గోకర్ణః తీర్థయాత్రార్థం నిర్గతో యోగసంస్థితః । న దుఃఖం న సుఖం తస్య న వైరీ నాపి బాన్ధవః
యోగంలో స్థిరమైన గోకర్ణుడు తీర్థయాత్ర కోసం బయలుదేరాడు. అతనికి నొప్పి, ఆనందం, శత్రువు, మిత్రుడు ఎవ్వరూ లేరు.
ధున్ధుకారీ గృహేఽతిష్ఠత్ పంచపణ్యవధూవృతః । అత్యుగ్రకర్మకర్తా చ తత్ పోషణవిమూఢధీః
ధుంధుకారి ఇంట్లోనే ఉండి, ఐదుగురు వేశ్యలతో కలిసి, అత్యంత క్రూరమైన పనులు చేస్తూ, వారి పోషణలో మూర్ఖుడైపోయాడు.
ఏకదా కులటాస్తాస్తు భూషణాన్యభిలిప్సవః । తదర్థం నిర్గతో గేహాత్ కామాన్ధో మృత్యుమస్మరన్
ఒక రోజు, ఆ వేశ్యలు ఆభరణాల కోరికతో ఉండగా, కామాంధుడై మరణాన్ని మరిచి, వాటికోసం ఇంటిని వదిలి వెళ్లాడు.
యతస్తతశ్చ సంహృత్య విత్తం వేశ్మ పునర్గతః । తాభ్యోఽయచ్ఛత్ సువస్త్రాణి భూషణాని కియన్తి చ
ఇక్కడ అక్కడ నుంచి ధనం కూడగట్టి తిరిగి ఇంటికి వచ్చి, ఆ స్త్రీలకు మంచి వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, ఇతర వస్తువులు ఇచ్చాడు.
బహువిత్తచయం దృష్ట్వా రాత్రౌ నార్యో వ్యచారయన్ । చౌర్యం కరోత్యసౌ నిత్యం అతో రాజా గ్రహీష్యతి
చాలా ధనం కూడగడుతున్నాడని చూసి, ఆ స్త్రీలు రాత్రిపూట ఇలా అనుకున్నారు: "ఇతడు ప్రతిరోజూ దొంగతనం చేస్తున్నాడు. అందుకే రాజు ఇతన్ని పట్టుకుంటాడు."
విత్తం హృత్వా పునశ్చైనం మారయిష్యతి నిశ్చితమ్ । అతోఽర్థగుప్తయే గూఢం అస్మాభిః కిం న హన్యతే
"రాజు ధనం తీసుకుని, ఇతన్ని ఖచ్చితంగా చంపేస్తాడు. అందుకే మన ప్రయోజనార్థం, మనమే రహస్యంగా ఇతన్ని చంపకూడదా?" అని అనుకున్నారు.
నిహత్యైనం గృహీత్వార్థం యాస్యామో యత్ర కుత్రచిత్ । ఇతి తా నిశ్చయం కృత్వా సుప్తం సమ్బద్ధ్య రశ్మిభిః
అలా నిర్ణయించుకుని, అతను నిద్రలో ఉండగా తాడులతో కట్టేసి, చంపి, ధనం తీసుకుని ఎక్కడికో వెళ్లిపోయారు.
పాశం కణ్ఠే నిధాయాస్య తన్మృత్యుం ఉపచక్రముః । త్వరితం న మమారాసౌ చిన్తాయుక్తాః తదాభవన్
అతని మెడలో తాడిప్పి చంపడానికి ప్రయత్నించారు. ఎంత త్వరగా చేసినా, అతను చావలేదు. అందువల్ల వారు ఆందోళన చెందారు.
తప్తాంగారసమూహాంశ్చ తన్ముఖే హి విచిక్షిపుః । అగ్నిజ్వాలాతిదుఃఖేన వ్యాకులో నిధనం గతః
తీవ్రంగా మండుతున్న బొగ్గులను అతని నోట్లో వేసారు. అగ్నిజ్వాలల తాపంతో అతను భయంకరమైన బాధతో ప్రాణాలు విడిచాడు.
తం దేహం ముముచుర్గర్తే ప్రాయః సాహసికాః స్త్రియః । న జ్ఞాతం తద్రహస్యం తు కేనాపీదం తథైవ చ
ఆ సాహసిక స్త్రీలు అతని శరీరాన్ని ఓ గోతిలో పడేసి వదిలేశాయి. ఈ రహస్యాన్ని ఎవ్వరూ తెలుసుకోలేకపోయారు.
లోకైః పృష్ట్వా వదన్తి స్మ దూరం యాతః ప్రియో హి నః । ఆగమిష్యతి వర్షేఽస్మిన్ విత్తలోభవికర్షితః
ప్రజలు అడిగినప్పుడు, "అతడు మనకు ఎంతో ప్రియమైనవాడు, ధనంలో ఆశపడి దూరంగా వెళ్లిపోయాడు. ఈ ఏడాది తిరిగి వస్తాడు," అని వారు చెప్పేవారు.
స్త్రీణాం నైవ తు విశ్వాసం దుష్టానాం కారయేత్ బుధః । విశ్వాసే యః స్థితో మూఢః స దుఃఖైః పరిభూయతే
దుష్టమైన స్త్రీలపై ఎప్పుడూ నమ్మకం పెట్టకూడదు అని జ్ఞాని తెలుసుకోవాలి. ఎవరు అటువంటి వారిపై నమ్మకం పెడతారో వారు బాధల్లో మునిగిపోతారు.
సుధామయం వచో యాసాం కామినాం రసవర్ధనమ్ । హృదయం క్షురధారాభం ప్రియః కో నామ యోషితామ్
కామంతో ఉన్న స్త్రీల మాటలు అమృతంలా మధురంగా ఉంటాయి, ఆనందాన్ని పెంచుతాయి. కానీ వారి హృదయం కత్తిపొడవులా పదునుగా ఉంటుంది. వారికి నిజంగా ప్రియమైనవాడు ఎవరు?
సంహృత్య విత్తం తా యాతాః కులటా బహుభర్తృకాః । ధుమ్ధుకారీ బభూవాథ మహాన్ ప్రేతః కుకర్మతః
అతని ధనాన్ని తీసుకుని, అనేక భర్తలున్న ఆ వేశ్యలు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు. ఆ తరువాత ధుంధుకారి చెడు పనుల వల్ల గొప్ప ప్రేతాత్మగా మారిపోయాడు.
వాత్యారూపధరో నిత్యం ధావన్ దశదిశోన్తరమ్ । శీతాతప పరిక్లిష్టో నిరాహారః పిపాసితః
వాయువులా రూపం ధరించి, ధుంధుకారి పదిహేను దిశల్లో తిరుగుతూ, చలి వేడి బాధలు అనుభవిస్తూ, ఆహారం లేక, దాహంతో తల్లడిల్లుతూ ఉండేవాడు.
న లేభే శరణం క్వాపి హా దైవేతి ముహుర్వదన్ । కియత్కాలేన గోకర్ణో మృతం లోకాదబుధ్యత
ఎక్కడా ఆశ్రయం దొరకక, "అయ్యో, విధి!" అని మళ్లీ మళ్లీ అరవసాగాడు. కొంతకాలానికి గోకర్ణుడు అతని మరణాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
అనాథం తం విదిత్వైవ గయాశ్రాద్ధం అచీకరత్ । యస్మిన్ తీర్థే తు సంయాతి తత్ర శ్రాద్ధం అవర్తయత్
అతడు అనాథుడని గోకర్ణుడు గ్రహించి, గయాశ్రాద్ధం చేశాడు. ఏ తీర్థానికి వెళ్ళినా అక్కడ కూడా శ్రాద్ధం నిర్వహించాడు.
ఏవం భ్రమన్ స గోకర్ణః స్వపురం సముపేయివాన్ । రాత్రౌ గృహాంగణే స్వప్తుం ఆగతోఽలక్షితః పరైః
ఇలా తిరుగుతూ గోకర్ణుడు తన ఊరికి తిరిగి వచ్చాడు. రాత్రిపూట ఎవరికీ తెలియకుండా తన ఇంటి మైదానంలో నిద్రించడానికి వచ్చాడు.
తత్ర సుప్తం స విజ్ఞాయ ధున్ధుకారీ స్వబాన్ధవమ్ । నిశీథే దర్శయామాస మహారౌద్రతరం వపుః
అక్కడ నిద్రిస్తున్న గోకర్ణుడిని చూసి, ధుంధుకారి అర్థరాత్రి భయంకరమైన రూపంలో తన బంధువుకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సకృన్మేషః సకృద్ధస్తీ సకృచ్చ మహిషోఽభవత్ । సకృదిన్ద్ర సకృచ్చాగ్నిః పునశ్చ పురుషోఽభవత్
అతను ఒక్కోసారి గొర్రెగా, ఒక్కసారి ఏనుగుగా, ఒక్కసారి ఎద్దుగా, ఒక్కసారి ఇంద్రుడిగా, ఒక్కసారి అగ్నిగా, మళ్లీ మానవుడిగా మారిపోయాడు.
వైపరీత్యం ఇదం దృష్ట్వా గోకర్ణో ధైర్యసంయుతః । అయం దుర్గతికం కోఽపి నిశ్చిత్యాథ తమబ్రవీత్
ఈ విచిత్రమైన మార్పును గమనించిన గోకర్ణుడు ధైర్యంగా ఉండి, ఇది ఎవరో దురదశలో ఉన్నవాడని తెలుసుకుని అతనితో మాట్లాడాడు.
గోకర్ణ ఉవాచ - కస్త్వం ఉగ్రతరో రాత్రౌ కుతో యాతో దశాం ఇమామ్ । కింవా ప్రేతః పిశాచో వా రాక్షసోఽసీతి శంస నః
గోకర్ణుడు ఇలా అన్నాడు: "రాత్రిపూట ఇంత భయంకరంగా ఉన్న నువ్వెవరు? ఈ స్థితికి ఎలా వచ్చావు? నువ్వు ప్రేతమా, పిశాచమా, లేక రాక్షసుడివా? చెప్పు."
సూత ఉవాచ - ఏవం పృష్టస్తదా తేన రురోదోచ్చైః పునః పునః । అశక్తో వచనోచ్చారే సంజ్ఞామాత్రం చకార హ
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు అతడిని అడిగినప్పుడు, అతను మళ్లీ మళ్లీ పెద్దగా ఏడ్చాడు. మాటలు చెప్పలేక, కేవలం సంకేతాలతో తనను తెలియజేశాడు.
తతోఽఞ్జలౌ జలం కృత్వా గోకర్ణస్తముదైరయత్ । తత్సేకహతపాపోఽసౌ ప్రవక్తుం ఉపచక్రమే
అప్పుడు గోకర్ణుడు చేతిలో నీళ్లు తీసుకుని అతన్ని పైకి లేవనెత్తాడు. ఆ ఒక్క చర్యతో పాపి తన నోరు తెరచి మాట్లాడడం ప్రారంభించాడు.
ప్రేత ఉవాచ - అహం భ్రాతా త్వదీయోఽస్మి ధున్ధుకారీరి నామతః । స్వకీయేనైవ దోషేణ బ్రహ్మత్వం నాశితం మయా
ప్రేతుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను నీ సోదరుడినే, నా పేరు ధుంధుకారి. నా తప్పుల వల్లనే మానవ జన్మను నాశనం చేసుకున్నాను."
కర్మణో నాస్తి సంఖ్యా మే మహాజ్ఞానే వివర్తినః । లోకానాం హింసకః సోఽహం స్త్రీభిర్దుఃఖేన మారితః
నా పాపాలకి లెక్కేలేదు, అవన్నీ అజ్ఞానంతో మారిపోయాయి. లోకాలకు హాని చేసినవాడిని, స్త్రీల వల్ల బాధపడి చనిపోయాను.
అతః ప్రేతత్వం ఆపన్నో దుర్దశాం చ వహామ్యహమ్ । వాతాహారేణ జీవామి దైవాధీనఫలోదయాత్
అందుకే ప్రేతాత్మగా మారి, ఈ దుస్థితిని అనుభవిస్తున్నాను. వాయువును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, విధి అనుగుణంగా ఫలితాలు పొందుతున్నాను.
అహో బన్ధో కృపాసిన్ధో భ్రాతర్మామాశు మోచయ । గోకర్ణో వచనం శ్రుత్వా తస్మై వాక్యం అథాబ్రవీత్
ఓ స్నేహితా, కరుణాసముద్రా, అన్నయ్యా, నన్ను త్వరగా విముక్తి చేయు! అని అతడు అడిగినప్పుడు, గోకర్ణుడు ఆ మాటలు విని అతనితో ఇలా అన్నాడు.
గోకర్ణ ఉవాచ - త్వదర్థం తు గయాపిణ్డో మయా దత్తో విధానతః । తత్కథం నైవ ముక్తోఽసి మమాశ్చర్యం ఇదం మహత్
గోకర్ణుడు ఇలా అన్నాడు — నీ కోసం నేను గయలో శాస్త్రోక్తంగా పిండప్రదానం చేశాను. అయినా నీవు విముక్తి పొందకపోవడం నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
గయాశ్రాద్ధాన్న ముక్తిశ్చేత్ ఉపాయో నాపరస్త్విహ । కిం విధేయం మయా ప్రేత తత్త్వం వద సవిస్తరమ్
గయలో శ్రాద్ధం చేసినా విముక్తి రాకపోతే, ఇంకెక్కడా మార్గం లేదు. నేను నీకు ఏం చేయాలి? నిజాన్ని పూర్తిగా చెప్పు.