అన్తఃపురవరం రాజన్ లలనాశతసఙ్కులమ్ । వివేశ పత్న్యా గగనాద్ విద్యుతేవ బలాహకః
రాజా! వందలాది స్త్రీలతో నిండిన అద్భుతమైన అంతఃపురంలో, అతను తన భార్యతో కలిసి మెఘంలో మెరుపు లాంటి వానగా ప్రవేశించాడు.
తం దృష్ట్వా జలదశ్యామం పీతకౌశేయవాససమ్ । ప్రలమ్బబాహుం తామ్రాక్షం సుస్మితం రుచిరాననమ్
వాన మేఘంలా నలుపుగా, పీతాంబరాన్ని ధరించి, పొడవైన భుజాలతో, తామ్రవర్ణ కళ్లతో, మృదువైన నవ్వుతో, అందమైన ముఖంతో ఉన్న అతన్ని చూసి,
స్వలఙ్కృతముఖామ్భోజం నీలవక్రాలకాలిభిః । కృష్ణం మత్వా స్త్రియో హ్రీతా నిలిల్యుస్తత్ర తత్ర హ
నీలవర్ణ వంకర జుట్టుతో అలంకరించబడిన కమల ముఖాన్ని చూసి, అతను కృష్ణుడని భావించిన ఆ స్త్రీలు సిగ్గుతో అక్కడక్కడా దాగారు.
అవధార్య శనైరీషద్ వైలక్షణ్యేన యోషితః । ఉపజగ్ముః ప్రముదితాః సస్త్రీ రత్నం సువిస్మితాః
కొంత సిగ్గుతో, ఆ స్త్రీలు నెమ్మదిగా గ్రహించి, ఆనందంతో, ఆశ్చర్యంతో ఆ మణిని చేరారు.
అథ తత్రాసితాపాఙ్గీ వైదర్భీ వల్గుభాషిణీ । అస్మరత్ స్వసుతం నష్టం స్నేహస్నుతపయోధరా
అప్పుడు వైదర్భి, నల్ల కళ్లతో, మధురంగా మాట్లాడుతూ, ప్రేమతో తడిసిన వక్షోజాలతో, తన కోల్పోయిన కుమారుడిని గుర్తు చేసుకుంది.
కో న్వయం నరవైదూర్యః కస్య వా కమలేక్షణః । ధృతః కయా వా జఠరే కేయం లబ్ధా త్వనేన వా
ఈ మనుషులలో మణిలాంటి, కమల కన్నులతో ఉన్నవాడు ఎవరు? ఎవరి కుమారుడు? ఎవరి గర్భంలో పెరిగాడు? ఈమె ఎవరు? ఇతన్ని ఎలా పొందింది?
మమ చాప్యాత్మజో నష్టో నీతో యః సూతికాగృహాత్ । ఏతత్తుల్యవయోరూపో యది జీవతి కుత్రచిత్
నా కుమారుడు కూడా సూతికాగృహం నుండి తీసుకుపోయి పోయాడు. ఇతని వయస్సు, రూపం కూడా అలాగే ఉంది. ఎక్కడైనా బ్రతికుంటే, ఎక్కడ ఉండొచ్చు?
కథం త్వనేన సంప్రాప్తం సారూప్యం శార్ఙ్గధన్వనః । ఆకృత్యావయవైర్గత్యా స్వరహాసావలోకనైః
ఇతడు శారంగధన్వుడు లాంటి రూపం, అవయవాలు, నడక, స్వరం, నవ్వు, చూపుతో ఎలా ఇంత పోలికను సాధించాడు?
స ఏవ వా భవేత్ నూనం యో మే గర్భే ధృతోఽర్భకః । అముష్మిన్ ప్రీతిరధికా వామః స్ఫురతి మే భుజః
నిస్సందేహంగా, నేను గర్భంలో ధరించిన ఆ బాలుడు ఇదే అయి ఉండాలి. ఇతనిపై నా ప్రేమ పెరుగుతోంది, ఎడమ చేయి ఉలికిపడుతోంది.
ఏవం మీమాంసమణాయాం వైదర్భ్యాం దేవకీసుతః । దేవక్యానకదున్దుభ్యాం ఉత్తమఃశ్లోక ఆగమత్
వైదర్భి ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, దేవకీ కుమారుడు కృష్ణుడు, దేవకీతో, వసుదేవుడితో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
విజ్ఞాతార్థోఽపి భగవాన్ తూష్ణీమాస జనార్దనః । నారదోఽకథయత్ సర్వం శమ్బరాహరణాదికమ్
ప్రభువు జనార్దనుడు అన్నీ తెలుసుకున్నా మౌనంగా ఉన్నాడు. నారదుడు శంభరుని వధ మొదలైన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా మహదాశ్చర్యం కృష్ణాన్తఃపురయోషితః । అభ్యనన్దన్ బ్బహూనబ్దాన్ నష్టం మృతమివాగతమ్
ఆ అద్భుతమైన కథ విని, కృష్ణుని అంతఃపుర స్త్రీలు ఎన్నో సంవత్సరాలు కోల్పోయినవాడిని తిరిగి వచ్చినవాడిగా ఆనందంతో ఆహ్వానించారు.
దేవకీ వసుదేవశ్చ కృష్ణరామౌ తథా స్త్రియః । దమ్పతీ తౌ పరిష్వజ్య రుక్మిణీ చ యయుర్ముదమ్
దేవకీ, వసుదేవుడు, కృష్ణుడు, బాలరాముడు మరియు వారి భార్యలు ఆ dampati దంపతులను హృదయంగా ఆలింగనం చేసుకున్నారు. రుక్మిణీ కూడా ఆనందంతో చేరి, అందరూ ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నారు.
నష్టం ప్రద్యుమ్నమాయాతం ఆకర్ణ్య ద్వారకౌకసః । అహో మృత ఇవాయాతో బాలో దిష్ట్యేతి హాబ్రువన్
ప్రమాదంలో పోయిన ప్రద్యుమ్నుడు తిరిగి వచ్చాడని విని, ద్వారకావాసులు ఆశ్చర్యంతో, 'అయ్యో! ఈ బాలుడు మరణించిపోయినట్టు అనిపించింది, ఇప్పుడు తిరిగి వచ్చాడు. అదృష్టవశాత్తూ ఇలా జరిగింది!' అని ఆనందంగా అన్నారు.
( వసంతతిలకా ) యం వై ముహుః పితృసరూపనిజేశభావాః తన్మాతరో యదభజన్ రహరూఢభావాః । చిత్రం న తత్ఖలు రమాస్పదబిమ్బబిమ్బే కామే స్మరేఽక్షవిషయే కిముతాన్యనార్యః
తన స్వామి, తండ్రి వంటి భావంతో, ఆ బాలుడిని తల్లులు పదే పదే భక్తితో పూజించారు. వారి ప్రేమ రోజురోజుకు పెరిగింది. ఇది ఆశ్చర్యంగా ఏమీకాదు, ఎందుకంటే లక్ష్మీదేవి నివాసం ప్రతిబింబంలో, కామం, ప్రేమ ఉన్న చోట, మంచి లక్షణాలు లేని వారు ఇంకేమి చేయగలరు?
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే ప్రద్యుమ్నోత్పత్తినిరూపణం నామ పఞ్చపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పరమహంసులకు ప్రియమైన సంహితలో, పదవ స్కంధంలోని ఉత్తరార్థంలో, ప్రద్యుమ్నుని జననవివరణ అనే ఐదు పదిహేనవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
అథ షట్పఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః । శ్రీశుక ఉవాచ। సత్రాజితః స్వతనయాం కృష్ణాయ కృతకిల్బిషః। స్యమన్తకేన మణినా స్వయముద్యమ్య దత్తవాన్
ఇప్పుడు యాభై ఆరవ అధ్యాయం మొదలైంది. శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: సత్రాజిత్ ఒక తప్పు చేసిన తరువాత తన కుమార్తెను కృష్ణునికి ఇచ్చాడు. సయమంతక మణిని కూడా స్వయంగా తీసుకొని సమర్పించాడు.
శ్రీరాజోవాచ। సత్రాజితః కిమకరోద్బ్రహ్మన్కృష్ణస్య కిల్బిషః। స్యమన్తకః కుతస్తస్య కస్మాద్దత్తా సుతా హరేః
రాజు అడిగాడు: బ్రాహ్మణా! సత్రాజిత్ కృష్ణునికి ఏ తప్పు చేశాడు? అతనికి సయమంతక మణి ఎక్కడ నుండి వచ్చింది? అతను ఎందుకు తన కుమార్తెను హరివరకు ఇచ్చాడు?
శ్రీశుక ఉవాచ। ఆసీత్సత్రాజితః సూర్యో భక్తస్య పరమః సఖా। ప్రీతస్తస్మై మణిం ప్రాదాత్స చ తుష్టః స్యమన్తకమ్
శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: సత్రాజిత్ సూర్యదేవునికి గొప్ప భక్తుడు, అతని స్నేహితుడు. సూర్యుడు సంతోషించి, సత్రాజిత్కు సయమంతక మణిని ఇచ్చాడు.
స తం బిభ్రన్మణిం కణ్ఠే భ్రాజమానో యథా రవిః। ప్రవిష్టో ద్వారకాం రాజన్తేజసా నోపలక్షితః
ఆ మణిని మెడలో ధరించి, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, సత్రాజిత్ ద్వారకలోకి ప్రవేశించాడు. అతని తేజస్సుతో ప్రజలు అతన్ని గుర్తించలేకపోయారు.
తం విలోక్య జనా దూరాత్తేజసా ముష్టదృష్టయః। దీవ్యతేఽక్షైర్భగవతే శశంసుః సూర్యశఙ్కితాః
దూరం నుండి అతన్ని చూసిన ప్రజలు, అతని తేజంతో కన్నులు మూసుకొని, పాశా ఆట ఆడుతున్న భగవంతుని దగ్గరకు వచ్చి, అతను సూర్యదేవుడని అనుమానంతో చెప్పారు.
నారాయణ నమస్తేఽస్తు శఙ్ఖచక్రగదాధర। దామోదరారవిన్దాక్ష గోవిన్ద యదునన్దన
నారాయణా! నీకు నమస్కారం. శంఖం, చక్రం, గదను ధరించినవాడా! దామోదరా, కమలదళ నేత్రా, గోవిందా, యదువంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడా!
ఏష ఆయాతి సవితా త్వాం దిదృక్షుర్జగత్పతే। ముష్ణన్గభస్తిచక్రేణ నృణాం చక్షూంషి తిగ్మగుః
ప్రభూ! లోకానికి అధిపతివైనవాడా! సూర్యుడు నిన్ను దర్శించేందుకు వస్తున్నాడు. అతని కిరణాలు మనుషుల చూపును దోచుకుంటున్నాయి.
నన్వన్విచ్ఛన్తి తే మార్గం త్రిలోక్యాం విబుధర్షభాః। జ్ఞాత్వాద్య గూఢం యదుషు ద్రష్టుం త్వాం యాత్యజః ప్రభో
మూడు లోకాలలోని దేవతల్లో శ్రేష్ఠులు నీ మార్గాన్ని వెదుకుతున్నారు. నీవు యదువంశంలో దాగి ఉన్నావని తెలిసి, ఈ రోజు ఆ జన్మలేని ప్రభువు నిన్ను దర్శించేందుకు వస్తున్నాడు.
శ్రీశుక ఉవాచ। నిశమ్య బాలవచనం ప్రహస్యామ్బుజలోచనః। ప్రాహ నాసౌ రవిర్దేవః సత్రాజిన్మణినా జ్వలన్
శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: పిల్లల మాటలు విని, కమలనేత్రుడు చిరునవ్వుతో, 'అతను సూర్యుడు కాదు, సత్రాజిత్. మణితో ప్రకాశిస్తున్నాడు,' అని అన్నాడు.
సత్రాజిత్స్వగృహం శ్రీమత్కృతకౌతుకమఙ్గలమ్। ప్రవిశ్య దేవసదనే మణిం విప్రైర్న్యవేశయత్
సత్రాజిత్ తన అందమైన ఇంట్లో, శుభకార్యాల కోసం అలంకరించి, బ్రాహ్మణులు పూజించిన దేవాలయంలో మణిని ఉంచాడు.
దినే దినే స్వర్ణభారానష్టౌ స సృజతి ప్రభో। దుర్భిక్షమార్యరిష్టాని సర్పాధివ్యాధయోఽశుభాః। న సన్తి మాయినస్తత్ర యత్రాస్తేఽభ్యర్చితో మణిః
ప్రభూ! ఆ మణి ప్రతి రోజు ఎనిమిది ముద్దల బంగారం ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దుర్భిక్షం, అపశకునాలు, పాముల బాధలు, వ్యాధులు, దుష్ట ఫలితాలు అక్కడ ఉండవు, అక్కడ ఆ మణిని పూజిస్తారు.
స యాచితో మణిం క్వాపి యదురాజాయ శౌరిణా। నైవార్థకాముకః ప్రాదాద్యాచ్ఞాభఙ్గమతర్కయన్
ఒకసారి యదువంశాధిపతి శౌరి మణిని అడిగినప్పుడు, సత్రాజిత్ ధనానికి ఆశపడకుండా, అతని అభ్యర్థనను పట్టించుకోకుండా, మణిని ఇవ్వలేదు.
తమేకదా మణిం కణ్ఠే ప్రతిముచ్య మహాప్రభమ్। ప్రసేనో హయమారుహ్య మృగాయాం వ్యచరద్వనే
ఒకసారి ప్రసేనుడు మెడలో మణిని ధరించి, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, గుర్రంపై కూర్చొని అడవిలో వేటకు వెళ్లాడు.
ప్రసేనం సహయం హత్వా మణిమాచ్ఛిద్య కేశరీ। గిరిం విశన్జామ్బవతా నిహతో మణిమిచ్ఛతా
ఒక సింహం ప్రసేనుని, అతని గుర్రాన్ని చంపి, మణిని తీసుకొని కొండ గుహలోకి వెళ్లింది. అక్కడ ఆ మణిని కోరిన జాంబవంతుడు ఆ సింహాన్ని సంహరించాడు.