శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( వంశస్థా ) స్వరాజధానీం సమలఙ్కృతాం ధ్వజైః సతోరణైరుక్షితమార్గచత్వరామ్ । వివేశ శఙ్ఖానకదున్దుభిస్వనైః అభ్యుద్యతః పౌరసుహృద్‌ద్విజాతిభిః

తన రాజధానిని, జెండాలతో, తలుపు గోపురాలతో, రక్షితమైన వీధి కూడళ్లతో అలంకరించబడిన నగరాన్ని, శంఖం, ఆనక, దుండుభి ధ్వనులతో, పౌరులు, మిత్రులు, ద్విజులు స్వాగతించగా ప్రవేశించాడు.

( అనుష్టుప్ ) య ఏవం కృష్ణవిజయం శఙ్కరేణ చ సంయుగమ్ । సంస్మరేత్ ప్రాతరుత్థాయ న తస్య స్యాత్ పరాజయః

ఎవడు కృష్ణుని విజయాన్ని, శంకరునితో యుద్ధాన్ని, ఉదయాన్నే లేచి స్మరిస్తాడో, అతనికి ఎప్పటికీ ఓటమి ఉండదు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే అనిరుద్ధానయనం నామ త్రిషష్టితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలో, ఉత్తర భాగంలో, అనిరుద్ధుని రాక అనే అరవై మూడవ అధ్యాయం ముగిసింది.

శ్రీశుక ఉవాచ బలభద్రః కురుశ్రేష్ఠ భగవాన్ రథమాస్థితః । సుహృద్దిదృక్షురుత్కణ్ఠః ప్రయయౌ నన్దగోకులమ్ ॥ 10.65.

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — ఓ కురువంశశ్రేష్ఠా! బాలరాముడు తన ప్రియ మిత్రులను చూడాలనే తపనతో రథంపై ఎక్కి నందగోకులానికి బయలుదేరాడు.

పరిష్వక్తశ్చిరోత్కణ్ఠైర్గోపైర్గోపీభిరేవ చ । రామోఽభివాద్య పితరావాశీర్భిరభినన్దితః ॥ 10.65.

ఎంతో కాలంగా ఎదురుచూసిన గోపులు, గోపికలు బాలరాముని హృదయంగానూ, ఆలింగనం చేస్తూ ఆహ్వానించారు. ఆయన తల్లిదండ్రులకు నమస్కరించగా వారు ఆనందంగా ఆశీర్వదించారు.

చిరం నః పాహి దాశార్హ సానుజో జగదీశ్వరః । ఇత్యారోప్యాఙ్కమాలిఙ్గ్య నేత్రైః సిషిచతుర్జలైః ॥ 10.65.

“ఓ దాశార్హా! నీతో పాటు నీ తమ్ముడు కూడా ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని కాపాడాలి” అని వారు బాలరాముని ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, ఆలింగనం చేసి, కన్నీళ్లతో ఆయనను తడిపారు.

గోపవృద్ధాంశ్చ విధివద్యవిష్ఠైరభివన్దితః । యథావయో యథాసఖ్యం యథాసమ్బన్ధమాత్మనః ॥ 10.65.

ఆయన అక్కడ కూర్చున్న వృద్ధ గోపులను వారి వయస్సు, స్నేహం, బంధాన్ని బట్టి యథావిధిగా గౌరవంగా నమస్కరించాడు.

సముపేత్యాథ గోపాలాన్ హాస్యహస్తగ్రహాదిభిః । విశ్రాన్తం సుఖమాసీనం పప్రచ్ఛుః పర్యుపాగతాః ॥ 10.65.

తర్వాత, అక్కడికి చేరిన గోపులు నవ్వుతూ, చేతులు కలిపి, ఇతర హర్షభావాలతో, సుఖంగా కూర్చున్న బాలరాముని చుట్టూ చేరి ఆయనను ప్రశ్నించారు.

పృష్టాశ్చానామయం స్వేషు ప్రేమగద్గదయా గిరా । కృష్ణే కమలపత్రాక్షే సన్న్యస్తాఖిలరాధసః ॥ 10.65.

బాలరాముడు కూడా ప్రేమతో గొంతు దడదడలాడుతూ వారి కుటుంబాల విషయాలు అడిగాడు. ఎందుకంటే, కమలదళాలాంటి కళ్లున్న కృష్ణునిలో వారు తమ బాధలన్నీ వదిలేశారు.

కచ్చిన్నో బాన్ధవా రామ సర్వే కుశలమాసతే । కచ్చిత్స్మరథ నో రామ యూయం దారసుతాన్వితాః ॥ 10.65.

“ఓ రామా! మీ బంధువులందరూ క్షేమంగా ఉన్నారా? మీరు భార్యా పిల్లలతో కలిసి మమ్మల్ని ఇంకా గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?” అని అడిగారు.

దిష్ట్యా కంసో హతః పాపో దిష్ట్యా ముక్తాః సుహృజ్జనాః । నిహత్య నిర్జిత్య రిపూన్ దిష్ట్యా దుర్గం సమాశ్రీతాః ॥ 10.65.

“ధన్యంగా, పాపి కంసుడు చనిపోయాడు; నీ స్నేహితులు విముక్తులయ్యారు; శత్రువులను జయించి, బలమైన పట్టణంలో నివసిస్తున్నావు” అని అన్నారు.

గోప్యో హసన్త్యః పప్రచ్ఛూ రామసన్దర్శనాదృతాః । కచ్చిదాస్తే సుఖం కృష్ణః పురస్త్రీజనవల్లభః ॥ 10.65.

బాలరాముని దర్శనంతో ఆనందించిన గోపికలు నవ్వుతూ, “పట్టణ స్త్రీల ప్రియుడు కృష్ణుడు సుఖంగా ఉన్నాడా?” అని అడిగారు.

కచ్చిత్స్మరతి వా బన్ధూన్ పితరం మాతరం చ సః । అప్యసౌ మాతరం ద్రష్టుం సకృదప్యాగమిష్యతి । అపి వా స్మరతేఽస్మాకమనుసేవాం మహాభుజః ॥ 10.65.

“ఆయన తండ్రి, తల్లిని, బంధువులను గుర్తు చేసుకుంటున్నాడా? కనీసం ఒక్కసారి అయినా తల్లిని చూడటానికి వస్తాడా? లేకపోతే, ఆ బలవంతుడు మన సేవను గుర్తు చేసుకుంటాడా?” అని ప్రశ్నించారు.

మాతరం పితరం భ్రాతౄన్ పతీన్ పుత్రాన్ స్వసౄనపి । యదర్థే జహిమ దాశార్హ దుస్త్యజాన్ స్వజనాన్ ప్రభో ॥ 10.65.

“ఓ దాశార్హా! ప్రభూ! ఎవరి కోసం నువ్వు తల్లి, తండ్రి, అన్నదమ్ములు, భర్తలు, పిల్లలు, అక్కచెల్లెళ్లు — ఇంత ప్రియమైన బంధువులను వదిలిపెట్టావు?” అని అడిగారు.

తా నః సద్యః పరిత్యజ్య గతః సఞ్ఛిన్నసౌహృదః । కథం ను తాదృశం స్త్రీభిర్న శ్రద్ధీయేత భాషితమ్ ॥ 10.65.

“ఆయన మమ్మల్ని ఒక్కసారిగా వదిలిపెట్టి, మనసులోని అనురాగాన్ని తెంచేశాడు. అలాంటివాడు మాట ఇచ్చినట్టు మహిళలు ఎలా నమ్మగలరు?” అని అన్నారు.

కథం ను గృహ్ణన్త్యనవస్థితాత్మనో వచః కృతఘ్నస్య బుధాః పురస్త్రియః । గృహ్ణన్తి వై చిత్రకథస్య సున్దర స్మితావలోకోచ్ఛ్వసితస్మరాతురాః ॥ 10.65.

“అంత చంచలమైన, కృతఘ్నుడైన వాడి మాటలను పట్టణ స్త్రీలు ఎలా నమ్మగలరు? అయినా, ఆయన వినోదభరితమైన మాటలు, అందమైన చిరునవ్వు, చూపులు, ఊపిరితో మాయలో పడి, ప్రేమతో మత్తులో ఆయనను నమ్ముతున్నారు.”

* కిం నస్తత్కథయా గోప్యః కథాః కథయతాపరాః । యాత్యస్మాభిర్వినా కాలో యది తస్య తథైవ నః ॥ 10.65.

“మనకు ఆయన గురించి మాట్లాడటం వల్ల ఏమి లాభం? మనం ఇంకొన్ని విషయాలు మాట్లాడుకుందాం. మనకు ఆయన లేని కాలం ఎలా గడుస్తుందో, ఆయనకూ అలాగే గడుస్తుందేమో!”

ఇతి ప్రహసితం శౌరేర్జల్పితం చారువీక్షితమ్ । గతిం ప్రేమపరిష్వఙ్గం స్మరన్త్యో రురుదుః స్త్రియః ॥ 10.65.

శౌరి చేసిన హాస్యభరితమైన మాటలు, అందమైన చూపులు, నడక, ప్రేమతో చేసిన ఆలింగనాలను గుర్తు చేసుకుంటూ ఆ స్త్రీలు కన్నీళ్లు పెట్టారు.

సఙ్కర్షణస్తాః కృష్ణస్య సన్దేశైర్హృదయంగమైః । సాన్త్వయామాస భగవాన్నానానునయకోవిదః ॥ 10.65.

అనేక విధాలుగా మనసును శాంతింపజేయడంలో నిపుణుడైన సంకర్షణుడు, కృష్ణుని హృదయాన్ని తాకే సందేశాలతో వారిని ఓదార్చాడు.

ద్వౌ మాసౌ తత్ర చావాత్సీన్మధుం మాధవం ఏవ చ । రామః క్షపాసు భగవాన్ గోపీనాం రతిమావహన్ ॥ 10.65.

అక్కడ రాముడు మధు, మాధవం అనే రెండు నెలలు గడిపాడు. ఆ రాత్రుల్లో గోపికలకు ఆనందాన్ని కలిగించాడు.

పూర్ణచన్ద్రకలామృష్టే కౌముదీగన్ధవాయునా । యమునోపవనే రేమే సేవితే స్త్రీగణైర్వృతః ॥ 10.65.

పూర్ణచంద్రుని వెలుతురులో, కౌముదీ పువ్వుల సువాసన గాలిలో తేలుతూ, యమునా తీరపు వనంలో, సేవ చేస్తున్న స్త్రీల మధ్య రాముడు ఆనందంగా విహరించాడు.

వరుణప్రేషితా దేవీ వారుణీ వృక్షకోటరాత్ । పతన్తీ తద్వనం సర్వం స్వగన్ధేనాధ్యవాసయత్ ॥ 10.65.

వరుణుడు పంపిన వారుణి దేవత ఒక చెట్టు కొమ్మల మధ్యనుంచి బయటకు వచ్చి, అక్కడికి దిగుతున్నప్పుడు ఆమె పరిమళం ఆ అడవంతా పరచుకుంది.

తం గన్ధం మధుధారాయా వాయునోపహృతం బలః । ఆఘ్రాయోపగతస్తత్ర లలనాభిః సమం పపౌ ॥ 10.65.

ఆ తేనె పరిమళాన్ని గాలి తీసుకొచ్చినప్పుడు, బలరాముడు దాన్ని ముక్కుతో పీల్చి, అక్కడికి వచ్చి, ఆడపిల్లలతో కలిసి నాలుకతో తేనెను ఆస్వాదించాడు.

ఉపగీయమానో గన్ధర్వైర్వనితాశోభిమణ్డలే । రేమే కరేణుయూథేశో మాహేన్ద్ర ఇవ వారణః ॥ 10.65.

గంధర్వులు పాటలు పాడుతుండగా, అందమైన యువతులతో చుట్టూ ముద్దుగా ఉన్న బలరాముడు, ఏనుగుల మధ్య ఇంద్రుడు ఎలా ఆనందిస్తాడో అలా సంతోషంగా గడిపాడు.

నేదుర్దున్దుభయో వ్యోమ్ని వవృషుః కుసుమైర్ముదా । గన్ధర్వా మునయో రామం తద్వీర్యైరీడిరే తదా ॥ 10.65.

ఆకాశంలో డుండుభులు మోగాయి, ఆనందంతో పువ్వులు వర్షంలా పడ్డాయి, గంధర్వులు, మునులు బలరాముని పరాక్రమాన్ని ప్రశంసించారు.

ఉపగీయమానచరితో వనితాభిర్హలాయుధ । వనేషు వ్యచరత్క్షీవో మదవిహ్వలలోచనః ॥ 10.65.

ఆడపిల్లలు ఆయన కథలు పాడుతుండగా, హలాయుధుడు మత్తులో, ఆనందంతో కన్నులు తేలికగా తిప్పుతూ, అడవుల్లో సంచరించాడు.

స్రగ్వ్యేకకుణ్డలో మత్తో వైజయన్త్యా చ మాలయా । బిభ్రత్స్మితముఖామ్భోజం స్వేదప్రాలేయభూషితమ్ ॥ 10.65.

గజమాల, ఒక్క చెవి కుండలంతో, మత్తులో, వైజయంతి హారాన్ని ధరించి, నవ్వుతో కూడిన పద్మముఖాన్ని చూపిస్తూ, చెమటబిందువులతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.

స ఆజుహావ యమునాం జలక్రీడార్థమీశ్వరః । నిజం వాక్యమనాదృత్య మత్త ఇత్యాపగాం బలః ॥ 10.65.

ఈశ్వరుడు జలక్రీడ కోసం యమునను పిలిచాడు. తన మాటను లెక్కచేయకుండా, మత్తులో ఉన్న బలరాముడు ఆ నదిని పిలిచాడు.

అనాగతాం హలాగ్రేణ కుపితో విచకర్ష హ । పాపే త్వం మామవజ్ఞాయ యన్నాయాసి మయాహుతా । నేష్యే త్వాం లాఙ్గలాగ్రేణ శతధా కామచారిణీమ్ ॥ 10.65.

ఆమె రాకపోతే, కోపంతో, హలంతో ఆమెను లాగాడు. "పాపినీ! నేను పిలిచినా నన్ను తక్కువగా చూసావు. నీ ఇష్టానుసారం తిరుగుతున్న నిన్ను, నా లాంగలంతో వంద ముక్కలు చేస్తాను" అన్నాడు.