శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

అథో గురుకులే వాసమిచ్ఛన్తావుపజగ్మతుః। కాశ్యం సాన్దీపనిం నామ హ్యవన్తిపురవాసినమ్

తరువాత గురుకులంలో నివసించాలనే కోరికతో, అవంతి నగరంలో నివసించే కాశ్యుడు అయిన సాందీపని మహర్షిని ఆశ్రయించారు.

యథోపసాద్య తౌ దాన్తౌ గురౌ వృత్తిమనిన్దితామ్। గ్రాహయన్తావుపేతౌ స్మ భక్త్యా దేవమివాదృతౌ

ఆ ఇద్దరూ మనస్సు నియంత్రణతో గురువును సమీపించి, ఆయనను దేవుడిలా గౌరవిస్తూ, నిర్దోషంగా సేవ చేసి, భక్తితో విద్యను అభ్యసించారు.

తయోర్ద్విజవరస్తుష్టః శుద్ధభావానువృత్తిభిః। ప్రోవాచ వేదానఖిలాన్ సాఙ్గోపనిషదో గురుః

వారి స్వచ్ఛమైన, భక్తిపూర్వకమైన ప్రవర్తనను చూసి, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు ఆనందించి, గురువుగా అన్ని వేదాలను, వాటి శాఖలను, ఉపనిషత్తులను వారికి బోధించాడు.

సరహస్యం ధనుర్వేదం ధర్మాన్న్యాయపథాంస్తథా। తథా చాన్వీక్షికీం విద్యాం రాజనీతిం చ షడ్విధామ్

అతడు వారికి ధనుర్వేదంలోని రహస్యాలను, ధర్మాన్ని, న్యాయ మార్గాలను, అలాగే విచారణ శాస్త్రాన్ని, రాజనీతిలోని ఆరు విధాల విద్యను బోధించాడు.

సర్వం నరవరశ్రేష్ఠౌ సర్వవిద్యాప్రవర్తకౌ। సకృన్నిగదమాత్రేణ తౌ సఞ్జగృహతుర్నృప

మనుషులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరూ, అన్ని విద్యలకు ఆదిగా నిలిచిన వారు, రాజా! గురువు ఒక్కసారి చెప్పగానే అన్నీ పూర్తిగా గ్రహించారు.

అహోరాత్రైశ్చతుఃషష్ట్యా సంయత్తౌ తావతీః కలాః*। గురుదక్షిణయాచార్యం ఛన్దయామాసతుర్నృప

అలా అరవై నాలుగు రాత్రి పగళ్ళలో ఆ విద్యలన్నింటినీ సంపూర్ణంగా నేర్చుకుని, గురుదక్షిణగా తమ గురువు ఏమి కోరుకుంటారో అడిగారు.

ద్విజస్తయోస్తం మహిమానమద్భుతం సంలక్ష్య రాజన్నతిమానుషీం మతిమ్। సమ్మన్త్ర్య పత్న్యా స మహార్ణవే మృతం బాలం ప్రభాసే వరయాం బభూవ హ

ఆ ఇద్దరిలోని అద్భుతమైన, మానవులకు అందని మేధస్సును గమనించిన బ్రాహ్మణుడు, తన భార్యతో చర్చించి, ప్రభాస వద్ద సముద్రంలో మరణించిన తన కుమారుడిని తిరిగి ఇవ్వమని కోరాడు.

తథేత్యథారుహ్య మహారథౌ రథం ప్రభాసమాసాద్య దురన్తవిక్రమౌ। వేలాముపవ్రజ్య నిషీదతుః క్షణం సిన్ధుర్విదిత్వార్హణమాహరత్తయోః

అవును అని ఒప్పుకుని, అపారవీర్యశాలులైన వారు మహారథంపై ఎక్కి, ప్రభాసానికి చేరుకుని, సముద్రతీరానికి వచ్చి క్షణం కూర్చున్నారు. వారిని గుర్తించిన సముద్రుడు, గౌరవార్హమైన కానుకలు తీసుకొచ్చాడు.

తమాహ భగవానాశు గురుపుత్రః ప్రదీయతామ్। యోఽసావిహ త్వయా గ్రస్తో బాలకో మహతోర్మిణా

ఆ సమయంలో భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సముద్రా! ఇక్కడ నీవు గొప్ప అలతో మింగిన ఆ బాలుడిని త్వరగా ఇచ్చి వేయి.'

శ్రీసముద్ర ఉవాచ। న చాహార్షమహం దేవ దైత్యః పఞ్చజనో మహాన్। అన్తర్జలచరః కృష్ణ శఙ్ఖరూపధరోఽసురః

శ్రీ సముద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'దేవా! నేను అతన్ని తినలేదు. నీళ్లలో నివసించే గొప్ప రాక్షసుడు, పాంచజనుడు, శంఖరూపంలో ఉన్న అసురుడు, అతడే ఆ బాలుడిని తీసుకున్నాడు, కృష్ణా.'

ఆస్తే తేనాహృతో నూనం తచ్ఛ్రుత్వా సత్వరం ప్రభుః। జలమావిశ్య తం హత్వా నాపశ్యదుదరేఽర్భకమ్

అది విని ప్రభువు వెంటనే నీళ్లలోకి ప్రవేశించి, ఆ రాక్షసుడిని సంహరించాడు. కానీ అతని పొట్టలో బాలుడిని కనుగొనలేదు.

తదఙ్గప్రభవం శఙ్ఖమాదాయ రథమాగమత్। తతః సంయమనీం నామ యమస్య దయితాం పురీమ్

ఆ రాక్షసుడి శరీరంలో నుంచి పుట్టిన శంఖాన్ని తీసుకుని, తన రథానికి వచ్చి, తరువాత యముని ప్రియమైన నగరం అయిన సంయమనీకి వెళ్లాడు.

గత్వా జనార్దనః శఙ్ఖం ప్రదధ్మౌ సహలాయుధః। శఙ్ఖనిర్హ్రాదమాకర్ణ్య ప్రజాసంయమనో యమః

అక్కడికి చేరిన జనార్దనుడు, ఆయుధాలతో కూడి, శంఖాన్ని ఊదాడు. ఆ శంఖనాదాన్ని విని, ప్రాణులను నియంత్రించే యముడు దృష్టి సారించాడు.

తయోః సపర్యాం మహతీం చక్రే భక్త్యుపబృంహితామ్। ఉవాచావనతః కృష్ణం సర్వభూతాశయాలయమ్ । లీలామనుష్యయోర్విష్ణో యువయోః కరవామ కిమ్

వారు వచ్చినపుడు యముడు గొప్ప భక్తితో పూజ చేసి, కృష్ణుని పాదాలకు నమస్కరించి, 'విష్ణూ! మానవ రూపంలో లీలగా వచ్చిన మీరు ఇద్దరూ ఏమి కోరుకుంటున్నారు?' అని అడిగాడు.

శ్రీభగవానువాచ। గురుపుత్రమిహానీతం నిజకర్మనిబన్ధనమ్। ఆనయస్వ మహారాజ మచ్ఛాసనపురస్కృతః

శ్రీ భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'మన గురువు కుమారుడు తన పూర్వకర్మ ఫలితంగా ఇక్కడికి వచ్చాడు. రాజా! నా ఆజ్ఞతో అతన్ని తీసుకొచ్చి ఇవ్వు.'

తథేతి తేనోపానీతం గురుపుత్రం యదూత్తమౌ। దత్త్వా స్వగురవే భూయో వృణీష్వేతి తమూచతుః

'అలా జరుగుతుంది' అని యముడు, యదువంశశ్రేష్ఠులకు గురుపుత్రుడిని తీసుకొచ్చి ఇచ్చాడు. వారు తమ గురువుకు అప్పగించి, మళ్లీ ఆయనను ఏదైనా వరం కోరమని అడిగారు.

శ్రీగురురువాచ। సమ్యక్సమ్పాదితో వత్స భవద్భ్యాం గురునిష్క్రయః। కో ను యుష్మద్విధగురోః కామానామవశిష్యతే

శ్రీ గురువు ఇలా అన్నాడు: 'బిడ్డలూ! మీరు గురుదక్షిణను పూర్తిగా చెల్లించారు. మీలాంటి శిష్యులున్న గురువుకు ఇంకేం కోరిక మిగులుతుంది?'

గచ్ఛతం స్వగృహం వీరౌ కీర్తిర్వామస్తు పావనీ। ఛన్దాంస్యయాతయామాని భవన్త్విహ పరత్ర చ

'వీరులారా! మీరు ఇంటికి వెళ్లండి. మీ కీర్తి పవిత్రంగా నిలవాలి. మీరు నేర్చుకున్న వేదాలు ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ మీతో ఉండాలి.'

గురుణైవమనుజ్ఞాతౌ రథేనానిలరంహసా। ఆయాతౌ స్వపురం తాత పర్జన్యనినదేన వై

గురువు అనుమతి ఇచ్చిన తరువాత, వారు గాలి వేగంతో పయనించే రథంలో, మేఘగర్జనల వంటి శబ్దంతో తమ నగరానికి చేరుకున్నారు.

సమనన్దన్ప్రజాః సర్వా దృష్ట్వా రామజనార్దనౌ। అపశ్యన్త్యో బహ్వహాని నష్టలబ్ధధనా ఇవ

బహు రోజుల తర్వాత కోల్పోయిన ధనాన్ని తిరిగి పొందినవారు ఎలా ఆనందిస్తారో, అలాగే రాముడు, జనార్దనులను చూసి ప్రజలు అంతా ఆనందంతో ఉల్లాసించారు.

స్వవిరహార్తగోపగోపీనాం సాన్త్వనాయ భగవతోద్ధవస్య ప్రస్థాపనమ్, నన్దోద్ధవసంవాదశ్చ - శ్రీశుక ఉవాచ। వృష్ణీనాం ప్రవరో మన్త్రీ కృష్ణస్య దయితః సఖా। శిష్యో బృహస్పతేః సాక్షాదుద్ధవో బుద్ధిసత్తమః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: వృష్ణివంశంలో ఉత్తముడు, శ్రీకృష్ణునికి ప్రియమైన మిత్రుడు, బృహస్పతికి నేరుగా శిష్యుడు, గొప్ప బుద్ధిమంతుడు అయిన ఉద్ధవుడు ఉన్నాడు.

తమాహ భగవాన్ప్రేష్ఠం భక్తమేకాన్తినం క్వచిత్। గృహీత్వా పాణినా పాణిం ప్రపన్నార్తిహరో హరిః

ఆ ఉద్ధవునికి, శరణాగతుల బాధను తొలగించేవాడు అయిన హరి, అతని చేతిని తన చేతిలోకి తీసుకొని, అత్యంత ప్రియమైన భక్తుడిగా భావించి ఇలా అన్నాడు.

గచ్ఛోద్ధవ వ్రజం సౌమ్య పిత్రోర్నౌ ప్రీతిమావహ। గోపీనాం మద్వియోగాధిం మత్సన్దేశైర్విమోచయ

సౌమ్యుడా ఉద్ధవా! నీవు వ్రజకు వెళ్ళి, నా తల్లిదండ్రులకు ఆనందాన్ని కలిగించు. గోపికలు నా వియోగ బాధతో ఉన్నారు. నా సందేశాలతో వారి మనస్సును ఉపశమనం చేయు.

తా మన్మనస్కా మత్ప్రాణా మదర్థే త్యక్తదైహికాః। మామేవ దయితం ప్రేష్ఠమాత్మానం మనసా గతాః । యే త్యక్తలోకధర్మాశ్చ మదర్థే తాన్బిభర్మ్యహమ్

ఆ గోపికలు తమ మనస్సంతా నాలోనే నిలిపి, ప్రాణాన్ని నాకే అర్పించి, నా కోసం శరీర సుఖాలను వదిలి, నన్ను ప్రియుడిగా, ప్రాణప్రియుడిగా హృదయంలో నిలిపుకున్నారు. నా కోసం లోక ధర్మాలను వదిలిన వారిని నేను రక్షిస్తాను.

మయి తాః ప్రేయసాం ప్రేష్ఠే దూరస్థే గోకులస్త్రియః। స్మరన్త్యోఽఙ్గ విముహ్యన్తి విరహౌత్కణ్ఠ్యవిహ్వలాః

నాలోనే ప్రియమైనవాడిగా భావించి, నేను దూరంలో ఉన్నా, ఆ గోకుల స్త్రీలు నన్ను ఎప్పుడూ గుర్తు చేసుకుంటూ, వియోగ బాధతో మనస్సు మళ్లిపోతూ ఉంటారు.

ధారయన్త్యతికృచ్ఛ్రేణ ప్రాయః ప్రాణాన్కథఞ్చన। ప్రత్యాగమనసన్దేశైర్బల్లవ్యో మే మదాత్మికాః

నా గోపికలు, తమ హృదయాన్ని నాతో ఏకముగా చేసుకొని, నా తిరిగి రాక కోసం, నా సందేశాల కోసం ఎంతో కష్టంగా ప్రాణాన్ని నిలుపుకుంటున్నారు.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఇత్యుక్త ఉద్ధవో రాజన్సన్దేశం భర్తురాదృతః। ఆదాయ రథమారుహ్య ప్రయయౌ నన్దగోకులమ్

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! ప్రభువు ఆజ్ఞను గౌరవించి, ఉద్ధవుడు తన రథంపై ఎక్కి నందగోకులానికి బయలుదేరాడు.

ప్రాప్తో నన్దవ్రజం శ్రీమాన్నిమ్లోచతి విభావసౌ। ఛన్నయానః ప్రవిశతాం పశూనాం ఖురరేణుభిః

ప్రఖ్యాతుడైన ఉద్ధవుడు, సూర్యుడు అస్తమిస్తున్న సమయంలో నందుని వ్రజకు చేరాడు. ఆ సమయంలో పశువులు తిరిగి వస్తూ, వారి కాళ్లతో లేచిన ధూళిలో అతని రథం కనబడకుండా పోయింది.