సత్యం నాస్తి తపః శౌచం దయా దానం న విద్యతే । ఉదరంభరిణో జీవా వరాకాః కూటభాషిణః
నిజాయితీ, తపస్సు, పవిత్రత, దయ, దానం — ఇవేవీ ఇక లేవు. దురదృష్టవశాత్తూ, జీవులు కడుపు నింపుకోవడానికే బ్రతికేస్తున్నారు, మోసపూరితంగా మాట్లాడుతున్నారు.
మన్దాః సుమన్దమతయో మన్దభాగ్యా హి ఉపద్రుతాః । పాఖణ్డనిరతాః సంతో విరక్తాః సపరిగ్రహాః
ప్రజలు మాంద్యంగా, తక్కువ బుద్ధితో, దురదృష్టంతో బాధపడుతున్నారు. మంచివారు చాలా తక్కువ, పాకండంలో మునిగిపోయారు. విరక్తులు కూడా కుటుంబాన్ని పోషిస్తున్నారు.
తరుణీప్రభుతా గేహే శ్యాలకో బుద్ధిదాయకః । కన్యావిక్రయిణో లోభాద్ దంపతీనాం చ కల్కనమ్
ఇళ్లలో యువతులు అధికారం చూపుతున్నారు, మరిది సలహాలు ఇస్తున్నాడు. కూతుర్లు లోభంతో అమ్మబడుతున్నారు, దంపతుల మధ్య కలహాలు పెరుగుతున్నాయి.
ఆశ్రమా యవనై రుద్ధాః తీర్థాని సరితస్తథా । దేవతాయతనాన్యత్ర దుష్టైః నష్టాని భూరిశః
ఆశ్రమాలు యవనుల చేతిలో అడ్డుపడుతున్నాయి, పవిత్ర నదులు కూడా అలాగే. దేవాలయాలు దుష్టుల చేతిలో అనేకం నాశనం అయ్యాయి.
న యోగీ నైవ సిద్ధో వా న జ్ఞానీ సత్క్రియో నరః । కలిదావానలేనాద్య సాధనం భస్మతాం గతమ్
ఇప్పుడు యోగి లేడు, సిద్ధుడు లేడు, జ్ఞాని లేడు, మంచి పనులు చేసే వారు లేరు. కలియుగం అగ్నిలో అన్ని సాధనాలు బూడిదైపోయాయి.
అట్టశూలా జనపదాః శివశూలా ద్విజాతయః । కామిన్యః కేశశూలిన్యః సంభవన్తి కలౌ ఇహ
పల్లెలు దొంగలతో బాధపడుతున్నాయి, ద్విజులు శివుని త్రిశూలంతో గాయపడుతున్నారు. కలియుగంలో స్త్రీలు జుట్టు విడిచిపెట్టి కామానికి లోనవుతున్నారు.
ఏవం పశ్యన్ కలేర్దోషాన్ పర్యటన్ అవనీం అహమ్ । యామునం తటమాపన్నో యత్ర లీలా హరేరభూత్
కలియుగంలో ఉన్న దోషాలు చూసి, నేనూ భూమి మీద తిరుగుతూ, చివరికి యమునా నది తీరానికి వచ్చాను. అక్కడే హరివారు లీలలు జరిగాయి.
తత్రాశ్చర్యం మయా దృష్టం శ్రూయతాం తన్మునీశ్వరాః । ఏకా తు తరుణీ తత్ర నిషణ్ణా ఖిన్నమానసా
అక్కడ నేను ఒక అద్భుతాన్ని చూశాను, మునివర్యులారా, వినండి. అక్కడ ఒక యువతి కూర్చొని, మనసు బాధతో మలినంగా కనిపించింది.
వృద్ధౌ ద్వౌ పతితౌ పార్శ్వే నిఃశ్వసన్తౌ అచేతనౌ । శుశ్రూషన్తీ ప్రబోధన్తీ రుదతీ చ తయోః పురః
ఆమె పక్కన ఇద్దరు వృద్ధులు పడి, ఊపిరాడక, చైతన్యం లేకుండా ఉన్నారు. ఆ యువతి వారిని చూసుకుంటూ, మేల్కొలిపేందుకు ప్రయత్నిస్తూ, వారి ముందు ఏడుస్తూ ఉంది.
దశదిక్షు నిరీక్షన్తీ రక్షితారం నిజం వపుః । వీజ్యమానా శతస్త్రీభిః బోధ్యమానా ముహుర్ముహుః
ఆమె తన రక్షకుడిని కోసం అన్ని దిశల్లో చూస్తూ, తన రూపాన్ని వందలాది స్త్రీలు పంకా ఊదుతూ, మళ్లీ మళ్లీ మేల్కొలిపేందుకు ప్రయత్నిస్తూ ఉన్నారు.
దృష్ట్వా దురాద్ గతః సోఽహం కౌతుకేన తదన్తికమ్ । మాం దృష్ట్వా చోత్థితా బాలా విహ్వలా చాబ్రవీద్ వచః
ఈ దృశ్యం దూరం నుంచి చూసి, ఆశ్చర్యంతో నేను దగ్గరకు వెళ్లాను. నన్ను చూసి ఆ బాలిక లేచి, కలవరంతో ఇలా చెప్పింది.
బాలోవాచ - భో భోః సాధో క్షణం తిష్ఠ మచ్చిన్తామపి నాశయ । దర్శనం తవ లోకస్య సర్వథాఘహరం పరమ్
బాలిక చెప్పింది – ఓ సద్గురు, క్షణం ఆగి, నా మనోవ్యథను తొలగించండి. మీ దర్శనం ప్రపంచంలోని పాపాలను పూర్తిగా నశింపజేస్తుంది.
బహుధా తవ వాక్యేన దుఃఖశాన్తిర్భవిష్యతి । యదా భాగ్యం భవేద్ భూరి భవతో దర్శనం తదా
మీరు పలుకే మాటల వల్ల నాకు బాధలు తగ్గిపోతాయి. గొప్ప అదృష్టం కలిగినప్పుడు మాత్రమే మీ దర్శనం లభిస్తుంది.
నారద ఉవాచ - కాసి త్వం కౌ ఇమౌ చేమా నార్యః కాః పద్మలోచనాః । వద దేవి సవిస్తారం స్వస్య దుఃఖస్య కారణమ్
నారదుడు అడిగాడు – నువ్వెవరు? వీరిద్దరు ఎవరు? ఈ పద్మలోచనలైన స్త్రీలు ఎవరు? దేవీ, నీ బాధకు కారణం ఏమిటో వివరంగా చెప్పు.
బాలోవాచ - అహం భక్తిరితి ఖ్యాతా ఇమౌ మే తనయౌ మతౌ । జ్ఞానవైరాగ్య నామానౌ కాలయోగేన జర్జరౌ
బాలిక చెప్పింది – నాకు భక్తి అని పేరు. వీరిద్దరు నా కుమారులు, జ్ఞానం, వైరాగ్యం అని పిలవబడతారు. కాల ప్రభావంతో వీరు వృద్ధులయ్యారు.
గఙ్గాద్యా స్మరితశ్చేమా మత్సేవార్థం సమాగతాః । తథాపి న చ మే శ్రేయః సేవితాయాః సురైరపి
గంగా మొదలైన వీరు నన్ను గుర్తు చేసుకుని, నాకు సేవ చేయడానికి ఇక్కడికి వచ్చారు. అయినా దేవతలు కూడా నన్ను సేవించినా, నాకు శ్రేయస్సు కలగలేదు.
ఇదానీం శ్రుణు మద్వార్తాం సచిత్తస్త్వం తపోధన । వార్తా మే వితతాప్యస్తి తాం శ్రుత్వా సుఖమావహ
ఇప్పుడు నా కథను శ్రద్ధగా విను, తపస్సుతో నిండినవాడా. నా కథ అందరికీ తెలిసినదే అయినా, వినితే నీకు ఆనందం కలుగుతుంది.
ఉత్పన్నా ద్రవిడే సాహం వృద్ధిం కర్నాటకే గతా । క్వచిత్ క్వచిత్ మహారాష్ట్రే గుర్జరే జీర్ణతాం గతా
నేను ద్రావిడదేశంలో జన్మించాను, కర్ణాటకంలో పెరిగాను. మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ ప్రాంతాల్లో కొంతకాలం వృద్ధురాలిగా ఉన్నాను.
తత్ర ఘోర కలేర్యోగాత్ పాఖణ్డైః ఖణ్డితాఙ్గకా । దుర్బలాహం చిరం యాతా పుత్రాభ్యాం సహ మన్దతామ్
అక్కడ కలియుగ ప్రభావంతో, పాకండులు నన్ను హింసించారు. నేను బలహీనంగా, నా కుమారులతో కలిసి చాలా కాలం నిర్జీవంగా ఉన్నాను.
వృన్దావనం పునః ప్రాప్య నవీనేవ సురూపిణీ । జాతాహం ఉవతీ సమ్యక్ శ్రేష్ఠరూపా తు సాంప్రతమ్
తర్వాత వృందావనానికి చేరుకున్నప్పుడు, నేను మళ్లీ యువతిగా, అందమైన రూపంతో, ఉత్తమ సౌందర్యంతో కనిపించాను.
ఇమౌ తు శయితౌ అత్ర సుతౌ మే క్లిశ్యతః శ్రమాత్ । ఇదం స్థానం పరిత్యజ్య విదేశం గమ్యతే మయా
కానీ ఇక్కడ నా ఇద్దరు కుమారులు అలసటతో పడుకుని ఉన్నారు. ఈ స్థలాన్ని వదిలి, నేను మరో దేశానికి వెళ్లబోతున్నాను.
జరఠత్వం సమాయాతౌ తేన దుఃఖేన దుఃఖితా । సాహం తు తరుణీ కస్మాత్ సుతౌ వృద్ధౌ ఇమౌ కుతః
వారు వృద్ధులైపోయారు, ఆ బాధతో నేను బాధపడుతున్నాను. నేను యువతిగా ఉన్నా, నా కుమారులు ఎందుకు వృద్ధులయ్యారు?
త్రయాణాం సహచారిత్వాత్ వైపరీత్యం కుతః స్థితమ్ । ఘటతే జరఠా మాతా తరుణౌ తనయౌ ఇతి
మేము ముగ్గురమూ కలిసే ఉండగా, ఈ విధంగా విరుద్ధంగా ఎలా జరిగింది? సాధారణంగా తల్లి వృద్ధురాలై, కుమారులు యువకులు కావాలి.
అతః శోచామి చాత్మానం విస్మయావిష్టమానసా । వద యోగనిధే ధీమన్ కారణం చాత్ర కిం భవేత్
అందుకే నేను నా స్థితిని గురించి విచారిస్తూ, ఆశ్చర్యంతో ఉన్నాను. యోగ సంపద కలిగిన జ్ఞానివా, దీనికి కారణం ఏమిటో చెప్పు.
నారద ఉవాచ - జ్ఞానేనాత్మని పశ్యామి సర్వం ఏతత్ తవానఘే । న విషాదః త్వయా కార్యో హరిః శం తే కరిష్యతి
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — నిర్దోషినీ! జ్ఞానంతో నేను ఈ సమస్తాన్ని నా అంతరంలోనే చూస్తున్నాను. నీవు మనసు చింతించవద్దు; హరి నీకు మంగళాన్ని కలిగిస్తాడు.
సూత ఉవాచ - క్షణమాత్రేణ తజ్జ్ఞాత్వా వాక్యం ఊచే మునీశ్వరః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ మాటను క్షణంలోనే గ్రహించిన ఆ మహర్షి వెంటనే మాట్లాడాడు.
నారద ఉవాచ - శ్రుణుష్వవహితా బాలే యోగోఽయం దారుణా కలిః । తేన లుప్తః సదాచారో యోగమార్గః తపాంసి చ
నారదుడు అన్నాడు — బాలికా! నీవు శ్రద్ధగా విను. ఈ యోగం, భయంకరమైన కలియుగం వల్ల మంచి ఆచారాలు, యోగమార్గం, తపస్సు ఇవన్నీ కనుమరుగయ్యాయి.
జనా అఘాసురాయన్తే శాఠ్యదుష్కర్మకారిణః । ఇహ సన్తో విషీదన్తి ప్రహృష్యన్తి హి అసాధవః । ధత్తే ధైర్యం తు యో ధీమాన్ స ధీరః పణ్డితోఽథవా
ప్రజలు ఇప్పుడు అఘాసురుడిలా, మోసం చేసి చెడు పనులు చేస్తున్నారు. ఇక్కడ సజ్జనులు బాధపడుతున్నారు, దుర్జనులు ఆనందిస్తున్నారు. కానీ ధైర్యంగా ఉండే జ్ఞానవంతుడు నిజంగా ధీరుడు, పండితుడే.
అస్పృశ్యాన్ అవలోక్యేయం శేషభారకరీ ధరా । వర్షే వర్షే క్రమాత్ జాతా మంగలం నాపి దృశ్యతే
ఈ अस्पృశ్యులను చూసి భూమి భారంగా మారింది. సంవత్సరానికో సంవత్సరం ఇలా క్రమంగా, ఎక్కడా మంగళం కనిపించటం లేదు.
న త్వామపి సుతైః సాకం కోఽపి పశ్యతి సాంప్రతమ్ । ఉపేక్షితానురాగాన్ధైః జర్జరత్వేన సంస్థితా
ఇప్పుడు నిన్ను నీ కుమారులతో కూడినవారెవ్వరూ చూడటం లేదు. మోహంలో మునిగిపోయినవారు నిన్ను పట్టించుకోరు, నీవు వృద్ధత్వంతో క్షీణించిపోయావు.