లోకైః పృష్ట్వా వదన్తి స్మ దూరం యాతః ప్రియో హి నః । ఆగమిష్యతి వర్షేఽస్మిన్ విత్తలోభవికర్షితః
ప్రజలు అడిగినప్పుడు, "అతడు మనకు ఎంతో ప్రియమైనవాడు, ధనంలో ఆశపడి దూరంగా వెళ్లిపోయాడు. ఈ ఏడాది తిరిగి వస్తాడు," అని వారు చెప్పేవారు.
స్త్రీణాం నైవ తు విశ్వాసం దుష్టానాం కారయేత్ బుధః । విశ్వాసే యః స్థితో మూఢః స దుఃఖైః పరిభూయతే
దుష్టమైన స్త్రీలపై ఎప్పుడూ నమ్మకం పెట్టకూడదు అని జ్ఞాని తెలుసుకోవాలి. ఎవరు అటువంటి వారిపై నమ్మకం పెడతారో వారు బాధల్లో మునిగిపోతారు.
సుధామయం వచో యాసాం కామినాం రసవర్ధనమ్ । హృదయం క్షురధారాభం ప్రియః కో నామ యోషితామ్
కామంతో ఉన్న స్త్రీల మాటలు అమృతంలా మధురంగా ఉంటాయి, ఆనందాన్ని పెంచుతాయి. కానీ వారి హృదయం కత్తిపొడవులా పదునుగా ఉంటుంది. వారికి నిజంగా ప్రియమైనవాడు ఎవరు?
సంహృత్య విత్తం తా యాతాః కులటా బహుభర్తృకాః । ధుమ్ధుకారీ బభూవాథ మహాన్ ప్రేతః కుకర్మతః
అతని ధనాన్ని తీసుకుని, అనేక భర్తలున్న ఆ వేశ్యలు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు. ఆ తరువాత ధుంధుకారి చెడు పనుల వల్ల గొప్ప ప్రేతాత్మగా మారిపోయాడు.
వాత్యారూపధరో నిత్యం ధావన్ దశదిశోన్తరమ్ । శీతాతప పరిక్లిష్టో నిరాహారః పిపాసితః
వాయువులా రూపం ధరించి, ధుంధుకారి పదిహేను దిశల్లో తిరుగుతూ, చలి వేడి బాధలు అనుభవిస్తూ, ఆహారం లేక, దాహంతో తల్లడిల్లుతూ ఉండేవాడు.
న లేభే శరణం క్వాపి హా దైవేతి ముహుర్వదన్ । కియత్కాలేన గోకర్ణో మృతం లోకాదబుధ్యత
ఎక్కడా ఆశ్రయం దొరకక, "అయ్యో, విధి!" అని మళ్లీ మళ్లీ అరవసాగాడు. కొంతకాలానికి గోకర్ణుడు అతని మరణాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
అనాథం తం విదిత్వైవ గయాశ్రాద్ధం అచీకరత్ । యస్మిన్ తీర్థే తు సంయాతి తత్ర శ్రాద్ధం అవర్తయత్
అతడు అనాథుడని గోకర్ణుడు గ్రహించి, గయాశ్రాద్ధం చేశాడు. ఏ తీర్థానికి వెళ్ళినా అక్కడ కూడా శ్రాద్ధం నిర్వహించాడు.
ఏవం భ్రమన్ స గోకర్ణః స్వపురం సముపేయివాన్ । రాత్రౌ గృహాంగణే స్వప్తుం ఆగతోఽలక్షితః పరైః
ఇలా తిరుగుతూ గోకర్ణుడు తన ఊరికి తిరిగి వచ్చాడు. రాత్రిపూట ఎవరికీ తెలియకుండా తన ఇంటి మైదానంలో నిద్రించడానికి వచ్చాడు.
తత్ర సుప్తం స విజ్ఞాయ ధున్ధుకారీ స్వబాన్ధవమ్ । నిశీథే దర్శయామాస మహారౌద్రతరం వపుః
అక్కడ నిద్రిస్తున్న గోకర్ణుడిని చూసి, ధుంధుకారి అర్థరాత్రి భయంకరమైన రూపంలో తన బంధువుకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సకృన్మేషః సకృద్ధస్తీ సకృచ్చ మహిషోఽభవత్ । సకృదిన్ద్ర సకృచ్చాగ్నిః పునశ్చ పురుషోఽభవత్
అతను ఒక్కోసారి గొర్రెగా, ఒక్కసారి ఏనుగుగా, ఒక్కసారి ఎద్దుగా, ఒక్కసారి ఇంద్రుడిగా, ఒక్కసారి అగ్నిగా, మళ్లీ మానవుడిగా మారిపోయాడు.
వైపరీత్యం ఇదం దృష్ట్వా గోకర్ణో ధైర్యసంయుతః । అయం దుర్గతికం కోఽపి నిశ్చిత్యాథ తమబ్రవీత్
ఈ విచిత్రమైన మార్పును గమనించిన గోకర్ణుడు ధైర్యంగా ఉండి, ఇది ఎవరో దురదశలో ఉన్నవాడని తెలుసుకుని అతనితో మాట్లాడాడు.
గోకర్ణ ఉవాచ - కస్త్వం ఉగ్రతరో రాత్రౌ కుతో యాతో దశాం ఇమామ్ । కింవా ప్రేతః పిశాచో వా రాక్షసోఽసీతి శంస నః
గోకర్ణుడు ఇలా అన్నాడు: "రాత్రిపూట ఇంత భయంకరంగా ఉన్న నువ్వెవరు? ఈ స్థితికి ఎలా వచ్చావు? నువ్వు ప్రేతమా, పిశాచమా, లేక రాక్షసుడివా? చెప్పు."
సూత ఉవాచ - ఏవం పృష్టస్తదా తేన రురోదోచ్చైః పునః పునః । అశక్తో వచనోచ్చారే సంజ్ఞామాత్రం చకార హ
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు అతడిని అడిగినప్పుడు, అతను మళ్లీ మళ్లీ పెద్దగా ఏడ్చాడు. మాటలు చెప్పలేక, కేవలం సంకేతాలతో తనను తెలియజేశాడు.
తతోఽఞ్జలౌ జలం కృత్వా గోకర్ణస్తముదైరయత్ । తత్సేకహతపాపోఽసౌ ప్రవక్తుం ఉపచక్రమే
అప్పుడు గోకర్ణుడు చేతిలో నీళ్లు తీసుకుని అతన్ని పైకి లేవనెత్తాడు. ఆ ఒక్క చర్యతో పాపి తన నోరు తెరచి మాట్లాడడం ప్రారంభించాడు.
ప్రేత ఉవాచ - అహం భ్రాతా త్వదీయోఽస్మి ధున్ధుకారీరి నామతః । స్వకీయేనైవ దోషేణ బ్రహ్మత్వం నాశితం మయా
ప్రేతుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను నీ సోదరుడినే, నా పేరు ధుంధుకారి. నా తప్పుల వల్లనే మానవ జన్మను నాశనం చేసుకున్నాను."
కర్మణో నాస్తి సంఖ్యా మే మహాజ్ఞానే వివర్తినః । లోకానాం హింసకః సోఽహం స్త్రీభిర్దుఃఖేన మారితః
నా పాపాలకి లెక్కేలేదు, అవన్నీ అజ్ఞానంతో మారిపోయాయి. లోకాలకు హాని చేసినవాడిని, స్త్రీల వల్ల బాధపడి చనిపోయాను.
అతః ప్రేతత్వం ఆపన్నో దుర్దశాం చ వహామ్యహమ్ । వాతాహారేణ జీవామి దైవాధీనఫలోదయాత్
అందుకే ప్రేతాత్మగా మారి, ఈ దుస్థితిని అనుభవిస్తున్నాను. వాయువును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, విధి అనుగుణంగా ఫలితాలు పొందుతున్నాను.
అహో బన్ధో కృపాసిన్ధో భ్రాతర్మామాశు మోచయ । గోకర్ణో వచనం శ్రుత్వా తస్మై వాక్యం అథాబ్రవీత్
ఓ స్నేహితా, కరుణాసముద్రా, అన్నయ్యా, నన్ను త్వరగా విముక్తి చేయు! అని అతడు అడిగినప్పుడు, గోకర్ణుడు ఆ మాటలు విని అతనితో ఇలా అన్నాడు.
గోకర్ణ ఉవాచ - త్వదర్థం తు గయాపిణ్డో మయా దత్తో విధానతః । తత్కథం నైవ ముక్తోఽసి మమాశ్చర్యం ఇదం మహత్
గోకర్ణుడు ఇలా అన్నాడు — నీ కోసం నేను గయలో శాస్త్రోక్తంగా పిండప్రదానం చేశాను. అయినా నీవు విముక్తి పొందకపోవడం నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
గయాశ్రాద్ధాన్న ముక్తిశ్చేత్ ఉపాయో నాపరస్త్విహ । కిం విధేయం మయా ప్రేత తత్త్వం వద సవిస్తరమ్
గయలో శ్రాద్ధం చేసినా విముక్తి రాకపోతే, ఇంకెక్కడా మార్గం లేదు. నేను నీకు ఏం చేయాలి? నిజాన్ని పూర్తిగా చెప్పు.
ప్రేత ఉవాచ - గయాశ్రాద్ధశతేనాపి ముక్తిర్మే న భవిష్యతి । ఉపాయం అపరం కంచిత్ త్వం విచారయ సామ్ప్రతమ్
ప్రేతుడు ఇలా అన్నాడు — వందసార్లు గయలో శ్రాద్ధం చేసినా నాకు విముక్తి కలగదు. ఇప్పుడు నీవు ఇంకొక మార్గం ఆలోచించు.
ఇతి తద్వాక్యమాకర్ణ్య గోకర్ణో విస్మయం గతః । శతశ్రాద్ధైర్న ముక్తిశ్చేత్ అసాధ్యం మోచనం తవ
ఆ మాటలు విని గోకర్ణుడు ఆశ్చర్యపోయాడు — వంద శ్రాద్ధాలు చేసినా విముక్తి రాకపోతే, నిన్ను విముక్తి చేయడం చాలా కష్టం.
ఇదానీం తు నిజం స్థానం ఆతిష్ఠ ప్రేత నిర్భయః । త్వన్ముక్తిసాధకం కించిత్ ఆచరిష్యే విచార్య చ
ఇప్పుడు నీవు భయపడకుండా నీ స్థలంలో ఉండు. నీ విముక్తికి ఏదైనా మార్గం ఆలోచించి, నేను చేయగలను.
ధున్ధుకారీ నిజస్థానం తేనాదిష్టస్తతో గతః । గోకర్ణశ్చిన్తయామాస తాం రాత్రిం న తదధ్యగాత్
అలా చెప్పిన తరువాత, ధుంధుకారి తన స్థలానికి వెళ్లిపోయాడు. గోకర్ణుడు ఆ రాత్రి అంతా ఆలోచనలో మునిగిపోయి నిద్రపోలేకపోయాడు.
ప్రాతస్తం ఆగతం దృష్ట్వా లోకాః ప్రీత్యాః సమాగతాః । తత్సర్వం కథితం తేన యత్ జాతం చ యథా నిశి
ఉదయాన్నే అతడిని చూసి ప్రజలు ఆనందంతో చేరారు. ఆ రాత్రి జరిగిన సంగతులన్నీ గోకర్ణుడు వారికి వివరంగా చెప్పాడు.
విద్వాంసో యోగనిష్ఠాశ్చ జ్ఞానినో బ్రహ్మవాదినః । తన్ముక్తిం నైవ తేఽపశ్యన్ పశ్యన్తః శాస్త్రసంచయాన్
పండితులు, యోగంలో స్థిరమైనవారు, జ్ఞానులు, బ్రహ్మవాదులు — వీరంతా ఎన్నో శాస్త్రాలు పరిశీలించినా అతని విముక్తికి మార్గం కనుగొనలేకపోయారు.
తతః సర్వైః సూర్యవాక్యం తన్ముక్తౌ స్థాపితం పరమ్ । గోకర్ణః స్తమ్భనం చక్రే సూర్యవేగస్య వై తదా
అంతటా అందరూ సూర్యుని మాటలను అతని విముక్తికి పరమమైనవి అని అంగీకరించారు. ఆ సమయంలో గోకర్ణుడు సూర్యుని వేగాన్ని నిలిపాడు.
తుభ్యం నమో జగత్ సాక్షిన్ బ్రూహి మే ముక్తిహేతుకమ్ । తత్ శ్రుత్వా దూరతః సూర్యః స్ఫుటమిత్యభ్యభాషత
ఓ జగత్తుకు సాక్షిగా ఉన్న సూర్యదేవా, నీకు నమస్కారం. నాకు విముక్తికి కారణం చెప్పు. అలా అడిగినప్పుడు, దూరం నుంచి సూర్యుడు స్పష్టంగా సమాధానం చెప్పాడు.
శ్రీమద్భాగవతాన్ ముక్తిః సప్తాహం వాచనం కురు । ఇతి సూర్యవచః సర్వైః ధర్మరూపం తు విశ్రుతమ్
శ్రీమద్భాగవతాన్ని ఏడు రోజులు పారాయణ చేయాలి — అలా చేస్తే విముక్తి కలుగుతుంది. సూర్యుడు ఇలా చెప్పగా, అందరూ దీనిని ధర్మస్వరూపంగా గుర్తించారు.
సర్వేఽబ్రువన్ ప్రయత్నేన కర్తవ్యం సుకరం త్విదమ్ । గోకర్ణో నిశ్చయం కృత్వా వాచనార్థం ప్రవర్తితః
ఇది మనం శ్రద్ధగా చేయాలి, ఇది సులభమైనదే అని అందరూ అన్నారు. గోకర్ణుడు నిశ్చయంగా నిర్ణయించుకుని పారాయణం ప్రారంభించాడు.