శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

తం బద్ధ్వా విరథీకృత్య కృచ్ఛ్రేణ కురవో యుధి । కుమారం స్వస్య కన్యాం చ స్వపురం జయినోఽవిశన్

యుద్ధంలో కష్టపడి అతన్ని బంధించి, రథం లేకుండా చేసి, ఆ విజేత కురువులు కుమారుడిని, తమ కుమార్తెను తీసుకుని నగరంలోకి ప్రవేశించారు.

తచ్ఛ్రుత్వా నారదోక్తేన రాజన్ సఞ్జాతమన్యవః । కురూన్ ప్రత్యుద్యమం చక్రుః ఉగ్రసేనప్రచోదితాః

ఇది నారదుడు చెప్పినట్టు విని, రాజా, వృష్ణులు కోపంతో ఉప్పొంగారు. ఉగ్రసేనుడు ప్రేరణతో కురువులకు ఎదురుదాడికి సిద్ధమయ్యారు.

సాన్త్వయిత్వా తు తాన్ రామః సన్నద్ధాన్ వృష్ణిపుఙ్గవాన్ । నైచ్ఛయ్ కురూణాం వృష్ణీనాం కలిం కలిమలాపహః

కాని రాముడు ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్న వృష్ణి పెద్దలను శాంతింపజేసి, కురు వంశం, వృష్ణి వంశాల మధ్య కలహం ఉండకూడదని కోరలేదు. ఆయన కలహాన్ని తొలగించేవాడు.

జగామ హాస్తినపురం రథేనాదిత్యవర్చసా । బ్రాహ్మణైః కులవృద్ధైశ్చ వృతశ్చన్ద్ర ఇవ గ్రహైః

ఆయన ప్రకాశవంతమైన రథంలో హస్తినాపురానికి వెళ్లి, బ్రాహ్మణులు, వంశ పెద్దలు చుట్టూ ఉండగా, చంద్రుడు నక్షత్రాల మధ్య ఉన్నట్టు కనిపించాడు.

గత్వా గజాహ్వయం రామో బాహ్యోపవనమాస్థితః । ఉద్ధవం ప్రేషయామాస ధృతరాష్ట్రం బుభుత్సయా

గజాహ్వయానికి చేరుకుని, రాముడు బయట తోటల్లో నిలిచి, ధృతరాష్ట్రుని గురించి తెలుసుకోవాలని ఉద్ధవుడిని పంపించాడు.

సోఽభివన్ద్యామ్బికాపుత్రం భీష్మం ద్రోణం చ బాహ్లికమ్ । దుర్యోధనం చ విధివద్ రామమాగతమబ్రవీత్

ఉద్ధవుడు అంబికా కుమారుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, బాహ్లికుడు, దుర్యోధనుడిని విధిగా నమస్కరించి, రాముడు వచ్చాడని తెలియజేశాడు.

తేఽతిప్రీతాస్తమాకర్ణ్య ప్రాప్తం రామం సుహృత్తమమ్ । తమర్చయిత్వాభియయుః సర్వే మఙ్గలపాణయః

రాముడు, తమ ప్రియ మిత్రుడు వచ్చాడని విని, వారు ఎంతో ఆనందపడ్డారు. ఆయనను సత్కరించి, అందరూ మంగళకరమైన వస్తువులతో దగ్గరకు వచ్చారు.

తం సఙ్గమ్య యథాన్యాయం గామర్ఘ్యం చ న్యవేదయన్ । తేషాం యే తత్ప్రభావజ్ఞాః ప్రణేముః శిరసా బలమ్

ఆయనను యథావిధిగా కలిసిన వారు, పూజకు ఆవును, నీటిని సమర్పించారు. ఆయన మహిమను తెలిసిన వారు బలరామునికి తలవంచి నమస్కరించారు.

బన్ధూన్ కుశలినః శ్రుత్వా పృష్ట్వా శివమనామయమ్ । పరస్పరమథో రామో బభాషేఽవిక్లవం వచః

బంధువులు క్షేమంగా ఉన్నారని విని, వారి శుభం, ఆరోగ్యం గురించి అడిగి తెలుసుకుని, తరువాత రాముడు వారికి నిర్భయంగా మాటలు చెప్పాడు.

ఉగ్రసేనః క్షితీశేశో యద్ వ ఆజ్ఞాపయత్ ప్రభుః । తద్ అవ్యగ్రధియః శ్రుత్వా కురుధ్వం మావిలమ్బితమ్

ఉగ్రసేనుడు భూమిపై అధిపతి. ఆయన ఏ ఆజ్ఞ ఇచ్చినా, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచుకొని, ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే ఆ ఆజ్ఞను పాటించాలి.

యద్ యూయం బహవస్త్వేకం జిత్వాధర్మేణ ధార్మికమ్ । అబధ్నీతాథ తన్మృష్యే బన్ధూనామైక్యకామ్యయా

మీరు చాలా మంది ఉండి, ధర్మబద్ధుడైన వాడిని అన్యాయంగా ఓడించి, బంధించారు. బంధువుల మధ్య ఐక్యత కోసం నేను దీన్ని సహించాను.

వీర్యశౌర్యబలోన్నద్ధం ఆత్మశక్తిసమం వచః । కురవో బలదేవస్య నిశమ్యోచుః ప్రకోపితాః

బలరాముని మాటలు శక్తి, పరాక్రమం, బలం నిండినవి. అవి ఆయన స్వశక్తికి సమానంగా ఉండగా, కోపంతో ఉన్న కౌరవులు ఆ మాటలు విన్నారు.

అహో మహచ్చిత్రమిదం కాలగత్యా దురత్యయా । ఆరురుక్షత్యుపానద్ వై శిరో ముకుటసేవితమ్

ఓహో! ఇది ఎంత ఆశ్చర్యకరం! కాలచక్రం ఎవ్వరూ ఆపలేరు. తలపై కిరీటం ధరించి, పాదాలకు చెప్పులు వేసుకుని ఎక్కాలనుకునే వాడిని చూస్తున్నాం.

ఏతే యౌనేన సంబద్ధాః సహశయ్యాసనాశనాః । వృష్ణయస్తుల్యతాం నీతా అస్మద్ దత్తనృపాసనాః

ఈ వృష్ణులు యవ్వనంతో కలిసిపోయి, మంచం, ఆసనం, భోజనం అన్నీ పంచుకుంటున్నారు. మేము వారికి రాజాసనాలు ఇచ్చి, మనతో సమానంగా చేసాము.

చామరవ్యజనే శఙ్ఖం ఆతపత్రం చ పాణ్డురమ్ । కిరీటమాసనం శయ్యాం భుఞ్జన్త్యస్మదుపేక్షయా

మేము పట్టించుకోకపోవడం వల్లే, వారు చామరా, వయ్యారి, శంఖం, తెల్ల గొడుగు, కిరీటం, ఆసనం, మంచం అన్నీ ఆస్వాదిస్తున్నారు.

( ఇంద్రవంశా ) అలం యదూనాం నరదేవలాఞ్ఛనైః దాతుః ప్రతీపైః ఫణినామివామృతమ్ । యేఽస్మత్ప్రసాదోపచితా హి యాదవా ఆజ్ఞాపయన్త్యద్య గతత్రపా బత

యాదవులకు రాజసత్కారాలు చాలయ్యాయి. మేము ఇచ్చిన గౌరవం, పాములకు అమృతం ఇచ్చినట్టు అయింది. మేము చూపిన దయ వల్ల ఎదిగిన యాదవులు, ఇప్పుడు మాకే సిగ్గు లేకుండా ఆజ్ఞలు ఇస్తున్నారు.

( అనుష్టుప్ ) కథమిన్ద్రోఽపి కురుభిః భీష్మద్రోణార్జునాదిభిః । అదత్తమవరున్ధీత సింహగ్రస్తమివోరణః

భీష్ముడు, ద్రోణుడు, అర్జునుడు వంటి కౌరవులతో కూడిన ఇంద్రుడే అయినా, ఇవ్వని దానిని అడవిలో సింహం మాంసాన్ని లాగిపోతున్నట్టు ఎలా తీసుకోగలడు?

శ్రీబాదరాయణిరువాచ - జన్మబన్ధుశ్రీయోన్నద్ధ మదాస్తే భరతర్షభ । ఆశ్రావ్య రామం దుర్వాచ్యం అసభ్యాః పురమావిశన్

శ్రీ బాదరాయణుడు ఇలా అన్నాడు: జన్మ, బంధుత్వం, ధనం వల్ల వచ్చిన గర్వంతో వారు మత్తులో మునిగిపోయారు, ఓ భారతశ్రేష్ఠ! రామునికి దుర్వాక్యాలు చెప్పి, ఆ అసభ్యులు పట్టణంలోకి వెళ్లిపోయారు.

దృష్ట్వా కురూనాం దౌఃశీల్యం శ్రుత్వావాచ్యాని చాచ్యుతః । అవోచత్ కోపసంరబ్ధో దుష్ప్రేక్ష్యః ప్రహసన్ ముహుః

కౌరవుల దుష్టత్వాన్ని చూసి, వారి అపశబ్దాలు విని, అచ్యుతుడు కోపంతో, చూడలేనంత ఉగ్రంగా, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతూ మాట్లాడాడు.

నూనం నానామదోన్నద్ధాః శాన్తిం నేచ్ఛన్త్యసాధవః । తేషాం హి ప్రశమో దణ్డః పశూనాం లగుడో యథా

ఈ దుష్టులు ఎన్నో రకాల గర్వంతో మదంలో మునిగిపోయి, శాంతిని కోరడం లేదు. వీరికి నియంత్రణ అంటే శిక్షే, జంతువులకు కట్టె లాగానే.

అహో యదూన్ సుసంరబ్ధామ్ కృష్ణం చ కుపితం శనైః । సాన్త్వయిత్వాహమేతేషాం శమమిచ్ఛన్ ఇహాగతః

యాదవులు, కృష్ణుడు కోపంతో ఉన్నప్పుడు, వారిని నెమ్మదిగా శాంతింపజేసి, శాంతి కోసం నేనే ఇక్కడికి వచ్చాను.

త ఇమే మన్దమతయః కలహాభిరతాః ఖలాః । తం మామవజ్ఞాయ ముహుః దుర్భాషాన్ మానినోఽబ్రువన్

ఈ మూర్ఖులు, కలహానికి అలవాటుపడిన దుష్టులు, నన్ను పదే పదే తక్కువ చేసి, గర్వంతో దుర్వాక్యాలు మాట్లాడారు.

నోగ్రసేనః కిల విభుః భోజవృష్ణ్యన్ధకేశ్వరః । శక్రాదయో లోకపాలా యస్యాదేశానువర్తినః

ఉగ్రసేనుడు మహాశక్తివంతుడు, భోజ, వృష్ణి, అంధకులకు అధిపతి. ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలకులు కూడా ఆయన ఆజ్ఞను పాటిస్తారు కదా?

సుధర్మాఽఽక్రమ్యతే యేన పారిజాతోఽమరాఙ్‌ఘ్రిపః । ఆనీయ భుజ్యతే సోఽసౌ న కిలాధ్యాసనార్హణః

సుధర్మా సభలో ప్రవేశించి, అమరుల లోకంలో ఉన్న పారిజాతాన్ని తెచ్చి ఆనందించే వాడు, రాజాసనానికి అర్హుడు కాడు అనడమేనా?

యస్య పాదయుగం సాక్షాత్ శ్రీరుపాస్తేఽఖిలేశ్వరీ । స నార్హతి కిల శ్రీశో నరదేవపరిచ్ఛదాన్

యువని పాదాల వద్ద శ్రీదేవి స్వయంగా సేవ చేస్తుంది. అటువంటి పరమేశ్వరుడు రాజసత్కారాలకు అర్హుడు కాడు అనడమేనా?

( వసంతతిలకా ) యస్యాఙ్‌ఘ్రిపఙ్కజరజోఽఖిలలోకపాలైః మౌల్యుత్తమైర్ధృతముపాసితతీర్థతీర్థమ్ । బ్రహ్మా భవోఽహమపి యస్య కలాః కలాయాః శ్రీశ్చోద్వహేమ చిరమస్య నృపాసనం క్వ

యువని పద్మపాద ధూళిని లోకపాలకులందరూ తమ కిరీటాలతో మోస్తారు. ఆ ధూళి తీర్థాలలో పవిత్రమైనది. బ్రహ్మ, శివుడు, నేనూ ఆయన కిరణాలకు కూడా సాటివాళ్ళం కాదు. శ్రీదేవి కూడా ఎంతో కాలంగా ఆయన సేవ చేస్తుంది. అలాంటి వాడికి రాజాసనం ఏమిటి?

( అనుష్టుప్ ) భుఞ్జతే కురుభిర్దత్తం భూఖణ్డం వృష్ణయః కిల । ఉపానహః కిల వయం స్వయం తు కురవః శిరః

కౌరవులు ఇచ్చిన భూమిని వృష్ణులు అనుభవిస్తున్నారు. మేము చెప్పుల్లా ఉండగా, కౌరవులు తలపై కిరీటంలా ఉన్నారు.

అహో ఐశ్వర్యమత్తానాం మత్తానామివ మానినామ్ । అసంబద్ధా గిరో రుక్షాః కః సహేతానుశాసీతా

ఓహో, ధనంతో మత్తెక్కినవారు, గర్వంతో మునిగిపోయినవారు మాట్లాడే మాటలు ఎంత అసంబద్ధంగా, ఎంత కఠినంగా ఉంటాయో! అలాంటి వారిని ఎవరు తట్టుకుంటారు? ఎవరు వారికి బుద్ధి చెప్పగలరు?

అద్య నిష్కౌరవం పృథ్వీం కరిష్యామీత్యమర్షితః । గృహీత్వా హలముత్తస్థౌ దహన్నివ జగత్త్రయమ్

ఆ కోపంతో, 'ఈ రోజు నేనే భూమిని కౌరవుల నుంచి శుద్ధం చేస్తాను!' అని చెప్పి, తన హలాన్ని పట్టుకుని, మూడు లోకాలను కాల్చేలా లేచాడు.