శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

నిష్కిఞ్చనా వయం శశ్వన్నిష్కిఞ్చనజనప్రియాః। తస్మాత్ప్రాయేణ న హ్యాఢ్యా మాం భజన్తి సుమధ్యమే

మేము ఎప్పుడూ దరిద్రులమే, దరిద్రులకే మేము ఇష్టమైనవాళ్లం. అందుకే, ఓ సుందరి, ధనవంతురాలు నన్ను సాధారణంగా ఎంచుకోదు.

యయోరాత్మసమం విత్తం జన్మైశ్వర్యాకృతిర్భవః। తయోర్వివాహో మైత్రీ చ నోత్తమాధమయోః క్వచిత్

ఒకరి సంపద, జన్మ, ఐశ్వర్యం, రూపం, స్థానం రెండింటికీ సమానంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే వివాహం, స్నేహం సరిగ్గా సాగుతాయి. గొప్పవారికి, చిన్నవారికి అది ఎప్పుడూ కలగదు.

వైదర్భ్యేతదవిజ్ఞాయ త్వయా దీర్ఘసమీక్షయా। వృతా వయం గుణైర్హీనా భిక్షుభిః శ్లాఘితా ముధా

ఓ విదర్భ రాజకుమారీ, ఇది తెలుసుకోకుండా, నీవు నన్ను ఎంచుకున్నావు. నాలో గుణాలు లేవని, యాచకులు వృథాగా నన్ను పొగిడతారని తెలుసుకోలేదు.

అథాత్మనోఽనురూపం వై భజస్వ క్షత్రియర్షభమ్। యేన త్వమాశిషః సత్యా ఇహాముత్ర చ లప్స్యసే

కాబట్టి, నీకు సమానమైన క్షత్రియ వీరుడిని ఎంచుకో. అతని వల్ల నీవు ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను నిజమైన మంగళాన్ని పొందుతావు.

చైద్యశాల్వజరాసన్ధ దన్తవక్త్రాదయో నృపాః। మమ ద్విషన్తి వామోరు రుక్మీ చాపి తవాగ్రజః

ఓ సుందర తొడలవాలినవాడా, శిశుపాలుడు, శాల్వుడు, జరాసంధుడు, దంతవక్త్రుడు మరియు ఇతర రాజులు నన్ను ద్వేషిస్తున్నారు. నీ అన్నయ్య రుక్మీ కూడా వారిలోనే ఉన్నాడు.

తేషాం వీర్యమదాన్ధానాం దృప్తానాం స్మయనుత్తయే। ఆనితాసి మయా భద్రే తేజోపహరతా సతామ్

ఓ సద్గుణాలవల్లభ, బలంతో మత్తులో ఉన్న, గర్వంతో ఉన్న ఆ రాజుల గర్వాన్ని తగ్గించేందుకు, నీకు మేలు కలగాలని, నిన్ను నేను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చాను.

ఉదాసీనా వయం నూనం న స్త్ర్యపత్యార్థకాముకాః। ఆత్మలబ్ధ్యాస్మహే పూర్ణా గేహయోర్జ్యోతిరక్రియాః

నిజంగా, నేను నిర్లిప్తుడిని, భార్య, పిల్లలు, సుఖం కోసం ఆశపడను. నాకు నా లోపలే తృప్తి ఉంది. నా ఇంట్లో యాగాలు వెలుతురు లేని దీపాల్లా ఉన్నాయి.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఏతావదుక్త్వా భగవానాత్మానం వల్లభామివ। మన్యమానామవిశ్లేషాత్తద్దర్పఘ్న ఉపారమత్

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ఇలా అన్నాక, భగవంతుడు ఆమెను తన ప్రియురాలిగా, విడిపోలేని వాడిగా భావించి, ఆమె గర్వాన్ని తొలగిస్తూ మాట ఆపాడు.

ఇతి త్రిలోకేశపతేస్తదాత్మనః ప్రియస్య దేవ్యశ్రుతపూర్వమప్రియమ్। ఆశ్రుత్య భీతా హృది జాతవేపథుశ్చిన్తాం దురన్తాం రుదతీ జగామ హ

ఇలా మూడు లోకాల అధిపతి తన ప్రియుడి నుండి ఎప్పుడూ వినని కఠినమైన మాటలు విన్న రాణి, భయంతో, హృదయంలో వణుకుతో, ఆపలేని దుఃఖంలో, ఏడుస్తూ మునిగిపోయింది.

పదా సుజాతేన నఖారుణశ్రియా భువం లిఖన్త్యశ్రుభిరఞ్జనాసితైః। ఆసిఞ్చతీ కుఙ్కుమరూషితౌ స్తనౌ తస్థావధోముఖ్యతిదుఃఖరుద్ధవాక్

సుందరమైన పాదాలతో, ఎర్రని నఖాల కాంతితో నేలపై గీసుకుంటూ, కన్నీళ్లతో కజ్జలంతో కలిసినవిగా, కుంకుమతో పూసిన వక్షోజాలను కన్నీళ్లతో తడిపి, తలవంచి, తీవ్రమైన దుఃఖంతో మాట ఆగిపోయింది.

తస్యాః సుదుఃఖభయశోకవినష్టబుద్ధేర్। హస్తాచ్ఛ్లథద్వలయతో వ్యజనం పపాత। దేహశ్చ విక్లవధియః సహసైవ ముహ్యన్। రమ్భేవ వాయువిహతో ప్రవికీర్య కేశాన్

అతిగా బాధ, భయం, శోకంతో బుద్ధి పోయిన ఆమె చేతిలో నుంచి వడివడిగా వాలయాలు జారిపడ్డాయి, పంకజం పడిపోయింది. ఆమె శరీరం, మనస్సు కలవరపడి, ఒక్కసారిగా మూర్చిపోయింది. గాలి తాకిన అరటి చెట్టు లా, జుట్టు చెలరేగిపోయింది.

తద్దృష్ట్వా భగవాన్కృష్ణః ప్రియాయాః ప్రేమబన్ధనమ్। హాస్యప్రౌఢిమజానన్త్యాః కరుణః సోఽన్వకమ్పత

ఇది చూసిన కృష్ణుడు, ప్రియురాలి ప్రేమలో బంధించబడి, ఆమె లోతైన ప్రేమను పూర్తిగా గ్రహించని వాడు, దయతో నిండిపోయాడు.

పర్యఙ్కాదవరుహ్యాశు తాముత్థాప్య చతుర్భుజః। కేశాన్సముహ్య తద్వక్త్రం ప్రామృజత్పద్మపాణినా

వేగంగా పరుపు మీద నుంచి దిగిపోయి, నాలుగు చేతులతో ఆమెను లేపి, జుట్టు సవరించి, తన కమలహస్తంతో ముఖాన్ని తుడిచాడు.

ప్రమృజ్యాశ్రుకలే నేత్రే స్తనౌ చోపహతౌ శుచా। ఆశ్లిష్య బాహునా రాజననన్యవిషయాం సతీమ్

ఆమె కన్నీళ్లను, దుఃఖంతో తడిసిన వక్షోజాలను తుడిచి, తన భుజంతో ఆమెను ఆలింగనం చేశాడు. రాజా, ఆమె ఆయనకే పరమభక్తురాలు.

సాన్త్వయామాస సాన్త్వజ్ఞః కృపయా కృపణాం ప్రభుః। హాస్యప్రౌఢిభ్రమచ్చిత్తామతదర్హాం సతాం గతిః

ఆమె బాధను తెలుసుకున్న దయాసాగరుడు, సాంత్వనలో నిపుణుడైన ప్రభువు, ఆమెను ఎంతో దయతో ఆదుర్దాగా ఓదార్చాడు. ఆమె మనసు హాస్యం, గర్వంతో కలవరపడి, ఇలాంటి బాధకు అర్హురాలు కాకపోయినా, సద్గతిని ప్రసాదించే ఆ పరమాత్మ ఆమెను సాంత్వనపరిచాడు.

శ్రీభగవానువాచ। మా మా వైదర్భ్యసూయేథా జానే త్వాం మత్పరాయణామ్। త్వద్వచః శ్రోతుకామేన క్ష్వేల్యాచరితమఙ్గనే

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: 'వైదర్భి! నీవు కోపపడవద్దు. నీవు నాకే పరాయణమని నాకు తెలుసు. నీ మాటలు వినాలని నేను కేవలం సరదాగా ఇలా ప్రవర్తించాను, ఓ సుందరి!'

ముఖం చ ప్రేమసంరమ్భ స్ఫురితాధరమీక్షితుమ్। కటాక్షేపారుణాపాఙ్గం సున్దరభ్రుకుటీతటమ్

నీ ప్రేమతో ఉప్పొంగి, పెదవులు కంపించేటట్లు, ఎర్రగా మారిన పక్క చూపులతో, అందమైన భ్రుకుటి వంకతో ఉన్న నీ ముఖాన్ని చూడాలని నాకు ఆశ కలిగింది.

అయం హి పరమో లాభో గృహేషు గృహమేధినామ్। యన్నర్మైరీయతే యామః ప్రియయా భీరు భామిని

ఓ భయభీతమైన అందమైనవాడా! ఇంట్లో జీవించే వారికి, తమ ప్రియమైన భార్యతో సరదాగా మాట్లాడుతూ గడిపే సమయమే నిజమైన సంపద.

శ్రీశుక ఉవాచ। సైవం భగవతా రాజన్వైదర్భీ పరిసాన్త్వితా। జ్ఞాత్వా తత్పరిహాసోక్తిం ప్రియత్యాగభయం జహౌ

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: 'రాజా! భగవంతుడు ఇలా ఓదార్చిన తర్వాత, వైదర్భి అయిన రుక్మిణి ఆయన మాటలు సరదాగా చెప్పినవని గ్రహించి, ప్రియుడిని కోల్పోతానన్న భయాన్ని వదిలేసింది.'

బభాష ఋషభం పుంసాం వీక్షన్తీ భగవన్ముఖమ్। సవ్రీడహాసరుచిర స్నిగ్ధాపాఙ్గేన భారత

భారతవంశజుడా! రుక్మిణి, భగవంతుని ముఖాన్ని చూడుతూ, కొంచెం సిగ్గుతో, మధురమైన చిరునవ్వుతో, ప్రేమతో నిండిన చూపుతో, పురుషోత్తముడైన ఆయనతో మాట్లాడింది.

శ్రీరుక్మిణ్యువాచ। నన్వేవమేతదరవిన్దవిలోచనాహ యద్వై భవాన్భగవతోఽసదృశీ విభూమ్నః। క్వ స్వే మహిమ్న్యభిరతో భగవాంస్త్ర్యధీశః క్వాహం గుణప్రకృతిరజ్ఞగృహీతపాదా

శ్రీరుక్మిణి ఇలా చెప్పింది: 'కమలనేత్రుడా! మీరు చెప్పింది నిజమే. మీలాంటి మహోన్నతుడికి, అన్ని ఐశ్వర్యాలకు అధిపతికి, తన గొప్పతనంలో ఆనందించే భగవంతునికి, నా వంటి తక్కువ గుణాలవాడిని, అజ్ఞానిని, ఎలా సరిపోతాను?'

సత్యం భయాదివ గుణేభ్య ఉరుక్రమాన్తః। శేతే సముద్ర ఉపలమ్భనమాత్ర ఆత్మా। నిత్యం కదిన్ద్రియగణైః కృతవిగ్రహస్త్వం। త్వత్సేవకైర్నృపపదం విధుతం తమోఽన్ధమ్

ఓ మహాబాహువా! మీరు అన్ని గుణాలలో నివసించినా, వాటికి అతీతుడవు. సముద్రం అలలకు లోనైనా, లోపల నిశ్చలంగా ఉండేలా, మీరు ఇంద్రియాలకు అతీతుడవై, మీ భక్తుల కోసం రూపాలు ధరించి, రాజుల హృదయాల్లోని అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగిస్తారు.

త్వత్పాదపద్మమకరన్దజుషాం మునీనాం। వర్త్మాస్ఫుటం నృపశుభిర్నను దుర్విభావ్యమ్। యస్మాదలౌకికమివేహితమీశ్వరస్య। భూమంస్తవేహితమథో అను యే భవన్తమ్

మునులు ఆనందించే నీ పదపద్మ మార్గం, మనుషులు, జంతువులకు గ్రహించడానికి చాలా కష్టం, ఓ ప్రభూ! ఎందుకంటే నీ కార్యాలు లోకానికి అందని విధంగా ఉంటాయి. నీ మార్గాన్ని అనుసరించే వారికే అవి తెలుస్తాయి.

నిష్కిఞ్చనో నను భవాన్న యతోఽస్తి కిఞ్చిద్। యస్మై బలిం బలిభుజోఽపి హరన్త్యజాద్యాః। న త్వా విదన్త్యసుతృపోఽన్తకమాఢ్యతాన్ధాః। ప్రేష్ఠో భవాన్బలిభుజామపి తేఽపి తుభ్యమ్

నిజంగా, నీకు ఏమి స్వంతమూ లేదు, ఎందుకంటే ఈ లోకంలో నీకు వేరుగా ఏదీ లేదు. బలవంతులైనవారూ నీకు బలిని సమర్పిస్తారు. కాని, తీరని కోరికలు, ధనంలో మునిగిపోయినవారు నిన్ను తెలుసుకోరు. అయినా, బలవంతులైనవారికి నువ్వు ప్రియుడవు, వారూ నీకు ప్రియులే.

త్వం వై సమస్తపురుషార్థమయః ఫలాత్మా। యద్వాఞ్ఛయా సుమతయో విసృజన్తి కృత్స్నమ్। తేషాం విభో సముచితో భవతః సమాజః। పుంసః స్త్రియాశ్చ రతయోః సుఖదుఃఖినోర్న

నీలోనే అన్ని పురుషార్థాల ఫలితాలు నిండివున్నాయి. మేధావులు నిన్ను కోరుతూ అన్నింటినీ వదిలేస్తారు. ప్రభూ! నీ సాంగత్యం వారికి మాత్రమే శోభిస్తుంది, సుఖదుఃఖాల్లో మునిగిపోయిన మానవులకు కాదు.

త్వం న్యస్తదణ్డమునిభిర్గదితానుభావ। ఆత్మాత్మదశ్చ జగతామితి మే వృతోఽసి। హిత్వా భవద్భ్రువ ఉదీరితకాలవేగ। ధ్వస్తాశిషోఽబ్జభవనాకపతీన్కుతోఽన్యే

కోపాన్ని వదిలిన మునులు నీ మహిమను వర్ణిస్తారు. నువ్వే జగత్తుకు ఆత్మ, ఆత్మను ప్రసాదించేవాడవని నేను విన్నాను. నీ భ్రుకుటి ద్వారా కాలశక్తిని సూచిస్తే, బ్రహ్మ, శివులవంటి వారు కూడా ఆశీస్సులను కోల్పోతారు. మరి ఇతరుల సంగతి ఏమిటి?

జాడ్యం వచస్తవ గదాగ్రజ యస్తు భూపాన్। విద్రావ్య శార్ఙ్గనినదేన జహర్థ మాం త్వమ్। సింహో యథా స్వబలిమీశ పశూన్స్వభాగం। తేభ్యో భయాద్యదుదధిం శరణం ప్రపన్నః

గదా సోదరుడా! నీ మాటలు కొంత మందికి నిర్జీవంగా అనిపించినా, నువ్వు ధనుర్విద్యతో రాజులను తరిమిపంపి, నన్ను సింహంలా నీ భాగంగా తీసుకున్నావు. వారి భయంతోనే నేను సముద్రాన్ని ఆశ్రయించాను.

యద్వాఞ్ఛయా నృపశిఖామణయోఽఙ్గవైన్య। జాయన్తనాహుషగయాదయ ఐక్యపత్యమ్। రాజ్యం విసృజ్య వివిశుర్వనమమ్బుజాక్ష। సీదన్తి తేఽనుపదవీం త ఇహాస్థితాః కిమ్

కమలనేత్రుడా! నిన్ను కోరుతూ, అంబరీషుడు, నాహుషుడు, గయుడు వంటి మహారాజులు తమ రాజ్యాలను వదిలి అడవిలోకి వెళ్లిపోయారు. ఇక్కడ ఉన్నవారు ఎందుకు నీ మార్గాన్ని అనుసరించరు?

కాన్యం శ్రయేత తవ పాదసరోజగన్ధమ్। ఆఘ్రాయ సన్ముఖరితం జనతాపవర్గమ్। లక్ష్మ్యాలయం త్వవిగణయ్య గుణాలయస్య। మర్త్యా సదోరుభయమర్థవివీతదృష్టిః

నీ పదపద్మ సుగంధాన్ని, సద్గురు వచనాల ద్వారా విని, జనులకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే నీ కథలను ఆస్వాదించినవాడు, మరే ఇతర ఆశ్రయాన్ని ఎందుకు కోరతాడు? ధనార్జనలో మునిగిపోయిన మానవులు, లక్ష్మీ నివాసమైన నీ గుణాల నిలయాన్ని పట్టించుకోరు.