శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

దీప్తిమాంస్తామ్రతప్తాద్యా రోహిణ్యాస్తనయా హరేః। ప్రద్యుమ్నాచ్చానిరుద్ధోఽభూద్రుక్మవత్యాం మహాబలః । పుత్ర్యాం తు రుక్మిణో రాజన్నామ్నా భోజకటే పురే

దీప్తిమాన్, తామ్ర, తప్త, ఇంకా మరికొంత మంది — వీరు రోహిణికి పుట్టిన కుమారులు. ప్రద్యుమ్నుని వలన, రుక్మిణిదేవి కుమార్తె అయిన రుక్మవతికి, బోజకట నగరంలో మహాబలుడు అయిన అనిరుద్ధుడు జన్మించాడు.

ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాశ్చ బభూవుః కోటిశో నృప। మాతరః కృష్ణజాతీనాం సహస్రాణి చ షోడశ

వారి కుమారులు, మనవులు కోట్లు సంఖ్యలో ఉన్నారు, ఓ రాజా! కృష్ణుని సంతానానికి తల్లులు పదహారు వేల మంది.

శ్రీరాజోవాచ। కథం రుక్మ్యరిపుత్రాయ ప్రాదాద్దుహితరం యుధి। కృష్ణేన పరిభూతస్తం హన్తుం రన్ధ్రం ప్రతీక్షతే। ఏతదాఖ్యాహి మే విద్వన్ద్విషోర్వైవాహికం మిథః

రాజు అడిగాడు: యుద్ధంలో కృష్ణుడు తనను అవమానించినా, అతన్ని సంహరించేందుకు అవకాశాన్ని ఎదురు చూస్తూ ఉన్నా, రుక్మి తన కుమార్తెను కృష్ణుని కుమారుడికి ఎలా ఇచ్చాడు? ఓ జ్ఞానీ, ఈ శత్రువుల మధ్య జరిగిన పెళ్లి కథను నాకు వివరించు.

అనాగతమతీతం చ వర్తమానమతీన్ద్రియమ్। విప్రకృష్టం వ్యవహితం సమ్యక్పశ్యన్తి యోగినః

యోగులు గతాన్ని, భవిష్యత్తును, వర్తమానాన్ని, ఇంద్రియాలకు అందని విషయాలను, దూరమైనవాటిని, దాగినవాటిని స్పష్టంగా తెలుసుకుంటారు.

శ్రీశుక ఉవాచ। వృతః స్వయంవరే సాక్షాదనఙ్గోఽఙ్గయుతస్తయా। రాజ్ఞః సమేతాన్నిర్జిత్య జహారైకరథో యుధి

శ్రీశుకుడు చెప్పాడు: స్వయంవరంలో, అనంగుడు అనేక శక్తులతో కూడి ఆమెకు నచ్చాడు. రాజులు సమావేశమైన ఆ యుద్ధంలో వారిని ఓడించి, ఒక్క రథంలో ఆమెను తీసుకెళ్లాడు.

యద్యప్యనుస్మరన్వైరం రుక్మీ కృష్ణావమానితః। వ్యతరద్భాగినేయాయ సుతాం కుర్వన్స్వసుః ప్రియమ్

కృష్ణుడు తనను అవమానించాడని, పాత వైరం గుర్తు చేసుకుంటూ ఉన్నా, రుక్మి తన అక్కను సంతోషపెట్టాలని, తన కుమార్తెను తన అక్క కుమారుడికి ఇచ్చాడు.

రుక్మిణ్యాస్తనయాం రాజన్కృతవర్మసుతో బలీ। ఉపయేమే విశాలాక్షీం కన్యాం చారుమతీం కిల

ఓ రాజా! బలమైన కృతవర్ముని కుమారుడు, విశాలమైన కన్నులు కలిగిన, అందమైన పేరున్న రుక్మిణి కుమార్తెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.

దౌహిత్రాయానిరుద్ధాయ పౌత్రీం రుక్మ్యాదదాద్ధరేః। రోచనాం బద్ధవైరోఽపి స్వసుః ప్రియచికీర్షయా । జానన్నధర్మం తద్యౌనం స్నేహపాశానుబన్ధనః

హరి మనవడు అనిరుద్ధునికి, రుక్మి తన మనవరాలైన రోచనను ఇచ్చాడు. ఇద్దరి మధ్య వైరం ఉన్నా, అక్కను సంతోషపెట్టాలని చేశాడు. ఆ సంబంధం తగదని తెలిసినా, మమకారంతో అలా చేశాడు.

తస్మిన్నభ్యుదయే రాజన్రుక్మిణీ రామకేశవౌ। పురం భోజకటం జగ్ముః సామ్బప్రద్యుమ్నకాదయః

ఆ శుభకార్యంలో, రుక్మిణి, రాముడు, కేశవుడు, సాంబుడు, ప్రద్యుమ్నుడు తదితరులు కలిసి, భోజకట నగరానికి వెళ్లారు.

తస్మిన్నివృత్త ఉద్వాహే కాలిఙ్గప్రముఖా నృపాః। దృప్తాస్తే రుక్మిణం ప్రోచుర్బలమక్షైర్వినిర్జయ

పెళ్లి ముగిసిన తరువాత, కాలింగ దేశాధిపతి మొదలైన రాజులు, గర్వంతో రుక్మిని ఉత్సాహపరిచి, బలరాముడిని పాశాక్రీడలో ఓడించమని సవాలు చేశారు.

అనక్షజ్ఞో హ్యయం రాజన్నపి తద్వ్యసనం మహత్। ఇత్యుక్తో బలమాహూయ తేనాక్షైర్రుక్మ్యదీవ్యత

ఈయనకు పాశాక్రీడ రాదు, అయినా ఓడిపోతే నష్టం ఎక్కువే అని రాజా! అలా చెప్పి బలరాముడిని పిలిపించి, రుక్మి అతనితో పాశాక్రీడ ఆడాడు.

శతం సహస్రమయుతం రామస్తత్రాదదే పణమ్। తం తు రుక్మ్యజయత్తత్ర కాలిఙ్గః ప్రాహసద్బలమ్। దన్తాన్సన్దర్శయన్నుచ్చైర్నామృష్యత్తద్ధలాయుధః

అక్కడ రాముడు వంద, వెయ్యి, పది వేల నాణేలు పందెం పెట్టాడు. ఆ సారి రుక్మి గెలిచాడు. కాలింగ రాజు బలరాముడిని పెద్దగా నవ్వుతూ, పళ్ళు చూపిస్తూ ఎగతాళి చేశాడు. హలాయుధుడు ఆ అవమానాన్ని భరించలేకపోయాడు.

తతో లక్షం రుక్మ్యగృహ్ణాద్గ్లహం తత్రాజయద్బలః। జితవానహమిత్యాహ రుక్మీ కైతవమాశ్రితః

తర్వాత రుక్మి లక్ష నాణేలు పందెం పెట్టాడు. ఆ సారి బలరాముడు గెలిచాడు. అయినా రుక్మి మోసంతో, 'నేనే గెలిచాను' అని చెప్పాడు.

మన్యునా క్షుభితః శ్రీమాన్సముద్ర ఇవ పర్వణి। జాత్యారుణాక్షోఽతిరుషా న్యర్బుదం గ్లహమాదదే

కోపంతో ఉప్పొంగిన బలరాముడు, సముద్రం అలల మాదిరిగా, జన్మతోనే ఎర్రబడిన కన్నులతో, కోపంతో కోటి నాణేల పందెం పెట్టాడు.

తం చాపి జితవాన్రామో ధర్మేణ ఛలమాశ్రితః। రుక్మీ జితం మయాత్రేమే వదన్తు ప్రాశ్నికా ఇతి

ఆ పందెంలో కూడా బలరాముడు న్యాయంగా గెలిచాడు. అయినా రుక్మి మోసంతో, 'నేనే గెలిచాను, సాక్షులు చెప్పండి' అని అన్నాడు.

తదాబ్రవీన్నభోవాణీ బలేనైవ జితో గ్లహః। ధర్మతో వచనేనైవ రుక్మీ వదతి వై మృషా

అప్పుడే ఆకాశవాణి, 'ఈ పందెంలో బలరాముడే నిజంగా గెలిచాడు. రుక్మి మాటలతో తప్పుగా చెప్పుతున్నాడు' అని ప్రకటించింది.

తామనాదృత్య వైదర్భో దుష్టరాజన్యచోదితః। సఙ్కర్షణం పరిహసన్బభాషే కాలచోదితః

ఆ ఆకాశవాణిని పట్టించుకోకుండా, విదర్భ రాజు, చెడ్డ రాజుల ప్రేరణతో, కాలచక్రం వల్ల, సంకర్షణుడిని ఎగతాళి చేస్తూ మాటలు అన్నాడు.

నైవాక్షకోవిదా యూయం గోపాలా వనగోచరాః। అక్షైర్దీవ్యన్తి రాజానో బాణైశ్చ న భవాదృశాః

మీరు పాశాక్రీడలో నిపుణులు కారు, అడవుల్లో తిరిగే గోపాళ్లు మాత్రమే. రాజులు పాశాలు ఆడతారు, బాణాలు సంధిస్తారు, మీలాంటి వారు కాదు.

రుక్మిణైవమధిక్షిప్తో రాజభిశ్చోపహాసితః। క్రుద్ధః పరిఘముద్యమ్య జఘ్నే తం నృమ్ణసంసది

అలా రుక్మి మరియు ఇతర రాజులు అవమానించగా, కోపంతో ఉన్న బలరాముడు, తన గొడ్డలిని పైకెత్తి, అందరి మధ్య రుక్మిని కొట్టాడు.

కలిఙ్గరాజం తరసా గృహీత్వా దశమే పదే। దన్తానపాతయత్క్రుద్ధో యోఽహసద్వివృతైర్ద్విజైః

కాలింగ రాజు పది అడుగులు నడిచినప్పుడు, బలరాముడు అతన్ని పట్టుకుని, కోపంతో అతని పళ్ళు పడేసాడు. నవ్వుతూ పళ్ళు చూపిన వాడే అతడు.

అన్యే నిర్భిన్నబాహూరు శిరసో రుధిరోక్షితాః। రాజానో దుద్రవుర్భీతా బలేన పరిఘార్దితాః

ఇతర రాజులు, చేతులు, తొడలు, తలలు విరిగిపోయి, రక్తంతో ముంచెత్తి, బలరాముడి గొడ్డలికి భయపడి పారిపోయారు.

నిహతే రుక్మిణి శ్యాలే నాబ్రవీత్సాధ్వసాధు వా। రక్మిణీబలయో రాజన్స్నేహభఙ్గభయాద్ధరిః

రుక్మి, తన మరిదైనవాడు, చనిపోయినప్పుడు, రుక్మిణి, బలరాముల మధ్య ప్రేమ దెబ్బతింటుందనే భయంతో, హరి ఆ పని మంచిదా, చెడిదా అని ఏమీ చెప్పలేదు.

తతోఽనిరుద్ధం సహ సూర్యయా వరం రథం సమారోప్య యయుః కుశస్థలీమ్। రామాదయో భోజకటాద్దశార్హాః సిద్ధాఖిలార్థా మధుసూదనాశ్రయాః

తర్వాత, అనిరుద్ధుడు, తన భార్యతో కలిసి రథంలో కూర్చోబెట్టగా, రాముడు మరియు దశార్హులు, మధుసూదనుని ఆశ్రయంతో, తమ కార్యాలు నెరవేరినవారిగా, భోజకట నుండి కుశస్థళికి బయలుదేరారు.

ఊషా-అనిరుద్ధ సమాగమః; అనిరుద్ధస్య బంధనం చ - శ్రీరాజోవాచ - ( అనుష్టుప్ ) బాణస్య తనయాం ఊషాం ఉపయేమే యదూత్తమః । తత్ర యుద్ధమభూద్ ఘోరం హరిశఙ్కరయోర్మహత్ । ఏతత్సర్వం మహాయోగిన్ సమాఖ్యాతుం త్వమర్హసి

రాజు ఇలా అడిగాడు — బాణుని కుమార్తె ఊషను యదువంశంలో గొప్పవాడు పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అప్పుడది హరిదేవుడు, శంకరుడు ఇద్దరి మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. మహాయోగీ, ఈ సంగతులన్నీ నీవు నాకు పూర్తిగా వివరించాలి.

శ్రీశుక ఉవాచ - బాణః పుత్రశతజ్యేష్ఠో బలేరాసీన్ మహాత్మనః । యేన వామనరూపాయ హరయేఽదాయి మేదినీ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — బాణుడు, మహాత్ముడైన బలిచక్రవర్తికి వంద మంది కుమారుల్లో పెద్దవాడు. ఆ బలిచక్రవర్తి వామనరూపంలో వచ్చిన హరిదేవునికి భూమిని ఇచ్చాడు.

తస్యౌరసః సుతో బానః శివభక్తిరతః సదా । మాన్యో వదాన్యో ధీమాంశ్చ సత్యసన్ధో దృఢవ్రతః

ఆ బలికి తన సంతానంగా బాణుడు పుట్టాడు. అతడు ఎప్పుడూ శివభక్తిలో నిమగ్నంగా ఉండేవాడు. అందరూ గౌరవించేవారు, అతడు దానశీలి, తెలివైనవాడు, నిజాయితీగలవాడు, వ్రతంలో దృఢంగా ఉండేవాడు.

శోణితాఖ్యే పురే రమ్యే స రాజ్యం అకరోత్పురా । తస్య శమ్భోః ప్రసాదేన కిఙ్కరా ఇవ తేఽమరాః । సహస్రబాహుర్వాద్యేన తాణ్డవేఽతోషయన్మృడమ్

శోణితపురం అనే అందమైన పట్టణంలో బాణుడు రాజ్యాన్ని పాలించేవాడు. శంభుదేవుని కృపతో అతని సేవకులు దేవతల వలే ఉండేవారు. తన వెయ్యి చేతులతో తాండవ నాట్యంలో సంగీతం వాయించి రుద్రుని సంతోషపరిచేవాడు.

భగవాన్ సర్వభూతేశః శరణ్యో భక్తవత్సలః । వరేణ ఛన్దయామాస స తం వవ్రే పురాధిపమ్

ప్రపంచంలోని అందరికీ అధిపతిగా, భక్తులకు ఆశ్రయంగా ఉండే భగవంతుడు బాణునికి కావలసిన వరాన్ని ఇవ్వబోతానని అన్నాడు. అప్పుడు బాణుడు తన పట్టణానికి రక్షకుడిగా శివునిని కోరుకున్నాడు.

స ఏకదాఽఽహ గిరిశం పార్శ్వస్థం వీర్యదుర్మదః । కిరీటేనార్కవర్ణేన సంస్పృశన్ తత్పదామ్బుజమ్

ఒకసారి తన బలాన్ని చూసి గర్వంతో ఉన్న బాణుడు, పక్కనే ఉన్న గిరీశుని దగ్గరకు వెళ్లి, సూర్యుడిలా మెరిసే కిరీటంతో శివుని పదపద్మాలను తాకాడు.