శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

శ్రీరాజోవాచ। భగవాన్భీష్మకసుతాం రుక్మిణీం రుచిరాననామ్। రాక్షసేన విధానేన ఉపయేమ ఇతి శ్రుతమ్

రాజు ఇలా అడిగాడు: భగవంతుడు భీష్మకుని కుమార్తె, అందమైన ముఖం కలిగిన రుక్మిణిని రాక్షసవిధానంతో వివాహం చేసుకున్నాడని విన్నాను.

భగవన్శ్రోతుమిచ్ఛామి కృష్ణస్యామితతేజసః। యథా మాగధశాల్వాదీన్జిత్వా కన్యాముపాహరత్

ప్రభూ, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న కృష్ణుడు మాగధుడు, శాల్వుడు మొదలైనవారిని జయించి, ఆ కన్యను ఎలా పెళ్లి చేసుకున్నాడో వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.

బ్రహ్మన్కృష్ణకథాః పుణ్యా మాధ్వీర్లోకమలాపహాః। కో ను తృప్యేత శృణ్వానః శ్రుతజ్ఞో నిత్యనూతనాః

బ్రహ్మన్, కృష్ణుని పవిత్రమైన కథలు, తేనిలా మధురంగా, లోకంలోని మలినతను తొలగించేలా, ఎప్పుడూ కొత్తగా ఉండే ఈ కథలను ఎంత వినినా తృప్తి చెందని వారు ఎవరు ఉన్నారు?

శ్రీబాదరాయణిరువాచ। రాజాసీద్భీష్మకో నామ విదర్భాధిపతిర్మహాన్। తస్య పఞ్చాభవన్పుత్రాః కన్యైకా చ వరాననా

శ్రీబాదరాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: విదర్భ దేశానికి భీష్మకుడు అనే గొప్ప రాజు ఉండేవాడు. అతనికి ఐదుగురు కుమారులు, ఒక అపూర్వ సౌందర్యవతి కుమార్తె ఉండేది.

రుక్మ్యగ్రజో రుక్మరథో రుక్మబాహురనన్తరః। రుక్మకేశో రుక్మమాలీ రుక్మిణ్యేషా స్వసా సతీ

వారిలో పెద్దవాడు రుక్మి, తరువాత రుక్మరథుడు, ఆ తరువాత రుక్మబాహువు, రుక్మకేశుడు, రుక్మమాలీ. వీరి సతీమంతుడు అయిన సోదరి రుక్మిణి.

సోపశ్రుత్య ముకున్దస్య రూపవీర్యగుణశ్రియః। గృహాగతైర్గీయమానాస్తం మేనే సదృశం పతిమ్

ఆమె ఇంటికి వచ్చినవారు ముకుందుని రూపం, వీర్యం, గుణాలు, మహిమలను పొగిడినప్పుడు, రుక్మిణి తనకు తగిన వరుడు కృష్ణుడే అని భావించింది.

తాం బుద్ధిలక్షణౌదార్య రూపశీలగుణాశ్రయామ్। కృష్ణశ్చ సదృశీం భార్యాం సముద్వోఢుం మనో దధే

ఆమె బుద్ధి, మంచి లక్షణాలు, అందం, గుణాలు ఉన్నదని తెలుసుకొని, కృష్ణుడు ఆమెను తనకు తగిన భార్యగా చేసుకోవాలని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.

బన్ధూనామిచ్ఛతాం దాతుం కృష్ణాయ భగినీం నృప। తతో నివార్య కృష్ణద్విడ్రుక్మీ చైద్యమమన్యత

ఆమె బంధువులు కృష్ణునికి తన సోదరిని ఇవ్వాలని కోరినా, కృష్ణునిపై ద్వేషంతో ఉన్న రుక్మి వారిని అడ్డగించి, శిశుపాలుని వరుడిగా అనుకున్నాడు.

తదవేత్యాసితాపాఙ్గీ వైదర్భీ దుర్మనా భృశమ్। విచిన్త్యాప్తం ద్విజం కఞ్చిత్కృష్ణాయ ప్రాహిణోద్ద్రుతమ్

ఇది తెలిసిన వెంటనే, నల్లని కళ్లతో ఉన్న విదర్భ రాజకుమారి రుక్మిణి చాలా బాధపడింది. ఆలోచించి, నమ్మకమైన బ్రాహ్మణుడిని త్వరగా కృష్ణుని వద్దకు పంపించింది.

ద్వారకాం స సమభ్యేత్య ప్రతీహారైః ప్రవేశితః। అపశ్యదాద్యం పురుషమాసీనం కాఞ్చనాసనే

ఆ బ్రాహ్మణుడు ద్వారకకు చేరుకొని, ద్వారపాలకులు అనుమతించగా, బంగారు ఆసనంపై కూర్చున్న పరమాత్మను దర్శించాడు.

దృష్ట్వా బ్రహ్మణ్యదేవస్తమవరుహ్య నిజాసనాత్। ఉపవేశ్యార్హయాం చక్రే యథాత్మానం దివౌకసః

బ్రాహ్మణుడిని చూసిన వెంటనే, భక్తులకు ఇష్టమైన ప్రభువు తన ఆసనం నుండి లేచి, అతన్ని కూర్చోబెట్టి, దేవతలు తమను తాము గౌరవించుకున్నట్లు అతనిని సత్కరించాడు.

తం భుక్తవన్తం విశ్రాన్తముపగమ్య సతాం గతిః। పాణినాభిమృశన్పాదావవ్యగ్రస్తమపృచ్ఛత

బ్రాహ్మణుడు భోజనం చేసి విశ్రాంతి తీసుకున్న తరువాత, సద్గుణాలవంతుడైన కృష్ణుడు అతని దగ్గరకు వెళ్లి, తన చేతులతో అతని పాదాలను తాకి, శ్రద్ధతో ప్రశ్నించాడు.

కచ్చిద్ద్విజవరశ్రేష్ఠ ధర్మస్తే వృద్ధసమ్మతః। వర్తతే నాతికృచ్ఛ్రేణ సన్తుష్టమనసః సదా

బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, పెద్దలు మెచ్చే నీ ధర్మం ఎలాంటి కష్టాలు లేకుండా సాగుతోందా? నీ మనసు ఎప్పుడూ సంతృప్తిగా ఉందా?

సన్తుష్టో యర్హి వర్తేత బ్రాహ్మణో యేన కేనచిత్। అహీయమానః స్వద్ధర్మాత్స హ్యస్యాఖిలకామధుక్

బ్రాహ్మణుడు తనకు దొరికినదానితో సంతృప్తిగా ఉండి, తన ధర్మాన్ని వదలకుండా ఉంటే, అతడు అన్ని కోరికలను తీరుస్తాడు.

అసన్తుష్టోఽసకృల్లోకానాప్నోత్యపి సురేశ్వరః। అకిఞ్చనోఽపి సన్తుష్టః శేతే సర్వాఙ్గవిజ్వరః

సంతృప్తి లేని వాడైతే, దేవేంద్రుడైనా ఎన్నో లోకాలలో తిరుగుతాడు. కాని, ఏదీ లేని వాడైనా సంతృప్తిగా ఉంటే, అన్ని బాధల నుండి విముక్తిగా నిద్రపోతాడు.

విప్రాన్స్వలాభసన్తుష్టాన్సాధూన్భూతసుహృత్తమాన్। నిరహఙ్కారిణః శాన్తాన్నమస్యే శిరసా సకృత్

తమకు దొరికినదానితో సంతృప్తిగా ఉండే, సద్గుణాలు కలిగి, భూతమిత్రులైన, అహంకారం లేని, శాంతమయులైన బ్రాహ్మణులకు నేను నా తల వంచి నమస్కరిస్తాను.

కచ్చిద్వః కుశలం బ్రహ్మన్రాజతో యస్య హి ప్రజాః। సుఖం వసన్తి విషయే పాల్యమానాః స మే ప్రియః

బ్రాహ్మణా, మీరందరూ క్షేమంగా ఉన్నారా? రాజు తన ప్రజలను సుఖంగా పాలిస్తే, అలాంటి రాజు నాకు ఎంతో ప్రియమైనవాడు.

యతస్త్వమాగతో దుర్గం నిస్తీర్యేహ యదిచ్ఛయా। సర్వం నో బ్రూహ్యగుహ్యం చేత్కిం కార్యం కరవామ తే

నీవు ఎన్నో కష్టాలను దాటి, నీ ఇష్టానుసారం ఇక్కడికి వచ్చావు. అందువల్ల, నీకు ఏదైనా రహస్యంగా చెప్పాలనిపిస్తే చెప్పు. నీకోసం నేను ఏం చేయాలి?

ఏవం సమ్పృష్టసమ్ప్రశ్నో బ్రాహ్మణః పరమేష్ఠినా। లీలాగృహీతదేహేన తస్మై సర్వమవర్ణయత్

ఈ విధంగా పరమేశ్వరుడు గౌరవంగా అడిగినప్పుడు, తన లీల కోసం మానవ రూపం ధరించిన ఆయనకు ఆ బ్రాహ్మణుడు అన్ని విషయాలను వివరంగా చెప్పాడు.

శ్రీరుక్మిణ్యువాచ। శ్రుత్వా గుణాన్భువనసున్దర శృణ్వతాం తే। నిర్విశ్య కర్ణవివరైర్హరతోఽఙ్గతాపమ్। రూపం దృశాం దృశిమతామఖిలార్థలాభం। త్వయ్యచ్యుతావిశతి చిత్తమపత్రపం మే

కా త్వా ముకున్ద మహతీ కులశీలరూప। విద్యావయోద్రవిణధామభిరాత్మతుల్యమ్। ధీరా పతిం కులవతీ న వృణీత కన్యా। కాలే నృసింహ నరలోకమనోఽభిరామమ్

ముకుందా! మంచి కుటుంబం, మంచి లక్షణాలు కలిగిన, వివేకం ఉన్న ఏ యువతీ నీలాంటి వాడిని పెళ్ళికొడుకుగా ఎంచుకోదు? వంశం, స్వభావం, అందం, విద్య, వయస్సు, ధనం, వైభవం — వీటిలో నీకు సమానుడు మరొకరు లేరు. నరసింహా! నీవు అందరి మనసులను ఆకట్టుకునే వాడవు.

తన్మే భవాన్ఖలు వృతః పతిరఙ్గ జాయామ్। ఆత్మార్పితశ్చ భవతోఽత్ర విభో విధేహి। మా వీరభాగమభిమర్శతు చైద్య ఆరాద్। గోమాయువన్మృగపతేర్బలిమమ్బుజాక్ష

కాబట్టి ప్రభూ! నేను నిన్నే నా భర్తగా ఎంచుకున్నాను. నా మనసును నీకు అర్పించాను. నన్ను నీ భార్యగా స్వీకరించు. కమలనయనా! సింహానికి అర్పించిన బలిని నక్క దొంగిలినట్లుగా, చేడి రాజు నా స్వామి భాగాన్ని తాకనీయక.

పూర్తేష్టదత్తనియమవ్రతదేవవిప్ర। గుర్వర్చనాదిభిరలం భగవాన్పరేశః। ఆరాధితో యది గదాగ్రజ ఏత్య పాణిం। గృహ్ణాతు మే న దమఘోషసుతాదయోఽన్యే

పుణ్యకార్యాలు, యజ్ఞాలు, దానం, నియమాలు, వ్రతాలు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, గురువులను పూజించడం వంటివాటితో పరమేశ్వరుడైన గదాగ్రజుడు సంతుష్టుడైతే, ఆయన వచ్చి నా చేయి పట్టాలి. దమఘోషుని కుమారుడు లేదా మరెవ్వరూ కాదు.

శ్వో భావిని త్వమజితోద్వహనే విదర్భాన్। గుప్తః సమేత్య పృతనాపతిభిః పరీతః। నిర్మథ్య చైద్యమగధేన్ద్ర బలం ప్రసహ్య। మాం రాక్షసేన విధినోద్వహ వీర్యశుల్కామ్

అజితా! రేపు నీ వివాహానికి నీవు రహస్యంగా, నీ సేనాధిపతులతో కలిసి విదర్భలోకి వచ్చి, చేడి, మగధ రాజుల సైన్యాన్ని ఓడించి, రాక్షస సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా, నా పరాక్రమమే వరదక్షిణగా నన్ను గెలుచుకో.

అన్తఃపురాన్తరచరీమనిహత్య బన్ధూన్। త్వాముద్వహే కథమితి ప్రవదామ్యుపాయమ్। పూర్వేద్యురస్తి మహతీ కులదేవయాత్రా। యస్యాం బహిర్నవవధూర్గిరిజాముపేయాత్

నన్ను బంధువులు అంతఃపురంలో కాపాడుతూ ఉంటే, నీవు నన్ను ఎలా వివాహం చేసుకుంటావో అనుకుంటే, దానికి మార్గం చెప్పుతాను. ముందురోజు మా వంశదేవతకు మహా ఉత్సవం ఉంటుంది. ఆ సమయంలో కొత్త వధువు అయిన నేను బయటికి వచ్చి గిరిజాదేవిని పూజిస్తాను.

యస్యాఙ్ఘ్రిపఙ్కజరజఃస్నపనం మహాన్తో। వాఞ్ఛన్త్యుమాపతిరివాత్మతమోఽపహత్యై। యర్హ్యమ్బుజాక్ష న లభేయ భవత్ప్రసాదం। జహ్యామసూన్వ్రతకృశాన్శతజన్మభిః స్యాత్

ఎందుకంటే, మహాత్ములు నీ పాదపద్మాల ధూళిలో స్నానం చేయాలని కోరుకుంటారు. ఉమాపతి కూడా తన లోపాన్ని తొలగించుకోవడానికి అలాగే చేస్తాడు. కమలనయనా! నీ అనుగ్రహం నాకు దక్కకపోతే, వ్రతాలతో క్షీణించిన ఈ ప్రాణాన్ని వంద జన్మలు అయినా విడిచిపెడతాను.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ। ఇత్యేతే గుహ్యసన్దేశా యదుదేవ మయా హృతాః। విమృశ్య కర్తుం యచ్చాత్ర క్రియతాం తదనన్తరమ్

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: యదువంశానికి చెందిన రుక్మిణీ ఇచ్చిన ఈ రహస్య సందేశాలను నేను తీసుకొచ్చాను. ఇప్పుడు ఏం చేయాలో ఆలోచించి, దానికి తగినట్లు కార్యాచరణ చేపట్టండి.

అథ త్రిపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః 10.53 శ్రీశుక ఉవాచ। వైదర్భ్యాః స తు సన్దేశం నిశమ్య యదునన్దనః। ప్రగృహ్య పాణినా పాణిం ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్

శుకదేవుడు ఇలా చెప్పాడు: విదర్భ కుమార్తె రుక్మిణీ పంపిన సందేశాన్ని విని, యదునందనుడు ఆ బ్రాహ్మణుడి చేయి పట్టుకొని, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.

శ్రీభగవానువాచ। తథాహమపి తచ్చిత్తో నిద్రాం చ న లభే నిశి। వేదాహమ్రుక్మిణా ద్వేషాన్మమోద్వాహో నివారితః

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: నాకూ అదే పరిస్థితి. నా మనసు ఆమెలోనే లీనమై, రాత్రిళ్లు నిద్రపోవడం కూడా కుదరడం లేదు. రుక్మిణీ నా పెళ్లికి సిద్ధమై ఉండగా, ఆమె అన్న రుక్మి ద్వేషంతో ఆ వివాహాన్ని అడ్డుకున్నాడు అని నాకు తెలుసు.