శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

తమేకదా మణిం కణ్ఠే ప్రతిముచ్య మహాప్రభమ్। ప్రసేనో హయమారుహ్య మృగాయాం వ్యచరద్వనే

ఒకసారి ప్రసేనుడు మెడలో మణిని ధరించి, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, గుర్రంపై కూర్చొని అడవిలో వేటకు వెళ్లాడు.

ప్రసేనం సహయం హత్వా మణిమాచ్ఛిద్య కేశరీ। గిరిం విశన్జామ్బవతా నిహతో మణిమిచ్ఛతా

ఒక సింహం ప్రసేనుని, అతని గుర్రాన్ని చంపి, మణిని తీసుకొని కొండ గుహలోకి వెళ్లింది. అక్కడ ఆ మణిని కోరిన జాంబవంతుడు ఆ సింహాన్ని సంహరించాడు.

సోఽపి చక్రే కుమారస్య మణిం క్రీడనకం బిలే। అపశ్యన్భ్రాతరం భ్రాతా సత్రాజిత్పర్యతప్యత

అతడూ ఆ మణిని తన కుమారుడికి ఆటబొమ్మగా గుహలో పెట్టాడు. కాని తన తమ్ముడిని కనపడక, సత్రాజిత్ ఎంతో బాధపడ్డాడు.

ప్రాయః కృష్ణేన నిహతో మణిగ్రీవో వనం గతః। భ్రాతా మమేతి తచ్ఛ్రుత్వా కర్ణే కర్ణేఽజపన్జనాః

ఆ మణి హారమున్నవాడు కృష్ణుడు చంపాడేమో, అడవికి వెళ్లిపోయాడని, 'తమ్ముడు ఇప్పుడు నాదే' అని ప్రజలు చెవిలో చెవికి చెప్పుకుంటూ గుసగుసలాడారు.

భగవాంస్తదుపశ్రుత్య దుర్యశో లిప్తమాత్మని। మార్ష్టుం ప్రసేనపదవీమన్వపద్యత నాగరైః

తన పేరు చెడుపేరుతో ముడిపడిందని విని, భగవంతుడు ఆ అపవాదాన్ని తుడిచిపెట్టేందుకు నగరవాసులతో కలిసి ప్రసేనుని దారిని అనుసరించాడు.

హతం ప్రసేనం అశ్వం చ వీక్ష్య కేశరిణా వనే। తం చాద్రి పృష్ఠే నిహతమృక్షేణ దదృశుర్జనాః

అడవిలో సింహం చేత ప్రసేనును, అతని గుర్రాన్ని చంపబడినట్టు చూసారు. కొండపై ఆ సింహాన్ని ఎలుగుబంటి చంపినదీ ప్రజలు చూశారు.

ఋక్షరాజబిలం భీమమన్ధేన తమసావృతమ్। ఏకో వివేశ భగవానవస్థాప్య బహిః ప్రజాః

ఎలుగుబంటుల రాజు గుహ భయంకరంగా, అంధకారంతో నిండినదిగా ఉండగా, భగవంతుడు ప్రజలను బయట నిలిపి, ఒక్కడే లోపలికి ప్రవేశించాడు.

తత్ర దృష్ట్వా మణిప్రేష్ఠం బాలక్రీడనకం కృతమ్। హర్తుం కృతమతిస్తస్మిన్నవతస్థేఽర్భకాన్తికే

అక్కడ ఆ విలువైన మణిని పిల్లాడి ఆటబొమ్మగా చూసి, దాన్ని తీసుకోవాలని నిశ్చయించి, ఆ బాలుడి దగ్గర ఎదురు చూసాడు.

తమపూర్వం నరం దృష్ట్వా ధాత్రీ చుక్రోశ భీతవత్। తచ్ఛ్రుత్వాభ్యద్రవత్క్రుద్ధో జామ్బవాన్బలినాం వరః

ఆ అపరిచితుడిని చూసి, పాలించే అమ్మ భయంతో అరవసాగింది. ఆమె అరుపు విని, బలవంతులలో అగ్రస్థానమైన జాంబవంతుడు కోపంతో పరుగెత్తుకొచ్చాడు.

స వై భగవతా తేన యుయుధే స్వామినాఽఽత్మనః। పురుషం ప్రాకృతం మత్వా కుపితో నానుభావవిత్

తన యజమాని అయిన భగవంతుడిని సామాన్యుడిగా భావించి, జాంబవంతుడు కోపంతో యుద్ధం చేశాడు. ఆయన మహిమను గుర్తించలేదు.

ద్వన్ద్వయుద్ధం సుతుములముభయోర్విజిగీషతోః। ఆయుధాశ్మద్రుమైర్దోర్భిః క్రవ్యార్థే శ్యేనయోరివ

విజయం కోసం ఇద్దరూ ఆయుధాలు, రాళ్లు, చెట్లు, చేతులతో ఘోరంగా పోరాడారు. అది మాంసం కోసం పోటీపడే గద్దల పోరులా జరిగింది.

ఆసీత్తదష్టావింశాహమితరేతరముష్టిభిః। వజ్రనిష్పేషపరుషైరవిశ్రమమహర్నిశమ్

అలా వారు ఇరవై ఎనిమిది రోజులపాటు, విరామం లేకుండా, పగలు రాత్రి, ఉక్కుపాటిలాంటి ముష్టులతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.

కృష్ణముష్టివినిష్పాత నిష్పిష్టాఙ్గోరు బన్ధనః। క్షీణసత్త్వః స్విన్నగాత్రస్తమాహాతీవ విస్మితః

కృష్ణుని ముష్టుల బలానికి జాంబవంతుడి శరీరం నొప్పులతో నిండిపోయింది. శక్తి తగ్గిపోయి, శరీరం చెమటతో తడిసి, ఆశ్చర్యంతో ఆయన మాట్లాడాడు.

జానే త్వాం సర్వభూతానాం ప్రాణ ఓజః సహో బలమ్। విష్ణుం పురాణపురుషం ప్రభవిష్ణుమధీశ్వరమ్

నీ వల్లే అన్ని జీవులకు ప్రాణం, శక్తి, బలమూ వస్తాయి. నీవే పురాతనుడు, విష్ణువు, సర్వాధిపతి, ప్రభువు అని నాకు తెలుసు.

త్వం హి విశ్వసృజాం స్రష్టా సృష్టానామపి యచ్చ సత్। కాలః కలయతామీశః పర ఆత్మా తథాత్మనామ్

నీవే సృష్టికర్తలకు సృష్టికర్తవు, సృష్టిలో ఉన్నదానికి ఆధారవు, కాలమూ, పరమాత్మ, అందరి ఆత్మకు ఆత్మవు.

యస్యేషదుత్కలితరోషకటాక్షమోక్షైర్। వర్త్మాదిశత్క్షుభితనక్రతిమిఙ్గలోఽబ్ధిః । సేతుః కృతః స్వయశ ఉజ్జ్వలితా చ లఙ్కా। రక్షఃశిరాంసి భువి పేతురిషుక్షతాని

నీ కొంచెం కోపంతో కూడిన చూపుతోనే సముద్రం అలికడలతో ఉప్పొంగింది, దారిని చూపించావు, వంతెన కట్టించావు, లంకకు కీర్తి తెచ్చావు, రాక్షసుల తలలు బాణాలతో నేలపై పడిపోయాయి.

ఇతి విజ్ఞాతవిజ్ఞానమృక్షరాజానమచ్యుతః। వ్యాజహార మహారాజ భగవాన్దేవకీసుతః

ఇలా భగవంతుని నిజమైన స్వరూపాన్ని గ్రహించిన ఎలుగుబంటుల రాజుతో, దేవకీ కుమారుడు అచ్యుతుడు, ఓ రాజా, మాట్లాడాడు.

అభిమృశ్యారవిన్దాక్షః పాణినా శంకరేణ తమ్। కృపయా పరయా భక్తం మేఘగమ్భీరయా గిరా

పద్మాక్షుడు కృష్ణుడు, తన చేతితో జాంబవంతుణ్ణి తాకి, మేఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో, అపారమైన కరుణతో భక్తునితో మాట్లాడాడు.

మణిహేతోరిహ ప్రాప్తా వయమృక్షపతే బిలమ్। మిథ్యాభిశాపం ప్రమృజన్నాత్మనో మణినామునా

ఈ మణి కోసం, ఓ ఎలుగుబంటుల రాజా, నీ గుహలోకి వచ్చాను. ఈ మణితోనే నాపై వచ్చిన తప్పుడు అపవాదాన్ని తొలగించాలనుకుంటున్నాను.

ఇత్యుక్తః స్వాం దుహితరం కన్యాం జామ్బవతీం ముదా। అర్హణార్థం స మణినా కృష్ణాయోపజహార హ

అలా వినగానే, ఆనందంతో తన కుమార్తె జాంబవతిని, ఆ మణిని గౌరవార్థంగా కృష్ణునికి ఇచ్చాడు.

అదృష్ట్వా నిర్గమం శౌరేః ప్రవిష్టస్య బిలం జనాః। ప్రతీక్ష్య ద్వాదశాహాని దుఃఖితాః స్వపురం యయుః

శౌరి బిలంలో ప్రవేశించిన తరువాత బయటకు రాకపోవడాన్ని చూసి, ప్రజలు పన్నెండు రోజులు దుఃఖంతో ఎదురు చూశారు. చివరికి వారు తమ ఊరికి తిరిగి వెళ్లిపోయారు.

నిశమ్య దేవకీ దేవీ రుక్మిణ్యానకదున్దుభిః। సుహృదో జ్ఞాతయోఽశోచన్బిలాత్కృష్ణమనిర్గతమ్

కృష్ణుడు బిలం నుండి బయటకు రాలేదని విని, దేవకీ దేవి, రుక్మిణి, వసుదేవుడు, స్నేహితులు, బంధువులు అందరూ విచారంతో మునిగిపోయారు.

సత్రాజితం శపన్తస్తే దుఃఖితా ద్వారకౌకసః। ఉపతస్థుశ్చన్ద్ర భాగాం దుర్గాం కృష్ణోపలబ్ధయే

ద్వారకావాసులు దుఃఖంతో సత్రాజిత్‌ను శపించారు. కృష్ణుని సమాచారం కోసం వారు చంద్రభాగా అనే దుర్గాదేవిని ఆశ్రయించారు.

తేషాం తు దేవ్యుపస్థానాత్ప్రత్యాదిష్టాశిషా స చ। ప్రాదుర్బభూవ సిద్ధార్థః సదారో హర్షయన్హరిః

వారు దేవిని ప్రార్థించగా, ఆమె ఆశీర్వాదంగా వారికి ఉపదేశం ఇచ్చింది. వెంటనే హరి తన భార్యతో కలిసి, విజయవంతుడై, అందరికీ ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు.

ఉపలభ్య హృషీకేశం మృతం పునరివాగతమ్। సహ పత్న్యా మణిగ్రీవం సర్వే జాతమహోత్సవాః

హృషీకేశుడు మణితో, తన భార్యతో కలిసి మరణించినవాడిలా తిరిగి వచ్చిన దృశ్యాన్ని చూసి, అందరూ గొప్ప ఉత్సాహంతో ఆనందించారు.

సత్రాజితం సమాహూయ సభాయాం రాజసన్నిధౌ। ప్రాప్తిం చాఖ్యాయ భగవాన్మణిం తస్మై న్యవేదయత్

సత్రాజిత్‌ను సభలో, రాజు సమక్షంలో పిలిపించి, భగవంతుడు మణిని ఎలా పొందాడో వివరించి, ఆ మణిని అతనికి అప్పగించాడు.

స చాతివ్రీడితో రత్నం గృహీత్వావాఙ్ముఖస్తతః। అనుతప్యమానో భవనమగమత్స్వేన పాప్మనా

సత్రాజిత్ చాలా లజ్జతో మణిని తీసుకుని, తలదించుకుని, తన తప్పు వల్ల బాధపడుతూ ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.

సోఽనుధ్యాయంస్తదేవాఘం బలవద్విగ్రహాకులః। కథం మృజామ్యాత్మరజః ప్రసీదేద్వాచ్యుతః కథమ్

బలమైన మనోవ్యధతో, కలహంతో బాధపడుతూ, 'ఈ పాపాన్ని ఎలా తొలగించగలను? అచ్యుతుడు నాతో ఎలా సంతుష్టుడవుతాడు?' అని ఆలోచించాడు.

కిం కృత్వా సాధు మహ్యం స్యాన్న శపేద్వా జనో యథా। అదీర్ఘదర్శనం క్షుద్రం మూఢం ద్రవిణలోలుపమ్

'ఎం చేయాలి? ప్రజలు నన్ను మంచివాడిగా భావించాలి; చిన్న మనసున్నవాడిగా, మూర్ఖుడిగా, ధనలోలుడిగా నిందించకూడదు.' అని తలంచాడు.