తం నిర్గతం సమాసాద్య నానోపాయనపాణయః। నన్దాదయోఽనురాగేణ ప్రావోచన్నశ్రులోచనాః
అతను బయలుదేరుతుండగా, నందుడు మొదలైన వారు వివిధ కానుకలు చేతుల్లో పట్టుకుని, ప్రేమతో దగ్గరికి వచ్చి, కన్నీళ్లు కన్నుల్లో మెదిలిస్తూ మాట్లాడారు.
మనసో వృత్తయో నః స్యుః కృష్ణ పాదామ్బుజాశ్రయాః। వాచోఽభిధాయినీర్నామ్నాం కాయస్తత్ప్రహ్వణాదిషు
మన మనస్సు ఎప్పుడూ కృష్ణుని పదపద్మాలపై నిలవాలి. మన మాటలు ఎప్పుడూ ఆయన నామస్మరణలో ఉండాలి. మన శరీరం ఆయన సేవలో నమస్కారం చేయడంలో నిమగ్నమై ఉండాలి.
కర్మభిర్భ్రామ్యమాణానాం యత్ర క్వాపీశ్వరేచ్ఛయా। మఙ్గలాచరితైర్దానై రతిర్నః కృష్ణ ఈశ్వరే
ప్రభువు సంకల్పంతో మనం ఎక్కడికి పోయినా, మన కర్మల వల్ల ఎంత తిప్పబడినా, మంగళకరమైన పనులు, దానాల ద్వారా మన భక్తి కృష్ణుని పట్ల ఎప్పటికీ నిలకడగా ఉండాలి.
ఏవం సభాజితో గోపైః కృష్ణభక్త్యా నరాధిప। ఉద్ధవః పునరాగచ్ఛన్మథురాం కృష్ణపాలితామ్
ఇలా గోపాలకులు కృష్ణభక్తితో ఘనంగా సత్కరించిన తరువాత, ఉద్ధవుడు మళ్లీ కృష్ణుడు రక్షిస్తున్న మథురకు తిరిగి వెళ్ళాడు.
కృష్ణాయ ప్రణిపత్యాహ భక్త్యుద్రే కం వ్రజౌకసామ్। వసుదేవాయ రామాయ రాజ్ఞే చోపాయనాన్యదాత్
అతడు కృష్ణునికి నమస్కరించి, వ్రజవాసుల పట్ల ఉన్న అపార భక్తితో, వసుదేవుడు, రాముడు, రాజుకు కానుకలు సమర్పించాడు.
భగవతాకుబ్జామనోరథపూర్తిః; అక్రూరగృహం గత్వా పాణ్డవసమాచారజ్ఞానాయ అక్రూరస్య హస్తినాపుర ప్రతి ప్రస్థానంచ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) అథ విజ్ఞాయ భగవాన్ సర్వాత్మా సర్వదర్శనః । సైరన్ధ్ర్యాః కామతప్తాయాః ప్రియమిచ్ఛన్ గృహం యయౌ
శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ సమయానికి, సైరంధ్రీ అయిన కుబ్జా మనసులో ఉన్న కోరికను తెలుసుకుని, ఆమెను సంతోషపెట్టాలని ఆ పరమాత్మ అయిన భగవంతుడు ఆమె ఇంటికి వెళ్లాడు.
మహార్హోపస్కరైరాఢ్యం కామోపాయోపబృంహితమ్ । ముక్తాదామపతాకాభిః వితానశయనాసనైః । ధూపైః సురభిభిర్దీపైః స్రగ్ గన్ధైరపి మణ్డితమ్
ఆమె ఇల్లు అద్భుతమైన వస్తువులతో, ఆనందాన్ని కలిగించే అలంకారాలతో, ముత్యాల హారాలు, జెండాలు, పందిళ్లు, మంచాలు, ఆసనాలతో, సుగంధ ధూపాలతో, వెలిగిన దీపాలతో, పుష్పమాలలు, పరిమళాలతో ఎంతో అందంగా అలంకరించబడి ఉంది.
( మిశ్ర ) గృహం తమాయాన్తమవేక్ష్య సాసనాత్ సద్యః సముత్థాయ హి జాతసమ్భ్రమా । యథోపసఙ్గమ్య సఖీభిరచ్యుతం సభాజయామాస సత్-ఆసనాదిభిః
ఆయన తన ఇంట్లోకి వస్తున్నాడని చూసిన కుబ్జా, ఆనందంతో తడబడి, వెంటనే తన ఆసనం నుండి లేచి, స్నేహితులతో కలిసి యథావిధిగా అచ్యుతునికి ఆసనం మొదలైన సత్కారాలు చేసింది.
తథోద్ధవః సాధుతయాభిపూజితో న్యషీదదుర్వ్యామభిమృశ్య చాసనమ్ । కృష్ణోఽపి తూర్ణం శయనం మహాధనం వివేశ లోకాచరితాన్యనువ్రతః
ఉద్ధవుడు కూడా గౌరవంగా ఆహ్వానించబడి, ఆసనాన్ని తాకి అక్కడ కూర్చున్నాడు. కృష్ణుడు మాత్రం, లోకంలో నడిచే విధంగా, వెంటనే ఆ విలాసవంతమైన మంచంలోకి వెళ్లాడు.
సా మజ్జనాలేపదుకూలభూషణ స్రగ్గన్ధతామ్బూలసుధాసవాదిభిః । ప్రసాధితాత్మోపససార మాధవం సవ్రీడలీలోత్స్మితవిభ్రమేక్షితైః
ఆమె స్నానం చేసి, అంగరాగాలు వేసుకుని, మెరిసే వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ధరించి, పుష్పమాలలు, పరిమళాలు వేసుకుని, తాంబూలం నమిలి, సిగ్గుతో, ముద్దు నవ్వుతో, కంటిపార్వశ్యంతో మాధవుని దగ్గరకు వచ్చింది.
ఆహూయ కాన్తాం నవసఙ్గమహ్రియా విశఙ్కితాం కఙ్కణభూషితే కరే । ప్రగృహ్య శయ్యామధివేశ్య రామయా రేమేఽనులేపార్పణపుణ్యలేశయా
ఆ మొదటి కలయికలో సిగ్గుతో, సందేహంతో ఉన్న తన ప్రియమైన కుబ్జాను, చేతికి కంకణాలు మెరిసేలా పట్టుకుని, మంచంపై కూర్చోబెట్టి, ఆమె తనను అంగరాగం అర్పించిన పుణ్యంతో ఆనందంగా గడిపాడు.
( వసంతతిలకా ) సానఙ్గతప్తకుచయోరురసస్తథాక్ష్ణోః జిఘ్రన్త్యనన్తచరణేన రుజో మృజన్తీ । దోర్భ్యాం స్తనాన్తరగతం పరిరభ్య కాన్తమ్ ఆనన్దమూర్తిమజహాదతిదీర్ఘతాపమ్
ఆమెకు మనస్సు, కుళ్లు ప్రేమతో మండిపోతూ, కళ్లతో తపించుతూ, కృష్ణుని పాదాల సువాసనను పీల్చి, వాటితో తన బాధలను మర్దించి, తన ప్రియుడిని చేతులతో, కుళ్ల మధ్య హత్తుకుని, ఆ ఆనందమూర్తిలో తన దీర్ఘకాల బాధను పూర్తిగా మర్చిపోయింది.
( అనుష్టుప్ ) సైవం కైవల్యనాథం తం ప్రాప్య దుష్ప్రాప్యమీశ్వరమ్ । అఙ్గరాగార్పణేనాహో దుర్భగేదమయాచత
అలా, అందరికీ అందని మోక్షప్రదాత అయిన భగవంతుణ్ణి పొందిన ఆ దురదృష్టవతి, కృష్ణునికి అంగరాగం అర్పించి, ఒక వరం అడిగింది.
ఆహోష్యతామిహ ప్రేష్ఠ దినాని కతిచిన్మయా । రమస్వ నోత్సహే త్యక్తుం సఙ్గం తేఽమ్బురుహేక్షణ
నా ప్రియుడు కొంతకాలం నా దగ్గర ఉండాలి. ఓ కమలనయనా! నీవు నన్ను విడిచి పోవడాన్ని నేను భరించలేను. నాతో ఆనందంగా గడుపు అని ఆమె కోరింది.
తస్యై కామవరం దత్త్వా మానయిత్వా చ మానదః । సహోద్ధవేన సర్వేశః స్వధామాగమదర్చితమ్
ఆమె కోరుకున్న వరాన్ని ఇచ్చి, గౌరవంతో సత్కరించి, సర్వేశ్వరుడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు ఉద్ధవునితో కలిసి తన పవిత్రమైన లోకానికి తిరిగి వెళ్ళాడు.
దురార్ధ్యం సమారాధ్య విష్ణుం సర్వేశ్వరేశ్వరమ్ । యో వృణీతే మనోగ్రాహ్యం అసత్త్వాత్ కుమనీష్యసౌ
ఎవరైనా విశ్వేశ్వరుడైన విష్ణువును కష్టపడి పూజించి, మనసుకు నచ్చిన వరం కోరితే, అది మంచి లక్షణం కానిది అయితే, అతడు తెలివితక్కువవాడే.
అక్రూరభవనం కృష్ణః సహరామోద్ధవః ప్రభుః । కిఞ్చిత్ చికీర్షయన్ ప్రాగాద్ అక్రూరప్రీయకామ్యయా
శ్రీకృష్ణుడు, రాముడు, ఉద్ధవుడు కలిసి, అక్రూరుని సంతోషపెట్టాలని ఆశించి, అతని ఇంటికి వెళ్లారు.
స తాన్ నరవరశ్రేష్ఠాన్ ఆరాత్ వీక్ష్య స్వబాన్ధవాన్ । ప్రత్యుత్థాయ ప్రముదితః పరిష్వజ్యాభినన్ద్య చ
దూరం నుంచే తన బంధువులైన ఆ మహానుభావులను చూసిన అక్రూరుడు ఆనందంతో లేచి, వారిని ఆలింగనం చేసి, హర్షంతో ఆహ్వానించాడు.
ననామ కృష్ణం రామం చ స తైరప్యభివాదితః । పూజయామాస విధివత్ కృతాసనపరిగ్రహాన్
అక్రూరుడు శ్రీకృష్ణుడు, రాముడికి నమస్కరించి, వారు కూడా అతనికి అభివాదం చేశారు. తరువాత, వారు ఆసనాలు స్వీకరించిన తర్వాత, విధిగా వారిని పూజించాడు.
పాదావనేజనీరాపో ధారయన్ శిరసా నృప । అర్హణేనామ్బరైర్దివ్యైః గన్ధస్రగ్ భూషణోత్తమైః
పాదాలు కడిగిన నీటిని తలపై పెట్టుకొని, దివ్యమైన వస్త్రాలు, సుగంధ మాలలు, అతి ఉత్తమమైన ఆభరణాలతో వారిని ఘనంగా సత్కరించాడు.
అర్చిత్వా శిరసానమ్య పాదావఙ్కగతౌ మృజన్ । ప్రశ్రయావనతోఽక్రూరః కృష్ణరామావభాషత
తల వంచి పాదాలకు నమస్కరించి, చేతులతో పాదాలను శుభ్రపరిచి, వినయంతో అక్రూరుడు శ్రీకృష్ణుడు, రాముడిని సంబోధించాడు.
దిష్ట్యా పాపో హతః కంసః సానుగో వామిదం కులమ్ । భవద్భ్యాముద్ధృతం కృచ్ఛ్రాద్ దురన్తాచ్చ సమేధితమ్
ధన్యముగా, దుష్టుడు అయిన కంసుడు తన అనుచరులతో సహా నశించిపోయాడు. మీ ఇద్దరి వల్ల మా వంశం పెద్ద కష్టాల నుంచి బయటపడింది, మళ్లీ అభివృద్ధి చెందింది.
యువాం ప్రధానపురుషౌ జగద్ధేతూ జగన్మయౌ । భవద్భ్యాం న వినా కిఞ్చిత్ పరమస్తి న చాపరమ్
మీరు ఇద్దరూ జగత్తుకు కారణమైన పరమపురుషులు, ఈ సృష్టికి ఆధారం. మీరే ఉన్నారు, మీరే లేని దాని కన్నా ఎత్తైనదీ, తక్కువదీ ఏదీ లేదు.
ఆత్మసృష్టమిదం విశ్వం అన్వావిశ్య స్వశక్తిభిః । ఈయతే బహుధా బ్రహ్మన్ శ్రుతప్రత్యక్షగోచరమ్
ఈ విశ్వాన్ని మీరు స్వయంగా సృష్టించి, మీ శక్తులతో అనేక రూపాలలో ప్రవేశించి, విన్నద్వారా, ప్రత్యక్షంగా తెలిసేలా ప్రదర్శిస్తున్నారు.
( మిశ్ర ) యథా హి భూతేషు చరాచరేషు మహ్యాదయో యోనిషు భాన్తి నానా । ఏవం భవాన్కేవల ఆత్మయోనిషు ఆత్మాత్మతన్త్రో బహుధా విభాతి
ఎలా నా వంటి జన్మస్థానాల్లో, చరాచర ప్రాణుల్లో అనేక రూపాలు కనిపిస్తాయో, అలాగే ప్రభూ! మీరు స్వయంగా సృష్టించిన జనుల్లో, స్వతంత్రుడై, అనేక రూపాల్లో వెలుగుతారు.
సృజస్యథో లుమ్పసి పాసి విశ్వం రజస్తమఃసత్త్వగుణైః స్వశక్తిభిః । న బధ్యసే తద్గుణకర్మభిర్వా జ్ఞానాత్మనస్తే క్వ చ బన్ధహేతుః
మీరు మీ స్వంత శక్తులతో రజోగుణం, తమోగుణం, సత్త్వగుణాల ద్వారా ఈ విశ్వాన్ని సృష్టించి, సంహరించి, కాపాడుతారు. అయినా ఆ గుణాలు, క్రియలు మీకు బంధనంగా ఉండవు. మీరు జ్ఞానస్వరూపి, మీకు బంధానికి కారణం ఎక్కడ?
దేహాద్యుపాధేరనిరూపితత్వాద్ భవో న సాక్షాన్న భిదాత్మనః స్యాత్ । అతో న బన్ధస్తవ నైవ మోక్షః స్యాతాం నికామస్త్వయి నోఽవివేకః
మీరు శరీరాది ఉపాధులతో నిర్దిష్టం కాలేదు కాబట్టి, మీకు ప్రత్యక్షంగా భేదం లేదు. అందువల్ల మీకు బంధమూ లేదు, మోక్షమూ లేదు. మేము మీ విషయంలో ఎప్పుడూ అయోమయం చెందకూడదు.
త్వయోదితోఽయం జగతో హితాయ యదా యదా వేదపథః పురాణః । బాధ్యేత పాషణ్డపథైరసద్భిః తదా భవాన్ సన్సత్త్వగుణం బిభర్తి
పురాతనమైన వేదమార్గం అసత్యమైన మతాల వల్ల అడ్డుపడినప్పుడు, జగత్తు హితార్థంగా, సత్త్వగుణంతో మీరు స్వయంగా అవతరిస్తారు.
( వసంతతిలకా ) స త్వం ప్రభోఽద్య వసుదేవగృహేఽవతీర్ణః స్వాంశేన భారమపనేతుమిహాసి భూమేః । అక్షౌహిణీశతవధేన సురేతరాంశ రాజ్ఞామముష్య చ కులస్య యశో వితన్వన్
కాబట్టి ప్రభూ! ఈ రోజు మీరు వసుదేవుని ఇంట్లో స్వయంశక్తితో అవతరించి, భూమి భారాన్ని తీయడానికి, వేరే రాజుల శత్రుసేనలను సంహరించి, ఈ వంశానికి మహిమను వ్యాప్తి చేస్తున్నారు.
అద్యేశ నో వసతయః ఖలు భూరిభాగా యః సర్వదేవపితృభూతనృదేవమూర్తిః । యత్పాదశౌచసలిలం త్రిజగయ్ పునాతి స త్వం జగద్గురురధోక్షజ యాః ప్రవిష్టః
ఈ రోజు ప్రభూ! మా ఇళ్ళు నిజంగా ధన్యమైనవి. ఎందుకంటే, మీరు దేవతలు, పితృదేవతలు, భూతాలు, మానవ రూపాలుగా ఉన్నవారు, మీ పాదమృతజలం మూడు లోకాలను పవిత్రం చేస్తుంది. జగద్గురువైన అధోక్షజా! మీరు మా ఇళ్ళలో ప్రవేశించారు.