శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ। యువాం శ్లాఘ్యతమౌ నూనం దేహినామిహ మానద। నారాయణేఽఖిలగురౌ యత్కృతా మతిరీదృశీ

శ్రీఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు: మాన్యులారా, మీరు ఇద్దరూ ఈ లోకంలోని అందరికీ అత్యంత ప్రశంసనీయులు. ఎందుకంటే, సమస్త గురువైన నారాయణునిపై మీ మనస్సు ఇంతగా నిలిచింది.

ఏతౌ హి విశ్వస్య చ బీజయోనీ రామో ముకున్దః పురుషః ప్రధానమ్। అన్వీయ భూతేషు విలక్షణస్య జ్ఞానస్య చేశాత ఇమౌ పురాణౌ

ఈ ఇద్దరూ—రాముడు, ముకుందుడు—ఈ సృష్టికి విత్తనం, గర్భస్థానం; పురుషుడు, ప్రథానం. సమస్త భూతాలలో, జ్ఞానం, ఐశ్వర్యానికి ప్రాచీనాధిపతులు, ఇతరులకన్నా భిన్నమైనవారు.

యస్మిన్జనః ప్రాణవియోగకాలే క్షణం సమావేశ్య మనోఽవిశుద్ధమ్। నిర్హృత్య కర్మాశయమాశు యాతి పరాం గతిం బ్రహ్మమయోఽర్కవర్ణః

ఎవరైనా మరణ సమయంలో ఒక్క క్షణమైనా శుద్ధికాని మనస్సుతో అతనిలో ధ్యానం చేస్తే, ఆయన వెంటనే కర్మబంధాన్ని తొలగించి, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, బ్రహ్మస్వరూపుడై, పరమగతికి చేర్చుతాడు.

తస్మిన్భవన్తావఖిలాత్మహేతౌ నారాయణే కారణమర్త్యమూర్తౌ। భావం విధత్తాం నితరాం మహాత్మన్కిం వావశిష్టం యువయోః సుకృత్యమ్

ఆ నారాయణునిలో, సమస్తానికి కారణమైనవాడిలో, మానవ రూపంలో అవతరించినవాడిలో మీరు ఇంతగా మనస్సు నిలిపినప్పుడు, మహాత్ములారా, మీకు ఇంకా ఏ పుణ్యం మిగిలి ఉంది?

ఆగమిష్యత్యదీర్ఘేణ కాలేన వ్రజమచ్యుతః। ప్రియం విధాస్యతే పిత్రోర్భగవాన్సాత్వతాం పతిః

చాలా త్వరలో, సాత్వతుల అధిపతి అయిన అచ్యుతుడు వ్రజకు వచ్చి, తన తల్లిదండ్రులకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాడు.

హత్వా కంసం రఙ్గమధ్యే ప్రతీపం సర్వసాత్వతామ్। యదాహ వః సమాగత్య కృష్ణః సత్యం కరోతి తత్

అరంగంలో సాత్వతుల శత్రువైన కంసుని సంహరించిన కృష్ణుడు, మీతో కలిసినప్పుడు ఇచ్చిన వాగ్దానాన్ని తప్పకుండా నెరవేర్చుతాడు.

మా ఖిద్యతం మహాభాగౌ ద్రక్ష్యథః కృష్ణమన్తికే। అన్తర్హృది స భూతానామాస్తే జ్యోతిరివైధసి

మహాభాగ్యవంతులారా, మీరు దుఃఖించకండి. మీరు కృష్ణుణ్ని దగ్గరలోనే చూడగలుగుతారు. ఆయన ప్రతి ప్రాణిలో హృదయంలో, ఆకాశంలో వెలుగు ఎలా ఉంటుందో అలా ఉంటాడు.

న హ్యస్యాస్తి ప్రియః కశ్చిన్నాప్రియో వాస్త్యమానినః। నోత్తమో నాధమో వాపి సమానస్యాసమోఽపి వా

అసలైన వాడికి ఎవరూ ప్రియుడిగా లేరు, ఎవరూ అప్రమేయుడిగా కూడా ఉండరు. అతనికి ఎవరూ పైవారు, తక్కువవారు, సమానులు, అసమానులు అనే తేడా ఉండదు. అతడు అందరికీ ఒకేలా ఉంటాడు.

న మాతా న పితా తస్య న భార్యా న సుతాదయః। నాత్మీయో న పరశ్చాపి న దేహో జన్మ ఏవ చ

ఆయనకు తల్లి, తండ్రి, భార్య, పిల్లలు లేరు. తనవారు, పరాయివారు, శరీరం, జన్మ ఇవేవీ ఆయనకు లేవు.

న చాస్య కర్మ వా లోకే సదసన్మిశ్రయోనిషు। క్రీడార్థం సోఽపి సాధూనాం పరిత్రాణాయ కల్పతే

ఈ లోకంలో మంచి, చెడు కలిసిన కార్యాలు ఆయనకు లేవు. అయినా, సద్గుణుల రక్షణ కోసం ఆయన లీలగా అవతరిస్తాడు.

సత్త్వం రజస్తమ ఇతి భజతే నిర్గుణో గుణాన్। క్రీడన్నతీతోఽపి గుణైః సృజత్యవన్హన్త్యజః

ఆయన స్వభావానికి అతీతుడైనా, సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే లక్షణాలను ధరించి, ఆ లక్షణాలతో ఆడుకుంటూ, సృష్టి, స్థితి, లయలను చేస్తాడు. అయినా ఆయనకు జననం లేదు.

యథా భ్రమరికాదృష్ట్యా భ్రామ్యతీవ మహీయతే। చిత్తే కర్తరి తత్రాత్మా కర్తేవాహంధియా స్మృతః

తేనెటీగ చూపుతో ఏదైనా తిరుగుతున్నట్లు, కలవరపడుతున్నట్లు అనిపించడంలా, మనస్సులో 'నేనే చేయువాడిని' అనే భావంతో ఆత్మను కర్తగా భావిస్తారు.

యువయోరేవ నైవాయమాత్మజో భగవాన్హరిః। సర్వేషామాత్మజో హ్యాత్మా పితా మాతా స ఈశ్వరః

భాగ్యశాలులారా, ఈ భగవంతుడు మీ కుమారుడే కాదు. ఆయన అందరికీ కుమారుడు, ఆత్మ, తండ్రి, తల్లి, పరిపాలకుడు కూడా.

దృష్టం శ్రుతం భూతభవద్భవిష్యత్। స్థాస్నుశ్చరిష్ణుర్మహదల్పకం చ। వినాచ్యుతాద్వస్తుతరాం న వాచ్యం। స ఏవ సర్వం పరమాత్మభూతః

ఏది కనబడితే, వినబడితే, గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు, స్థిరమైనది, కదిలేది, పెద్దది, చిన్నది — ఇవన్నీ అచ్యుతుని నిజమైన స్వరూపాన్ని తప్ప మరొకటి కాదు. ఆయనే సర్వం, పరమాత్మ.

ఏవం నిశా సా బ్రువతోర్వ్యతీతా నన్దస్య కృష్ణానుచరస్య రాజన్। గోప్యః సముత్థాయ నిరూప్య దీపాన్వాస్తూన్సమభ్యర్చ్య దౌధీన్యమన్థున్

ఇలా వారు మాట్లాడుకుంటుండగా ఆ రాత్రి గడిచిపోయింది. నందుడు, కృష్ణుని అనుచరుడు, రాజా! ఆ సమయంలో గోపికలు లేచి, దీపాలు పరిశీలించి, ఇంటి దేవతలను పూజించి, పెరుగు మథించడం మొదలుపెట్టారు.

తా దీపదీప్తైర్మణిభిర్విరేజూ రజ్జూర్వికర్షద్భుజకఙ్కణస్రజః। చలన్నితమ్బస్తనహారకుణ్డల త్విషత్కపోలారుణకుఙ్కుమాననాః

వారు చేతుల్లో కంకణాలు, మెడలో హారాలు ధరించి, తాడులు లాగుతూ మెరిసిపోతున్నారు. వారి నడుము, వక్షోజాలు, హారాలు, కుండలాలు ఊగుతూ, చెక్కలు మెరిసిపోతూ, ముఖాలు అరుణ కుంకుమతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.

ఉద్గాయతీనామరవిన్దలోచనం వ్రజాఙ్గనానాం దివమస్పృశద్ధ్వనిః। దధ్నశ్చ నిర్మన్థనశబ్దమిశ్రితో నిరస్యతే యేన దిశామమఙ్గలమ్

వ్రజ గోపికలు కమలనేత్రుడి గుణాలను పాడుతూ ఉన్నారు. వారి గానం ఆకాశాన్ని తాకినట్లు అనిపించింది. పెరుగు మథించే శబ్దంతో కలిసిపోయి, ఆ గానం దిశల్లోని దుష్ఫలితాలను తొలగించింది.

భగవత్యుదితే సూర్యే నన్దద్వారి వ్రజౌకసః। దృష్ట్వా రథం శాతకౌమ్భం కస్యాయమితి చాబ్రువన్

భగవంతుడు ఉదయించగా, సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, నందుని ఇంటి వద్ద వ్రజవాసులు ఒక బంగారు రథాన్ని చూసి, 'ఇది ఎవరిది?' అని ఆశ్చర్యపడ్డారు.

అక్రూర ఆగతః కిం వా యః కంసస్యార్థసాధకః। యేన నీతో మధుపురీం కృష్ణః కమలలోచనః

అక్రూరుడు వచ్చాడా? లేక కంసుని పనిని నెరవేర్చే మరెవరైనా వచ్చారా? ఎవరి వలన కమలనేత్రుడు కృష్ణుడు మధురకు తీసుకెళ్లబడ్డాడో?

కిం సాధయిష్యత్యస్మాభిర్భర్తుః ప్రీతస్య నిష్కృతిమ్। తతః స్త్రీణాం వదన్తీనాముద్ధవోఽగాత్కృతాహ్నికః

మన ప్రభువు ఆనందానికి, ఆయనకు మనం చేసిన అపరాధానికి ఏ ప్రాయశ్చిత్తం చేయగలుగుతాడు? అప్పుడు ఆ స్త్రీలు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఉదయపు కర్మలు ముగించుకుని ఉద్ధవుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

ఉద్ధవగోపీసంవాదః; భ్రమరగీతమ్; ఉద్ధవస్య మథురాగమనంచ - అథ సప్తచత్వారింశోఽధ్యాయః 10.47 శ్రీశుక ఉవాచ తం వీక్ష్య కృషానుచరం వ్రజస్త్రియః ప్రలమ్బబాహుం నవకఞ్జలోచనమ్। పీతామ్బరం పుష్కరమాలినం లసన్ ముఖారవిన్దం పరిమృష్టకుణ్డలమ్ ॥౧ సువిస్మితాః కోఽయమపీవ్యదర్శనః కుతశ్చ కస్యాచ్యుతవేషభూషణః। ఇతి స్మ సర్వాః పరివవ్రురుత్సుకాస్ తముత్తమఃశ్లోకపదామ్బుజాశ్రయమ్ ॥౨ తం ప్రశ్రయేణావనతాః సుసత్కృతం సవ్రీడహాసేక్షణసూనృతాదిభిః। రహస్యపృచ్ఛన్నుపవిష్టమాసనే విజ్ఞాయ సన్దేశహరం రమాపతేః

జానీమస్త్వాం యదుపతేః పార్షదం సముపాగతమ్। భర్త్రేహ ప్రేషితః పిత్రోర్భవాన్ప్రియచికీర్షయా

మేము తెలుసు, నీవు యదువంశాధిపతి సేవకుడవని. మా ప్రభువు తల్లిదండ్రులకు ఆనందం కలిగించేందుకు నిన్ను ఇక్కడికి పంపించాడు.

అన్యథా గోవ్రజే తస్య స్మరణీయం న చక్ష్మహే। స్నేహానుబన్ధో బన్ధూనాం మునేరపి సుదుస్త్యజః

ఇంకా, వ్రజలో ఆయనను గుర్తు చేసుకోవడానికి మేము మరే కారణం ఊహించలేము. బంధువుల మధ్య ప్రేమ బంధం మునులకు కూడా విడిచిపెట్టలేనిది.

అన్యేష్వర్థకృతా మైత్రీ యావదర్థవిడమ్బనమ్। పుమ్భిః స్త్రీషు కృతా యద్వత్సుమనఃస్వివ షట్పదైః

ఇతరులతో స్నేహం ఏదో అవసరం కోసం మాత్రమే ఉంటుంది. ఆ అవసరం ముగిసిన తర్వాత అది పోతుంది. పురుషులు స్త్రీలతో చేసే స్నేహం, తేనెటీగలు పువ్వులతో చేసే సంబంధంలాంటిది.

నిఃస్వం త్యజన్తి గణికా అకల్పం నృపతిం ప్రజాః। అధీతవిద్యా ఆచార్యమృత్విజో దత్తదక్షిణమ్

దరిద్రుడిని వేశ్యలు వదిలిపెడతారు; శక్తిలేని రాజును ప్రజలు పట్టించుకోరు; విద్య నేర్చుకున్న తర్వాత శిష్యులు గురువును విడిచిపోతారు; దక్షిణా తీసుకున్న యాజులు కూడా వెళ్లిపోతారు.

ఖగా వీతఫలం వృక్షం భుక్త్వా చాతిథయో గృహమ్। దగ్ధం మృగాస్తథారణ్యం జారా భుక్త్వా రతాం స్త్రియమ్

ఫలాలు లేని చెట్టును పక్షులు వదిలిపోతాయి; భోజనం చేసిన అతిథులు ఇంటిని విడిచిపోతారు; కాలిన అడవిని జింకలు వదిలిపోతాయి; అనుభవించిన తరువాత ప్రియుడు స్త్రీని విడిచిపోతాడు.

ఇతి గోప్యో హి గోవిన్దే గతవాక్కాయమానసాః। కృష్ణదూతే సమాయాతే ఉద్ధవే త్యక్తలౌకికాః

ఇలా, గోవిందుడిలో మాట, దేహం, మనస్సు లీనమైన గోపికలు, కృష్ణుని దూత అయిన ఉద్వవుడు వచ్చినప్పుడు, లోక సంబంధాలన్నీ వదిలిపెట్టారు.

గాయన్త్యః ప్రీయకర్మాణి రుదన్త్యశ్చ గతహ్రియః। తస్య సంస్మృత్య సంస్మృత్య యాని కైశోరబాల్యయోః

వారు ఆయన ప్రియమైన కార్యాలను పాడుతూ, బాల్యం-యౌవనంలో చేసిన పనులను మళ్లీ మళ్లీ గుర్తు చేసుకుంటూ, నిర్భయంగా కన్నీళ్లు పెట్టారు.

కాచిన్మధుకరం దృష్ట్వా ధ్యాయన్తీ కృష్ణసఙ్గమమ్। ప్రియప్రస్థాపితం దూతం కల్పయిత్వేదమబ్రవీత్

ఒక గోపిక తేనెటీగను చూసి, కృష్ణునితో కలయికను ధ్యానిస్తూ, దానిని తన ప్రియుడు పంపిన దూతగా ఊహించి ఇలా చెప్పింది: