శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

బధ్యమానం హతారాతిం పాశైర్వారుణమానుషైః। వారయామాస గోవిన్దస్తేన కార్యచికీర్షయా

శత్రువులను సంహరించిన తరువాత, మానవులు మరియు వరుణుని బంధనాలతో బంధించబోతున్న అతనిని, ఒక కార్యాన్ని సాధించాలనే ఉద్దేశంతో గోవిందుడు ఆపాడు.

సా ముక్తో లోకనాథాభ్యాం వ్రీడితో వీరసమ్మతః। తపసే కృతసఙ్కల్పో వారితః పథి రాజభిః

లోకనాథులిద్దరుచేత విముక్తుడై, వీరులందరిచే గౌరవింపబడిన వాడు సిగ్గుపడుతూ, తపస్సు చేయాలని సంకల్పించి, రాజులు మార్గమధ్యంలో అతడిని ఆపారు.

వాక్యైః పవిత్రార్థపదైర్నయనైః ప్రాకృతైరపి। స్వకర్మబన్ధప్రాప్తోఽయం యదుభిస్తే పరాభవః

పవిత్రమైన అర్థమున్న మాటలతో, సాధారణ దృష్టులతో కూడిన యదువులు, అతని స్వకర్మఫలితంగా ఈ పరాభవాన్ని కలిగించారు.

హతేషు సర్వానీకేషు నృపో బార్హద్రథస్తదా। ఉపేక్షితో భగవతా మగధాన్దుర్మనా యయౌ

అప్పుడు బర్హద్రథ వంశానికి చెందిన రాజు, తన సైన్యమంతా నశించిన తరువాత, భగవంతునిచే నిర్లక్ష్యించబడి, మనసులో బాధతో మగధానికి వెళ్లిపోయాడు.

ముకున్దోఽప్యక్షతబలో నిస్తీర్ణారిబలార్ణవః। వికీర్యమాణః కుసుమైస్త్రీదశైరనుమోదితః

ముకుందుడు, తన బలాన్ని ఏమాత్రం కోల్పోకుండా, శత్రు సైన్యాల సముద్రాన్ని దాటి, దేవతలచే పుష్పవర్షంతో సత్కరింపబడి, వారు స్తుతించగా ముందుకు సాగాడు.

మాథురైరుపసఙ్గమ్య విజ్వరైర్ముదితాత్మభిః। ఉపగీయమానవిజయః సూతమాగధబన్దిభిః

మధురావాసులు, బాధలేమి, ఆనందభరిత హృదయాలతో ఆయనను కలిసారు; రథసారథులు, మాగధులు, గాయకులు ఆయన విజయాన్ని పాడారు.

శఙ్ఖదున్దుభయో నేదుర్భేరీతూర్యాణ్యనేకశః। వీణావేణుమృదఙ్గాని పురం ప్రవిశతి ప్రభౌ

శంఖాలు, డుండుభులు మోగాయి, అనేక బేరీలు, తూర్యాలు వాయించబడ్డాయి; వీణలు, వేణువులు, మృదంగాలతో ప్రభువు నగరంలో ప్రవేశించాడు.

సిక్తమార్గాం హృష్టజనాం పతాకాభిరభ్యలఙ్కృతామ్। నిర్ఘుష్టాం బ్రహ్మఘోషేణ కౌతుకాబద్ధతోరణామ్

వీధులు నీటితో చల్లబడి, ప్రజలు ఆనందంతో నిండిపోయి, పతాకలతో అలంకరించబడి, వేదఘోషతో మారుమోగి, అలంకృత ద్వారాలతో అలంకరించబడ్డాయి.

నిచీయమానో నారీభిర్మాల్యదధ్యక్షతాఙ్కురైః। నిరీక్ష్యమాణః సస్నేహం ప్రీత్యుత్కలితలోచనైః

మహిళలు పుష్పమాలలు, పెరుగు, అక్షతాలతో ఆయనను సత్కరించగా, ప్రేమతో, ఆనందభరితమైన కళ్లతో ఆయనను తిలకించారు.

ఆయోధనగతం విత్తమనన్తం వీరభూషణమ్। యదురాజాయ తత్సర్వమాహృతం ప్రాదిశత్ప్రభుః

పోరులో సంపాదించిన అనంతమైన ధనం, వీరాభరణాలతో అలంకరించబడి, యదురాజునికి భగవంతుడు సమర్పించాడు.

ఏవం సప్తదశకృత్వస్తావత్యక్షౌహిణీబలః। యుయుధే మాగధో రాజా యదుభిః కృష్ణపాలితైః

ఇలా, పదిహేడు అక్షౌహిణి సైన్యంతో మగధరాజు, కృష్ణునిచే రక్షింపబడిన యదువులతో పదిహేడు సార్లు యుద్ధం చేశాడు.

అక్షిణ్వంస్తద్బలం సర్వం వృష్ణయః కృష్ణతేజసా। హతేషు స్వేష్వనీకేషు త్యక్తోఽగాదరిభిర్నృపః

వృష్ణులు కృష్ణుని తేజస్సుతో ఆ సర్వసైన్యాన్ని నాశనం చేశారు; తన సైన్యం నశించినప్పుడు, రాజును శత్రువులు వదిలిపెట్టి, అతడు వెళ్లిపోయాడు.

అష్టాదశమ సఙ్గ్రామ ఆగామిని తదన్తరా। నారదప్రేషితో వీరో యవనః ప్రత్యదృశ్యత

పదహారవ యుద్ధం జరగబోతున్న సమయంలో, నారదునిచే పంపబడిన యవనుడు అనే వీరుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

రురోధ మథురామేత్య తిసృభిర్మ్లేచ్ఛకోటిభిః। నృలోకే చాప్రతిద్వన్ద్వో వృష్ణీన్శ్రుత్వాత్మసమ్మితాన్

ఆ విదేశీయుడు మూడు లక్షల మ్లేచ్ఛ సైన్యాలతో మధురను ముట్టడించాడు; మానవలోకంలో అతనికి సమానులు లేరు, వృష్ణులను తన సమానులుగా విని వచ్చాడు.

తం దృష్ట్వాచిన్తయత్కృష్ణః సఙ్కర్షణ సహాయవాన్। అహో యదూనాం వృజినం ప్రాప్తం హ్యుభయతో మహత్

అతడిని చూసి, సంకర్షణుడితో కలసి కృష్ణుడు ఇలా ఆలోచించాడు: 'అయ్యో! యదువులకు రెండు వైపులా గొప్ప కష్టం వచ్చేసింది.'

యవనోఽయం నిరున్ధేఽస్మానద్య తావన్మహాబలః। మాగధోఽప్యద్య వా శ్వో వా పరశ్వో వాగమిష్యతి

ఈ యవనుడు ఎంతో బలవంతుడు, ఈ రోజు మనలను ముట్టడిస్తున్నాడు; మగధరాజు ఈ రోజు, రేపు లేదా ఎల్లుండి రానున్నాడు.

ఆవయోః యుధ్యతోరస్య యద్యాగన్తా జరాసుతః। బన్ధూన్హనిష్యత్యథ వా నేష్యతే స్వపురం బలీ

మనిద్దరం యుద్ధంలో ఉండగా, జరాసంధుడు వస్తే, అతడు మన బంధువులను చంపుతాడో, లేక తన పట్టణానికి బలవంతంగా తీసుకుపోతాడో చేస్తాడు.

తస్మాదద్య విధాస్యామో దుర్గం ద్విపదదుర్గమమ్। తత్ర జ్ఞాతీన్సమాధాయ యవనం ఘాతయామహే

అందువల్ల, ఈ రోజు మనం మానవులకు చేరలేని గఢాన్ని నిర్మిద్దాం; అక్కడ మన బంధువులను ఉంచి, యవనుడిని సంహరిద్దాం.

ఇతి సమ్మన్త్ర్య భగవాన్దుర్గం ద్వాదశయోజనమ్। అన్తఃసముద్రే నగరం కృత్స్నాద్భుతమచీకరత్

ఇలా ఆలోచించి, భగవంతుడు సముద్రం మధ్యలో పన్నెండు యోజనాల వెడల్పుతో ఒక అద్భుతమైన కోటను, మహానగరాన్ని నిర్మించాడు.

దృశ్యతే యత్ర హి త్వాష్ట్రం విజ్ఞానం శిల్పనైపుణమ్। రథ్యాచత్వరవీథీభిర్యథావాస్తు వినిర్మితమ్

అక్కడ త్వష్టృవు చూపిన కళాకౌశల్యం కనిపించేది. వీధులు, చౌరస్తాలు, రహదారులు అన్నీ సరిగ్గా నిర్మాణ నియమాలకు అనుగుణంగా ఉండేవి.

సురద్రుమలతోద్యాన విచిత్రోపవనాన్వితమ్। హేమశృఙ్గైర్దివిస్పృగ్భిః స్ఫటికాట్టాలగోపురైః

ఆ నగరం దేవతల వృక్షాలు, అందమైన తోటలు, విచిత్రమైన ఉద్యానవనాలతో అలంకరించబడింది. బంగారు గోపురాలు ఆకాశాన్ని తాకేవి; స్ఫటిక మేడలు, ద్వారాలు మెరిసేవి.

రాజతారకుటైః కోష్ఠైర్హేమకుమ్భైరలఙ్కృతైః। రత్నకూతైర్గృహైర్హేమైర్మహామారకతస్థలైః

వెండి, బంగారు గోపురాలు, బంగారు కుంభాలతో అలంకరించిన ఖజానాలు, రత్నాలతో మెరిసే ఇళ్ళు, మహా పచ్చరాళ్లతో చేసిన వేదికలు ఆ నగరానికి శోభను చేకూర్చాయి.

వాస్తోష్పతీనాం చ గృహైర్వల్లభీభిశ్చ నిర్మితమ్। చాతుర్వర్ణ్యజనాకీర్ణం యదుదేవగృహోల్లసత్

దిక్పాలకుల ఇళ్ళు, ప్రియమైన స్త్రీల నివాసాలు కలిగి, నాలుగు వర్ణాల ప్రజలతో నిండిపోయి, యదువంశీయుల ఇళ్ళతో ఆ నగరం ప్రకాశించింది.

సుధర్మాం పారిజాతం చ మహేన్ద్రః ప్రాహిణోద్ధరేః। యత్ర చావస్థితో మర్త్యో మర్త్యధర్మైర్న యుజ్యతే

ఇంద్రుడు అక్కడికి సుధర్మా సభను, పారిజాత వృక్షాన్ని పంపించాడు. అక్కడ నివసించే మానవులు కూడా మానవుల పరిమితులకు లోబడరు, ఓ రాజా!

శ్యామైకవర్ణాన్వరుణో హయాన్శుక్లాన్మనోజవాన్। అష్టౌ నిధిపతిః కోశాన్లోకపాలో నిజోదయాన్

వరుణుడు నల్లని, తెల్లని, మనస్సు వేగంతో పరిగెత్తే గుర్రాలను ఇచ్చాడు. నిధిపతి ఎనిమిది నిధులను సమర్పించాడు. లోకపాలకులు తమ సంపదలన్నింటిని ఇచ్చారు.

యద్యద్భగవతా దత్తమాధిపత్యం స్వసిద్ధయే। సర్వం ప్రత్యర్పయామాసుర్హరౌ భూమిగతే నృప

భగవంతుడు వారికి స్వీయసిద్ధికి ఇచ్చిన ఏ రాజ్యాధికారం ఉన్నా, భూమిపై హరిదేవుడు అవతరించినప్పుడు, వారు అన్నీ తిరిగి సమర్పించారు, ఓ రాజా!

తత్ర యోగప్రభావేన నీత్వా సర్వజనం హరిః। ప్రజాపాలేన రామేణ కృష్ణః సమనుమన్త్రితః। నిర్జగామ పురద్వారాత్పద్మమాలీ నిరాయుధః

అక్కడ యోగశక్తితో హరి అందరినీ తీసుకెళ్లి, ప్రజాపాలకుడైన రామునితో సలహా చెప్పి, పద్మమాల ధరించి, ఆయుధాలు లేకుండా, కృష్ణుడు నగర ద్వారం దాటి బయలుదేరాడు.

శ్రీశుక ఉవాచ। తం విలోక్య వినిష్క్రాన్తముజ్జిహానమివోడుపమ్। దర్శనీయతమం శ్యామం పీతకౌశేయవాససమ్

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: ఆయన బయటకు వస్తూ, ఉదయించు చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ, చూడటానికి అత్యంత అందంగా, నల్లని వర్ణంతో, పసుపు పట్టు వస్త్రం ధరించి కనిపించాడు.

శ్రీవత్సవక్షసం భ్రాజత్కౌస్తుభాముక్తకన్ధరమ్। పృథుదీర్ఘచతుర్బాహుం నవకఞ్జారుణేక్షణమ్

వక్షస్సుపై శ్రీవత్స గుర్తుతో, మెడలో కౌస్తుభ రత్నం మెరిసిపోతూ, విస్తృతమైన, పొడవైన, నాలుగు చేతులతో, కొత్త కమలాల్లాంటి ఎర్రని కళ్లతో ఉన్నాడు.