శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

రైవతకే ద్వివిద్వధః - శ్రీరాజోవాచ - ( అనుష్టుప్ ) భూయోఽహం శ్రోతుమిచ్ఛామి రామస్యాద్భుతకర్మణః । అనన్తస్యాప్రమేయస్య యదన్యత్ కృతవాన్ ప్రభుః

రాజు ఇలా అడిగాడు: నేను మళ్లీ ఆ అనంతుడైన రాముని అద్భుతమైన కార్యాల గురించి వినాలని కోరుకుంటున్నాను. ఆ ప్రభువు ఇంకేమి చేసాడో చెప్పు.

శ్రీశుక ఉవాచ - నరకస్య సఖా కశ్చిద్ ద్వివిదో నామ వానరః । సుగ్రీవసచివః సోఽథ భ్రాతా మైన్దస్య వీర్యవాన్

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: నరకుడికి స్నేహితుడైన ద్వివిద అనే వానరం ఉండేవాడు. అతడు సుగ్రీవుని మంత్రి, మైందుని సోదరుడు, పరాక్రమశాలి.

సఖ్యుః సోఽపచితిం కుర్వన్ వానరో రాష్ట్రవిప్లవమ్ । పురగ్రామాకరాన్ ఘోషాన్ అదహద్ వహ్నిముత్సృజన్

ఆ వానరం తన స్నేహితుడికి ప్రతీకారం తీర్చేందుకు రాజ్యాన్ని నాశనం చేశాడు. పట్టణాలు, గ్రామాలు, పల్లెలు, గోపురాలను అగ్నితో కాల్చేశాడు.

క్వచిత్ స శైలానుత్పాట్య తైర్దేశాన్ సమచూర్ణయత్ । ఆనర్తాన్ సుతరామేవ యత్రాస్తే మిత్రహా హరిః

ఎప్పటికప్పుడు కొండలను పీకి, వాటితో ప్రాంతాలను నుజ్జు చేశాడు. ముఖ్యంగా అనర్తదేశంలో, ఎందుకంటే అక్కడే తన స్నేహితుని హంతకుడైన హరిః ఉండేవాడు.

క్వచిత్ సముద్రమధ్యస్థో దోర్భ్యాం ఉత్క్షిప్య తజ్జలమ్ । దేశాన్ నాగాయుతప్రాణో వేలాకూలే న్యమజ్జయత్

కొన్నిసార్లు సముద్ర మధ్యలో నిలబడి, తన చేతులతో నీటిని పైకి ఎత్తి, ఒడ్డున ఉన్న భూములను ముంచేవాడు. అతనికి పది వేల ఏనుగుల బలముండేది.

ఆశ్రమాన్ ఋషిముఖ్యానాం కృత్వా భగ్నవనస్పతీన్ । అదూషయత్ శకృత్ మూత్రైః అగ్నీన్ వైతానికాన్ ఖలః

పెద్ద ఋషుల ఆశ్రమాల్లో వృక్షాలను విరగ్గొట్టి నాశనం చేశాడు. ఆ దుర్మార్గుడు, వారి యజ్ఞాగ్నులను మలమూత్రాలతో అపవిత్రం చేశాడు.

పురుషాన్ యోషితో దృప్తః క్ష్మాభృద్ద్రోణీగుహాసు సః । నిక్షిప్య చాప్యధాచ్ఛైలైః పేశస్క్కాస్కారీవ కీటకమ్

అహంకారంతో, పురుషులను, స్త్రీలను పర్వత గుహల్లో, లోయల్లో వేసి, తరువాత రాళ్లతో పిసికి చంపేవాడు. అది పనిముట్టు పురుగు నుజ్జు చేసినట్టు.

ఏవం దేశాన్ విప్రకుర్వన్ దూషయంశ్చ కులస్త్రియః । శ్రుత్వా సులలితం గీతం గిరిం రైవతకం యయౌ

ఇలా దేశాలను నాశనం చేస్తూ, మంచి కుటుంబాల స్త్రీలను అవమానిస్తూ, ఒకసారి మధురమైన పాటలు వినిపించగా, రైవతక పర్వతానికి వెళ్లాడు.

తత్రాపశ్యద్ యదుపతిం రామం పుష్కరమాలినమ్ । సుదర్శనీయసర్వాఙ్గం లలనాయూథమధ్యగమ్

అక్కడ యదువంశాధిపతి రాముడు, కమలమాల ధరించి, అందమైన అవయవాలతో, స్త్రీల మధ్యలో ఉన్నాడు అని చూశాడు.

గాయన్తం వారుణీం పీత్వా మదవిహ్వలలోచనమ్ । విభ్రాజమానం వపుషా ప్రభిన్నమివ వారణమ్

అతడు రాముడు వారుుణీ పానం చేసి, కన్నులు మత్తుగా మెరుస్తూ, పాటలు పాడుతూ, పరాక్రమంతో మెరిసిపోతున్నాడని చూశాడు. అతడు గర్వంతో ఉన్న ఏనుగు లాగా కనిపించాడు.

దుష్టః శాఖామృగః శాఖాం ఆరూఢః కంపయన్ ద్రుమాన్ । చక్రే కిలకిలాశబ్దం ఆత్మానం సంప్రదర్శయన్

ఆ దుష్ట వానరం చెట్టు ఎక్కి, దాని కొమ్మలను ఊపుతూ, పెద్ద శబ్దం చేస్తూ, అందరి దృష్టిని తనవైపు తిప్పాడు.

తస్య ధార్ష్ట్యం కపేర్వీక్ష్య తరుణ్యో జాతిచాపలాః । హాస్యప్రియా విజహసుః బలదేవపరిగ్రహాః

ఆ వానరం దురుసుతనాన్ని చూసి, బాలరాముని స్నేహితురాళ్లు, ఆటపాటలకు అలవాటైన యువతులు, నవ్వుతూ ఆనందించాయి.

తా హేలయామాస కపిః భూక్షేపైః సంముఖాదిభిః । దర్శయన్ స్వగుదం తాసాం రామస్య చ నిరీక్షితః

ఆ వానరం ముందుగా మట్టికట్టలు విసిరి, వెనుక భాగాన్ని చూపిస్తూ, వారిని అవమానించాడు. ఇది రాముడు చూస్తూ ఉన్నప్పుడే జరిగింది.

తం గ్రావ్ణా ప్రాహరత్ క్రుద్ధో బలః ప్రహరతాం వరః । స వఞ్చయిత్వా గ్రావాణం మదిరాకలశం కపిః

ఆ సమయంలో కోపంతో ఉప్పొంగిన బలరాముడు, యుద్ధంలో అగ్రగామి అయినవాడు, ఒక పెద్ద రాయిని తీసి ఆ కోతికి విసిరాడు. కాని ఆ కోతి ఆ రాయిని తప్పించుకొని, మద్యం కలశాన్ని పట్టేసింది.

గృహీత్వా హేలయామాస ధూర్తస్తం కోపయన్ హసన్ । నిర్భిద్య కలశం దుష్టో వాసాంస్యాస్ఫాలయద్ బలమ్

ఆ మాయగాడు అయిన కోతి, కలశాన్ని పట్టుకుని, నవ్వుతూ బలరాముడిని అపహాస్యం చేశాడు. దుర్మార్గుడై ఆ కలశాన్ని పగలగొట్టి, బలరాముని వస్త్రాలను చెల్లాచెదురుగా వేసేశాడు.

కదర్థీకృత్య బలవాన్ విప్రచక్రే మదోద్ధతః । తం తస్యావినయం దృష్ట్వా దేశాంశ్చ తదుపద్రుతాన్

బలరాముడిని అవమానపరిచి, మదంతో ఉప్పొంగి, ఆ కోతి అత్యంత దురహంకారంగా ప్రవర్తించాడు. అతని దుర్వినయాన్ని, అతని వల్ల ప్రాంతాలన్నీ కలకలం చెంది పోయినదాన్ని చూసి—

క్రుద్ధో ముసలమాదత్త హలం చారిజిఘాంసయా । ద్వివిదోఽపి మహావీర్యః శాలముద్యమ్య పాణినా

అప్పుడు కోపంతో ఉన్న బలరాముడు, తన శత్రువును సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, తన గదను, హలాన్ని తీసుకున్నాడు. కానీ మహాబలశాలి ద్వివిదుడు ఒక పెద్ద చెట్టును చేతితో పైకి ఎత్తాడు.

అభ్యేత్య తరసా తేన బలం మూర్ధన్యతాడయత్ । తం తు సఙ్కర్షణో మూర్ధ్ని పతన్తమచలో యథా

ఆ కోతి వేగంగా వచ్చి, ఆ చెట్టుతో బలరాముడి తలపై బలంగా కొట్టాడు. కానీ సంకర్షణుడు ఆ దెబ్బకు కదలకుండా, పర్వతంలా నిలిచిపోయాడు.

ప్రతిజగ్రాహ బలవాన్ సునన్దేనాహనచ్చ తమ్ । మూషలాహతమస్తిష్కో విరేజే రక్తధారయా

అప్పుడు బలరాముడు ఆ చెట్టును పట్టుకుని, తన గదతో ద్వివిదుడిని బలంగా కొట్టాడు. ఆ గదదెబ్బతో అతని తల చీలిపోయి, రక్తం ప్రవహించింది.

గిరిర్యథా గైరికయా ప్రహారం నానుచిన్తయన్ । పునరన్యం సముత్క్షిప్య కృత్వా నిష్పత్రమోజసా

ఆ దెబ్బను లెక్కచేయకుండా, పర్వతం మీద గెరికపచ్చ బారినట్టు, మరో చెట్టును పట్టుకుని, దానిని బలంగా కొమ్మలు తీసేసి పైకి ఎత్తాడు.

తేనాహనత్ సుసఙ్క్రుద్ధః తం బలః శతధాచ్ఛినత్ । తతోఽన్యేన రుషా జఘ్నే తం చాపి శతధాచ్ఛినత్

ఆ చెట్టుతో కోతి బలరాముడిని కోపంగా కొట్టాడు. కానీ బలరాముడు దానిని నూరడిగా ముక్కలు చేశాడు. అప్పుడు మరో చెట్టుతో మళ్ళీ దాడి చేశాడు, దానినీ నూరడిగా ముక్కలు చేశాడు.

ఏవం యుధ్యన్ భగవతా భగ్నే భగ్నే పునః పునః । ఆకృష్య సర్వతో వృక్షాన్ నిర్వృక్షం అకరోద్ వనమ్

ఇలా భగవంతునితో యుద్ధం చేస్తూ, ప్రతి చెట్టు మళ్లీ మళ్లీ నాశనం అవుతుండగా, ఆ కోతి చుట్టూ ఉన్న చెట్లన్నీ పీకేసి, ఆ అడవిని చెట్లులేని స్థలంగా మార్చేశాడు.

తతోఽముఞ్చచ్ఛిలావర్షం బలస్యోపర్యమర్షితః । తత్సర్వం చూర్ణయామాస లీలయా ముసలాయుధః

తర్వాత, బలరాముడిపై కోపంతో, ఆ కోతి రాళ్ల వర్షాన్ని కురిపించాడు. కానీ గదను పట్టుకున్న బలరాముడు, ఆ రాళ్లన్నింటినీ సులభంగా粉చేశాడు.

స బాహూ తాలసఙ్కాశౌ ముష్టీకృత్య కపీశ్వరః । ఆసాద్య రోహిణీపుత్రం తాభ్యాం వక్షస్యరూరుజత్

కోతుల అధిపతి తన రెండు చేతులను తాళపత్రాల్లా బలంగా చేసి, ముష్టులు బిగించి, రోహిణీపుత్రుని దగ్గరకు వచ్చి, ఆ రెండు చేతులతో అతని ఛాతిపై బలంగా కొట్టాడు.

యాదవేన్ద్రోఽపి తం దోర్భ్యాం త్యక్త్వా ముసలలాఙ్గలే । జత్రావభ్యర్దయత్క్రుద్ధః సోఽపతద్ రుధిరం వమన్

కానీ యాదవుల అధిపతి అయిన బలరాముడు, తన గదను, హలాన్ని వదిలిపెట్టి, రెండు చేతులతో కోపంగా ఆ కోతిని పట్టుకుని, అతని భుజాలపై బలంగా నొక్కాడు. అప్పుడు ఆ కోతి రక్తం వమిస్తూ కిందపడిపోయాడు.

చకమ్పే తేన పతతా సటఙ్కః సవనస్పతిః । పర్వతః కురుశార్దూల వాయునా నౌరివామ్భసి

ఆ కోతి పడిపోతుండగా, భూమి, చెట్లు భయంతో కంపించాయి. కురు వంశశార్దూలా! అది గాలి తాకిన పర్వతంలా, నీటిలో ఊగే పడవలా అనిపించింది.

జయశబ్దో నమఃశబ్దః సాధు సాధ్వితి చామ్బరే । సురసిద్ధమునీన్ద్రాణాం ఆసీత్ కుసుమవర్షిణామ్

ఆకాశంలో 'విజయం!' 'నమస్సులు!' 'బాగుంది! బాగుంది!' అనే శబ్దాలు వినిపించాయి. దేవతలు, సిద్ధులు, మహర్షులు పుష్పవర్షం కురిపిస్తూ స్తుతించారు.

ఏవం నిహత్య ద్వివిదం జగద్వ్యతికరావహమ్ । సంస్తూయమానో భగవాన్ జనైః స్వపురమావిశత్

ఇలా ప్రపంచానికి హాని కలిగించిన ద్వివిదుడిని సంహరించిన భగవంతుడు, ప్రజలందరి స్తుతులతో తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే ద్వివిదవధో నామ సప్తషష్టితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలోని ఉత్తర భాగంలో, ద్వివిదుని వధ అనే అరవై ఏడవ అధ్యాయం ముగిసింది.