శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

వయం తు పురుషవ్యాఘ్ర ఐక్ష్వాకాః క్షత్రబన్ధవః। ముచుకున్ద ఇతి ప్రోక్తో యౌవనాశ్వాత్మజః ప్రభో

పురుషశార్దూలా, మేము ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన క్షత్రియులు. ప్రభూ, నేను యువనాశ్వుని కుమారుడైన ముచుకుందుడిని.

చిరప్రజాగరశ్రాన్తో నిద్రయాపహతేన్ద్రియః। శయేఽస్మిన్విజనే కామం కేనాప్యుత్థాపితోఽధునా

చాలా కాలంగా నిద్ర లేకుండా ఉండి అలసిపోయాను. నిద్ర వల్ల ఇంద్రియాలు మందబడ్డాయి. ఈ అడవిలో ఒంటరిగా పడుకుని ఉండగా, ఎవరో ఇప్పుడే నన్ను లేపారు.

సోఽపి భస్మీకృతో నూనమాత్మీయేనైవ పాప్మనా। అనన్తరం భవాన్శ్రీమాంల్లక్షితోఽమిత్రశాసనః

అతడూ తన పాపఫలితంగా బూడిదయిపోయాడు. వెంటనే శత్రువులను జయించడంలో ప్రసిద్ధుడైన శ్రీమంతుడైన మీరు కనిపించారు.

తేజసా తేఽవిషహ్యేణ భూరి ద్రష్టుం న శక్నుమః। హతౌజసా మహాభాగ మాననీయోఽసి దేహినామ్

మీ తేజస్సు భరించలేనంత గొప్పది. అందువల్ల మేము మిమ్మల్ని నేరుగా చూడలేకపోతున్నాము. మహాభాగా, మీరు అందరికీ పూజార్హులు.

ఏవం సమ్భాషితో రాజ్ఞా భగవాన్భూతభావనః। ప్రత్యాహ ప్రహసన్వాణ్యా మేఘనాదగభీరయా

రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, భూతభావనుడైన భగవంతుడు ముసురుసురిగా నవ్వుతూ, మేఘగర్భమైన గంభీర స్వరంతో సమాధానమిచ్చాడు.

శ్రీభగవానువాచ। జన్మకర్మాభిధానాని సన్తి మేఽఙ్గ సహస్రశః। న శక్యన్తేఽనుసఙ్ఖ్యాతుమనన్తత్వాన్మయాపి హి

శ్రీభగవంతుడు ఉవాచ: నా జననాలు, కార్యాలు, పేర్లు వేలకొలదిగా ఉన్నాయి. అవన్నీ అనంతమైనవి. నేను కూడా వాటిని పూర్తిగా లెక్కించలేను.

క్వచిద్రజాంసి విమమే పార్థివాన్యురుజన్మభిః। గుణకర్మాభిధానాని న మే జన్మాని కర్హిచిత్

కొన్నిసార్లు మహానుభావులతో కలిసి భూమిపై జననాలను పరిశీలించినా, నా జననాలు ఎప్పుడూ గుణాలు, కార్యాలు, పేర్లతో పరిమితమవు.

కాలత్రయోపపన్నాని జన్మకర్మాణి మే నృప। అనుక్రమన్తో నైవాన్తం గచ్ఛన్తి పరమర్షయః

రాజా, నా జననాలు, కార్యాలు మూడు కాలాల్లో విస్తరించాయి. పరమ ఋషులు వాటిని ఎంత వెంబడించినా, చివరికి చేరలేరు.

తథాప్యద్యతనాన్యఙ్గ శృణుష్వ గదతో మమ। విజ్ఞాపితో విరిఞ్చేన పురాహం ధర్మగుప్తయే

అయినా, ప్రియమా, ఇప్పుడు నా ప్రస్తుత అవతారాన్ని నేను చెబుతాను. బ్రహ్మదేవుడు ధర్మరక్షణ కోసం నన్ను కోరాడు.

భూమేర్భారాయమాణానామసురాణాం క్షయాయ చ। అవతీర్ణో యదుకులే గృహ ఆనకదున్దుభేః। వదన్తి వాసుదేవేతి వసుదేవసుతం హి మామ్

భూమికి భారంగా మారిన అసురులను సంహరించేందుకు, నేను యదువంశంలో, ఆనకదుండుభి ఇంట్లో అవతరించాను. ప్రజలు నన్ను వసుదేవుని కుమారుడైన వాసుదేవుడని పిలుస్తారు.

కాలనేమిర్హతః కంసః ప్రలమ్బాద్యాశ్చ సద్ద్విషః। అయం చ యవనో దగ్ధో రాజంస్తే తిగ్మచక్షుషా

కాలనేమి, కంసుడు, ప్రలంబుడు మొదలైన దుష్టులు సంహరించబడ్డారు. రాజా, ఈ యవనుడూ నీ కటాక్షాగ్నితో దహించబడ్డాడు.

సోఽహం తవానుగ్రహార్థం గుహామేతాముపాగతః। ప్రార్థితః ప్రచురం పూర్వం త్వయాహం భక్తవత్సలః

నేను నీకు అనుగ్రహం చేయడానికి ఈ గుహకు వచ్చాను. నీవు గతంలో ఎంతో భక్తితో నన్ను ప్రార్థించావు. నేను భక్తులకు ఎప్పుడూ దయతో ఉంటాను.

వరాన్వృణీష్వ రాజర్షే సర్వాన్కామాన్దదామి తే। మాం ప్రసన్నో జనః కశ్చిన్న భూయోఽర్హతి శోచితుమ్

రాజర్షీ, నీవు కోరిన వరాలను అడుగు. నీ కోరికలన్నింటినీ నేను నెరవేర్చుతాను. నా అనుగ్రహం పొందినవారు ఇక ఎప్పుడూ దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదు.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఇత్యుక్తస్తం ప్రణమ్యాహ ముచుకున్దో ముదాన్వితః। జ్ఞాత్వా నారాయణం దేవం గర్గవాక్యమనుస్మరన్

శ్రీశుకుడు ఉవాచ: ఇలా విన్న ముచుకుందుడు ఆనందంతో నమస్కరించి, గర్గమహర్షి మాటలను గుర్తుచేసుకుంటూ నారాయణుడిని తెలుసుకున్నాడు.

శ్రీముచుకున్ద ఉవాచ। విమోహితోఽయం జన ఈశ మాయయా త్వదీయయా త్వాం న భజత్యనర్థదృక్। సుఖాయ దుఃఖప్రభవేషు సజ్జతే గృహేషు యోషిత్పురుషశ్చ వఞ్చితః

శ్రీముచుకుందుడు ఉవాచ: ప్రభూ, నీ మాయ వల్ల ప్రజలు మోహించిపోతున్నారు. వారు నిన్ను భజించరు, కేవలం అనర్థాలనే చూస్తారు. సుఖం కోసం ఇల్లూ, స్త్రీలు, పురుషులలో మమకారం పెంచుకొని, చివరకు మోసపోతున్నారు.

లబ్ధ్వా జనో దుర్లభమత్ర మానుషం। కథఞ్చిదవ్యఙ్గమయత్నతోఽనఘ। పాదారవిన్దం న భజత్యసన్మతిర్। గృహాన్ధకూపే పతితో యథా పశుః

పాపరహితుడా, ఈ లోకంలో మనిషిగా పుట్టడం ఎంత అరుదైనదో తెలుసు. ఎలాగో ఒక విధంగా ఆరోగ్యంగా, కష్టం లేకుండా ఈ జన్మను పొందినా, నీ పదపద్మాలను భజించని వాడు, తప్పుడు మనస్సుతో ఇంటి బంధాలలో చిక్కుకుని, జంతువులా చీకటి గుంతలో పడిపోతాడు.

మమైష కాలోఽజిత నిష్ఫలో గతో రాజ్యశ్రియోన్నద్ధమదస్య భూపతేః। మర్త్యాత్మబుద్ధేః సుతదారకోశభూష్వాసజ్జమానస్య దురన్తచిన్తయా

అజితా, నా సమయం వృథాగా పోయింది. రాజ్య సంపదతో మదంగా, రాజుగా ఉండి, శరీరమే నేనని భావించి, పిల్లలు, భార్య, ధనం, వస్తువులపై బలమైన మమకారంతో, అంతులేని ఆందోళనలతో జీవించాను.

కలేవరేఽస్మిన్ఘటకుడ్యసన్నిభే। నిరూఢమానో నరదేవ ఇత్యహమ్। వృతో రథేభాశ్వపదాత్యనీకపైర్। గాం పర్యటంస్త్వాగణయన్సుదుర్మదః

ఈ మట్టి కుండిలా ఉన్న శరీరంలో, నరదేవుడని భావించి, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, పాదసేనలు, అనుచరులతో చుట్టూ ఉండి, భూమి మీద ఎవరినీ లెక్కచేయకుండా, తీవ్రమైన అహంకారంతో సంచరించాను.

ప్రమత్తముచ్చైరితికృత్యచిన్తయా ప్రవృద్ధలోభం విషయేషు లాలసమ్। త్వమప్రమత్తః సహసాభిపద్యసే క్షుల్లేలిహానోఽహిరివాఖుమన్తకః

ఏం చేయాలో పెద్దగా ఆలోచిస్తూ, ఇంద్రియ సుఖాలపై పెరిగిన లోభంతో, మత్తులో మునిగి ఉండగా, నీవు అప్రమత్తుడిగా, మరణమూర్తిగా, ఎలుక గూడు చుట్టూ తిరిగే పాము లా అకస్మాత్తుగా వచ్చి చేరుతావు.

పురా రథైర్హేమపరిష్కృతైశ్చరన్। మతంగజైర్వా నరదేవసంజ్ఞితః। స ఏవ కాలేన దురత్యయేన తే। కలేవరో విట్కృమిభస్మసంజ్ఞితః

ఒకప్పుడు బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న రథాలపై, గజరాజులపై తిరిగిన నేను, నరదేవుడని పిలవబడ్డాను. కాని, తప్పించుకోలేని కాలబలంతో, ఇదే శరీరం చివరికి మలంగా, పురుగుల ఆహారంగా, లేక బూడిదగా మారిపోతుంది.

నిర్జిత్య దిక్చక్రమభూతవిగ్రహో వరాసనస్థః సమరాజవన్దితః। గృహేషు మైథున్యసుఖేషు యోషితాం క్రీడామృగః పూరుష ఈశ నీయతే

దిక్కులను జయించి, భూమంతటి రూపాన్ని ధరించి, రాజాసనంపై కూర్చొని, ఇతర రాజుల నుంచి గౌరవం పొందినవాడైనా, ఇంటిలో స్త్రీలతో కూడిన సుఖాలలో, వారి ఆటపాటలో బందిపోటుగా మారిపోతాడు.

కరోతి కర్మాణి తపఃసునిష్ఠితో నివృత్తభోగస్తదపేక్షయాదదత్। పునశ్చ భూయాసమహం స్వరాడితి ప్రవృద్ధతర్షో న సుఖాయ కల్పతే

తపస్సులో స్థిరంగా ఉండి, భోగాలను వదిలి, అవసరమైన దానాలు ఇచ్చినా, మళ్లీ 'నేను రాజుగా మారాలి' అనే కోరిక పెరిగిపోతుంది. ఈ పెరుగుతున్న తృష్ణ వల్ల సుఖం లభించదు.

భవాపవర్గో భ్రమతో యదా భవేజ్జనస్య తర్హ్యచ్యుత సత్సమాగమః। సత్సఙ్గమో యర్హి తదైవ సద్గతౌ పరావరేశే త్వయి జాయతే మతిః

ప్రభూ, జనుడు సంసారంలో తిరిగి తిరిగి, ఎప్పుడు మోక్షాన్ని పొందుతాడో, అప్పుడే మంచి వారి సాంగత్యం కలుగుతుంది. అలాంటి సత్సంగతి కలిగినప్పుడు, పరమేశ్వరుడైన నీ మీద భక్తి తక్షణమే కలుగుతుంది.

మన్యే మమానుగ్రహ ఈశ తే కృతో రాజ్యానుబన్ధాపగమో యదృచ్ఛయా। యః ప్రార్థ్యతే సాధుభిరేకచర్యయా వనం వివిక్షద్భిరఖణ్డభూమిపైః

ప్రభూ, రాజ్యానికి మమకారం యాదృచ్ఛికంగా పోయింది. ఇది నీ అనుగ్రహమేనని భావిస్తున్నాను. ఎందుకంటే, అఖండ భూమిని వదిలి, అడవిలోకి వెళ్లాలని కోరే సద్బుద్ధి కలిగినవారు దీన్ని కోరుతారు.

న కామయేఽన్యం తవ పాదసేవనాదకిఞ్చనప్రార్థ్యతమాద్వరం విభో। ఆరాధ్య కస్త్వాం హ్యపవర్గదం హరే వృణీత ఆర్యో వరమాత్మబన్ధనమ్

ప్రభూ, నీ పాదసేవ కంటే వేరే వరం నాకు అవసరం లేదు. దేనికీ ఆశపడని వారు కూడా దీనిని కోరుతారు. ముక్తిని ప్రసాదించే నిన్ను ఆరాధించినవాడు, మళ్లీ బంధనాన్ని కలిగించే వరాన్ని ఎందుకు కోరుతాడు?

తస్మాద్విసృజ్యాశిష ఈశ సర్వతో రజస్తమఃసత్త్వగుణానుబన్ధనాః। నిరఞ్జనం నిర్గుణమద్వయం పరం త్వాం జ్ఞాప్తిమాత్రం పురుషం వ్రజామ్యహమ్

కాబట్టి ప్రభూ, అన్ని కోరికలను, రజోగుణం, తమోగుణం, సత్త్వగుణంతో కూడిన ఆశలను వదిలి, కలుషరహితుడైన, గుణరహితుడైన, ఏకత్వమైన, పరమమైన, జ్ఞానమాత్ర స్వరూపుడైన నిన్ను నేను ఆశ్రయిస్తున్నాను.

చిరమిహ వృజినార్తస్తప్యమానోఽనుతాపైర్। అవితృషషడమిత్రోఽలబ్ధశాన్తిః కథఞ్చిత్। శరణద సముపేతస్త్వత్పదాబ్జం పరాత్మన్। అభయమృతమశోకం పాహి మాపన్నమీశ

ఇక్కడ ఎన్నో సంవత్సరాలు బాధలు, పశ్చాత్తాపాలతో తపిస్తూ, తృష్ణ, శత్రువుల వల్ల శాంతి లేని నేను, ఎలాగో నీ పదపద్మాలను ఆశ్రయించాను. పరమాత్మా, శరణు ఇచ్చేవాడా, భయమూ లేని, అమృతమైన, దుఃఖరహితమైన రక్షణను నాకు ప్రసాదించు.

శ్రీభగవానువాచ। సార్వభౌమ మహారాజ మతిస్తే విమలోర్జితా। వరైః ప్రలోభితస్యాపి న కామైర్విహతా యతః

శ్రీభగవంతుడు ఉవాచ: ఓ మహారాజా, భూమిని పాలించే వాడా, నీ మనస్సు నిర్మలంగా, స్థిరంగా ఉంది. ఎందుకంటే, ఎన్నో వరాలు చూపించి ఆకర్షించినా, నీ మనస్సు కోరికలవల్ల తడబడలేదు.

ప్రలోభితో వరైర్యత్త్వమప్రమాదాయ విద్ధి తత్। న ధీరేకాన్తభక్తానామాశీర్భిర్భిద్యతే క్వచిత్

నిన్ను వరాలతో ప్రలోభపెట్టడం నీ అప్రమత్తతను పరీక్షించడానికే. ఎందుకంటే, ఏకాగ్ర భక్తుల మనస్సు ఆశీర్వాదాల వల్ల ఎప్పుడూ తడబడదు.