శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

దిష్ట్యా గృహేశ్వర్యసకృన్మయి త్వయా కృతానువృత్తిర్భవమోచనీ ఖలైః। సుదుష్కరాసౌ సుతరాం దురాశిషో హ్యసుంభరాయా నికృతిం జుషః స్త్రియాః

ఓ ఇంటి యజమానీ! నీకు అదృష్టవశాత్తూ నాపై ఎప్పటికప్పుడు విధేయత చూపించగలిగావు. ఇది జన్మబంధనాన్ని విడిపించే గొప్ప విషయం. ఎందుకంటే, సాధారణంగా స్త్రీలు తీరని కోరికలు, తీరని ఆశలు, మోసాన్ని ఆశ్రయిస్తారు.

న త్వాదృశీమ్ప్రణయినీం గృహిణీం గృహేషు। పశ్యామి మానిని యయా స్వవివాహకాలే। ప్రాప్తాన్నృపాన్న విగణయ్య రహోహరో మే। ప్రస్థాపితో ద్విజ ఉపశ్రుతసత్కథస్య

ఓ గర్వితురాలా! నీలాంటి ప్రేమతో కూడిన భార్యను, ఇంట్లో ఎక్కడా చూడలేదు. నీ పెళ్లి సమయంలో వచ్చిన రాజులను పట్టించుకోకుండా, నా కీర్తిని వినిన బ్రాహ్మణుడిని రహస్యంగా నన్ను చేరమని పంపావు.

భ్రాతుర్విరూపకరణం యుధి నిర్జితస్య। ప్రోద్వాహపర్వణి చ తద్వధమక్షగోష్ఠ్యామ్। దుఃఖం సముత్థమసహోఽస్మదయోగభీత్యా। నైవాబ్రవీః కిమపి తేన వయం జితాస్తే

పోరులో నీ అన్నయ్యను అంగవైకల్యం చేయడం, పెళ్లి వేడుకలో జూదంలో అతన్ని చంపడం జరిగినప్పుడు, ఆ దుఃఖాన్ని నన్ను వదిలిపోతాడేమో అనే భయంతో నీవు సహించావు. ఏమీ చెప్పలేదు. అందుకే నీవు మమ్మల్ని జయించావు.

దూతస్త్వయాత్మలభనే సువివిక్తమన్త్రః। ప్రస్థాపితో మయి చిరాయతి శూన్యమేతత్। మత్వా జిహాస ఇదం అఙ్గమనన్యయోగ్యం। తిష్ఠేత తత్త్వయి వయం ప్రతినన్దయామః

నన్ను పొందేందుకు రహస్య సందేశంతో దూతను పంపినప్పుడు, ఈ శరీరాన్ని నేను వదిలిపెడతానేమో అనుకున్నా, నీవు నాపై నమ్మకంగా నిలిచావు. అందుకే మేము కూడా నీకు అదే విధంగా ప్రతిఫలం ఇస్తున్నాము.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఏవం సౌరతసంలాపైర్భగవాన్జగదీశ్వరః। స్వరతో రమయా రేమే నరలోకం విడమ్బయన్

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ విధంగా, జగత్తు పాలకుడు భగవంతుడు, తన మధురమైన మాటలతో రుక్మిణిని ఆనందింపజేస్తూ, మానవుల వేషంలో ఆడుతూ, ఆమెతో స్నేహపూర్వకంగా సంభాషిస్తూ సంతోషించాడు.

తథాన్యాసామపి విభుర్గృహేషు గృహవానివ। ఆస్థితో గృహమేధీయాన్ధర్మాంల్లోకగురుర్హరిః

అదే విధంగా, లోకగురువు అయిన హరివారు, తన భార్యల ఇళ్లలో గృహస్థుడిలా ఉండి, గృహస్థ ధర్మాలను ఆచరించేవాడు.

అథైకషష్టితమోఽధ్యాయః 10.61 శ్రీశుక ఉవాచ। ఏకైకశస్తాః కృష్ణస్య పుత్రాన్దశ దశాబలాః। అజీజనన్ననవమాన్పితుః సర్వాత్మసమ్పదా

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ తరువాత, ప్రతి భార్యకు కృష్ణుడు పది మంది బలవంతమైన కుమారులను, అలాగే ఒక తొమ్మిదవ కుమారుడిని ప్రసవింపజేశాడు. వారందరికీ తండ్రి లక్షణాలు సంపూర్ణంగా ఉండేవి.

గృహాదనపగం వీక్ష్య రాజపుత్ర్యోఽచ్యుతం స్థితమ్। ప్రేష్ఠం న్యమంసత స్వం స్వం న తత్తత్త్వవిదః స్త్రియః

ఇళ్లను ఎప్పుడూ వదలని అచ్యుతుడు తమ ఇళ్లలో ఉండటం చూసి, ఆ రాజకుమార్తెలు ఆయనను తమ ప్రియుడిగా భావించేవారు. కానీ, ఆ స్త్రీలు ఆయన అసలు స్వరూపాన్ని పూర్తిగా గ్రహించలేకపోయారు.

చార్వబ్జకోశవదనాయతబాహునేత్ర। సప్రేమహాసరసవీక్షితవల్గుజల్పైః। సమ్మోహితా భగవతో న మనో విజేతుం। స్వైర్విభ్రమైః సమశకన్వనితా విభూమ్నః

పూతబొట్టు వంటి ముఖాలు, పొడవైన చేతులు, కళ్ళు, ప్రేమతో నిండిన చూపులు, మధురమైన మాటలతో భగవంతుడు ఆ స్త్రీలను మోహింపజేశాడు. ఆయన వైభవానికి ముందు, తమ సొంత ఆకర్షణతో వారు మనసును అదుపులో పెట్టుకోలేకపోయారు.

స్మాయావలోకలవదర్శితభావహారి। భ్రూమణ్డలప్రహితసౌరతమన్త్రశౌణ్డైః। పత్న్యస్తు షోడశసహస్రమనఙ్గబాణైర్। యస్యేన్ద్రియం విమథితుం కరణైర్న శేకుః

నవ్వుతూ చూసే చూపులు, భావాన్ని తెలియజేసే సంకేతాలు, కనుబొమ్మలతో ప్రేమను తెలియజేసే మాటలు — ఇలా ఆరు వేల పదిహేను మంది భార్యలు తమ స్త్రీల కళలతో, మన్మథబాణాలతో ఆయనను ఆకర్షించాలనుకున్నా, ఆయన ఇంద్రియాలను కదిలించలేకపోయారు.

ఇత్థం రమాపతిమవాప్య పతిం స్త్రియస్తా। బ్రహ్మాదయోఽపి న విదుః పదవీం యదీయామ్। భేజుర్ముదావిరతమేధితయానురాగ। హాసావలోకనవసఙ్గమలాలసాద్యమ్

ఇలా లక్ష్మీదేవికి భర్త అయిన శ్రీకృష్ణుని పొందిన ఆ భార్యలు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా తెలుసుకోలేని మార్గాన్ని అనుసరించేవారు. వారు ఎప్పుడూ ఆనందంగా, అపారమైన ప్రేమతో, ఆయన చిరునవ్వు, చూపు, ముద్దు, ఆలింగనం కోసం తహతహలాడుతూ, హర్షంతో ఆయన సేవలో నిమగ్నమయ్యారు.

ప్రత్యుద్గమాసనవరార్హణపాదశౌచ। తామ్బూలవిశ్రమణవీజనగన్ధమాల్యైః। కేశప్రసారశయనస్నపనోపహార్యైః। దాసీశతా అపి విభోర్విదధుః స్మ దాస్యమ్

వందలాది దాసీలు ప్రభువుకు సేవలు చేసేవారు. ఆయనను ఆహ్వానించడం, ఆసనం అందించడం, పాదాలు కడగడం, తాంబూలం ఇవ్వడం, విశ్రాంతి కల్పించడం, వడగడడం, సుగంధ మాలలు సమర్పించడం, జుట్టు అలంకరించడం, మంచం సిద్ధం చేయడం, స్నానం చేయించడం వంటి పనులను వారు నిర్వర్తించేవారు.

తాసాం యా దశపుత్రాణాం కృష్ణస్త్రీణాం పురోదితాః। అష్టౌ మహిష్యస్తత్పుత్రాన్ప్రద్యుమ్నాదీన్గృణామి తే

కృష్ణుని భార్యలలో, పదిమంది కుమారులలో ముందువారు ఎనిమిది మహిషులు. వారి కుమారులను, ప్రద్యుమ్నుడు మొదలుకొని, నేను చెప్పబోతున్నాను.

చారుదేష్ణః సుదేష్ణశ్చ చారుదేహశ్చ వీర్యవాన్। సుచారుశ్చారుగుప్తశ్చ భద్రచారుస్తథాపరః

వారు చారుదేశ్ణుడు, సుదేశ్ణుడు, పరాక్రమశాలి చారుదేహుడు, సుచారు, చారుగుప్తుడు, భద్రచారు, ఇంకా మరొకరు.

చారుచన్ద్రో విచారుశ్చ చారుశ్చ దశమో హరేః। ప్రద్యుమ్నప్రముఖా జాతా రుక్మిణ్యాం నావమాః పితుః

చారుచంద్రుడు, విచారు, చారు, హరివంశంలో పదవవాడు. వీరు అందరూ ప్రద్యుమ్నుని ఆధ్వర్యంలో రుక్మిణిదేవికి జన్మించినవారు. వీరు తండ్రికి ఏమాత్రం తక్కువకాదు.

భానుః సుభానుః స్వర్భానుః ప్రభానుర్భానుమాంస్తథా। చన్ద్ర భానుర్బృహద్భానురతిభానుస్తథాష్టమః

భాను, సుభాను, స్వర్భాను, ప్రభాను, భానుమాన్, చంద్రభాను, బృహద్భాను, రతిభాను — వీరు ఎనిమిది మంది.

శ్రీభానుః ప్రతిభానుశ్చ సత్యభామాత్మజా దశ। సామ్బః సుమిత్రః పురుజిచ్ఛతజిచ్చ సహస్రజిత్

శ్రీభాను, ప్రతిభాను — వీరు సత్యభామకు పుట్టిన పదిమంది కుమారులు. సాంబుడు, సుమిత్రుడు, పురుజిత్, శతజిత్, సహస్రజిత్ కూడా ఉన్నారు.

విజయశ్చిత్రకేతుశ్చ వసుమాన్ద్రవిడః క్రతుః। జామ్బవత్యాః సుతా హ్యేతే సామ్బాద్యాః పితృసమ్మతాః

విజయుడు, చిత్రకేతుడు, వసుమాన్, ద్రవిడుడు, క్రతువు — వీరు జాంబవతికి పుట్టిన కుమారులు. వీరిలో సాంబుడు మొదటివాడు. వీరిని తండ్రి ఎంతో మెచ్చుకున్నాడు.

వీరశ్చన్ద్రో ఽశ్వసేనశ్చ చిత్రగుర్వేగవాన్వృషః। ఆమః శఙ్కుర్వసుః శ్రీమాన్కున్తిర్నాగ్నజితేః సుతాః

వీరచంద్రుడు, అశ్వసేనుడు, చిత్రగు, వేగవాన్, వృషుడు, ఆముడు, శంకుడు, వసువు, శ్రీమాన్, కుంతిర్ — వీరు నాగ్నజితికి పుట్టిన కుమారులు.

శ్రుతః కవిర్వృషో వీరః సుబాహుర్భద్ర ఏకలః। శాన్తిర్దర్శః పూర్ణమాసః కాలిన్ద్యాః సోమకోఽవరః

శ్రుతుడు, కవి, వృషుడు, వీరుడు, సుబాహు, భద్రుడు, ఏకలుడు, శాంతి, దర్శ, పూర్ణమాసుడు — వీరు కాలిందికి పుట్టిన కుమారులు. సోమకుడు చిన్నవాడు.

ప్రఘోషో గాత్రవాన్సింహో బలః ప్రబల ఊర్ధ్వగః। మాద్ర్యాః పుత్రా మహాశక్తిః సహ ఓజోఽపరాజితః

ప్రఘోషుడు, గాత్రవాన్, సింహుడు, బలుడు, ప్రభలుడు, ఊర్ధ్వగుడు, మహాశక్తి, సహ, ఓజ, అపరాజితుడు — వీరు మాద్రీకి పుట్టిన కుమారులు.

వృకో హర్షోఽనిలో గృధ్రో వర్ధనోఽన్నాద ఏవ చ। మహాశః పావనో వహ్నిర్మిత్రవిన్దాత్మజాః క్షుధిః

వృకుడు, హర్షుడు, అనిలుడు, గృధ్రుడు, వర్ధనుడు, అన్నాదుడు, మహాశ, పవనుడు, వహ్ని, క్షుధి — వీరు మిత్రవిందకు పుట్టిన కుమారులు.

సఙ్గ్రామజిద్బృహత్సేనః శూరః ప్రహరణోఽరిజిత్। జయః సుభద్రో భద్రాయా వామ ఆయుశ్చ సత్యకః

సంగ్రామజిత్, బృహత్సేనుడు, శూరుడు, ప్రహరణుడు, అరిజిత్, జయుడు, సుభద్రుడు, వామాయువు, సత్యకుడు — వీరు భద్రకు పుట్టిన కుమారులు.

దీప్తిమాంస్తామ్రతప్తాద్యా రోహిణ్యాస్తనయా హరేః। ప్రద్యుమ్నాచ్చానిరుద్ధోఽభూద్రుక్మవత్యాం మహాబలః । పుత్ర్యాం తు రుక్మిణో రాజన్నామ్నా భోజకటే పురే

దీప్తిమాన్, తామ్ర, తప్త, ఇంకా మరికొంత మంది — వీరు రోహిణికి పుట్టిన కుమారులు. ప్రద్యుమ్నుని వలన, రుక్మిణిదేవి కుమార్తె అయిన రుక్మవతికి, బోజకట నగరంలో మహాబలుడు అయిన అనిరుద్ధుడు జన్మించాడు.

ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాశ్చ బభూవుః కోటిశో నృప। మాతరః కృష్ణజాతీనాం సహస్రాణి చ షోడశ

వారి కుమారులు, మనవులు కోట్లు సంఖ్యలో ఉన్నారు, ఓ రాజా! కృష్ణుని సంతానానికి తల్లులు పదహారు వేల మంది.

శ్రీరాజోవాచ। కథం రుక్మ్యరిపుత్రాయ ప్రాదాద్దుహితరం యుధి। కృష్ణేన పరిభూతస్తం హన్తుం రన్ధ్రం ప్రతీక్షతే। ఏతదాఖ్యాహి మే విద్వన్ద్విషోర్వైవాహికం మిథః

రాజు అడిగాడు: యుద్ధంలో కృష్ణుడు తనను అవమానించినా, అతన్ని సంహరించేందుకు అవకాశాన్ని ఎదురు చూస్తూ ఉన్నా, రుక్మి తన కుమార్తెను కృష్ణుని కుమారుడికి ఎలా ఇచ్చాడు? ఓ జ్ఞానీ, ఈ శత్రువుల మధ్య జరిగిన పెళ్లి కథను నాకు వివరించు.

అనాగతమతీతం చ వర్తమానమతీన్ద్రియమ్। విప్రకృష్టం వ్యవహితం సమ్యక్పశ్యన్తి యోగినః

యోగులు గతాన్ని, భవిష్యత్తును, వర్తమానాన్ని, ఇంద్రియాలకు అందని విషయాలను, దూరమైనవాటిని, దాగినవాటిని స్పష్టంగా తెలుసుకుంటారు.

శ్రీశుక ఉవాచ। వృతః స్వయంవరే సాక్షాదనఙ్గోఽఙ్గయుతస్తయా। రాజ్ఞః సమేతాన్నిర్జిత్య జహారైకరథో యుధి

శ్రీశుకుడు చెప్పాడు: స్వయంవరంలో, అనంగుడు అనేక శక్తులతో కూడి ఆమెకు నచ్చాడు. రాజులు సమావేశమైన ఆ యుద్ధంలో వారిని ఓడించి, ఒక్క రథంలో ఆమెను తీసుకెళ్లాడు.

యద్యప్యనుస్మరన్వైరం రుక్మీ కృష్ణావమానితః। వ్యతరద్భాగినేయాయ సుతాం కుర్వన్స్వసుః ప్రియమ్

కృష్ణుడు తనను అవమానించాడని, పాత వైరం గుర్తు చేసుకుంటూ ఉన్నా, రుక్మి తన అక్కను సంతోషపెట్టాలని, తన కుమార్తెను తన అక్క కుమారుడికి ఇచ్చాడు.