శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( అనుష్టుప్ ) తస్యామన్తఃపురం శ్రీమద్ అర్చితం సర్వధిష్ణ్యపైః । హరేః స్వకౌశలం యత్ర త్వష్ట్రా కార్త్స్న్యేన దర్శితమ్

అందులోని అంతఃపురాలు ఎంతో వైభవంగా, ఇంటివారు అందరూ గౌరవించగా, అక్కడ హరిదేవుని నైపుణ్యం పూర్తిగా కనిపిస్తూ, త్వష్ట అనే దేవత చేసినట్టు అనిపించేది.

తత్ర షోడశభిః సద్మ సహస్రైః సమలఙ్కృతమ్ । వివేశైకతమం శౌరేః పత్‍నీనాం భవనం మహత్

అక్కడ పదహారు వేల అందమైన భవనాలలో, శౌరి భార్యలలో ఒకరికి చెందిన గొప్ప ఇంట్లోకి ఆయన ప్రవేశించాడు.

విష్టబ్ధం విద్రుమస్తంభైః వైదూర్యఫలకోత్తమైః । ఇన్ద్రనీలమయైః కుడ్యైః జగత్యా చాహతత్విషా

ఆ భవనం పగడపు స్తంభాలతో, ఉత్తమమైన వైడూర్యపు నేలతో, ఇంద్రనీల రత్నాలతో చేసిన గోడలతో, మెరిసే నేలతో నిర్మించబడింది.

వితానైర్నిర్మితైస్త్వష్ట్రా ముక్తాదామవిలమ్బిభిః । దాన్తైరాసనపర్యఙ్కైః మణ్యుత్తమపరిష్కృతైః

త్వష్ట తయారు చేసిన ముత్యాల హారాలతో వేలాడే తలుపులు, ఉత్తమ రత్నాలతో అలంకరించిన దంతాల ఆసనాలు, మంచాలు అక్కడ కనిపించాయి.

దాసీభిర్నిష్కకణ్ఠీభిః సువాసోభిరలఙ్కృతమ్ । పుమ్భిః సకఞ్చుకోష్ణీష సువస్త్రమణికుణ్డలైః

అక్కడ దాసీలు గొప్ప వస్త్రాలు ధరించి, మెడలో హారాలు లేకుండా అలంకరించబడి, పురుషులు మంచి వస్త్రాలు, కంచుకాలు, పాగాలు, రత్నాల చెవి కుండలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.

( వసంతతిలకా ) రత్‍నప్రదీపనికరద్యుతిభిర్నిరస్త ధ్వాన్తం విచిత్రవలభీషు శిఖణ్డినోఽఙ్గ । నృత్యన్తి యత్ర విహితాగురుధూపమక్షైః నిర్యాన్తమీక్ష్య ఘనబుద్ధయ ఉన్నదన్తః

రత్న దీపాల కాంతితో చీకటి తొలగిపోయి, రంగురంగుల మేడల్లో నెమళ్లు నాట్యం చేస్తూ, అగరుబత్తి, పూజా సామాగ్రి సర్ది ఉంచగా, లోతైన జ్ఞానం గలవారు బయటకు వస్తున్న దృశ్యాన్ని చూసి హర్షంగా పాడుతున్నారు.

తస్మిన్సమానగుణరూపవయఃసువేష దాసీసహస్రయుతయానుసవం గృహిణ్యా । విప్రో దదర్శ చమరవ్యజనేన రుక్మ దణ్డేన సాత్వతపతిం పరివీజయన్త్యా

అక్కడ, లక్షణాలు, అందం, యవ్వనం, వస్త్రధారణలో సమానమైన వేలాది దాసులతో కూడిన వాతావరణంలో, ఆ ఋషి ఒక రాణి, బంగారు కంఠంతో కూడిన చామరా చేత సాత్వతపతిని వడలాడుతున్నదాన్ని చూశాడు.

తం సన్నిరీక్ష్య భగవాన్ సహసోత్థితశ్రీ పర్యఙ్కతః సకలధర్మభృతాం వరిష్ఠః । ఆనమ్య పాదయుగలం శిరసా కిరీట జుష్టేన సాఞ్జలిరవీవిశదాసనే స్వే

ఆయనను చూసిన వెంటనే, భగవంతుడు తన పర్యంకం మీద నుండి లేచి, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో శ్రేష్ఠుడు అయిన ఆయన, తలపై కిరీటం ధరించి, చేతులు జోడించి, ఆ ఋషి పాదాలకు నమస్కరించి, తన ఆసనంలో ఆహ్వానించాడు.

తస్యావనిజ్య చరణౌ తదపః స్వమూర్ధ్నా బిభ్రజ్జగద్‌గురుతమోఽపి సతాం పతిర్హి । బ్రహ్మణ్యదేవ ఇతి యద్‌గుణనామ యుక్తం తస్యైవ యచ్చరణశౌచమశేషతీర్థమ్

ఆ ఋషి పాదాలను కడిగి, ఆ నీటిని తన తలపై పెట్టుకున్నాడు, జగత్తుకు గురువు అయినా, సజ్జనులకు అధిపతి అయినా; ఎందుకంటే బ్రహ్మణ్యదేవుడని ప్రసిద్ధి చెందిన ఆయన పాదాల పవిత్రతే సర్వతీర్థాలకన్నా గొప్పది.

సంపూజ్య దేవఋషివర్యమృషిః పురాణో నారాయణో నరసఖో విధినోదితేన । వాణ్యాభిభాష్య మితయామృతమిష్టయా తం ప్రాహ ప్రభో భగవతే కరవామ హే కిమ్

దేవర్షి నారదుని ఘనంగా సత్కరించి, నారాయణుడు, నరుని మిత్రుడు అయిన ఆ పురాణ ఋషి, సంప్రదాయ ప్రకారం మధురంగా, కొద్దిగా మాటలతో పలికి, 'ప్రభూ! భగవంతుడా! మేము మీకు ఏమి చేయగలము?' అని అడిగాడు.

శ్రీనారద ఉవాచ - నైవాద్‌భుతం త్వయి విభోఽఖిలలోకనాథే మైత్రీ జనేషు సకలేషు దమః ఖలానామ్ । నిఃశ్రేయసాయ హి జగత్స్థితిరక్షణాభ్యాం స్వైరావతార ఉరుగాయ విదామ సుష్ఠు

శ్రీ నారదుడు ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! సమస్త లోకాల అధిపతివైన మీలో, అందరికీ మైత్రీ చూపడం, దుష్టులకు దమనం చూపడం ఆశ్చర్యం కాదు. జగత్తు శ్రేయస్సు కోసం మీరు స్వేచ్ఛగా అవతరించి, దీనిని కాపాడుతారని మేము బాగా తెలుసు.'

దృష్టం తవాఙ్ఘ్రియుగలం జనతాపవర్గం బ్రహ్మాదిభిర్హృది విచిన్త్యమగాధబోధైః । సంసారకూపపతితోత్తరణావలమ్బం ధ్యాయంశ్చరామ్యనుగృహాణ యథా స్మృతిః స్యాత్

మీ పాదయుగాన్ని చూసాను. అది ప్రజలకు మోక్షాన్ని ఇస్తుంది. బ్రహ్మాదులు లోతైన జ్ఞానంతో హృదయంలో ధ్యానిస్తారు. సంసారపు బావిలో పడ్డవారికి అది ఆధారంగా ఉంటుంది. నేను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానం చేస్తూ తిరుగుతాను. మీరు దయచేసి అనుగ్రహించి, నాకు మిమ్మల్ని స్మరించుకునే శక్తి ఇవ్వండి.

( అనుష్టుప్ ) తతోఽన్యదావిశద్‌ గేహం కృష్ణపత్‍న్యాః స నారదః । యోగేశ్వరేశ్వరస్యాఙ్గ యోగమాయావివిత్సయా

ఆ తరువాత మరొక రోజు, యోగేశ్వరుల అధిపతి అయిన కృష్ణుని యోగమాయను తెలుసుకోవాలనే కోరికతో, నారదుడు ఆయన మరో భార్య ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.

దీవ్యన్తమక్షైస్తత్రాపి ప్రియయా చోద్ధవేన చ । పూజితః పరయా భక్త్యా ప్రత్యుత్థానాసనాదిభిః

అక్కడ ఆయన తన ప్రియ భార్యతో, ఉద్వవుడితో కలిసి పాశా ఆట ఆడుతూ, అతిశయమైన భక్తితో ఆతిథ్యంగా నిలబడి, ఆసనం ఇచ్చి మర్యాదలు పొందారు.

పృష్టశ్చావిదుషేవాసౌ కదాఽఽయాతో భవానితి । క్రియతే కిం ను పూర్ణానాం అపూర్ణైరస్మదాదిభిః

అప్పుడు, తెలియని వాడిలా, 'ప్రభూ! మీరు ఎప్పుడు వచ్చారు? మేమంతా అసంపూర్ణులం, మేము సంపూర్ణులైన మీకేమి చేయగలము?' అని అడిగారు.

అథాపి బ్రూహి నో బ్రహ్మన్ జన్మైతచ్ఛోభనం కురు । స తు విస్మిత ఉత్థాయ తూష్ణీమన్యదగాద్‌ గృహమ్

అయినా బ్రాహ్మణా! ఈ అద్భుతమైన జన్మ కథను మాకు చెప్పండి అని అడిగారు. కానీ ఆయన ఆశ్చర్యంతో లేచి, నిశ్శబ్దంగా మరో ఇంటికి వెళ్లిపోయారు.

తత్రాప్యచష్ట గోవిన్దం లాలయన్తం సుతాన్ శిశూన్ । తతోఽన్యస్మిన్గృహేఽపశ్యన్ మజ్జనాయ కృతోద్యమమ్

అక్కడ కూడా ఆయన గోవిందుడు తన చిన్న పిల్లలను ఆడిస్తూ కనిపించాడు. తరువాత ఇంకొక ఇంట్లో ఆయన స్నానం చేయడానికి సిద్ధమవుతున్నాడు అని చూశాడు.

జుహ్వన్తం చ వితానాగ్నీన్ యజన్తం పఞ్చభిర్మఖైః । భోజయన్తం ద్విజాన్ క్వాపి భుఞ్జానమవశేషితమ్

ఇంకొకచోట ఆయన యజ్ఞాగ్నిలో హోమం చేస్తూ, ఐదు విధాల యాగాలు నిర్వహిస్తూ, ఎక్కడో బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టిస్తూ, మరికొన్ని చోట్ల మిగిలిన అన్నాన్ని తినడాన్ని చూశాడు.

క్వాపి సన్ధ్యాముపాసీనం జపన్తం బ్రహ్మ వాగ్యతమ్ । ఏకత్ర చాసిచర్మాభ్యాం చరన్తమసివర్త్మసు

ఎక్కడో ఆయన సంధ్య సమయానికి కూర్చుని, వేదమంత్రములు జపిస్తూ, వాక్కును నియంత్రిస్తూ ఉన్నాడు. మరికొకచోట కత్తి, కవచంతో ధనుర్విద్య మార్గాల్లో సంచరిస్తున్నాడు.

అశ్వైర్గజై రథైః క్వాపి విచరన్తం గదాగ్రజమ్ । క్వచిచ్ఛయానం పర్యఙ్కే స్తూయమానం చ వన్దిభిః

ఎక్కడో ఆయన గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలతో, బాలరామునితో కలిసి ప్రయాణిస్తూ ఉన్నాడు. ఇంకొకచోట పీఠంపై విశ్రాంతిగా పడుకుని, కీర్తినిగానే వారు స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.

మంత్రయన్తం చ కస్మింశ్చిత్ మంత్రిభిశ్చోద్ధవాదిభిః । జలక్రీడారతం క్వాపి వారముఖ్యాబలావృతమ్

ఎక్కడో ఆయన ఉద్వవుడు వంటి మంత్రులతో కలిసి ఆలోచనలు చేస్తూ ఉన్నాడు. ఇంకొకచోట రాజమహిళలతో చుట్టూ ఉండి, జలక్రీడలో ఆనందంగా పాల్గొంటున్నాడు.

కుత్రచిద్ద్విజముఖ్యేభ్యో దదతం గాః స్వలఙ్కృతాః । ఇతిహాసపురాణాని శ్రృణ్వన్తం మఙ్గలాని చ

ఎక్కడో ఆయన ప్రధాన బ్రాహ్మణులకు అలంకరించిన గోవులను దానం ఇస్తూ ఉన్నాడు. మరికొకచోట మంగళకరమైన పురాణాలు, ఇతిహాసాలు వినిపిస్తూ ఉన్నాడు.

హసన్తం హాసకథయా కదాచిత్ ప్రియయా గృహే । క్వాపి ధర్మం సేవమానం అర్థకామౌ చ కుత్రచిత్

కొన్నిసార్లు ఆయన ఇంట్లో తన ప్రియతో కలిసి నవ్వుతూ, హాస్యకథలు చెబుతూ ఉన్నాడు. ఇంకొకచోట ధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ, మరికొన్ని చోట్ల ధనం, కామసుఖాల కోసం శ్రమిస్తూ ఉన్నాడు.

ధ్యాయన్తమేకమాసీనం పురుషం ప్రకృతేః పరమ్ । శుశ్రూషన్తం గురూన్ క్వాపి కామైర్భోగైః సపర్యయా

ఒకచోట ఆయన ఒంటరిగా కూర్చుని, ప్రకృతికి అతీతుడైన పరమ పురుషుని ధ్యానిస్తూ ఉన్నాడు. ఇంకొకచోట గురువులకు ఇష్టమైన వస్తువులతో సేవ చేస్తూ ఉన్నాడు.

కుర్వన్తం విగ్రహం కైశ్చిత్ సన్ధిం చాన్యత్ర కేశవమ్ । కుత్రాపి సహ రామేణ చిన్తయన్తం సతాం శివమ్

ఎక్కడో కేశవుడు కొందరితో యుద్ధానికి సిద్ధమవుతూ, మరికొన్ని చోట్ల శాంతి ఒప్పందాలు చేసుకుంటూ ఉన్నాడు. ఇంకొకచోట బాలరామునితో కలిసి సజ్జనుల శ్రేయస్సును ఆలోచిస్తూ ఉన్నాడు.

పుత్రాణాం దుహితౄణాం చ కాలే విధ్యుపయాపనమ్ । దారైర్వరైస్తత్సదృశైః కల్పయన్తం విభూతిభిః

తన కుమారులు, కుమార్తెలకు తగిన వరులను పెళ్లి చేయించి, వారికి తగిన ధనం, ఆస్తి ఇచ్చి సంతోషపరిచాడు.

ప్రస్థాపనోపనయనైః అపత్యానాం మహోత్సవాన్ । వీక్ష్య యోగేశ్వరేశస్య యేషాం లోకా విసిస్మిరే

పిల్లల పెళ్లిళ్లు, ఉపనయనాలు, ఇతర శుభకార్యాలు ఘనంగా నిర్వహించేవాడు. ఈ మహోత్సవాలను చూసి యోగేశ్వరుని మహిమకు లోకాలు ఆశ్చర్యపోయాయి.

యజన్తం సకలాన్ దేవాన్ క్వాపి క్రతుభిరూర్జితైః । పూర్తయన్తం క్వచిద్ ధర్మం కూర్పారామమఠాదిభిః

ఎక్కడో ఆయన శక్తివంతమైన యాగాలతో అన్ని దేవతలను పూజిస్తూ ఉన్నాడు. మరికొన్ని చోట్ల బావులు, తోటలు, మఠాలు నిర్మించి ధర్మాన్ని నెరవేర్చాడు.

చరన్తం మృగయాం క్వాపి హయమారుహ్య సైన్ధవమ్ । ఘ్నన్తం తత్ర పశూన్ మేధ్యాన్ పరీతం యదుపుఙ్గవైః

ఎక్కడో ఆయన సింధు జాతి గుర్రంపై ఎక్కి వేటకు వెళ్ళి, అక్కడ యాగానికి పనికొచ్చే జంతువులను వధిస్తూ, యాదవులలో శ్రేష్ఠులతో కలిసి ఉన్నాడు.