శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఏవముక్తః స వై దేవానభివన్ద్య మహాయశాః। అశయిష్ట గుహావిష్టో నిద్రయా దేవదత్తయా

దేవతలు ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ మహాప్రతిష్ఠ గలవాడు వారికి నమస్కరించి, గుహలోకి వెళ్లి, దేవతలిచ్చిన నిద్రతో పడుకున్నాడు.

యవనే భస్మసాన్నీతే భగవాన్సాత్వతర్షభః। ఆత్మానం దర్శయామాస ముచుకున్దాయ ధీమతే

యవనుడు బూడిదగా అయిన తర్వాత, సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడైన భగవంతుడు, ముచుకుందునికి తన స్వరూపాన్ని చూపించాడు.

తమాలోక్య ఘనశ్యామం పీతకౌశేయవాససమ్। శ్రీవత్సవక్షసం భ్రాజత్కౌస్తుభేన విరాజితమ్

ఆయనను చూసి, మేఘమంత నీలంగా, పసుపు పట్టు వస్త్రాలు ధరించి, వక్షస్సుపై శ్రీవత్సం, కౌస్తుభ మణితో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.

చతుర్భుజం రోచమానం వైజయన్త్యా చ మాలయా। చారుప్రసన్నవదనం స్ఫురన్మకరకుణ్డలమ్

నాలుగు చేతులతో, వైజయంతి మాల ధరించి, అందమైన, అనుగ్రహభరితమైన ముఖంతో, మెరిసే మకర కుండలాలు ధరించి ఉన్నాడు.

ప్రేక్షణీయం నృలోకస్య సానురాగస్మితేక్షణమ్। అపీచ్యవయసం మత్తమృగేన్ద్రోదారవిక్రమమ్

ఆయనను చూస్తే అందరికీ ఆనందం కలిగించే విధంగా, ప్రేమతో నవ్వుతున్న కళ్లతో, ఎప్పుడూ యవ్వనంగా, గర్వంగా ఉన్న సింహంలా, మహోన్నత పరాక్రమంతో కనిపించాడు.

పర్యపృచ్ఛన్మహాబుద్ధిస్తేజసా తస్య ధర్షితః। శఙ్కితః శనకై రాజా దుర్ధర్షమివ తేజసా

ఆయన తేజస్సుతో ముచుకుందుడు ఆశ్చర్యపోయి, కొంత భయంతో, మెల్లగా, జాగ్రత్తగా, దుర్జయుడైనవాడిని ప్రశ్నించాడు.

శ్రీముచుకున్ద ఉవాచ। కో భవానిహ సమ్ప్రాప్తో విపినే గిరిగహ్వరే। పద్భ్యాం పద్మపలాశాభ్యాం విచరస్యురుకణ్టకే

శ్రీ ముచుకుందుడు అడిగాడు: మీరు ఎవరు? ఈ అడవి, కొండ గుహలోకి వచ్చి, మీ తామర ఆకులాంటి పాదాలతో ముల్లు పొదల్లో తిరుగుతున్నారు?

కిం స్విత్తేజస్వినాం తేజో భగవాన్వా విభావసుః। సూర్యః సోమో మహేన్ద్రో వా లోకపాలో పరోఽపి వా

ప్రభూ, మీ తేజస్సుతో పోలిస్తే భగవంతుడు, అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, లోకపాలకులు లేదా మరెవరైనా వారి వెలుగు ఏమిటి?

మన్యే త్వాం దేవదేవానాం త్రయాణాం పురుషర్షభమ్। యద్బాధసే గుహాధ్వాన్తం ప్రదీపః ప్రభయా యథా

దేవతలందరిలోనూ మీరు అగ్రగణ్యుడని నేను భావిస్తున్నాను. ఎందుకంటే, మీరు దీపం వెలుగుతో గుహలోని చీకటిని పోగొట్టినట్టు, మీ తేజస్సుతో అంధకారాన్ని తొలగిస్తున్నారు.

శుశ్రూషతామవ్యలీకమస్మాకం నరపుఙ్గవ। స్వజన్మ కర్మ గోత్రం వా కథ్యతాం యది రోచతే

మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన ప్రభూ, మేము నిస్వార్థంగా సేవ చేయాలని ఆసక్తిగా ఉన్నాము. మీకు ఇష్టమైతే, దయచేసి మీ జననం, కార్యాలు, వంశం గురించి మాకు చెప్పండి.

వయం తు పురుషవ్యాఘ్ర ఐక్ష్వాకాః క్షత్రబన్ధవః। ముచుకున్ద ఇతి ప్రోక్తో యౌవనాశ్వాత్మజః ప్రభో

పురుషశార్దూలా, మేము ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన క్షత్రియులు. ప్రభూ, నేను యువనాశ్వుని కుమారుడైన ముచుకుందుడిని.

చిరప్రజాగరశ్రాన్తో నిద్రయాపహతేన్ద్రియః। శయేఽస్మిన్విజనే కామం కేనాప్యుత్థాపితోఽధునా

చాలా కాలంగా నిద్ర లేకుండా ఉండి అలసిపోయాను. నిద్ర వల్ల ఇంద్రియాలు మందబడ్డాయి. ఈ అడవిలో ఒంటరిగా పడుకుని ఉండగా, ఎవరో ఇప్పుడే నన్ను లేపారు.

సోఽపి భస్మీకృతో నూనమాత్మీయేనైవ పాప్మనా। అనన్తరం భవాన్శ్రీమాంల్లక్షితోఽమిత్రశాసనః

అతడూ తన పాపఫలితంగా బూడిదయిపోయాడు. వెంటనే శత్రువులను జయించడంలో ప్రసిద్ధుడైన శ్రీమంతుడైన మీరు కనిపించారు.

తేజసా తేఽవిషహ్యేణ భూరి ద్రష్టుం న శక్నుమః। హతౌజసా మహాభాగ మాననీయోఽసి దేహినామ్

మీ తేజస్సు భరించలేనంత గొప్పది. అందువల్ల మేము మిమ్మల్ని నేరుగా చూడలేకపోతున్నాము. మహాభాగా, మీరు అందరికీ పూజార్హులు.

ఏవం సమ్భాషితో రాజ్ఞా భగవాన్భూతభావనః। ప్రత్యాహ ప్రహసన్వాణ్యా మేఘనాదగభీరయా

రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, భూతభావనుడైన భగవంతుడు ముసురుసురిగా నవ్వుతూ, మేఘగర్భమైన గంభీర స్వరంతో సమాధానమిచ్చాడు.

శ్రీభగవానువాచ। జన్మకర్మాభిధానాని సన్తి మేఽఙ్గ సహస్రశః। న శక్యన్తేఽనుసఙ్ఖ్యాతుమనన్తత్వాన్మయాపి హి

శ్రీభగవంతుడు ఉవాచ: నా జననాలు, కార్యాలు, పేర్లు వేలకొలదిగా ఉన్నాయి. అవన్నీ అనంతమైనవి. నేను కూడా వాటిని పూర్తిగా లెక్కించలేను.

క్వచిద్రజాంసి విమమే పార్థివాన్యురుజన్మభిః। గుణకర్మాభిధానాని న మే జన్మాని కర్హిచిత్

కొన్నిసార్లు మహానుభావులతో కలిసి భూమిపై జననాలను పరిశీలించినా, నా జననాలు ఎప్పుడూ గుణాలు, కార్యాలు, పేర్లతో పరిమితమవు.

కాలత్రయోపపన్నాని జన్మకర్మాణి మే నృప। అనుక్రమన్తో నైవాన్తం గచ్ఛన్తి పరమర్షయః

రాజా, నా జననాలు, కార్యాలు మూడు కాలాల్లో విస్తరించాయి. పరమ ఋషులు వాటిని ఎంత వెంబడించినా, చివరికి చేరలేరు.

తథాప్యద్యతనాన్యఙ్గ శృణుష్వ గదతో మమ। విజ్ఞాపితో విరిఞ్చేన పురాహం ధర్మగుప్తయే

అయినా, ప్రియమా, ఇప్పుడు నా ప్రస్తుత అవతారాన్ని నేను చెబుతాను. బ్రహ్మదేవుడు ధర్మరక్షణ కోసం నన్ను కోరాడు.

భూమేర్భారాయమాణానామసురాణాం క్షయాయ చ। అవతీర్ణో యదుకులే గృహ ఆనకదున్దుభేః। వదన్తి వాసుదేవేతి వసుదేవసుతం హి మామ్

భూమికి భారంగా మారిన అసురులను సంహరించేందుకు, నేను యదువంశంలో, ఆనకదుండుభి ఇంట్లో అవతరించాను. ప్రజలు నన్ను వసుదేవుని కుమారుడైన వాసుదేవుడని పిలుస్తారు.

కాలనేమిర్హతః కంసః ప్రలమ్బాద్యాశ్చ సద్ద్విషః। అయం చ యవనో దగ్ధో రాజంస్తే తిగ్మచక్షుషా

కాలనేమి, కంసుడు, ప్రలంబుడు మొదలైన దుష్టులు సంహరించబడ్డారు. రాజా, ఈ యవనుడూ నీ కటాక్షాగ్నితో దహించబడ్డాడు.

సోఽహం తవానుగ్రహార్థం గుహామేతాముపాగతః। ప్రార్థితః ప్రచురం పూర్వం త్వయాహం భక్తవత్సలః

నేను నీకు అనుగ్రహం చేయడానికి ఈ గుహకు వచ్చాను. నీవు గతంలో ఎంతో భక్తితో నన్ను ప్రార్థించావు. నేను భక్తులకు ఎప్పుడూ దయతో ఉంటాను.

వరాన్వృణీష్వ రాజర్షే సర్వాన్కామాన్దదామి తే। మాం ప్రసన్నో జనః కశ్చిన్న భూయోఽర్హతి శోచితుమ్

రాజర్షీ, నీవు కోరిన వరాలను అడుగు. నీ కోరికలన్నింటినీ నేను నెరవేర్చుతాను. నా అనుగ్రహం పొందినవారు ఇక ఎప్పుడూ దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదు.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఇత్యుక్తస్తం ప్రణమ్యాహ ముచుకున్దో ముదాన్వితః। జ్ఞాత్వా నారాయణం దేవం గర్గవాక్యమనుస్మరన్

శ్రీశుకుడు ఉవాచ: ఇలా విన్న ముచుకుందుడు ఆనందంతో నమస్కరించి, గర్గమహర్షి మాటలను గుర్తుచేసుకుంటూ నారాయణుడిని తెలుసుకున్నాడు.

శ్రీముచుకున్ద ఉవాచ। విమోహితోఽయం జన ఈశ మాయయా త్వదీయయా త్వాం న భజత్యనర్థదృక్। సుఖాయ దుఃఖప్రభవేషు సజ్జతే గృహేషు యోషిత్పురుషశ్చ వఞ్చితః

శ్రీముచుకుందుడు ఉవాచ: ప్రభూ, నీ మాయ వల్ల ప్రజలు మోహించిపోతున్నారు. వారు నిన్ను భజించరు, కేవలం అనర్థాలనే చూస్తారు. సుఖం కోసం ఇల్లూ, స్త్రీలు, పురుషులలో మమకారం పెంచుకొని, చివరకు మోసపోతున్నారు.

లబ్ధ్వా జనో దుర్లభమత్ర మానుషం। కథఞ్చిదవ్యఙ్గమయత్నతోఽనఘ। పాదారవిన్దం న భజత్యసన్మతిర్। గృహాన్ధకూపే పతితో యథా పశుః

పాపరహితుడా, ఈ లోకంలో మనిషిగా పుట్టడం ఎంత అరుదైనదో తెలుసు. ఎలాగో ఒక విధంగా ఆరోగ్యంగా, కష్టం లేకుండా ఈ జన్మను పొందినా, నీ పదపద్మాలను భజించని వాడు, తప్పుడు మనస్సుతో ఇంటి బంధాలలో చిక్కుకుని, జంతువులా చీకటి గుంతలో పడిపోతాడు.

మమైష కాలోఽజిత నిష్ఫలో గతో రాజ్యశ్రియోన్నద్ధమదస్య భూపతేః। మర్త్యాత్మబుద్ధేః సుతదారకోశభూష్వాసజ్జమానస్య దురన్తచిన్తయా

అజితా, నా సమయం వృథాగా పోయింది. రాజ్య సంపదతో మదంగా, రాజుగా ఉండి, శరీరమే నేనని భావించి, పిల్లలు, భార్య, ధనం, వస్తువులపై బలమైన మమకారంతో, అంతులేని ఆందోళనలతో జీవించాను.

కలేవరేఽస్మిన్ఘటకుడ్యసన్నిభే। నిరూఢమానో నరదేవ ఇత్యహమ్। వృతో రథేభాశ్వపదాత్యనీకపైర్। గాం పర్యటంస్త్వాగణయన్సుదుర్మదః

ఈ మట్టి కుండిలా ఉన్న శరీరంలో, నరదేవుడని భావించి, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, పాదసేనలు, అనుచరులతో చుట్టూ ఉండి, భూమి మీద ఎవరినీ లెక్కచేయకుండా, తీవ్రమైన అహంకారంతో సంచరించాను.

ప్రమత్తముచ్చైరితికృత్యచిన్తయా ప్రవృద్ధలోభం విషయేషు లాలసమ్। త్వమప్రమత్తః సహసాభిపద్యసే క్షుల్లేలిహానోఽహిరివాఖుమన్తకః

ఏం చేయాలో పెద్దగా ఆలోచిస్తూ, ఇంద్రియ సుఖాలపై పెరిగిన లోభంతో, మత్తులో మునిగి ఉండగా, నీవు అప్రమత్తుడిగా, మరణమూర్తిగా, ఎలుక గూడు చుట్టూ తిరిగే పాము లా అకస్మాత్తుగా వచ్చి చేరుతావు.