శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

సర్వతః పుష్పితవనం ద్విజాలికులనాదితమ్। హంసకారణ్డవాకీర్ణైః పద్మషణ్డైశ్చ మణ్డితమ్

చుట్టూ పూలతో నిండిన తోటలు, పక్షుల గుంపుల కిలకిలారావాలతో మారుమోగి, హంసలు, నెమళ్ళు, పద్మాలతో నిండిన చెరువులతో ఆ ప్రాంతం అలంకరించబడింది.

తమాగతం సమాగమ్య కృష్ణస్యానుచరం ప్రియమ్। నన్దః ప్రీతః పరిష్వజ్య వాసుదేవధియార్చయత్

ఉద్ధవుడు వచ్చినప్పుడు, కృష్ణుని ప్రియమైన అనుచరుడిగా తెలిసి, నందుడు ఆనందంతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, వాసుదేవుని పట్ల ఉన్న భక్తితో అతనిని సత్కరించాడు.

భోజితం పరమాన్నేన సంవిష్టం కశిపౌ సుఖమ్। గతశ్రమం పర్యపృచ్ఛత్పాదసంవాహనాదిభిః

ఉద్ధవునికి ఉత్తమమైన అన్నంతో భోజనం పెట్టి, మృదువైన మంచంపై కూర్చోబెట్టి, అతని అలసట పోయిన తర్వాత, పాదసేవ మొదలైన సేవలు చేస్తూ, క్షేమం అడిగాడు.

కచ్చిదఙ్గ మహాభాగ సఖా నః శూరనన్దనః। ఆస్తే కుశల్యపత్యాద్యైర్యుక్తో ముక్తః సుహృద్వ్రతః

ఓ మహాభాగుడా! మన మిత్రుడు, శూరుని కుమారుడు క్షేమంగా ఉన్నాడా? అతని భార్య, పిల్లలు, కుటుంబంతో సుఖంగా ఉన్నాడా? మిత్ర ధర్మాన్ని పాటిస్తున్నాడా?

దిష్ట్యా కంసో హతః పాపః సానుగః స్వేన పాప్మనా। సాధూనాం ధర్మశీలానాం యదూనాం ద్వేష్టి యః సదా

మనకు శుభం కలిగింది. ధర్మాన్ని పాటించే యదువులను ఎప్పుడూ ద్వేషించే పాపాత్ముడు కంసుడు, తన పాపంతో తన అనుచరులతో కలిసి నశించిపోయాడు.

అపి స్మరతి నః కృష్ణో మాతరం సుహృదః సఖీన్। గోపాన్వ్రజం చాత్మనాథం గావో వృన్దావనం గిరిమ్

కృష్ణుడు ఇంకా మనల్ని, తన తల్లిని, స్నేహితులను, గోపులను, వ్రజ గ్రామాన్ని, తనకు ప్రియమైనవారిని, ఆవులను, వృందావనాన్ని, ఆ కొండను గుర్తు చేసుకుంటాడో లేదో?

అప్యాయాస్యతి గోవిన్దః స్వజనాన్సకృదీక్షితుమ్। తర్హి ద్రక్ష్యామ తద్వక్త్రం సునసం సుస్మితేక్షణమ్

గోవిందుడు ఒక్కసారైనా తనవారిని చూసేందుకు తిరిగి వస్తాడా? అప్పుడు మనం అతని మృదువైన ముక్కు, అందమైన నవ్వుతో మెరిసే కన్నులతో కూడిన ముఖాన్ని చూచే భాగ్యం కలుగుతుంది.

దావాగ్నేర్వాతవర్షాచ్చ వృషసర్పాచ్చ రక్షితాః। దురత్యయేభ్యో మృత్యుభ్యః కృష్ణేన సుమహాత్మనా

అరణ్యాగ్ని, గాలివానలు, దుష్ట ఎద్దులు, పాములు, దాటి పోలేని ప్రాణాపాయాలు, మరణం వంటి వాటి నుంచి మనల్ని కృష్ణుడు, ఆ మహాత్ముడు రక్షించాడు.

స్మరతాం కృష్ణవీర్యాణి లీలాపాఙ్గనిరీక్షితమ్। హసితం భాషితం చాఙ్గ సర్వా నః శిథిలాః క్రియాః

కృష్ణుని వీరతను, అతని చంచల చూపులను, నవ్వును, మాటలను మనం గుర్తు చేసుకుంటే, ప్రియమైనవాడా, మన పనులన్నీ మెల్లగా, అలసత్వంగా మారిపోతాయి.

సరిచ్ఛైలవనోద్దేశాన్ముకున్దపదభూషితాన్। ఆక్రీడానీక్ష్యమాణానాం మనో యాతి తదాత్మతామ్

ముకుందుని అడుగుల తాకిడి ఉన్న నదులు, కొండలు, అరణ్య ప్రాంతాలు—అక్కడ అతను ఆడుకున్న దృశ్యాలను మనం చూసినప్పుడు మన మనస్సు అక్కడే లీనమైపోతుంది.

మన్యే కృష్ణం చ రామం చ ప్రాప్తావిహ సురోత్తమౌ। సురాణాం మహదర్థాయ గర్గస్య వచనం యథా

నాకు అనిపిస్తోంది—కృష్ణుడు, రాముడు ఈ లోకానికి ఉత్తములు, వారు దేవతల గొప్ప కార్యార్థం కోసం ఇక్కడికి వచ్చారని గర్గుడు చెప్పినట్లే.

కంసం నాగాయుతప్రాణం మల్లౌ గజపతిం యథా। అవధిష్టాం లీలయైవ పశూనివ మృగాధిపః

పది వేల ఏనుగులకు సమానమైన బలమున్న కంసుని, మల్లులను, ఏనుగుల అధిపతిని—అతడు సింహం జంతువులను ఎలా సంహరిస్తుందో అలా సులభంగా సంహరించాడు.

తాలత్రయం మహాసారం ధనుర్యష్టిమివేభరాట్। బభఞ్జైకేన హస్తేన సప్తాహమదధాద్గిరిమ్

బలమైన మూడు తాళపత్ర వృక్షాలను, గొప్ప విల్లులా వంగిన వాటిని, కేవలం ఒక చేతితో విరిచాడు; ఏడు రోజులు ఆ కొండను ఎత్తిపట్టాడు.

ప్రలమ్బో ధేనుకోఽరిష్టస్తృణావర్తో బకాదయః। దైత్యాః సురాసురజితో హతా యేనేహ లీలయా

ప్రలంబుడు, ధేనుకుడు, అరిష్టుడు, తృణావర్తుడు, బకుడు మొదలైన రాక్షసులు—దేవతలకూ అసురులకూ జయించినవారు—ఇక్కడ కృష్ణుడు ఆటగా సంహరించాడు.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఇతి సంస్మృత్య సంస్మృత్య నన్దః కృష్ణానురక్తధీః। అత్యుత్కణ్ఠోఽభవత్తూష్ణీం ప్రేమప్రసరవిహ్వలః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా మళ్లీ మళ్లీ గుర్తు చేసుకుంటూ, కృష్ణుని మీద ప్రేమతో నిండిన మనస్సున్న నందుడు, తీవ్రమైన ఆకాంక్షతో నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని, ప్రేమ ఉప్పొంగి మనసు మునిగిపోయాడు.

యశోదా వర్ణ్యమానాని పుత్రస్య చరితాని చ। శృణ్వన్త్యశ్రూణ్యవాస్రాక్షీత్స్నేహస్నుతపయోధరా

యశోద, తన కుమారుని కథలు వింటూ, కన్నీళ్లు కళ్లలో నిలిచిపోయాయి; ముద్దు, ప్రేమతో పాలబిందువులు ఆమె వక్షోజాలను తడిపేశాయి.

తయోరిత్థం భగవతి కృష్ణే నన్దయశోదయోః। వీక్ష్యానురాగం పరమం నన్దమాహోద్ధవో ముదా

నందుడు, యశోదలో కృష్ణుని పట్ల ఉన్న అపారమైన ప్రేమను చూసి, ఉద్ధవుడు ఆనందంతో నందుని సంబోధించాడు.

శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ। యువాం శ్లాఘ్యతమౌ నూనం దేహినామిహ మానద। నారాయణేఽఖిలగురౌ యత్కృతా మతిరీదృశీ

శ్రీఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు: మాన్యులారా, మీరు ఇద్దరూ ఈ లోకంలోని అందరికీ అత్యంత ప్రశంసనీయులు. ఎందుకంటే, సమస్త గురువైన నారాయణునిపై మీ మనస్సు ఇంతగా నిలిచింది.

ఏతౌ హి విశ్వస్య చ బీజయోనీ రామో ముకున్దః పురుషః ప్రధానమ్। అన్వీయ భూతేషు విలక్షణస్య జ్ఞానస్య చేశాత ఇమౌ పురాణౌ

ఈ ఇద్దరూ—రాముడు, ముకుందుడు—ఈ సృష్టికి విత్తనం, గర్భస్థానం; పురుషుడు, ప్రథానం. సమస్త భూతాలలో, జ్ఞానం, ఐశ్వర్యానికి ప్రాచీనాధిపతులు, ఇతరులకన్నా భిన్నమైనవారు.

యస్మిన్జనః ప్రాణవియోగకాలే క్షణం సమావేశ్య మనోఽవిశుద్ధమ్। నిర్హృత్య కర్మాశయమాశు యాతి పరాం గతిం బ్రహ్మమయోఽర్కవర్ణః

ఎవరైనా మరణ సమయంలో ఒక్క క్షణమైనా శుద్ధికాని మనస్సుతో అతనిలో ధ్యానం చేస్తే, ఆయన వెంటనే కర్మబంధాన్ని తొలగించి, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, బ్రహ్మస్వరూపుడై, పరమగతికి చేర్చుతాడు.

తస్మిన్భవన్తావఖిలాత్మహేతౌ నారాయణే కారణమర్త్యమూర్తౌ। భావం విధత్తాం నితరాం మహాత్మన్కిం వావశిష్టం యువయోః సుకృత్యమ్

ఆ నారాయణునిలో, సమస్తానికి కారణమైనవాడిలో, మానవ రూపంలో అవతరించినవాడిలో మీరు ఇంతగా మనస్సు నిలిపినప్పుడు, మహాత్ములారా, మీకు ఇంకా ఏ పుణ్యం మిగిలి ఉంది?

ఆగమిష్యత్యదీర్ఘేణ కాలేన వ్రజమచ్యుతః। ప్రియం విధాస్యతే పిత్రోర్భగవాన్సాత్వతాం పతిః

చాలా త్వరలో, సాత్వతుల అధిపతి అయిన అచ్యుతుడు వ్రజకు వచ్చి, తన తల్లిదండ్రులకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాడు.

హత్వా కంసం రఙ్గమధ్యే ప్రతీపం సర్వసాత్వతామ్। యదాహ వః సమాగత్య కృష్ణః సత్యం కరోతి తత్

అరంగంలో సాత్వతుల శత్రువైన కంసుని సంహరించిన కృష్ణుడు, మీతో కలిసినప్పుడు ఇచ్చిన వాగ్దానాన్ని తప్పకుండా నెరవేర్చుతాడు.

మా ఖిద్యతం మహాభాగౌ ద్రక్ష్యథః కృష్ణమన్తికే। అన్తర్హృది స భూతానామాస్తే జ్యోతిరివైధసి

మహాభాగ్యవంతులారా, మీరు దుఃఖించకండి. మీరు కృష్ణుణ్ని దగ్గరలోనే చూడగలుగుతారు. ఆయన ప్రతి ప్రాణిలో హృదయంలో, ఆకాశంలో వెలుగు ఎలా ఉంటుందో అలా ఉంటాడు.

న హ్యస్యాస్తి ప్రియః కశ్చిన్నాప్రియో వాస్త్యమానినః। నోత్తమో నాధమో వాపి సమానస్యాసమోఽపి వా

అసలైన వాడికి ఎవరూ ప్రియుడిగా లేరు, ఎవరూ అప్రమేయుడిగా కూడా ఉండరు. అతనికి ఎవరూ పైవారు, తక్కువవారు, సమానులు, అసమానులు అనే తేడా ఉండదు. అతడు అందరికీ ఒకేలా ఉంటాడు.

న మాతా న పితా తస్య న భార్యా న సుతాదయః। నాత్మీయో న పరశ్చాపి న దేహో జన్మ ఏవ చ

ఆయనకు తల్లి, తండ్రి, భార్య, పిల్లలు లేరు. తనవారు, పరాయివారు, శరీరం, జన్మ ఇవేవీ ఆయనకు లేవు.

న చాస్య కర్మ వా లోకే సదసన్మిశ్రయోనిషు। క్రీడార్థం సోఽపి సాధూనాం పరిత్రాణాయ కల్పతే

ఈ లోకంలో మంచి, చెడు కలిసిన కార్యాలు ఆయనకు లేవు. అయినా, సద్గుణుల రక్షణ కోసం ఆయన లీలగా అవతరిస్తాడు.

సత్త్వం రజస్తమ ఇతి భజతే నిర్గుణో గుణాన్। క్రీడన్నతీతోఽపి గుణైః సృజత్యవన్హన్త్యజః

ఆయన స్వభావానికి అతీతుడైనా, సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే లక్షణాలను ధరించి, ఆ లక్షణాలతో ఆడుకుంటూ, సృష్టి, స్థితి, లయలను చేస్తాడు. అయినా ఆయనకు జననం లేదు.

యథా భ్రమరికాదృష్ట్యా భ్రామ్యతీవ మహీయతే। చిత్తే కర్తరి తత్రాత్మా కర్తేవాహంధియా స్మృతః

తేనెటీగ చూపుతో ఏదైనా తిరుగుతున్నట్లు, కలవరపడుతున్నట్లు అనిపించడంలా, మనస్సులో 'నేనే చేయువాడిని' అనే భావంతో ఆత్మను కర్తగా భావిస్తారు.