విన్ద్యానువిన్ద్యావావన్త్యౌ దుర్యోధనవశానుగౌ। స్వయంవరే స్వభగినీం కృష్ణే సక్తాం న్యషేధతామ్
విందుడు, అనువిందుడు అనే అవంతి రాజకుమారులు, దుర్యోధనుని అనుచరులై, తమ సోదరి కృష్ణునిపై మమకారం ఉన్నా, స్వయంవరంలో ఆమెకు స్వేచ్ఛ ఇవ్వకుండా అడ్డుకున్నారు.
రాజాధిదేవ్యాస్తనయాం మిత్రవిన్దాం పితృష్వసుః। ప్రసహ్య హృతవాన్కృష్ణో రాజన్రాజ్ఞాం ప్రపశ్యతామ్
ఓ రాజా! రాజాధిరాజు భార్య కుమార్తె, తన మేనత్త కుమార్తె అయిన మిత్రవిందను, సమస్త రాజులు చూస్తుండగానే కృష్ణుడు బలవంతంగా తీసుకెళ్లాడు.
నగ్నజిన్నామ కౌశల్య ఆసీద్రాజాతిధార్మికః। తస్య సత్యాభవత్కన్యా దేవీ నాగ్నజితీ నృప
నగ్నజిత్ అనే ధర్మపరుడు, కౌశల దేశానికి రాజు. అతనికి సత్యా అనే కుమార్తె, ఆమెను నాగ్నజితి అని కూడా పిలిచేవారు.
న తాం శేకుర్నృపా వోఢుమజిత్వా సప్తగోవృషాన్। తీక్ష్ణశృఙ్గాన్సుదుర్ధర్షాన్వీర్యగన్ధాసహాన్ఖలాన్
ఆమెను పెళ్లి చేసుకోవాలంటే, ఎవ్వరూ కూడా తమ శక్తిని చూపించుకుని, పదునైన కొమ్ములు ఉన్న, అదుపు చేయలేని ఏడు ఎద్దులను జయించకుండా సాధించలేకపోయారు.
తాం శ్రుత్వా వృషజిల్లభ్యాం భగవాన్సాత్వతాం పతిః। జగామ కౌశల్యపురం సైన్యేన మహతా వృతః
ఆ ఎద్దుల విజయంతో ఆమెను పొందవచ్చని విని, సాత్వతుల అధిపతి అయిన భగవంతుడు, గొప్ప సైన్యంతో కౌశలపురికి వెళ్లాడు.
స కోశలపతిః ప్రీతః ప్రత్యుత్థానాసనాదిభిః। అర్హణేనాపి గురుణా పూజయన్ప్రతినన్దితః
కౌశల రాజు ఆనందంతో, లేచి, ఆసనం ఇచ్చి, మర్యాదగా ఆహ్వానించి, గౌరవంతో పూజించాడు.
వరం విలోక్యాభిమతం సమాగతం నరేన్ద్ర కన్యా చకమే రమాపతిమ్। భూయాదయం మే పతిరాశిషోఽనలః కరోతు సత్యా యది మే ధృతో వ్రతః
తాను కోరుకున్న వరుడు వచ్చినట్టు చూసి, రాజకుమారి లక్ష్మీపతిని మనసారా కోరింది. 'నా వ్రతం నిజమైతే, ఆయనే నా భర్తగా మారి, నా కోరికలన్నీ తీర్చాలి' అని ఆలోచించింది.
యత్పాదపఙ్కజరజః శిరసా బిభర్తి। శ్రీరబ్జజః సగిరిశః సహ లోకపాలైః । లీలాతనుః స్వకృతసేతుపరీప్సయా యః। కాలేఽదధత్స భగవాన్మమ కేన తుష్యేత్
యావత్ లక్ష్మీ, బ్రహ్మ, శివుడు, లోకపాలులతో కలసి, ఆయన పదపద్మాల ధూళిని తలపై ధరించెదరు. ఆటలో తనకోసం వంతెన కట్టిన ఆ భగవంతుడు, నన్ను ఎందుకు తృప్తిపరచాలి?
అర్చితం పునరిత్యాహ నారాయణ జగత్పతే। ఆత్మానన్దేన పూర్ణస్య కరవాణి కిమల్పకః
మళ్లీ పూజించబడిన నారాయణుడు, జగత్పతి ఇలా అన్నాడు: 'నాకు స్వానందం పరిపూర్ణంగా ఉంది. చిన్నదైన దానితో నేను ఏమి చేయగలను?'
శ్రీశుక ఉవాచ। తమాహ భగవాన్హృష్టః కృతాసనపరిగ్రహః। మేఘగమ్భీరయా వాచా సస్మితం కురునన్దన
శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడు ఆనందంతో ఆసనం స్వీకరించి, మేఘగంభీరమైన స్వరంతో, చిరునవ్వుతో కురువంశస్థుడితో మాట్లాడాడు.
శ్రీభగవానువాచ। నరేన్ద్ర యాచ్ఞా కవిభిర్విగర్హితా రాజన్యబన్ధోర్నిజధర్మవర్తినః। తథాపి యాచే తవ సౌహృదేచ్ఛయా కన్యాం త్వదీయాం న హి శుల్కదా వయమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ రాజా! క్షత్రియుడు తన ధర్మాన్ని పాటిస్తే, యాచన చేయడం పండితులు తప్పుబడతారు. అయినా నీతో స్నేహం కావాలనే కోరికతో, నీ కుమార్తెను అడుగుతున్నాను. మేము పెణుగడ ఇవ్వే వారు కాదము.'
శ్రీరాజోవాచ। కోఽన్యస్తేఽభ్యధికో నాథ కన్యావర ఇహేప్సితః। గుణైకధామ్నో యస్యాఙ్గే శ్రీర్వసత్యనపాయినీ
'ఓ ప్రభూ! నీకు మించిన వరుడు, నా కుమార్తెకు ఇష్టమైన వరుడు మరెవరు ఉంటారు? నీలో లక్ష్మీదేవి ఎప్పుడూ నివసిస్తారు. నీవు సర్వగుణాల నిలయవు.'
కిన్త్వస్మాభిః కృతః పూర్వం సమయః సాత్వతర్షభ। పుంసాం వీర్యపరీక్షార్థం కన్యావరపరీప్సయా
సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడా, మేము ముందుగా ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నాము. నా కుమార్తెకు వరుణి కోసం వచ్చిన యువకుల శక్తిని పరీక్షించేందుకు, ఆమెను పోటీ ద్వారా వరుడు ఎంచుకుంటామని నిర్ణయించాము.
సప్తైతే గోవృషా వీర దుర్దాన్తా దురవగ్రహాః। ఏతైర్భగ్నాః సుబహవో భిన్నగాత్రా నృపాత్మజాః
వీరా, ఈ ఏడు ఎద్దులు చాలా ఉగ్రంగా, అదుపులోకి రాని విధంగా ఉన్నాయి. వీరి చేతిలో అనేక రాజకుమారులు ఓడిపోయి, గాయపడి వెనుదిరిగారు.
యదిమే నిగృహీతాః స్యుస్త్వయైవ యదునన్దన। వరో భవానభిమతో దుహితుర్మే శ్రియఃపతే
యదునందనా, నీవు ఒక్కరే ఈ ఎద్దులను అదుపులోకి తేవగలిగితే, నా కుమార్తెకు నీవే వరుడిగా ఎంపికవుతావు, శ్రీయాపతి.
ఏవం సమయమాకర్ణ్య బద్ధ్వా పరికరం ప్రభుః। ఆత్మానం సప్తధా కృత్వా న్యగృహ్ణాల్లీలయైవ తాన్
ఈ ఒప్పందాన్ని విని, ప్రభువు తన వస్త్రాన్ని బిగించి, తనను ఏడుగులుగా మార్చుకొని, ఆ ఎద్దులను సులభంగా కట్టేశాడు.
బద్ధ్వా తాన్దామభిః శౌరిర్భగ్నదర్పాన్హతౌజసః। వ్యకర్షల్లీలయా బద్ధాన్బాలో దారుమయాన్యథా
శౌరి ఆ ఎద్దులను తాడులతో కట్టి, వాటి గర్వాన్ని, బలాన్ని చూరగొని, అవి బలహీనమైపోయేలా చేసి, పిల్లవాడు బొమ్మలను లాగినట్టు సులభంగా లాగాడు.
తతః ప్రీతః సుతాం రాజా దదౌ కృష్ణాయ విస్మితః। తాం ప్రత్యగృహ్ణాద్భగవాన్విధివత్సదృశీం ప్రభుః
ఆ తరువాత రాజు ఆనందంతో, ఆశ్చర్యంతో తన కుమార్తెను కృష్ణునికి ఇచ్చాడు. ప్రభువు కూడా యోగ్యురాలైన ఆమెను విధిప్రకారం స్వీకరించాడు.
రాజపత్న్యశ్చ దుహితుః కృష్ణం లబ్ధ్వా ప్రియం పతిమ్। లేభిరే పరమానన్దం జాతశ్చ పరమోత్సవః
రాజు భార్యలు తమ కుమార్తెకు ప్రియమైన భర్తగా కృష్ణుని పొందినందుకు పరమానందాన్ని పొందారు. అక్కడ గొప్ప ఉత్సవం జరిగింది.
శఙ్ఖభేర్యానకా నేదుర్గీతవాద్యద్విజాశిషః। నరా నార్యః ప్రముదితాః సువాసఃస్రగలఙ్కృతాః
శంఖాలు, బేరీలు, నకారాలు మోగాయి. పాటలు, వాద్యాలు వినిపించాయి. బ్రాహ్మణులు ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చారు. పురుషులు, స్త్రీలు అందమైన వస్త్రాలు, హారాలు, అలంకారాలతో ఆనందంగా ఉల్లాసించారు.
దశధేనుసహస్రాణి పారిబర్హమదాద్విభుః। యువతీనాం త్రిసాహస్రం నిష్కగ్రీవసువాససమ్
ప్రభువు పది వేల గోవులను, మూడు వేల యువతులను హారాలు, మంచి వస్త్రాలతో అలంకరించి, పెండ్లి కానుకగా ఇచ్చాడు.
నవనాగసహస్రాణి నాగాచ్ఛతగుణాన్రథాన్। రథాచ్ఛతగుణానశ్వానశ్వాచ్ఛతగుణాన్నరాన్
తదుపరి, తొమ్మిది వేల ఏనుగులు, వాటికన్నా వంద రెట్లు ఎక్కువ రథాలు, రథాలకన్నా వంద రెట్లు ఎక్కువ గుర్రాలు, గుర్రాలకన్నా వంద రెట్లు ఎక్కువ మనుషులను కూడా ఇచ్చాడు.
దమ్పతీ రథమారోప్య మహత్యా సేనయా వృతౌ। స్నేహప్రక్లిన్నహృదయో యాపయామాస కోశలః
దంపతులను రథంపై కూర్చోబెట్టి, గొప్ప సేనతో చుట్టుముట్టి, కోశల రాజు ప్రేమతో నిండిన హృదయంతో వారిని పంపించాడు.
శ్రుత్వైతద్రురుధుర్భూపా నయన్తం పథి కన్యకామ్। భగ్నవీర్యాః సుదుర్మర్షా యదుభిర్గోవృషైః పురా
ఇది విని, యదువులు, ఎద్దులు చేత తమ బలం తుడిపాటుగా మారిన రాజులు, ఆ యువతిని తీసుకెళ్తున్న వేళ తట్టుకోలేక, ఆ మార్గాన్ని అడ్డుకునేందుకు ప్రయత్నించారు.
తానస్యతః శరవ్రాతాన్బన్ధుప్రియకృదర్జునః। గాణ్డీవీ కాలయామాస సింహః క్షుద్రమృగానివ
ఆ సమయంలో గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుడు, బంధువులకు ప్రియుడైనవాడు, వారి బాణాల వర్షాన్ని చెదరగొట్టి, సింహం చిన్న జంతువులను పడగొట్టినట్టు వారిని ఓడించాడు.
పారిబర్హముపాగృహ్య ద్వారకామేత్య సత్యయా। రేమే యదూనామృషభో భగవాన్దేవకీసుతః
పెండ్లి కానుకను స్వీకరించి, యదువులలో శ్రేష్ఠుడైన దేవకీపుత్రుడు కృష్ణుడు, సత్యాతో కలిసి ద్వారకలో ఆనందంగా జీవించాడు.
శ్రుతకీర్తేః సుతాం భద్రాం ఉపయేమే పితృష్వసుః। కైకేయీం భ్రాతృభిర్దత్తాం కృష్ణః సన్తర్దనాదిభిః
కృష్ణుడు, శ్రుతకీర్తి కుమార్తె అయిన, కైకేయ దేశపు భద్రను, తన మేనత్త కుమార్తెను, సంతర్దనుడు మొదలైన అన్నదమ్ములు ఇచ్చినందున వివాహం చేసుకున్నాడు.
సుతాం చ మద్రాధిపతేర్లక్ష్మణాం లక్షణైర్యుతామ్। స్వయంవరే జహారైకః స సుపర్ణః సుధామివ
మద్రదేశాధిపతి కుమార్తె లక్ష్మణ, శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి, స్వయంవరంలో ఉన్న ఆమెను, గరుత్మంతుడు అమృతాన్ని లాగినట్టు, కృష్ణుడు ఒంటరిగా హరిచెళ్లాడు.
అన్యాశ్చైవంవిధా భార్యాః కృష్ణస్యాసన్సహస్రశః। భౌమం హత్వా తన్నిరోధాదాహృతాశ్చారుదర్శనాః
ఇలా, భౌమాసురుణ్ని సంహరించి, బందీశాలలో ఉన్న అందమైన రూపాలైన వేలాది స్త్రీలను కృష్ణుడు విడిపించి, తన భార్యలుగా చేసుకున్నాడు.
మురవధః భౌమాసురవధః, భూమికృతా భగవత్స్తుతిః భౌమాహృతషోడశసహస్రరాజకన్యానాం పరిణయనం, పారిజాతహరణం చ శ్రీరాజోవాచ - ( అనుష్టుప్ ) యథా హతో భగవతా భౌమో యేనే చ తాః స్త్రియః । నిరుద్ధా ఏతదాచక్ష్వ విక్రమం శార్ఙ్గధన్వనః
రాజు ఇలా అడిగాడు: ఓ మునీశ్వరా, భగవంతుడు భౌమాసురుణ్ని ఎలా సంహరించాడో, ఆ బందీశాలలో ఉన్న స్త్రీలను శారంగధన్వుడు ఎలా విడిపించాడో నాకు వివరంగా చెప్పు.