పూర్తేష్టదత్తనియమవ్రతదేవవిప్ర। గుర్వర్చనాదిభిరలం భగవాన్పరేశః। ఆరాధితో యది గదాగ్రజ ఏత్య పాణిం। గృహ్ణాతు మే న దమఘోషసుతాదయోఽన్యే
పుణ్యకార్యాలు, యజ్ఞాలు, దానం, నియమాలు, వ్రతాలు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, గురువులను పూజించడం వంటివాటితో పరమేశ్వరుడైన గదాగ్రజుడు సంతుష్టుడైతే, ఆయన వచ్చి నా చేయి పట్టాలి. దమఘోషుని కుమారుడు లేదా మరెవ్వరూ కాదు.
శ్వో భావిని త్వమజితోద్వహనే విదర్భాన్। గుప్తః సమేత్య పృతనాపతిభిః పరీతః। నిర్మథ్య చైద్యమగధేన్ద్ర బలం ప్రసహ్య। మాం రాక్షసేన విధినోద్వహ వీర్యశుల్కామ్
అజితా! రేపు నీ వివాహానికి నీవు రహస్యంగా, నీ సేనాధిపతులతో కలిసి విదర్భలోకి వచ్చి, చేడి, మగధ రాజుల సైన్యాన్ని ఓడించి, రాక్షస సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా, నా పరాక్రమమే వరదక్షిణగా నన్ను గెలుచుకో.
అన్తఃపురాన్తరచరీమనిహత్య బన్ధూన్। త్వాముద్వహే కథమితి ప్రవదామ్యుపాయమ్। పూర్వేద్యురస్తి మహతీ కులదేవయాత్రా। యస్యాం బహిర్నవవధూర్గిరిజాముపేయాత్
నన్ను బంధువులు అంతఃపురంలో కాపాడుతూ ఉంటే, నీవు నన్ను ఎలా వివాహం చేసుకుంటావో అనుకుంటే, దానికి మార్గం చెప్పుతాను. ముందురోజు మా వంశదేవతకు మహా ఉత్సవం ఉంటుంది. ఆ సమయంలో కొత్త వధువు అయిన నేను బయటికి వచ్చి గిరిజాదేవిని పూజిస్తాను.
యస్యాఙ్ఘ్రిపఙ్కజరజఃస్నపనం మహాన్తో। వాఞ్ఛన్త్యుమాపతిరివాత్మతమోఽపహత్యై। యర్హ్యమ్బుజాక్ష న లభేయ భవత్ప్రసాదం। జహ్యామసూన్వ్రతకృశాన్శతజన్మభిః స్యాత్
ఎందుకంటే, మహాత్ములు నీ పాదపద్మాల ధూళిలో స్నానం చేయాలని కోరుకుంటారు. ఉమాపతి కూడా తన లోపాన్ని తొలగించుకోవడానికి అలాగే చేస్తాడు. కమలనయనా! నీ అనుగ్రహం నాకు దక్కకపోతే, వ్రతాలతో క్షీణించిన ఈ ప్రాణాన్ని వంద జన్మలు అయినా విడిచిపెడతాను.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। ఇత్యేతే గుహ్యసన్దేశా యదుదేవ మయా హృతాః। విమృశ్య కర్తుం యచ్చాత్ర క్రియతాం తదనన్తరమ్
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: యదువంశానికి చెందిన రుక్మిణీ ఇచ్చిన ఈ రహస్య సందేశాలను నేను తీసుకొచ్చాను. ఇప్పుడు ఏం చేయాలో ఆలోచించి, దానికి తగినట్లు కార్యాచరణ చేపట్టండి.
అథ త్రిపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః 10.53 శ్రీశుక ఉవాచ। వైదర్భ్యాః స తు సన్దేశం నిశమ్య యదునన్దనః। ప్రగృహ్య పాణినా పాణిం ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్
శుకదేవుడు ఇలా చెప్పాడు: విదర్భ కుమార్తె రుక్మిణీ పంపిన సందేశాన్ని విని, యదునందనుడు ఆ బ్రాహ్మణుడి చేయి పట్టుకొని, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
శ్రీభగవానువాచ। తథాహమపి తచ్చిత్తో నిద్రాం చ న లభే నిశి। వేదాహమ్రుక్మిణా ద్వేషాన్మమోద్వాహో నివారితః
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: నాకూ అదే పరిస్థితి. నా మనసు ఆమెలోనే లీనమై, రాత్రిళ్లు నిద్రపోవడం కూడా కుదరడం లేదు. రుక్మిణీ నా పెళ్లికి సిద్ధమై ఉండగా, ఆమె అన్న రుక్మి ద్వేషంతో ఆ వివాహాన్ని అడ్డుకున్నాడు అని నాకు తెలుసు.
తామానయిష్య ఉన్మథ్య రాజన్యాపసదాన్మృధే। మత్పరామనవద్యాఙ్గీ మేధసోఽగ్నిశిఖామివ
ఆమె నన్ను ఎంతగా కోరుతుందో నాకు తెలుసు. ఆమె రూపంలో ఎలాంటి లోపమూ లేదు. యజ్ఞాగ్నిలోని జ్వాల వలె ఆమెను రాజుల మధ్య యుద్ధంలో గెలుచుకొని ఇక్కడికి తీసుకొస్తాను.
శ్రీశుక ఉవాచ। ఉద్వాహర్క్షం చ విజ్ఞాయ రుక్మిణ్యా మధుసూదనః। రథః సంయుజ్యతామాశు దారుకేత్యాహ సారథిమ్
శుకదేవుడు ఇలా అన్నాడు: రుక్మిణీ పెళ్లి ముహూర్తాన్ని తెలుసుకున్న మధుసూదనుడు, తన రథసారథి దారుకుని, 'వేగంగా రథాన్ని సిద్ధం చేయి' అని ఆదేశించాడు.
స చాశ్వైః శైబ్యసుగ్రీవ మేఘపుష్పబలాహకైః। యుక్తం రథముపానీయ తస్థౌ ప్రాఞ్జలిరగ్రతః
ఆ రథసారథి, శైబ్య, సుగ్రీవ, మేఘపుష్ప, బలాహక అనే గుర్రాలతో రథాన్ని జోడించి, చేతులు ముడుచుకొని ప్రభువు ఎదుట నిలబడ్డాడు.
ఆరుహ్య స్యన్దనం శౌరిర్ద్విజమారోప్య తూర్ణగైః। ఆనర్తాదేకరాత్రేణ విదర్భానగమద్ధయైః
శౌరి రథంపై ఎక్కి, ఆ బ్రాహ్మణుడిని కూడా ఎక్కించుకొని, వేగవంతమైన గుర్రాలతో, ఆరాట దేశం నుంచి ఒక్క రాత్రిలోనే విదర్భకు చేరుకున్నాడు.
రాజా స కుణ్డినపతిః పుత్రస్నేహవశానుగః। శిశుపాలాయ స్వాం కన్యాం దాస్యన్కర్మాణ్యకారయత్
కుండినపురి రాజు తన కుమారుడిపై అపారమైన ప్రేమతో, తన కుమార్తెను శిశుపాలునికి ఇచ్చేందుకు పెళ్లి ఏర్పాట్లు ప్రారంభించాడు.
పురం సమ్మృష్టసంసిక్త మార్గరథ్యాచతుష్పథమ్। చిత్రధ్వజపతాకాభిస్తోరణైః సమలఙ్కృతమ్
ఆ నగరాన్ని బాగా శుభ్రపరిచి, రహదారులు, వీధులు, చౌరస్తాలు అన్నీ రంగురంగుల జెండాలు, పతాకలు, తోరణాలతో అలంకరించారు.
స్రగ్గన్ధమాల్యాభరణైర్విరజోఽమ్బరభూషితైః। జుష్టం స్త్రీపురుషైః శ్రీమద్ గృహైరగురుధూపితైః
ఆ నగరంలో స్త్రీలు, పురుషులు శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, పుష్పమాలలు, పరిమళభరితమైన ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని, అగరుబత్తి వాసనతో పరిమళించిన గొప్ప ఇళ్లలో ఆనందంగా ఉన్నారు.
పితౄన్దేవాన్సమభ్యర్చ్య విప్రాంశ్చ విధివన్నృప। భోజయిత్వా యథాన్యాయం వాచయామాస మఙ్గలమ్
రాజు పితృదేవతలు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులను విధిగా పూజించి, వారికి యథావిధిగా భోజనం పెట్టించి, మంగళకార్యాలు చేయించారు.
సుస్నాతాం సుదతీం కన్యాం కృతకౌతుకమఙ్గలామ్। ఆహతాంశుకయుగ్మేన భూషితాం భూషణోత్తమైః
తాజాగా స్నానం చేసిన అందమైన యువతిని, శుభకార్యానికి తగిన అలంకారాలతో, మెరిసే వస్త్రాలు, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో అలంకరించారు.
చక్రుః సామర్గ్యజుర్మన్త్రైర్వధ్వా రక్షాం ద్విజోత్తమాః। పురోహితోఽథర్వవిద్వై జుహావ గ్రహశాన్తయే
ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు సామవేదం, ఋగ్వేదం, యజుర్వేద మంత్రాలతో వధువుకు రక్షణ కర్మలు చేశారు. అథర్వవేదంలో నిపుణుడైన పురోహితుడు గ్రహశాంతి కోసం హోమం నిర్వహించాడు.
హిరణ్యరూప్య వాసాంసి తిలాంశ్చ గుడమిశ్రితాన్। ప్రాదాద్ధేనూశ్చ విప్రేభ్యో రాజా విధివిదాం వరః
విధిని బాగా తెలిసిన రాజు బ్రాహ్మణులకు బంగారం, వెండి, వస్త్రాలు, బెల్లంతో కలిపిన నువ్వులు, ఆవులు ఇచ్చాడు.
ఏవం చేదిపతీ రాజా దమఘోషః సుతాయ వై। కారయామాస మన్త్రజ్ఞైః సర్వమభ్యుదయోచితమ్
అలా, చేది దేశాధిపతి దమఘోషుడు తన కుమారుని శుభకాంక్షల కోసం మంత్రజ్ఞుల సహాయంతో అవసరమైన ఏర్పాట్లన్నీ చేయించాడు.
మదచ్యుద్భిర్గజానీకైః స్యన్దనైర్హేమమాలిభిః। పత్త్యశ్వసఙ్కులైః సైన్యైః పరీతః కుణ్డినం యయౌ
మదంతో ఉల్లాసంగా ఉన్న ఏనుగులు, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న రథాలు, pěదలూ, గుర్రాలతో నిండిన సైన్యంతో కూడి, ఆయన కుండిన నగరానికి బయలుదేరాడు.
తం వై విదర్భాధిపతిః సమభ్యేత్యాభిపూజ్య చ। నివేశయామాస ముదా కల్పితాన్యనివేశనే
విదర్భ రాజు ఆయనను ఎదుర్కొని, గౌరవంగా ఆహ్వానించి, ఆనందంతో ముందుగా సిద్ధం చేసిన నివాసంలో వసతి కల్పించాడు.
తత్ర శాల్వో జరాసన్ధో దన్తవక్త్రో విదూరథః। ఆజగ్ముశ్చైద్యపక్షీయాః పౌణ్డ్రకాద్యాః సహస్రశః
అక్కడ శాల్వుడు, జరాసంధుడు, దంతవక్త్రుడు, విదూరథుడు, ఇంకా చేది, పౌండ్ర దేశాల నుండి వేలాది మంది మిత్రరాజులు వచ్చారు.
కృష్ణరామద్విషో యత్తాః కన్యాం చైద్యాయ సాధితుమ్। యద్యాగత్య హరేత్కృష్ణో రామాద్యైర్యదుభిర్వృతః
కృష్ణుడు, రామునికి శత్రువులైన వారు, చేది యువరాజుకు ఆ యువతిని సంపాదించాలనే సంకల్పంతో, కృష్ణుడు యదువులతో వచ్చి ఆమెను తీసుకెళ్లాలంటే యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
యోత్స్యామః సంహతాస్తేన ఇతి నిశ్చితమానసాః। ఆజగ్ముర్భూభుజః సర్వే సమగ్రబలవాహనాః
అందరు రాజులు తమ సర్వసేనలతో కూడి, కృష్ణుడితో యుద్ధం చేయాలనే నిశ్చయంతో అక్కడికి చేరుకున్నారు.
శ్రుత్వైతద్భగవాన్రామో విపక్షీయ నృపోద్యమమ్। కృష్ణం చైకం గతం హర్తుం కన్యాం కలహశఙ్కితః
ఇంతటి వ్యతిరేక రాజుల ప్రయత్నాన్ని విని, రాముడు కలహం జరిగిపోతుందేమో అని భయపడి, కృష్ణుడు ఒక్కడే ఆ యువతిని తీసుకెళ్లడానికి వెళ్లాడని తెలుసుకున్నాడు.
బలేన మహతా సార్ధం భ్రాతృస్నేహపరిప్లుతః। త్వరితః కుణ్డినం ప్రాగాద్గజాశ్వరథపత్తిభిః
తన తమ్ముడిపై అపారమైన ప్రేమతో, రాముడు ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, pěదలతో కూడిన గొప్ప సైన్యంతో వేగంగా కుండినానికి బయలుదేరాడు.
భీష్మకన్యా వరారోహా కాఙ్క్షన్త్యాగమనం హరేః। ప్రత్యాపత్తిమపశ్యన్తీ ద్విజస్యాచిన్తయత్తదా
భీష్మకుని కుమార్తె, అందమైన రూపంతో, హరివరకు ఎదురుచూస్తూ, ఆయన రాక కనిపించక బ్రాహ్మణుని మాటలు ఆలోచిస్తూ ఉండింది.
అహో త్రియామాన్తరిత ఉద్వాహో మేఽల్పరాధసః। నాగచ్ఛత్యరవిన్దాక్షో నాహం వేద్మ్యత్ర కారణమ్। సోఽపి నావర్తతేఽద్యాపి మత్సన్దేశహరో ద్విజః
ఓహో! నా పెళ్లి అయిన తర్వాత మూడు రాత్రులు గడిచిపోయాయి. నేను ఏ తప్పు చేయకపోయినా, కమలనేత్రుడు రాకపోవడం ఎందుకో నాకు తెలియదు. నా సందేశాన్ని తీసుకెళ్లిన బ్రాహ్మణుడు కూడా ఇంకా తిరిగి రాలేదు.
అపి మయ్యనవద్యాత్మా దృష్ట్వా కిఞ్చిజ్జుగుప్సితమ్। మత్పాణిగ్రహణే నూనం నాయాతి హి కృతోద్యమః
నాలో ఏదైనా లోపం చూసి, నిష్కళంకుడైన ఆయన నా చేతిని పట్టుకోవాలన్న సంకల్పం వదిలేశాడేమో.
దుర్భగాయా న మే ధాతా నానుకూలో మహేశ్వరః। దేవీ వా విముఖీ గౌరీ రుద్రాణీ గిరిజా సతీ
నా అదృష్టం దురదృష్టకరం. సృష్టికర్త నాకు అనుకూలంగా లేడు. మహేశ్వరుడు కూడా సహాయపడటం లేదు. గౌరీ, రుద్రాణి, గిరిజ, సతీ దేవతలు కూడా నాకు అనుకూలంగా లేరు.