శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

అనక్షజ్ఞో హ్యయం రాజన్నపి తద్వ్యసనం మహత్। ఇత్యుక్తో బలమాహూయ తేనాక్షైర్రుక్మ్యదీవ్యత

ఈయనకు పాశాక్రీడ రాదు, అయినా ఓడిపోతే నష్టం ఎక్కువే అని రాజా! అలా చెప్పి బలరాముడిని పిలిపించి, రుక్మి అతనితో పాశాక్రీడ ఆడాడు.

శతం సహస్రమయుతం రామస్తత్రాదదే పణమ్। తం తు రుక్మ్యజయత్తత్ర కాలిఙ్గః ప్రాహసద్బలమ్। దన్తాన్సన్దర్శయన్నుచ్చైర్నామృష్యత్తద్ధలాయుధః

అక్కడ రాముడు వంద, వెయ్యి, పది వేల నాణేలు పందెం పెట్టాడు. ఆ సారి రుక్మి గెలిచాడు. కాలింగ రాజు బలరాముడిని పెద్దగా నవ్వుతూ, పళ్ళు చూపిస్తూ ఎగతాళి చేశాడు. హలాయుధుడు ఆ అవమానాన్ని భరించలేకపోయాడు.

తతో లక్షం రుక్మ్యగృహ్ణాద్గ్లహం తత్రాజయద్బలః। జితవానహమిత్యాహ రుక్మీ కైతవమాశ్రితః

తర్వాత రుక్మి లక్ష నాణేలు పందెం పెట్టాడు. ఆ సారి బలరాముడు గెలిచాడు. అయినా రుక్మి మోసంతో, 'నేనే గెలిచాను' అని చెప్పాడు.

మన్యునా క్షుభితః శ్రీమాన్సముద్ర ఇవ పర్వణి। జాత్యారుణాక్షోఽతిరుషా న్యర్బుదం గ్లహమాదదే

కోపంతో ఉప్పొంగిన బలరాముడు, సముద్రం అలల మాదిరిగా, జన్మతోనే ఎర్రబడిన కన్నులతో, కోపంతో కోటి నాణేల పందెం పెట్టాడు.

తం చాపి జితవాన్రామో ధర్మేణ ఛలమాశ్రితః। రుక్మీ జితం మయాత్రేమే వదన్తు ప్రాశ్నికా ఇతి

ఆ పందెంలో కూడా బలరాముడు న్యాయంగా గెలిచాడు. అయినా రుక్మి మోసంతో, 'నేనే గెలిచాను, సాక్షులు చెప్పండి' అని అన్నాడు.

తదాబ్రవీన్నభోవాణీ బలేనైవ జితో గ్లహః। ధర్మతో వచనేనైవ రుక్మీ వదతి వై మృషా

అప్పుడే ఆకాశవాణి, 'ఈ పందెంలో బలరాముడే నిజంగా గెలిచాడు. రుక్మి మాటలతో తప్పుగా చెప్పుతున్నాడు' అని ప్రకటించింది.

తామనాదృత్య వైదర్భో దుష్టరాజన్యచోదితః। సఙ్కర్షణం పరిహసన్బభాషే కాలచోదితః

ఆ ఆకాశవాణిని పట్టించుకోకుండా, విదర్భ రాజు, చెడ్డ రాజుల ప్రేరణతో, కాలచక్రం వల్ల, సంకర్షణుడిని ఎగతాళి చేస్తూ మాటలు అన్నాడు.

నైవాక్షకోవిదా యూయం గోపాలా వనగోచరాః। అక్షైర్దీవ్యన్తి రాజానో బాణైశ్చ న భవాదృశాః

మీరు పాశాక్రీడలో నిపుణులు కారు, అడవుల్లో తిరిగే గోపాళ్లు మాత్రమే. రాజులు పాశాలు ఆడతారు, బాణాలు సంధిస్తారు, మీలాంటి వారు కాదు.

రుక్మిణైవమధిక్షిప్తో రాజభిశ్చోపహాసితః। క్రుద్ధః పరిఘముద్యమ్య జఘ్నే తం నృమ్ణసంసది

అలా రుక్మి మరియు ఇతర రాజులు అవమానించగా, కోపంతో ఉన్న బలరాముడు, తన గొడ్డలిని పైకెత్తి, అందరి మధ్య రుక్మిని కొట్టాడు.

కలిఙ్గరాజం తరసా గృహీత్వా దశమే పదే। దన్తానపాతయత్క్రుద్ధో యోఽహసద్వివృతైర్ద్విజైః

కాలింగ రాజు పది అడుగులు నడిచినప్పుడు, బలరాముడు అతన్ని పట్టుకుని, కోపంతో అతని పళ్ళు పడేసాడు. నవ్వుతూ పళ్ళు చూపిన వాడే అతడు.

అన్యే నిర్భిన్నబాహూరు శిరసో రుధిరోక్షితాః। రాజానో దుద్రవుర్భీతా బలేన పరిఘార్దితాః

ఇతర రాజులు, చేతులు, తొడలు, తలలు విరిగిపోయి, రక్తంతో ముంచెత్తి, బలరాముడి గొడ్డలికి భయపడి పారిపోయారు.

నిహతే రుక్మిణి శ్యాలే నాబ్రవీత్సాధ్వసాధు వా। రక్మిణీబలయో రాజన్స్నేహభఙ్గభయాద్ధరిః

రుక్మి, తన మరిదైనవాడు, చనిపోయినప్పుడు, రుక్మిణి, బలరాముల మధ్య ప్రేమ దెబ్బతింటుందనే భయంతో, హరి ఆ పని మంచిదా, చెడిదా అని ఏమీ చెప్పలేదు.

తతోఽనిరుద్ధం సహ సూర్యయా వరం రథం సమారోప్య యయుః కుశస్థలీమ్। రామాదయో భోజకటాద్దశార్హాః సిద్ధాఖిలార్థా మధుసూదనాశ్రయాః

తర్వాత, అనిరుద్ధుడు, తన భార్యతో కలిసి రథంలో కూర్చోబెట్టగా, రాముడు మరియు దశార్హులు, మధుసూదనుని ఆశ్రయంతో, తమ కార్యాలు నెరవేరినవారిగా, భోజకట నుండి కుశస్థళికి బయలుదేరారు.

ఊషా-అనిరుద్ధ సమాగమః; అనిరుద్ధస్య బంధనం చ - శ్రీరాజోవాచ - ( అనుష్టుప్ ) బాణస్య తనయాం ఊషాం ఉపయేమే యదూత్తమః । తత్ర యుద్ధమభూద్ ఘోరం హరిశఙ్కరయోర్మహత్ । ఏతత్సర్వం మహాయోగిన్ సమాఖ్యాతుం త్వమర్హసి

రాజు ఇలా అడిగాడు — బాణుని కుమార్తె ఊషను యదువంశంలో గొప్పవాడు పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అప్పుడది హరిదేవుడు, శంకరుడు ఇద్దరి మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. మహాయోగీ, ఈ సంగతులన్నీ నీవు నాకు పూర్తిగా వివరించాలి.

శ్రీశుక ఉవాచ - బాణః పుత్రశతజ్యేష్ఠో బలేరాసీన్ మహాత్మనః । యేన వామనరూపాయ హరయేఽదాయి మేదినీ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — బాణుడు, మహాత్ముడైన బలిచక్రవర్తికి వంద మంది కుమారుల్లో పెద్దవాడు. ఆ బలిచక్రవర్తి వామనరూపంలో వచ్చిన హరిదేవునికి భూమిని ఇచ్చాడు.

తస్యౌరసః సుతో బానః శివభక్తిరతః సదా । మాన్యో వదాన్యో ధీమాంశ్చ సత్యసన్ధో దృఢవ్రతః

ఆ బలికి తన సంతానంగా బాణుడు పుట్టాడు. అతడు ఎప్పుడూ శివభక్తిలో నిమగ్నంగా ఉండేవాడు. అందరూ గౌరవించేవారు, అతడు దానశీలి, తెలివైనవాడు, నిజాయితీగలవాడు, వ్రతంలో దృఢంగా ఉండేవాడు.

శోణితాఖ్యే పురే రమ్యే స రాజ్యం అకరోత్పురా । తస్య శమ్భోః ప్రసాదేన కిఙ్కరా ఇవ తేఽమరాః । సహస్రబాహుర్వాద్యేన తాణ్డవేఽతోషయన్మృడమ్

శోణితపురం అనే అందమైన పట్టణంలో బాణుడు రాజ్యాన్ని పాలించేవాడు. శంభుదేవుని కృపతో అతని సేవకులు దేవతల వలే ఉండేవారు. తన వెయ్యి చేతులతో తాండవ నాట్యంలో సంగీతం వాయించి రుద్రుని సంతోషపరిచేవాడు.

భగవాన్ సర్వభూతేశః శరణ్యో భక్తవత్సలః । వరేణ ఛన్దయామాస స తం వవ్రే పురాధిపమ్

ప్రపంచంలోని అందరికీ అధిపతిగా, భక్తులకు ఆశ్రయంగా ఉండే భగవంతుడు బాణునికి కావలసిన వరాన్ని ఇవ్వబోతానని అన్నాడు. అప్పుడు బాణుడు తన పట్టణానికి రక్షకుడిగా శివునిని కోరుకున్నాడు.

స ఏకదాఽఽహ గిరిశం పార్శ్వస్థం వీర్యదుర్మదః । కిరీటేనార్కవర్ణేన సంస్పృశన్ తత్పదామ్బుజమ్

ఒకసారి తన బలాన్ని చూసి గర్వంతో ఉన్న బాణుడు, పక్కనే ఉన్న గిరీశుని దగ్గరకు వెళ్లి, సూర్యుడిలా మెరిసే కిరీటంతో శివుని పదపద్మాలను తాకాడు.

నమస్యే త్వాం మహాదేవ లోకానాం గురుమీశ్వరమ్ । పుంసాం అపూర్ణకామానాం కామపూరామరాఙ్‌ఘ్రిపమ్

మహాదేవా, లోకాలకు గురువూ, ఈశ్వరుడవు. మనుషులకు తీరని కోరికలు నీవు తీరుస్తావు. నీ పాదాలను దేవతలే పూజిస్తారు. నీకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

దోఃసహస్రం త్వయా దత్తం పరం భారాయ మేఽభవత్ । త్రిలోక్యాం ప్రతియోద్ధారం న లభే త్వదృతే సమమ్

నీవు నాకు ఇచ్చిన వెయ్యి చేతులు నాకు పెద్ద భారంగా మారాయి. మూడు లోకాలలో నీ తప్ప నాకు సమానంగా పోరాడే వారు ఎవరూ లేరు.

కణ్డూత్యా నిభృతైర్దోర్భిః యుయుత్సుర్దిగ్గజానహమ్ । ఆద్యాయాం చూర్ణయన్నద్రీన్ భీతాస్తేఽపి ప్రదుద్రువుః

పోరాటం కోసం తపిస్తూ నా చేతులతో నన్ను నేనే గోకుతూ, దిక్కుల ఏనుగులతో యుద్ధం చేశాను. మొదట పర్వతాలను కూడా కొట్టి చూర్ణం చేశాను. ఆ ఏనుగులు కూడా భయంతో పారిపోయాయి.

తత్ శ్రుత్వా భగవాన్ క్రుద్ధః కేతుస్తే భజ్యతే యదా । త్వద్దర్పఘ్నం భవేన్మూఢ సంయుగం మత్సమేన తే

అది విని భగవంతుడు కోపంతో ఇలా అన్నాడు — నీ జెండా విరిగినప్పుడు, ఓ మూర్ఖా, నీ గర్వాన్ని తగ్గించే పోరాటంలో నీకు సమానుడు ఎవరో అప్పుడే ఎదురవుతాడు.

ఇత్యుక్తః కుమతిర్హృష్టః స్వగృహం ప్రావిశన్నృప । ప్రతీక్షన్ గిరిశాదేశం స్వవీర్యనశనం కుధీః

ఇలా చెప్పిన తరువాత, అవివేకంతో ఉన్న బాణుడు ఆనందంతో తన ఇంటికి వెళ్లాడు. గిరీశుని ఆజ్ఞ కోసం ఎదురు చూస్తూ, తన బలానికి నాశనం రావాలని తెలియక మూర్ఖత్వంతో ఉండిపోయాడు.

తస్యోషా నామ దుహితా స్వప్నే ప్రాద్యుమ్నినా రతిమ్ । కన్యాలభత కాన్తేన ప్రాగ్ అదృష్టశ్రుతేన సా

ఆ బాణునికి ఊష అనే కుమార్తె ఉండేది. ఆమె కలలో, తాను చూడనివాడైన, విననివాడైన, అందమైన ప్రద్యుమ్నుని కుమారుడితో ప్రేమలో లీనమైంది.

సా తత్ర తమపశ్యన్తీ క్వాసి కాన్తేతి వాదినీ । సఖీనాం మధ్య ఉత్తస్థౌ విహ్వలా వ్రీడితా భృశమ్

ఆయన అక్కడ కనబడక, ఊష తన స్నేహితుల మధ్య లేచి, మనసు కలవరపడి, చాలా సిగ్గుపడి, 'నా ప్రియుడా, నీవెక్కడ ఉన్నావు?' అని పిలిచింది.

బాణస్య మంత్రీ కుమ్భాణ్డః చిత్రలేఖా చ తత్సుతా । సఖ్యపృచ్ఛత్ సఖీం ఊషాం కౌతూహలసమన్వితా

బాణుని మంత్రి కుంభాండుడు. అతని కుమార్తె చిత్రలేఖ, ఊషకు స్నేహితురాలు. ఆమె ఆ స్నేహితుల మధ్య ఊషను ఆసక్తితో అడిగింది.

కం త్వం మృగయసే సుభ్రు కీదృశస్తే మనోరథః । హస్తగ్రాహం న తేఽద్యాపి రాజపుత్ర్యుపలక్షయే

'ఓ అందమైన కనుబొమ్మలవాలా, నువ్వెవరిని వెతుకుతున్నావు? నీ మనసులో ఎలాంటి వాడు ఉన్నాడు? రాజకుమార్తె, నీ చేతిని ఇంకా ఎవరూ పట్టినట్టు నాకు కనపడలేదు.'

దృష్టః కశ్చిన్నరః స్వప్నే శ్యామః కమలలోచనః । పీతవాసా బృహద్ బాహుః యోషితాం హృదయంగమః

'నా కలలో ఒక యువకుడు కనిపించాడు. అతడు నల్లగా, కమలపువ్వులాంటి కళ్లతో, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, బలమైన భుజాలతో, స్త్రీల మనసును ఆకర్షించే వాడిగా ఉన్నాడు.'