శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఇత్థం రమాపతిమవాప్య పతిం స్త్రియస్తా। బ్రహ్మాదయోఽపి న విదుః పదవీం యదీయామ్। భేజుర్ముదావిరతమేధితయానురాగ। హాసావలోకనవసఙ్గమలాలసాద్యమ్

ఇలా లక్ష్మీదేవికి భర్త అయిన శ్రీకృష్ణుని పొందిన ఆ భార్యలు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా తెలుసుకోలేని మార్గాన్ని అనుసరించేవారు. వారు ఎప్పుడూ ఆనందంగా, అపారమైన ప్రేమతో, ఆయన చిరునవ్వు, చూపు, ముద్దు, ఆలింగనం కోసం తహతహలాడుతూ, హర్షంతో ఆయన సేవలో నిమగ్నమయ్యారు.

ప్రత్యుద్గమాసనవరార్హణపాదశౌచ। తామ్బూలవిశ్రమణవీజనగన్ధమాల్యైః। కేశప్రసారశయనస్నపనోపహార్యైః। దాసీశతా అపి విభోర్విదధుః స్మ దాస్యమ్

వందలాది దాసీలు ప్రభువుకు సేవలు చేసేవారు. ఆయనను ఆహ్వానించడం, ఆసనం అందించడం, పాదాలు కడగడం, తాంబూలం ఇవ్వడం, విశ్రాంతి కల్పించడం, వడగడడం, సుగంధ మాలలు సమర్పించడం, జుట్టు అలంకరించడం, మంచం సిద్ధం చేయడం, స్నానం చేయించడం వంటి పనులను వారు నిర్వర్తించేవారు.

తాసాం యా దశపుత్రాణాం కృష్ణస్త్రీణాం పురోదితాః। అష్టౌ మహిష్యస్తత్పుత్రాన్ప్రద్యుమ్నాదీన్గృణామి తే

కృష్ణుని భార్యలలో, పదిమంది కుమారులలో ముందువారు ఎనిమిది మహిషులు. వారి కుమారులను, ప్రద్యుమ్నుడు మొదలుకొని, నేను చెప్పబోతున్నాను.

చారుదేష్ణః సుదేష్ణశ్చ చారుదేహశ్చ వీర్యవాన్। సుచారుశ్చారుగుప్తశ్చ భద్రచారుస్తథాపరః

వారు చారుదేశ్ణుడు, సుదేశ్ణుడు, పరాక్రమశాలి చారుదేహుడు, సుచారు, చారుగుప్తుడు, భద్రచారు, ఇంకా మరొకరు.

చారుచన్ద్రో విచారుశ్చ చారుశ్చ దశమో హరేః। ప్రద్యుమ్నప్రముఖా జాతా రుక్మిణ్యాం నావమాః పితుః

చారుచంద్రుడు, విచారు, చారు, హరివంశంలో పదవవాడు. వీరు అందరూ ప్రద్యుమ్నుని ఆధ్వర్యంలో రుక్మిణిదేవికి జన్మించినవారు. వీరు తండ్రికి ఏమాత్రం తక్కువకాదు.

భానుః సుభానుః స్వర్భానుః ప్రభానుర్భానుమాంస్తథా। చన్ద్ర భానుర్బృహద్భానురతిభానుస్తథాష్టమః

భాను, సుభాను, స్వర్భాను, ప్రభాను, భానుమాన్, చంద్రభాను, బృహద్భాను, రతిభాను — వీరు ఎనిమిది మంది.

శ్రీభానుః ప్రతిభానుశ్చ సత్యభామాత్మజా దశ। సామ్బః సుమిత్రః పురుజిచ్ఛతజిచ్చ సహస్రజిత్

శ్రీభాను, ప్రతిభాను — వీరు సత్యభామకు పుట్టిన పదిమంది కుమారులు. సాంబుడు, సుమిత్రుడు, పురుజిత్, శతజిత్, సహస్రజిత్ కూడా ఉన్నారు.

విజయశ్చిత్రకేతుశ్చ వసుమాన్ద్రవిడః క్రతుః। జామ్బవత్యాః సుతా హ్యేతే సామ్బాద్యాః పితృసమ్మతాః

విజయుడు, చిత్రకేతుడు, వసుమాన్, ద్రవిడుడు, క్రతువు — వీరు జాంబవతికి పుట్టిన కుమారులు. వీరిలో సాంబుడు మొదటివాడు. వీరిని తండ్రి ఎంతో మెచ్చుకున్నాడు.

వీరశ్చన్ద్రో ఽశ్వసేనశ్చ చిత్రగుర్వేగవాన్వృషః। ఆమః శఙ్కుర్వసుః శ్రీమాన్కున్తిర్నాగ్నజితేః సుతాః

వీరచంద్రుడు, అశ్వసేనుడు, చిత్రగు, వేగవాన్, వృషుడు, ఆముడు, శంకుడు, వసువు, శ్రీమాన్, కుంతిర్ — వీరు నాగ్నజితికి పుట్టిన కుమారులు.

శ్రుతః కవిర్వృషో వీరః సుబాహుర్భద్ర ఏకలః। శాన్తిర్దర్శః పూర్ణమాసః కాలిన్ద్యాః సోమకోఽవరః

శ్రుతుడు, కవి, వృషుడు, వీరుడు, సుబాహు, భద్రుడు, ఏకలుడు, శాంతి, దర్శ, పూర్ణమాసుడు — వీరు కాలిందికి పుట్టిన కుమారులు. సోమకుడు చిన్నవాడు.

ప్రఘోషో గాత్రవాన్సింహో బలః ప్రబల ఊర్ధ్వగః। మాద్ర్యాః పుత్రా మహాశక్తిః సహ ఓజోఽపరాజితః

ప్రఘోషుడు, గాత్రవాన్, సింహుడు, బలుడు, ప్రభలుడు, ఊర్ధ్వగుడు, మహాశక్తి, సహ, ఓజ, అపరాజితుడు — వీరు మాద్రీకి పుట్టిన కుమారులు.

వృకో హర్షోఽనిలో గృధ్రో వర్ధనోఽన్నాద ఏవ చ। మహాశః పావనో వహ్నిర్మిత్రవిన్దాత్మజాః క్షుధిః

వృకుడు, హర్షుడు, అనిలుడు, గృధ్రుడు, వర్ధనుడు, అన్నాదుడు, మహాశ, పవనుడు, వహ్ని, క్షుధి — వీరు మిత్రవిందకు పుట్టిన కుమారులు.

సఙ్గ్రామజిద్బృహత్సేనః శూరః ప్రహరణోఽరిజిత్। జయః సుభద్రో భద్రాయా వామ ఆయుశ్చ సత్యకః

సంగ్రామజిత్, బృహత్సేనుడు, శూరుడు, ప్రహరణుడు, అరిజిత్, జయుడు, సుభద్రుడు, వామాయువు, సత్యకుడు — వీరు భద్రకు పుట్టిన కుమారులు.

దీప్తిమాంస్తామ్రతప్తాద్యా రోహిణ్యాస్తనయా హరేః। ప్రద్యుమ్నాచ్చానిరుద్ధోఽభూద్రుక్మవత్యాం మహాబలః । పుత్ర్యాం తు రుక్మిణో రాజన్నామ్నా భోజకటే పురే

దీప్తిమాన్, తామ్ర, తప్త, ఇంకా మరికొంత మంది — వీరు రోహిణికి పుట్టిన కుమారులు. ప్రద్యుమ్నుని వలన, రుక్మిణిదేవి కుమార్తె అయిన రుక్మవతికి, బోజకట నగరంలో మహాబలుడు అయిన అనిరుద్ధుడు జన్మించాడు.

ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాశ్చ బభూవుః కోటిశో నృప। మాతరః కృష్ణజాతీనాం సహస్రాణి చ షోడశ

వారి కుమారులు, మనవులు కోట్లు సంఖ్యలో ఉన్నారు, ఓ రాజా! కృష్ణుని సంతానానికి తల్లులు పదహారు వేల మంది.

శ్రీరాజోవాచ। కథం రుక్మ్యరిపుత్రాయ ప్రాదాద్దుహితరం యుధి। కృష్ణేన పరిభూతస్తం హన్తుం రన్ధ్రం ప్రతీక్షతే। ఏతదాఖ్యాహి మే విద్వన్ద్విషోర్వైవాహికం మిథః

రాజు అడిగాడు: యుద్ధంలో కృష్ణుడు తనను అవమానించినా, అతన్ని సంహరించేందుకు అవకాశాన్ని ఎదురు చూస్తూ ఉన్నా, రుక్మి తన కుమార్తెను కృష్ణుని కుమారుడికి ఎలా ఇచ్చాడు? ఓ జ్ఞానీ, ఈ శత్రువుల మధ్య జరిగిన పెళ్లి కథను నాకు వివరించు.

అనాగతమతీతం చ వర్తమానమతీన్ద్రియమ్। విప్రకృష్టం వ్యవహితం సమ్యక్పశ్యన్తి యోగినః

యోగులు గతాన్ని, భవిష్యత్తును, వర్తమానాన్ని, ఇంద్రియాలకు అందని విషయాలను, దూరమైనవాటిని, దాగినవాటిని స్పష్టంగా తెలుసుకుంటారు.

శ్రీశుక ఉవాచ। వృతః స్వయంవరే సాక్షాదనఙ్గోఽఙ్గయుతస్తయా। రాజ్ఞః సమేతాన్నిర్జిత్య జహారైకరథో యుధి

శ్రీశుకుడు చెప్పాడు: స్వయంవరంలో, అనంగుడు అనేక శక్తులతో కూడి ఆమెకు నచ్చాడు. రాజులు సమావేశమైన ఆ యుద్ధంలో వారిని ఓడించి, ఒక్క రథంలో ఆమెను తీసుకెళ్లాడు.

యద్యప్యనుస్మరన్వైరం రుక్మీ కృష్ణావమానితః। వ్యతరద్భాగినేయాయ సుతాం కుర్వన్స్వసుః ప్రియమ్

కృష్ణుడు తనను అవమానించాడని, పాత వైరం గుర్తు చేసుకుంటూ ఉన్నా, రుక్మి తన అక్కను సంతోషపెట్టాలని, తన కుమార్తెను తన అక్క కుమారుడికి ఇచ్చాడు.

రుక్మిణ్యాస్తనయాం రాజన్కృతవర్మసుతో బలీ। ఉపయేమే విశాలాక్షీం కన్యాం చారుమతీం కిల

ఓ రాజా! బలమైన కృతవర్ముని కుమారుడు, విశాలమైన కన్నులు కలిగిన, అందమైన పేరున్న రుక్మిణి కుమార్తెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.

దౌహిత్రాయానిరుద్ధాయ పౌత్రీం రుక్మ్యాదదాద్ధరేః। రోచనాం బద్ధవైరోఽపి స్వసుః ప్రియచికీర్షయా । జానన్నధర్మం తద్యౌనం స్నేహపాశానుబన్ధనః

హరి మనవడు అనిరుద్ధునికి, రుక్మి తన మనవరాలైన రోచనను ఇచ్చాడు. ఇద్దరి మధ్య వైరం ఉన్నా, అక్కను సంతోషపెట్టాలని చేశాడు. ఆ సంబంధం తగదని తెలిసినా, మమకారంతో అలా చేశాడు.

తస్మిన్నభ్యుదయే రాజన్రుక్మిణీ రామకేశవౌ। పురం భోజకటం జగ్ముః సామ్బప్రద్యుమ్నకాదయః

ఆ శుభకార్యంలో, రుక్మిణి, రాముడు, కేశవుడు, సాంబుడు, ప్రద్యుమ్నుడు తదితరులు కలిసి, భోజకట నగరానికి వెళ్లారు.

తస్మిన్నివృత్త ఉద్వాహే కాలిఙ్గప్రముఖా నృపాః। దృప్తాస్తే రుక్మిణం ప్రోచుర్బలమక్షైర్వినిర్జయ

పెళ్లి ముగిసిన తరువాత, కాలింగ దేశాధిపతి మొదలైన రాజులు, గర్వంతో రుక్మిని ఉత్సాహపరిచి, బలరాముడిని పాశాక్రీడలో ఓడించమని సవాలు చేశారు.

అనక్షజ్ఞో హ్యయం రాజన్నపి తద్వ్యసనం మహత్। ఇత్యుక్తో బలమాహూయ తేనాక్షైర్రుక్మ్యదీవ్యత

ఈయనకు పాశాక్రీడ రాదు, అయినా ఓడిపోతే నష్టం ఎక్కువే అని రాజా! అలా చెప్పి బలరాముడిని పిలిపించి, రుక్మి అతనితో పాశాక్రీడ ఆడాడు.

శతం సహస్రమయుతం రామస్తత్రాదదే పణమ్। తం తు రుక్మ్యజయత్తత్ర కాలిఙ్గః ప్రాహసద్బలమ్। దన్తాన్సన్దర్శయన్నుచ్చైర్నామృష్యత్తద్ధలాయుధః

అక్కడ రాముడు వంద, వెయ్యి, పది వేల నాణేలు పందెం పెట్టాడు. ఆ సారి రుక్మి గెలిచాడు. కాలింగ రాజు బలరాముడిని పెద్దగా నవ్వుతూ, పళ్ళు చూపిస్తూ ఎగతాళి చేశాడు. హలాయుధుడు ఆ అవమానాన్ని భరించలేకపోయాడు.

తతో లక్షం రుక్మ్యగృహ్ణాద్గ్లహం తత్రాజయద్బలః। జితవానహమిత్యాహ రుక్మీ కైతవమాశ్రితః

తర్వాత రుక్మి లక్ష నాణేలు పందెం పెట్టాడు. ఆ సారి బలరాముడు గెలిచాడు. అయినా రుక్మి మోసంతో, 'నేనే గెలిచాను' అని చెప్పాడు.

మన్యునా క్షుభితః శ్రీమాన్సముద్ర ఇవ పర్వణి। జాత్యారుణాక్షోఽతిరుషా న్యర్బుదం గ్లహమాదదే

కోపంతో ఉప్పొంగిన బలరాముడు, సముద్రం అలల మాదిరిగా, జన్మతోనే ఎర్రబడిన కన్నులతో, కోపంతో కోటి నాణేల పందెం పెట్టాడు.

తం చాపి జితవాన్రామో ధర్మేణ ఛలమాశ్రితః। రుక్మీ జితం మయాత్రేమే వదన్తు ప్రాశ్నికా ఇతి

ఆ పందెంలో కూడా బలరాముడు న్యాయంగా గెలిచాడు. అయినా రుక్మి మోసంతో, 'నేనే గెలిచాను, సాక్షులు చెప్పండి' అని అన్నాడు.

తదాబ్రవీన్నభోవాణీ బలేనైవ జితో గ్లహః। ధర్మతో వచనేనైవ రుక్మీ వదతి వై మృషా

అప్పుడే ఆకాశవాణి, 'ఈ పందెంలో బలరాముడే నిజంగా గెలిచాడు. రుక్మి మాటలతో తప్పుగా చెప్పుతున్నాడు' అని ప్రకటించింది.