాన్ని, ఆయన మానవ జీవనాన్ని చూసి, చిరునవ్వుతో హృషీకేశునితో ఇలా అన్నాడు.

విదామ యోగమాయాస్తే దుర్దర్శా అపి మాయినామ్ । యోగేశ్వరాత్మన్ నిర్భాతా భవత్పాదనిషేవయా

నీ మాయా శక్తి ఎంత గొప్పదో మేము తెలుసు. మాయలో నిపుణులైనవారికీ అది గ్రహించడమూ చాలా కష్టం. యోగేశ్వరుడైన నీకు పాదసేవ వల్ల ఆ మాయా వెలుగులా వెలిగిపోతుంది.

అనుజానీహి మాం దేవ లోకాంస్తే యశసాఽఽప్లుతాన్ । పర్యటామి తవోద్‌గాయన్ లీలా భువనపావనీమ్

ప్రభూ! నీ మహిమతో నిండిన లోకాలకు నేను వెళ్లేందుకు అనుమతించు. భువనాలను పవిత్రం చేసే నీ లీలలను పాడుకుంటూ నేను సంచరిస్తాను.

శ్రీభగవానువాచ - బ్రహ్మన్ధన్నస్య వక్తాహం కర్తా తదనుమోదితా । తచ్ఛిక్షయన్లోకమిమం ఆస్థితః పుత్ర మా ఖిదః

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు – బ్రహ్మచారి ధర్మాలను నేనే చెప్పేవాడిని, ఆ పనులను చేయించేవాడిని కూడా నేనే. వారి సమ్మతితోనే నేను ఈ లోకంలో ఉన్నాను. ఈ విధంగా నేర్పించేందుకు ఇక్కడ ఉన్నాను. నా కుమారా! నీవు బాధపడకూ.

శ్రీశుక ఉవాచ - ఇత్యాచరన్తం సద్ధర్మాన్ పావనాన్ గృహమేధినామ్ । తమేవ సర్వగేహేషు సన్తమేకం దదర్శ హ

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు – ఇలాగే గృహస్థులకు పవిత్రతను ఇచ్చే సద్ధర్మాలను ఆచరించుచూ, ఆయన ప్రతి ఇంటిలోనూ, ఎక్కడైనా, ఒక్కటే ఉన్నాడని చూశాడు.

కృష్ణస్యానన్తవీర్యస్య యోగమాయామహోదయమ్ । ముహుర్దృష్ట్వా ఋషిరభూద్ విస్మితో జాతకౌతుకః

కృష్ణుని అపారమైన శక్తి, యోగమాయా మహిమను మళ్లీ మళ్లీ చూసి ఆ ఋషి ఆశ్చర్యపడి, విచిత్రతతో నిండిపోయాడు.

ఇత్యర్థకామధర్మేషు కృష్ణేన శ్రద్ధితాత్మనా । సమ్యక్ సభాజితః ప్రీతః తమేవానుస్మరన్ యయౌ

ఆర్థిక, కామ, ధర్మ విషయాలలో పూర్తిగా మనసు పెట్టిన కృష్ణుడు అతనిని ఎంతో గౌరవించి, సంతోషపరిచాడు. ఆయనను మాత్రమే మనసులో ఉంచుకుంటూ, సంతోషంగా అతడు వెళ్లిపోయాడు.

( వసంతతిలకా ) ఏవం మనుష్యపదవీమనువర్తమానో నారాయణోఽఖిలభవాయ గృహీతశక్తిః । రేమేఽఙ్గ షోడశసహస్రవరాఙ్గనానాం సవ్రీడసౌహృదనిరీక్షణహాసజుష్టః

ఇలా మానవ జీవన మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, సమస్త భూతాల కోసం తన శక్తిని ధరించిన నారాయణుడు, పదహారు వేల మంది ఉత్తమ స్త్రీల మధ్య, వారి సిగ్గు, స్నేహభావపు చూపులు, నవ్వులతో ఆనందంగా విహరించాడు.

యానీహ విశ్వవిలయోద్‌భవవృత్తిహేతుః కర్మాణ్యనన్యవిషయాణి హరీశ్చకార యస్త్వఙ్గ గాయతి శ్రృణోత్యనుమోదతే వా భక్తిర్భవేద్‌భగవతి హ్యపవర్గమార్గే

ఈ లోకంలో విష్ణువు చేసిన కార్యాలు సృష్టి, లయానికి కారణమై, వేరే లక్ష్యం లేనివి. ఎవరు వాటిని పాడినా, వినినా, ఆనందించినా, వారికి భగవంతునిపై భక్తి కలిగి, మోక్ష మార్గంలో ముందుకు పోతారు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే కృష్ణగార్హస్థ్యదర్శనం నామ ఏకోనసప్తతిమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు అతి పవిత్రమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలో, ఉత్తర భాగంలో, 'కృష్ణుని గృహస్థ జీవితం' అనే అరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.

శ్రీకృష్ణస్యాహ్నికకృత్యవర్ణనం; యుధిష్ఠిరసందేశమాదాయ నారదస్య, జరాసంధకారానిబద్ధనృపాణాం సందేశమాదాయ దూతస్య చాగమనమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) అథోషస్యుపవృత్తాయాం కుక్కుటాన్ కూజతోఽశపన్ । గృహీతకణ్ఠ్యః పతిభిః భాధవ్యో విరహాతురాః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు – అర్ధరాత్రి ముగిసిపోతూ, కోడిపుంజులు కూస్తుండగా, వేరుపడిన బాధతో భార్యలు తమ భర్తల చేత ఆలింగనం పొందారు.

వయాంస్యరూరువన్ కృష్ణం బోధయన్తీవ వన్దినః । గాయత్స్వలిష్వనిద్రాణి మన్దారవనవాయుభిః

ఆ పక్షులు మెలకువై, మంద్రవనంలో నుంచి వీస్తున్న మృదువైన గాలులతో, నిద్ర లేని పాటలు పాడుతూ, కృష్ణుని స్తుతిస్తూ ఉన్నట్టు అనిపించాయి.

ముహూర్తం తం తు వైదర్భీ నామృష్యద్ అతిశోభనమ్ । పరిరమ్భణవిశ్లేషాత్ ప్రియబాహ్వన్తరం గతా

కొంతసేపు, వైదర్భి తన ప్రియుడి ఆలింగనం నుంచి విడిపోయిన అందమైన వేదనను భరించలేకపోయింది.

బ్రాహ్మే ముహూర్త ఉత్థాయ వార్యుపస్పృశ్య మాధవః । దధ్యౌ ప్రసన్నకరణ ఆత్మానం తమసః పరమ్

బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో లేచి, నీటితో శుద్ధి చేసుకుని, మాధవుడు స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో, అంధకారానికి అతీతమైన తనను ధ్యానించాడు.

( మిశ్ర ) ఏకం స్వయంజ్యోతిరనన్యమవ్యయం స్వసంస్థయా నిత్యనిరస్తకల్మషమ్ । బ్రహ్మాఖ్యమస్యోద్‌భవనాశహేతుభిః స్వశక్తిభిర్లక్షితభావనిర్వృతిమ్

ఆయన ఒక్కడే, తనలో తానే వెలిగే, మరెవరూ లేని, నిత్యంగా పవిత్రుడైన, బ్రహ్మం అని పిలవబడే, తన శక్తులతో సృష్టి, లయాలకు కారణమైనవాడు. ఆ శక్తుల ద్వారా ఆనందాన్ని పొందుతాడు.

అథాప్లుతోఽమ్భస్యమలే యథావిధి క్రియాకలాపం పరిధాయ వాససీ । చకార సన్ధ్యోపగమాది సత్తమో హుతానలో బ్రహ్మ జజాప వాగ్యతః

తర్వాత, పరిశుద్ధమైన నీటిలో స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, క్రమంగా కర్మలను ఆచరించాడు. అగ్నికి హోమం చేసి, వాక్సంయమంతో బ్రహ్మను జపించాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఉపస్థాయార్కముద్యన్తం తర్పయిత్వాత్మనః కలాః । దేవాన్ ఋషీన్ పితౄన్ వృద్ధాన్ విప్రానభ్యర్చ్య చాత్మవాన్

ఆయన ఉదయిస్తున్న సూర్యుని దర్శించి, తన అంతఃకరణాన్ని సంతృప్తిపర్చాడు. దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, వృద్ధులు, బ్రాహ్మణులను గౌరవంగా పూజించాడు.

ధేనూనాం రుక్మశ్రృఙ్గీణాం సాధ్వీనాం మౌక్తికస్రజామ్ । పయస్వినీనాం గృష్టీనాం సవత్సానాం సువాససామ్

బ్రాహ్మణులకు బంగారు కొమ్ములతో, ముత్యాల హారాలు ధరించిన, మంచి పాలు ఇచ్చే, ఆరోగ్యంగా ఉన్న, దూడలతో కూడిన, శుభ్రమైన దుస్తులు వేసిన ఆవులను దానం చేశాడు.

దదౌ రూప్యఖురాగ్రాణాం క్షౌమాజినతిలైః సహ । అలఙ్కృతేభ్యో విప్రేభ్యో బద్వం బద్వం దినే దినే

అలంకరించబడిన బ్రాహ్మణులకు, వెండి ముద్రలతో కూడిన ఆవులను, కౌశేయ వస్త్రాలు, మృగచర్మాలు, నువ్వులు కలిపి, ప్రతి రోజు సమూహంగా దానం చేశాడు.

గోవిప్రదేవతావృద్ధ గురూన్ భూతాని సర్వశః । నమస్కృత్యాత్మసంభూతీః మఙ్గలాని సమస్పృశత్

ఆయన ఆవులు, బ్రాహ్మణులు, దేవతలు, వృద్ధులు, గురువులు, అన్ని జీవులకూ నమస్కరించి, తనలో నుండే పుట్టిన శుభపదార్థాలను తాకి, మంగళాలు కోరుకున్నాడు.

ఆత్మానం భూషయామాస నరలోకవిభూషణమ్ । వాసోభిర్భూషణైః స్వీయైః దివ్యస్రగ్ అనులేపనైః

మనుష్యలోకానికి అలంకారంగా ఉన్న ఆయన, తన దుస్తులు, ఆభరణాలు, దివ్యమాలలు, సుగంధ ద్రవ్యాలతో తాను తానే అలంకరించుకున్నాడు.

అవేక్ష్యాజ్యం తథాఽఽదర్శం గోవృషద్విజదేవతాః । కామాంశ్చ సర్వవర్ణానాం పౌరాన్తఃపురచారిణామ్ । ప్రదాప్య ప్రకృతీః కామైః ప్రతోష్య ప్రత్యనన్దత

ఆయన యజ్ఞాగ్ని, అద్దాన్ని చూసి, ఆవులు, ఎద్దులు, బ్రాహ్మణులు, దేవతలకు దానాలు ఇచ్చి, పట్టణ ప్రజలు, అంతఃపుర స్త్రీలు సహా అన్ని వర్గాల వారి కోరికలు తీర్చాడు. అందరూ సంతోషించి ఆశీర్వదించారు.

సంవిభజ్యాగ్రతో విప్రాన్ స్రక్‌తామ్బూలానులేపనైః । సుహృదః ప్రకృతీర్దారాన్ ఉపాయుఙ్క్త తతః స్వయమ్

ఆయన ముందుగా బ్రాహ్మణులకు పూలమాలలు, తాంబూలాలు, అంగరాగాలు పంచి, తరువాత స్నేహితులు, సేవకులు, భార్యలకు ఇచ్చి, ఆ తరువాత తానే వాటిని స్వీకరించాడు.

తావత్ సూత ఉపానీయ స్యన్దనం పరమాద్‌భుతమ్ । సుగ్రీవాద్యైర్హయైర్యుక్తం ప్రణమ్యావస్థితోఽగ్రతః

అంతలో సూతుడు, సుగ్రీవాది అశ్వాలతో జోడించిన అద్భుతమైన రథాన్ని తీసుకొచ్చి, నమస్కరించి ముందుగా నిలబడ్డాడు.

గృహీత్వా పాణినా పాణీ సారథేస్తమథారుహత్ । సాత్యక్యుద్ధవసంయుక్తః పూర్వాద్రిమివ భాస్కరః

ఆయన తన చేతితో రథసారథి చేతిని పట్టుకుని, సత్యకి, ఉద్వవుడు తోడుగా రథంపై ఎక్కాడు. ఆయన తూర్పు కొండపై ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.

ఈక్షితోఽన్తఃపురస్త్రీణాం సవ్రీడప్రేమవీక్షితైః । కృచ్ఛ్రాద్ విసృష్టో నిరగాత్ జాతహాసో హరన్ మనః

అంతఃపుర స్త్రీలు సిగ్గుతో, ప్రేమతో ఆయన వైపు చూపులు వేసారు. వారు ఎంతో కష్టంగా విడిచిపెట్టగా, ఆయన చిరునవ్వుతో, వారి మనసులను ఆకర్షిస్తూ బయలుదేరాడు.

సుధర్మాఖ్యాం సభాం సర్వైః వృష్ణిభిః పరివారితః । ప్రావిశద్ యన్నివిష్టానాం న సన్త్యఙ్గ షడూర్మయః

అన్నీ వృష్ణివంశస్థులు చుట్టూ ఉండగా, ఆయన సుధర్మ అనే సభలో ప్రవేశించాడు. అక్కడ కూర్చున్నవారికి ఆరు విధాల బాధలు ఉండవు.

( వంశస్థా ) తత్రోపవిష్టః పరమాసనే విభుః బభౌ స్వభాసా కకుభోఽవభాసయన్ । వృతో నృసింహైర్యదుభిర్యదూత్తమో యథోడురాజో దివి తారకాగణైః

అక్కడ పరమాసనంపై కూర్చున్న ప్రభువు తన స్వప్రభతో దిక్కులను ప్రకాశింపజేశాడు. యదువీరులు చుట్టూ ఉండగా, ఆయన ఆకాశంలో నక్షత్రాల మధ్య చంద్రుడిలా కనిపించాడు.

( అనుష్టుప్ ) తత్రోపమంత్రిణో రాజన్ నానాహాస్యరసైర్విభుమ్ । ఉపతస్థుర్నటాచార్యా నర్తక్యస్తాణ్డవైః పృథక్

అక్కడ రాజా, ఉపమంత్రులు, నాట్యాచార్యులు వివిధ హాస్యరసాలతో ప్రభువును సేవించగా, నర్తకులు వేర్వేరు తాండవ నృత్యాలు చేశారు.