శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

పృథగ్విధాని ప్రాయుఙ్క్త పిణాక్యస్త్రాణి శాఙ్‌ర్గిణే । ప్రత్యస్త్రైః శమయామాస శార్ఙ్గపాణిరవిస్మితః

పినాకాన్ని ధరించిన శివుడు, శారంగిని అయిన కృష్ణునిపై ఎన్నో రకాల ఆయుధాలను ప్రయోగించగా, కృష్ణుడు అవన్నీ ప్రతిఆయుధాలతో నిశ్చలంగా సమాధానం చెప్పాడు.

బ్రహ్మాస్త్రస్య చ బ్రహ్మాస్త్రం వాయవ్యస్య చ పార్వతమ్ । ఆగ్నేయస్య చ పార్జన్యం నైజం పాశుపతస్య చ

బ్రహ్మాస్త్రానికి బ్రహ్మాస్త్రంతో, వాయవ్యాస్త్రానికి పార్థివాస్త్రంతో, అగ్నేయాస్త్రానికి పర్జన్యాస్త్రంతో, పాశుపతానికి తన ఆయుధంతో ప్రతిఆయుధాలు వదిలాడు.

మోహయిత్వా తు గిరిశం జృమ్భణాస్త్రేణ జృమ్భితమ్ । బాణస్య పృతనాం శౌరిః జఘానాసిగదేషుభిః

జృంభణాస్త్రంతో గిరిశుడిని మోహింపజేసిన తరువాత, శౌరి అయిన కృష్ణుడు, ఖడ్గం, గద, బాణాలతో బాణుని సైన్యాన్ని సంహరించాడు.

స్కన్దః ప్రద్యుమ్నబాణౌఘైః అర్ద్యమానః సమన్తతః । అసృగ్ విముఞ్చన్ గాత్రేభ్యః శిఖినాపక్రమద్ రణాత్

ప్రద్యుమ్నుడు వదిలిన బాణాల వర్షంతో అన్ని వైపులా హింసింపబడిన స్కందుడు, తన శరీరం నుండి రక్తం కార్చుతూ, మయూరధ్వజుడిగా యుద్ధభూమిని విడిచిపోయాడు.

కుమ్భాణ్డః కూపకర్ణశ్చ పేతతుర్ముషలార్దితౌ । దుద్రువుస్తదనీకని హతనాథాని సర్వతః

కుంభాండుడు, కూపకర్ణుడు ముసలతో కొట్టబడి పడిపోయారు. వారి నాయకులు లేకుండా ఆ సైన్యాలు అన్ని వైపులా పారిపోయాయి.

విశీర్యమాణం స్వబలం దృష్ట్వా బాణోఽత్యమర్షణః । కృష్ణం అభ్యద్రవత్ సంఖ్యే రథీ హిత్వైవ సాత్యకిమ్

తన సైన్యం చిద్రమవుతున్నదాన్ని చూసి, బాణుడు తీవ్రమైన కోపంతో, సత్యకిని వదిలేసి, యుద్ధమధ్యలో కృష్ణునిపై దాడికి వెళ్లాడు.

ధనూంష్యాకృష్య యుగపద్ బాణః పఞ్చశతాని వై । ఏకైకస్మిన్ శరౌ ద్వౌ ద్వౌ సన్దధే రణదుర్మదః

బాణుడు యుద్ధ ఉన్మాదంతో ఐదు వందల విల్లు ఒకేసారి ఎక్కించుకుని, ప్రతి ఒక్క బాణంపై రెండు రెండు బాణాలు పెట్టాడు.

తాని చిచ్ఛేద భగవాన్ ధనూంసి యుగపద్ధరిః । సారథిం రథమశ్వాంశ్చ హత్వా శఙ్ఖమపూరయత్

ఆ సమయంలో హరి భగవంతుడు ఒక్కసారిగా ఆ విల్లు లను కోసి, సారథిని, రథాన్ని, గుర్రాలను చంపి, తన శంఖాన్ని ఊదాడు.

తన్మాతా కోటరా నామ నగ్నా మక్తశిరోరుహా । పురోఽవతస్థే కృష్ణస్య పుత్రప్రాణరిరక్షయా

అప్పుడు కోటరా అనే బాణాసురుని తల్లి, తలపై జుట్టు విరబూసి, నగ్నంగా తన కుమారుని ప్రాణాలను కాపాడాలని కృష్ణుని ఎదుట నిలబడి ఉంది.

తతస్తిర్యఙ్‌ముఖో నగ్నాం అనిరీక్షన్ గదాగ్రజః । బాణశ్చ తావద్ విరథః ఛిన్నధన్వావిశత్ పురమ్

ఆమెను నగ్నంగా చూసి గదాగ్రజుడు ముఖాన్ని తిప్పుకున్నాడు. అప్పటికే బాణుడు రథం లేక విల్లు కోసిపడడంతో, పట్టణంలోకి ప్రవేశించాడు.

విద్రావితే భూతగణే జ్వరస్తు త్రీశిరాస్త్రిపాత్ । అభ్యధావత దాశార్హం దహన్నివ దిశో దశ

అందులోని భూతగణాలు పారిపోయిన తర్వాత, మూడు తలలు, మూడు కాళ్లు ఉన్న జ్వరం దాసార్హుని మీదికి పది దిశల్ని కాల్చుతున్నట్టు దూసుకొచ్చింది.

అథ నారాయణః దేవః తం దృష్ట్వా వ్యసృజజ్జ్వరమ్ । మాహేశ్వరో వైష్ణవశ్చ యుయుధాతే జ్వరావుభౌ

అప్పుడు నారాయణుడు ఆ జ్వరాన్ని చూసి తన వైష్ణవ జ్వరాన్ని పంపాడు. శివుని జ్వరమూ, విష్ణువు జ్వరమూ ఒకరినొకరు యుద్ధం చేశాయి.

మాహేశ్వరః సమాక్రన్దన్ వైష్ణవేన బలార్దితః । అలబ్ధ్వాభయమన్యత్ర భీతో మాహేశ్వరో జ్వరః । శరణార్థీ హృషీకేశం తుష్టావ ప్రయతాఞ్జలిః

విష్ణువు జ్వర శక్తికి తట్టుకోలేక మాహేశ్వర జ్వరం అరవడం మొదలుపెట్టింది. ఎక్కడా ఆశ్రయం దొరకక భయంతో, హృషీకేశుని ఆశ్రయించి, చేతులు జోడించి స్తుతించసాగింది.

జ్వర ఉవాచ - ( మిశ్ర ) నమామి త్వానన్తశక్తిం పరేశం సర్వాత్మానం కేవలం జ్ఞప్తిమాత్రమ్ । విశ్వోత్పత్తిస్థానసంరోధహేతుం యత్తద్ బ్రహ్మ బ్రహ్మలిఙ్గం ప్రశాన్తమ్

జ్వరం ఇలా చెప్పింది — పరమేశ్వరా! అనంతమైన శక్తిగలవాడవు, సర్వాంతర్యామివి, నీవే పరిపూర్ణమైన జ్ఞానం, విశ్వ సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపివి. నీకు నమస్కారం.

కాలో దైవం కర్మ జీవః స్వభావో ద్రవ్యం క్షేత్రం ప్రాణ ఆత్మా వికారః । తత్సఙ్ఘాతో బీజరోహప్రవాహః త్వన్మాయైషా తన్నిషేధం ప్రపద్యే

కాలం, విధి, కర్మ, జీవుడు, స్వభావం, పదార్థం, క్షేత్రం, ప్రాణం, ఆత్మ, మార్పులు — ఇవన్నీ కలిసిన ఈ విత్తనం నుండి మొలకెత్తే ప్రవాహం నీ మాయ. దాని నాశనాన్ని నేను ఆశ్రయిస్తున్నాను.

నానాభావైర్లీలయైవోపపన్నైః దేవాన్ సాధూన్ లోకసేతూన్బిభర్షి । హంస్యున్మార్గాన్ హింసయా వర్తమానాన్ జన్మైతత్తే భారహారాయ భూమేః

నీవు అనేక రూపాలు ధరించి, దేవతలు, సద్జనులు, లోకాలకు ఆధారంగా నిలుస్తావు. దారి తప్పినవారిని నాశనం చేస్తావు. భూమిపై భారం తీయటానికి నీవు అవతరించావు.

తప్తోఽహం తే తేజసా దుఃసహేన శాన్తోగ్రేణాత్యుల్బణేన జ్వరేణ । తావత్తాపో దేహినాం తేఽఙ్‌ఘ్రిమూలం నో సేవేరన్ యావదాశానుబద్ధాః

నీ అసహ్యమైన, ఉగ్రమైన, భయంకరమైన జ్వరంతో నేను కాలిపోతున్నాను. జనులు ఆశలకు బంధించబడి నీ పాదమూలాన్ని సేవించరు, అందుకే వారి బాధలు పోవవు.

శ్రీభగవానువాచ - ( అనుష్టుప్ ) త్రిశిరస్తే ప్రసన్నోఽస్మి వ్యేతు తే మజ్జ్వరాద్‌భయమ్ । యో నౌ స్మరతి సంవాదం తస్య త్వన్న భవేద్‌భయమ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — త్రిశిరా! నేను నిన్ను సంతోషపరిచాను. నీకు జ్వర భయం పోయింది. మన ఇద్దరి సంభాషణను ఎవడు స్మరిస్తాడో వాడికి నీ వల్ల భయం ఉండదు.

ఇత్యుక్తోఽచ్యుతమానమ్య గతో మాహేశ్వరో జ్వరః । బాణస్తు రథమారూఢః ప్రాగాద్యోత్స్యఞ్జనార్దనమ్

ఇలా విని, మాహేశ్వర జ్వరం అచ్యుతునికి నమస్కరించి వెళ్లిపోయింది. బాణుడు మళ్లీ రథంపై ఎక్కి జనార్దనుని యుద్ధానికి వచ్చాడు.

తతో బాహుసహస్రేణ నానాయుధధరోఽసురః । ముమోచ పరమక్రుద్ధో బాణాంశ్చక్రాయుధే నృప

తర్వాత, ఓ రాజా! వేల చేతులతో,色色 ఆయుధాలు ధరించిన అసురుడు, చక్రాయుధుని మీద కోపంతో బాణాలను వదిలాడు.

తస్యాస్యతోఽస్త్రాణ్యసకృత్ చక్రేణ క్షురనేమినా । చిచ్ఛేద భగవాన్బాహూన్ శాఖా ఇవ వనస్పతేః

ఆ బాణాసురుని నోటినుండి వస్తున్న ఆయుధాలను భగవంతుడు పదే పదే కత్తిపక్కల చక్రంతో కోసి, అతని చేతులను వృక్షశాఖలు కోసినట్టు తెగతెంపులు చేశాడు.

బాహుషు ఛిద్యమానేషు బాణస్య భగవాన్ భవః । భక్తానకమ్ప్యుపవ్రజ్య చక్రాయుధమభాషత

బాణుని చేతులు కోసిపోతుండగా, భక్తుల పట్ల దయగల భవుడు అక్కడికి వచ్చి చక్రాయుధునితో మాట్లాడాడు.

శ్రీరుద్ర ఉవాచ - త్వం హి బ్రహ్మ పరం జ్యోతిః గూఢం బ్రహ్మణి వాఙ్‌మయే । యం పశ్యన్త్యమలాత్మాన ఆకాశమివ కేవలమ్

శ్రీరుద్రుడు ఇలా అన్నాడు — నీవే పరబ్రహ్మ, పరమజ్యోతి, వాక్కులోని బ్రహ్మలో దాగి ఉన్నవాడవు. పవిత్రమైన హృదయంతో ఉన్నవారు నిన్ను ఆకాశంలా స్వచ్ఛంగా చూస్తారు.

( మిశ్ర ) నాభిర్నభోఽగ్నిర్ముఖమమ్బు రేతో ద్యౌః శీర్షమాశాః శ్రుతిరఙ్‌ఘ్రిరుర్వీ । చన్ద్రో మనో యస్య దృగర్క ఆత్మా అహం సముద్రో జఠరం భుజేన్ద్రః

నీ నాభి ఆకాశం, నోరు అగ్ని, నీ వీర్యం నీరు, తల ఆకాశం, చెవులు దిశలు, పాదాలు భూమి; చంద్రుడు నీ మనస్సు, సూర్యుడు నీ కన్ను, ఆత్మ నీ స్వరూపం, నేను సముద్రం, నీ పొట్ట, భుజములు శేషునివి.

రోమాణి యస్యౌషధయోఽమ్బువాహాః కేశా విరిఞ్చో ధిషణా విసర్గః । ప్రజాపతిర్హృదయం యస్య ధర్మః స వై భవాన్ పురుషో లోకకల్పః

నీ రోమాలు ఔషధాలు, మేఘాలు నీరు, బ్రహ్మ నీ వెంట్రుకలు, బుద్ధి సృష్టి శక్తి, ప్రజాపతి నీ హృదయం, ధర్మం నీ స్వరూపం. నీవే లోకాలకు ఆదర్శమైన పురుషుడు.

తవావతారోఽయమకుణ్ఠధామన్ ధర్మస్య గుప్త్యై జగతో హితాయ । వయం చ సర్వే భవతానుభావితా విభావయామో భువనాని సప్త

నీ అవతారం, అఖండ ప్రకాశమయుడా, ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, లోకానికి మేలు చేయడానికే జరిగింది. మేమంతా నీ ప్రభావంతో ప్రేరేపితులమై, ఈ ఏడు లోకాలను తెలుసుకుంటున్నాము.

త్వమేక ఆద్యః పురుషోఽద్వితీయః తుర్యః స్వదృగ్ హేతురహేతురీశః । ప్రతీయసేఽథాపి యథావికారం స్వమాయయా సర్వగుణప్రసిద్ధ్యై

నీవొక్కడివే, ఆదికర్తవు, రెండవవాడు లేని వాడవు, అన్నిటికీ మించి ఉన్నవాడవు, నీవు నీ స్వంత దృష్టితో ఉన్నవాడవు, కారణమూ, కారణం కానిదీ నీవే ప్రభూ. నీవు మారని వాడివై, నీ మాయాశక్తితో అన్ని గుణాలను వెలికి తెచ్చావు.

యథైవ సూర్యః పిహితశ్ఛాయయా స్వయా ఛాయాం చ రూపాణి చ సఞ్చకాస్తి । ఏవం గుణేనాపిహితో గుణాంస్త్వమ్ ఆత్మప్రదీపో గుణినశ్చ భూమన్

ఎలా సూర్యుడు తన నీడతో తాను కప్పబడి, ఆ నీడను, రూపాలను వెలిగించునో, అలాగే నీవు నీ గుణంతో కప్పబడి, ఆ గుణాలను, గుణాలతో ఉన్న వారిని వెలిగించే ఆత్మజ్యోతివి, పరిమితి లేని వాడవు.

( అనుష్టుప్ ) యన్మాయామోహితధియః పుత్రదారగృహాదిషు । ఉన్మజ్జన్తి నిమజ్జన్తి ప్రసక్తా వృజినార్ణవే

నీ మాయతో మోహింపబడిన మనస్సు కలవారు, పిల్లలు, భార్య, ఇల్లు మొదలైన వాటిలో మునిగి పోయి, బాధల సముద్రంలో ఎప్పుడూ మునిగి, తేలుతూ ఉంటారు.