శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

తం సఙ్గమ్య యథాన్యాయం గామర్ఘ్యం చ న్యవేదయన్ । తేషాం యే తత్ప్రభావజ్ఞాః ప్రణేముః శిరసా బలమ్

ఆయనను యథావిధిగా కలిసిన వారు, పూజకు ఆవును, నీటిని సమర్పించారు. ఆయన మహిమను తెలిసిన వారు బలరామునికి తలవంచి నమస్కరించారు.

బన్ధూన్ కుశలినః శ్రుత్వా పృష్ట్వా శివమనామయమ్ । పరస్పరమథో రామో బభాషేఽవిక్లవం వచః

బంధువులు క్షేమంగా ఉన్నారని విని, వారి శుభం, ఆరోగ్యం గురించి అడిగి తెలుసుకుని, తరువాత రాముడు వారికి నిర్భయంగా మాటలు చెప్పాడు.

ఉగ్రసేనః క్షితీశేశో యద్ వ ఆజ్ఞాపయత్ ప్రభుః । తద్ అవ్యగ్రధియః శ్రుత్వా కురుధ్వం మావిలమ్బితమ్

ఉగ్రసేనుడు భూమిపై అధిపతి. ఆయన ఏ ఆజ్ఞ ఇచ్చినా, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచుకొని, ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే ఆ ఆజ్ఞను పాటించాలి.

యద్ యూయం బహవస్త్వేకం జిత్వాధర్మేణ ధార్మికమ్ । అబధ్నీతాథ తన్మృష్యే బన్ధూనామైక్యకామ్యయా

మీరు చాలా మంది ఉండి, ధర్మబద్ధుడైన వాడిని అన్యాయంగా ఓడించి, బంధించారు. బంధువుల మధ్య ఐక్యత కోసం నేను దీన్ని సహించాను.

వీర్యశౌర్యబలోన్నద్ధం ఆత్మశక్తిసమం వచః । కురవో బలదేవస్య నిశమ్యోచుః ప్రకోపితాః

బలరాముని మాటలు శక్తి, పరాక్రమం, బలం నిండినవి. అవి ఆయన స్వశక్తికి సమానంగా ఉండగా, కోపంతో ఉన్న కౌరవులు ఆ మాటలు విన్నారు.

అహో మహచ్చిత్రమిదం కాలగత్యా దురత్యయా । ఆరురుక్షత్యుపానద్ వై శిరో ముకుటసేవితమ్

ఓహో! ఇది ఎంత ఆశ్చర్యకరం! కాలచక్రం ఎవ్వరూ ఆపలేరు. తలపై కిరీటం ధరించి, పాదాలకు చెప్పులు వేసుకుని ఎక్కాలనుకునే వాడిని చూస్తున్నాం.

ఏతే యౌనేన సంబద్ధాః సహశయ్యాసనాశనాః । వృష్ణయస్తుల్యతాం నీతా అస్మద్ దత్తనృపాసనాః

ఈ వృష్ణులు యవ్వనంతో కలిసిపోయి, మంచం, ఆసనం, భోజనం అన్నీ పంచుకుంటున్నారు. మేము వారికి రాజాసనాలు ఇచ్చి, మనతో సమానంగా చేసాము.

చామరవ్యజనే శఙ్ఖం ఆతపత్రం చ పాణ్డురమ్ । కిరీటమాసనం శయ్యాం భుఞ్జన్త్యస్మదుపేక్షయా

మేము పట్టించుకోకపోవడం వల్లే, వారు చామరా, వయ్యారి, శంఖం, తెల్ల గొడుగు, కిరీటం, ఆసనం, మంచం అన్నీ ఆస్వాదిస్తున్నారు.

( ఇంద్రవంశా ) అలం యదూనాం నరదేవలాఞ్ఛనైః దాతుః ప్రతీపైః ఫణినామివామృతమ్ । యేఽస్మత్ప్రసాదోపచితా హి యాదవా ఆజ్ఞాపయన్త్యద్య గతత్రపా బత

యాదవులకు రాజసత్కారాలు చాలయ్యాయి. మేము ఇచ్చిన గౌరవం, పాములకు అమృతం ఇచ్చినట్టు అయింది. మేము చూపిన దయ వల్ల ఎదిగిన యాదవులు, ఇప్పుడు మాకే సిగ్గు లేకుండా ఆజ్ఞలు ఇస్తున్నారు.

( అనుష్టుప్ ) కథమిన్ద్రోఽపి కురుభిః భీష్మద్రోణార్జునాదిభిః । అదత్తమవరున్ధీత సింహగ్రస్తమివోరణః

భీష్ముడు, ద్రోణుడు, అర్జునుడు వంటి కౌరవులతో కూడిన ఇంద్రుడే అయినా, ఇవ్వని దానిని అడవిలో సింహం మాంసాన్ని లాగిపోతున్నట్టు ఎలా తీసుకోగలడు?

శ్రీబాదరాయణిరువాచ - జన్మబన్ధుశ్రీయోన్నద్ధ మదాస్తే భరతర్షభ । ఆశ్రావ్య రామం దుర్వాచ్యం అసభ్యాః పురమావిశన్

శ్రీ బాదరాయణుడు ఇలా అన్నాడు: జన్మ, బంధుత్వం, ధనం వల్ల వచ్చిన గర్వంతో వారు మత్తులో మునిగిపోయారు, ఓ భారతశ్రేష్ఠ! రామునికి దుర్వాక్యాలు చెప్పి, ఆ అసభ్యులు పట్టణంలోకి వెళ్లిపోయారు.

దృష్ట్వా కురూనాం దౌఃశీల్యం శ్రుత్వావాచ్యాని చాచ్యుతః । అవోచత్ కోపసంరబ్ధో దుష్ప్రేక్ష్యః ప్రహసన్ ముహుః

కౌరవుల దుష్టత్వాన్ని చూసి, వారి అపశబ్దాలు విని, అచ్యుతుడు కోపంతో, చూడలేనంత ఉగ్రంగా, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ మాట్లాడాడు.

నూనం నానామదోన్నద్ధాః శాన్తిం నేచ్ఛన్త్యసాధవః । తేషాం హి ప్రశమో దణ్డః పశూనాం లగుడో యథా

ఈ దుష్టులు ఎన్నో రకాల గర్వంతో మదంలో మునిగిపోయి, శాంతిని కోరడం లేదు. వీరికి నియంత్రణ అంటే శిక్షే, జంతువులకు కట్టె లాగానే.

అహో యదూన్ సుసంరబ్ధామ్ కృష్ణం చ కుపితం శనైః । సాన్త్వయిత్వాహమేతేషాం శమమిచ్ఛన్ ఇహాగతః

యాదవులు, కృష్ణుడు కోపంతో ఉన్నప్పుడు, వారిని నెమ్మదిగా శాంతింపజేసి, శాంతి కోసం నేనే ఇక్కడికి వచ్చాను.

త ఇమే మన్దమతయః కలహాభిరతాః ఖలాః । తం మామవజ్ఞాయ ముహుః దుర్భాషాన్ మానినోఽబ్రువన్

ఈ మూర్ఖులు, కలహానికి అలవాటుపడిన దుష్టులు, నన్ను పదే పదే తక్కువ చేసి, గర్వంతో దుర్వాక్యాలు మాట్లాడారు.

నోగ్రసేనః కిల విభుః భోజవృష్ణ్యన్ధకేశ్వరః । శక్రాదయో లోకపాలా యస్యాదేశానువర్తినః

ఉగ్రసేనుడు మహాశక్తివంతుడు, భోజ, వృష్ణి, అంధకులకు అధిపతి. ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలకులు కూడా ఆయన ఆజ్ఞను పాటిస్తారు కదా?

సుధర్మాఽఽక్రమ్యతే యేన పారిజాతోఽమరాఙ్‌ఘ్రిపః । ఆనీయ భుజ్యతే సోఽసౌ న కిలాధ్యాసనార్హణః

సుధర్మా సభలో ప్రవేశించి, అమరుల లోకంలో ఉన్న పారిజాతాన్ని తెచ్చి ఆనందించే వాడు, రాజాసనానికి అర్హుడు కాడు అనడమేనా?

యస్య పాదయుగం సాక్షాత్ శ్రీరుపాస్తేఽఖిలేశ్వరీ । స నార్హతి కిల శ్రీశో నరదేవపరిచ్ఛదాన్

యువని పాదాల వద్ద శ్రీదేవి స్వయంగా సేవ చేస్తుంది. అటువంటి పరమేశ్వరుడు రాజసత్కారాలకు అర్హుడు కాడు అనడమేనా?

( వసంతతిలకా ) యస్యాఙ్‌ఘ్రిపఙ్కజరజోఽఖిలలోకపాలైః మౌల్యుత్తమైర్ధృతముపాసితతీర్థతీర్థమ్ । బ్రహ్మా భవోఽహమపి యస్య కలాః కలాయాః శ్రీశ్చోద్వహేమ చిరమస్య నృపాసనం క్వ

యువని పద్మపాద ధూళిని లోకపాలకులందరూ తమ కిరీటాలతో మోస్తారు. ఆ ధూళి తీర్థాలలో పవిత్రమైనది. బ్రహ్మ, శివుడు, నేనూ ఆయన కిరణాలకు కూడా సాటివాళ్ళం కాదు. శ్రీదేవి కూడా ఎంతో కాలంగా ఆయన సేవ చేస్తుంది. అలాంటి వాడికి రాజాసనం ఏమిటి?

( అనుష్టుప్ ) భుఞ్జతే కురుభిర్దత్తం భూఖణ్డం వృష్ణయః కిల । ఉపానహః కిల వయం స్వయం తు కురవః శిరః

కౌరవులు ఇచ్చిన భూమిని వృష్ణులు అనుభవిస్తున్నారు. మేము చెప్పుల్లా ఉండగా, కౌరవులు తలపై కిరీటంలా ఉన్నారు.

అహో ఐశ్వర్యమత్తానాం మత్తానామివ మానినామ్ । అసంబద్ధా గిరో రుక్షాః కః సహేతానుశాసీతా

ఓహో, ధనంతో మత్తెక్కినవారు, గర్వంతో మునిగిపోయినవారు మాట్లాడే మాటలు ఎంత అసంబద్ధంగా, ఎంత కఠినంగా ఉంటాయో! అలాంటి వారిని ఎవరు తట్టుకుంటారు? ఎవరు వారికి బుద్ధి చెప్పగలరు?

అద్య నిష్కౌరవం పృథ్వీం కరిష్యామీత్యమర్షితః । గృహీత్వా హలముత్తస్థౌ దహన్నివ జగత్త్రయమ్

ఆ కోపంతో, 'ఈ రోజు నేనే భూమిని కౌరవుల నుంచి శుద్ధం చేస్తాను!' అని చెప్పి, తన హలాన్ని పట్టుకుని, మూడు లోకాలను కాల్చేలా లేచాడు.

లాఙ్గలాగ్రేణ నగరం ఉద్విదార్య గజాహ్వయమ్ । విచకర్ష స గఙ్గాయాం ప్రహరిష్యన్నమర్షితః

తన హలపు ముందుతో హస్తినపురాన్ని చీల్చి, ఆ కోపంతో గంగలోకి లాగుతూ, దెబ్బతీయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

జలయానమివాఘూర్ణం గఙ్గాయాం నగరం పతత్ । ఆకృష్యమాణమాలోక్య కౌరవాః జాతసంభ్రమాః

నగరం గంగలోకి లాగబడుతూ, ప్రవాహంలో పడవలా తిరుగుతుంటే, కౌరవులు అది చూస్తూ భయంతో గుబురుపడ్డారు.

తమేవ శరణం జగ్ముః సకుటుమ్బా జిజీవిషవః । సలక్ష్మణం పురస్కృత్య సామ్బం ప్రాఞ్జలయః ప్రభుమ్

బతకాలని ఆశించి, కౌరవులు తమ కుటుంబాలతో కలిసి, లక్ష్మణుడిని, సాంబుడిని ముందుంచి, చేతులు జోడించి ప్రభువైన ఆయన వద్ద శరణు కోరారు.

రామ రామాఖిలాధార ప్రభావం న విదామ తే । మూఢానాం నః కుబుద్ధీనాం క్షన్తుమర్హస్యతిక్రమమ్

'ఓ రామా! అన్నీ ఆధారంగా ఉన్నవాడా! నీ శక్తి మేము తెలియని మూర్ఖులం, మనకు బుద్ధి లేదు. దయచేసి మా తప్పును క్షమించు.'

స్థిత్యుత్పత్త్యప్యయానాం త్వమేకో హేతుర్నిరాశ్రయః । లోకాన్ క్రీడనకానీశ క్రీడతస్తే వదన్తి హి

సృష్టి, స్థితి, లయాలకు నీవే ఆధారం, నీకు ఆధారం లేదు. ప్రభూ! లోకాలు నీ ఆటబొమ్మలు అని, నువ్వు వాటితో ఆడుకుంటావని జ్ఞానులు చెబుతారు.

( మిశ్ర ) త్వమేవ మూర్ధ్నీదమనన్త లీలయా భూమణ్డలం బిభర్షి సహస్రమూర్ధన్ । అన్తే చ యః స్వాత్మని రుద్ధవిశ్వః శేషేఽద్వితీయః పరిశిష్యమాణః

అనంతుడా! నీవే వేల తలలతో భూమిని నీ తలపై ఆడుకుంటూ మోయుచున్నావు. అంతలో, ఈ జగత్తు నీలో లీనమైపోయినప్పుడు, నీవొక్కడే మిగిలి ఉంటావు.

( అనుష్టుప్ ) కోపస్తేఽఖిలశిక్షార్థం న ద్వేషాన్న చ మత్సరాత్ । బిభ్రతో భగవన్ సత్త్వం స్థితిపాలనతత్పరః

ప్రభూ! నీ కోపం లోకానికి బుద్ధి చెప్పడానికే, ద్వేషంతో కాదు, అసూయతో కాదు. నీవు సత్త్వగుణాన్ని నిలబెట్టి, సృష్టిని కాపాడడంలో ఎప్పుడూ తపనపడతావు.