దూతం చ ప్రాహిణోన్మన్దః కృష్ణాయావ్యక్తవర్త్మనే। ద్వారకాయాం యథా బాలో నృపో బాలకృతోఽబుధః
అవివేకంతో ఉన్న రాజు, చిన్నపిల్లలా ప్రవర్తిస్తూ, దుర్జ్ఞానంతో, ద్వారకలో ఉన్న శ్రీకృష్ణుని దగ్గరకు దూతను పంపించాడు.
దూతస్తు ద్వారకామేత్య సభాయామాస్థితం ప్రభుమ్। కృష్ణం కమలపత్రాక్షం రాజసన్దేశమబ్రవీత్
ఆ దూత, ద్వారకకు చేరుకొని సభలోకి వెళ్లి, కమలదళాలాంటి కన్నులున్న శ్రీకృష్ణుని ఎదుట రాజు సందేశాన్ని చెప్పాడు.
వాసుదేవోఽవతీర్ణోహమేక ఏవ న చాపరః। భూతానామనుకమ్పార్థం త్వం తు మిథ్యాభిధాం త్యజ
"నేనే వాసుదేవుడిని అవతరించినవాడిని, ఇంకెవ్వరూ లేరు. భూతాలపై దయతోనే నేను వచ్చాను. నువ్వు అబద్ధంగా చెప్పుకుంటున్న మాటలు వదిలేయి."
యాని త్వమస్మచ్చిహ్నాని మౌఢ్యాద్బిభర్షి సాత్వత। త్యక్త్వైహి మాం త్వం శరణం నో చేద్దేహి మమాహవమ్
"సాత్వతా! నీవు నా గుర్తులని అనుకుని, అవివేకంతో ధరించుకుంటున్న వాటిని విడిచిపెట్టు. లేకపోతే నా దగ్గరకు రక్షణ కోసం రా, లేదా యుద్ధానికి సిద్ధమవు."
శ్రీశుక ఉవాచ। కత్థనం తదుపాకర్ణ్య పౌణ్డ్రకస్యాల్పమేధసః। ఉగ్రసేనాదయః సభ్యా ఉచ్చకైర్జహసుస్తదా
శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: పౌండ్రకుడు తెలివిలేని వాడిగా గొప్పగా చెప్పిన మాటలు విని, ఉగ్రసేనుడు మరియు సభలోని ఇతరులు పెద్దగా నవ్వారు.
ఉవాచ దూతం భగవాన్పరిహాసకథామను। ఉత్స్రక్ష్యే మూఢ చిహ్నాని యైస్త్వమేవం వికత్థసే
ఆపైన భగవంతుడు, హాస్యంగా, దూతతో ఇలా అన్నాడు: "మూఢుడా! నీవు ఇంత గొప్పగా చెప్పుకుంటున్న ఆ గుర్తులను నేనే వదిలేస్తాను."
ముఖం తదపిధాయాజ్ఞ కఙ్కగృధ్రవటైర్వృతః। శయిష్యసే హతస్తత్ర భవితా శరణం శునామ్
"నీ ముఖాన్ని మూసుకుని, కాకులు, గద్దలు, నక్కలు చుట్టూ ఉండగా, అక్కడే పడిపోతావు. అప్పటికి నీ ఆశ్రయం కుక్కల మధ్యే ఉంటుంది."
ఇతి దూతస్తమాక్షేపం స్వామినే సర్వమాహరత్। కృష్ణోఽపి రథమాస్థాయ కాశీముపజగామ హ
దూత ఆ అపహాస్యపూరితమైన మాటలన్నిటినీ తన యజమానికి చెప్పాడు. అప్పుడే శ్రీకృష్ణుడు రథంపై ఎక్కి, కాశీ పట్టణానికి బయలుదేరాడు.
పౌణ్డ్రకోఽపి తదుద్యోగముపలభ్య మహారథః। అక్షౌహిణీభ్యాం సంయుక్తో నిశ్చక్రామ పురాద్ద్రుతమ్
పౌండ్రకుడు, మహాబలవంతుడు, శ్రీకృష్ణుడు వస్తున్నాడని తెలుసుకుని, రెండు సేనలతో కలిసి పట్టణం నుంచి వేగంగా బయలుదేరాడు.
తస్య కాశీపతిర్మిత్రం పార్ష్ణిగ్రాహోఽన్వయాన్నృప। అక్షౌహిణీభిస్తిసృభిరపశ్యత్పౌణ్డ్రకం హఇః!
పౌండ్రకునికి మిత్రుడైన కాశీ రాజు, మూడు సేనలతో అతని వెంట వెళ్లి, పౌండ్రకుని చూశాడు, ఓ రాజా!
శఙ్ఖార్యసిగదాశార్ఙ్గ శ్రీవత్సాద్యుపలక్షితమ్। బిభ్రాణం కౌస్తుభమణిం వనమాలావిభూషితమ్
అతడు శంఖం, చక్రం, గద, ధనుస్సు, శ్రీవత్సం వంటి గుర్తులు ధరించి, కౌస్తుభ మణి, వనమాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
కౌశేయవాససీ పీతే వసానం గరుడధ్వజమ్। అమూల్యమౌల్యాభరణం స్ఫురన్మకరకుణ్డలమ్
పసుపు రంగు పట్టు వస్త్రాలు ధరించి, గరుడ పతాకను ఎత్తుకుని, అమూల్యమైన మకుటం, ఆభరణాలతో, మెరిసే మకరకుండలాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
దృష్ట్వా తమాత్మనస్తుల్యం వేషం కృత్రిమమాస్థితమ్। యథా నటం రఙ్గగతం విజహాస భృశం హరీః
తన వేషాన్ని అనుకరించి, నాటుడిలా వేషం వేసుకున్న వాడిని చూసి, హరిః హృదయపూర్వకంగా నవ్వాడు.
శూలైర్గదాభిః పరిఘైః శక్త్యృష్టిప్రాసతోమరైః। అసిభిః పట్టిశైర్బాణైః ప్రాహరన్నరయో హరిమ్
శత్రువైన రాజులు, శూలాలు, గదలు, పరఘాలు, శక్తులు, ఇష్టికలు, తుమ్మెళ్ళు, ఖడ్గాలు, కత్తులు, బాణాలతో హరిని దాడి చేశారు.
కృష్ణస్తు తత్పౌణ్డ్రకకాశిరాజయోర్। బలం గజస్యన్దనవాజిపత్తిమత్। గదాసిచక్రేషుభిరార్దయద్భృశం। యథా యుగాన్తే హుతభుక్పృథక్ప్రజాః
కానీ శ్రీకృష్ణుడు, పౌండ్రకుడు, కాశీ రాజు సేనలను—ఏనుగులు, రథాలు, గుర్రాలు, కాలాళ్లతో కూడిన వారిని—తన గద, ఖడ్గం, చక్రం, బాణాలతో భీకరంగా నాశనం చేశాడు. అది యుగాంతంలో అగ్ని ప్రాణులను కాల్చినట్టే.
ఆయోధనం తద్ర థవాజికుఞ్జర ద్విపత్ఖరోష్ట్రైరరిణావఖణ్డితైః। బభౌ చితం మోదవహం మనస్వినామాక్రీడనం భూతపతేరివోల్బణమ్
ఆ యుద్ధభూమి, యోధులు చంపిన ఏనుగులు, గుర్రాలు, ఒంటెలు, గాడిదలు, మనుషుల శవాలతో నిండిపోయి, ధైర్యవంతులకు ఆనందదాయకంగా, భూతపతికి ఆడుబొమ్మల మైదానంలా భయంకరంగా కనిపించింది.
అథాహ పౌణ్డ్రకం శౌరిర్భో భో పౌణ్డ్రక యద్భవాన్। దూతవాక్యేన మామాహ తాన్యస్త్రాణ్యుత్సృజామి తే
ఆ తర్వాత శౌరి, పౌండ్రకునితో ఇలా అన్నాడు: "ఓ పౌండ్రకా! నీవు దూత ద్వారా నాకు చెప్పిన మాటల ప్రకారం, ఈ ఆయుధాలను నీకోసం వదిలేస్తాను."
త్యాజయిష్యేఽభిధానం మే యత్త్వయాజ్ఞ మృషా ధృతమ్। వ్రజామి శరణం తేఽద్య యది నేచ్ఛామి సంయుగమ్
"ఓ మూర్ఖా! నీవు నా పేరును అబద్ధంగా ధరించుకున్నావు, దాన్ని ఇప్పుడు వదిలేస్తాను. నాకిప్పుడు యుద్ధం చేయాలని అనిపించకపోతే, నిన్ను ఆశ్రయిస్తాను."
ఇతి క్షిప్త్వా శితైర్బాణైర్విరథీకృత్య పౌణ్డ్రకమ్। శిరోఽవృశ్చద్రథాఙ్గేన వజ్రేణేన్ద్రో యథా గిరేః
ఈ విధంగా పదునైన బాణాలతో పౌండ్రకుని రథాన్ని ధ్వంసం చేసి, రథచక్రంతో అతని తలను వంచాడు. ఇది ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధంతో కొండను చీల్చినట్లే జరిగింది.
తథా కాశీపతేః కాయాచ్ఛిర ఉత్కృత్య పత్రిభిః। న్యపాతయత్కాశీపుర్యాం పద్మకోశమివానిలః
అలాగే, కాశీ రాజుని తలని బాణాలతో వేరు చేసి, ఆ తలను కాశీపట్టణంలో పడవేశాడు. అది గాలి పద్మపు ముక్కును పడేసినట్లుగా కనిపించింది.
ఏవం మత్సరిణమ్హత్వా పౌణ్డ్రకం ససఖం హరిః। ద్వారకామావిశత్సిద్ధైర్గీయమానకథామృతః
ఈ విధంగా ఈర్ష్యతో ఉన్న పౌండ్రకుని, అతని మిత్రుడిని హరిదేవుడు సంహరించి, సిద్ధులు అమృతసమానమైన కథలను పాడుతుండగా ద్వారకలో ప్రవేశించాడు.
స నిత్యం భగవద్ధ్యాన ప్రధ్వస్తాఖిలబన్ధనః। బిభ్రాణశ్చ హరే రాజన్స్వరూపం తన్మయోఽభవత్
అతడు ఎప్పుడూ భగవంతుని ధ్యానంలో మునిగి, అన్ని బంధనాలనుండి విముక్తుడై, హరిదేవుని స్వరూపాన్ని ధరించి, పూర్తిగా ఆయనలో లీనమయ్యాడు.
శిరః పతితమాలోక్య రాజద్వారే సకుణ్డలమ్। కిమిదం కస్య వా వక్త్రమితి సంశిశిరే జనాః
రాజధ్వారంలో కుండలాలతో అలంకరించబడిన తల పడివున్నదాన్ని చూసి, జనులు 'ఇది ఏమిటి? ఇది ఎవరి ముఖమో?' అని ఆశ్చర్యపడ్డారు.
రాజ్ఞః కాశీపతేర్జ్ఞాత్వా మహిష్యః పుత్రబాన్ధవాః। పౌరాశ్చ హా హతా రాజన్నాథ నాథేతి ప్రారుదన్
అది కాశీ రాజుని తలని గుర్తించి, అతని భార్యలు, కుమారులు, బంధువులు, పట్టణ ప్రజలు 'హాయో! రాజు చనిపోయాడు! మన రక్షకుడు పోయాడు!' అని విలపించారు.
సుదక్షిణస్తస్య సుతః కృత్వా సంస్థావిధిం పతేః। నిహత్య పితృహన్తారం యాస్యామ్యపచితిం పితుః
సుదక్షిణుడు, అతని కుమారుడు, తండ్రికి అంత్యక్రియలు నిర్వహించి, 'నా తండ్రిని చంపినవాడిని సంహరించి, తండ్రికి గౌరవం తేవాలి' అని సంకల్పించుకున్నాడు.
ఇత్యాత్మనాభిసన్ధాయ సోపాధ్యాయో మహేశ్వరమ్। సుదక్షిణోఽర్చయామాస పరమేణ సమాధినా
ఈ విధంగా సంకల్పించి, తన గురువుతో కలిసి, సుదక్షిణుడు పరమ ఏకాగ్రతతో మహేశ్వరుని ఆరాధించాడు.
ప్రీతోఽవిముక్తే భగవాంస్తస్మై వరమదాద్విభుః। పితృహన్తృవధోపాయం స వవ్రే వరమీప్సితమ్
అవిముక్తక్షేత్రంలో ప్రసన్నుడైన భగవంతుడు అతనికి వరమిచ్చాడు. సుదక్షిణుడు తాను కోరుకున్న వరాన్ని అడిగాడు—తండ్రిని హతమార్చినవాడిని సంహరించడానికి మార్గాన్ని కోరాడు.
దక్షిణాగ్నిం పరిచర బ్రాహ్మణైః సమమృత్విజమ్। అభిచారవిధానేన స చాగ్నిః ప్రమథైర్వృతః
బ్రాహ్మణులు, ఋత్విజులతో కలిసి దక్షిణాగ్నిని అభిచార విధానంతో పూజించు. ఆ అగ్ని ప్రేతాత్మలతో కూడి—
సాధయిష్యతి సఙ్కల్పమబ్రహ్మణ్యే ప్రయోజితః। ఇత్యాదిష్టస్తథా చక్రేకృష్ణాయాభిచరన్వ్రతీ
—ధర్మరహితుడిపై ప్రయోగించినప్పుడు నీ సంకల్పాన్ని నెరవేర్చుతుంది. ఇలానే ఆదేశించబడిన సుదక్షిణుడు కృష్ణునిపై అభిచార వ్రతాన్ని ఆచరించాడు.
తతోఽగ్నిరుత్థితః కుణ్డాన్మూర్తిమానతిభీషణః। తప్తతామ్రశిఖాశ్మశ్రురఙ్గారోద్గారిలోచనః
ఆ తరువాత, హోమకుండం నుండి భయంకరమైన రూపంతో అగ్ని అవతరించి, తాపు తామ్రవర్ణపు జుట్టు, గడ్డతో, కన్నుల నుంచి అగ్ని జ్వాలలు పొంగుతూ బయటకు వచ్చాడు.