శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఏవం సాన్త్వయ్య భగవాన్నన్దం సవ్రజమచ్యుతః। వాసోఽలఙ్కారకుప్యాద్యైరర్హయామాస సాదరమ్

ఇలా నందుని, వ్రజవాసులను భగవంతుడు ఓదార్చి, వారికి వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, పాత్రలు తదితర బహుమతులు ఇచ్చి గౌరవించాడు.

ఇత్యుక్తస్తౌ పరిష్వజ్య నన్దః ప్రణయవిహ్వలః। పూరయన్నశ్రుభిర్నేత్రే సహ గోపైర్వ్రజం యయౌ

ఇలా అన్న తర్వాత, నందుడు ప్రేమతో ఉప్పొంగి, ఇద్దరినీ ఆలింగనం చేసి, కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, గోపులతో కలిసి వ్రజకు వెళ్లిపోయాడు.

అథ శూరసుతో రాజన్పుత్రయోః సమకారయత్। పురోధసా బ్రాహ్మణైశ్చ యథావద్ద్విజసంస్కృతిమ్

ఆ తరువాత, రాజా, శూరుని కుమారుడు వసుదేవుడు తన ఇద్దరు కుమారులకు, బ్రాహ్మణులు, పూజారులు సహాయంతో, సంప్రదాయ ప్రకారం ఉపనయన సంస్కారం నిర్వహించాడు.

తేభ్యోఽదాద్దక్షిణా గావో రుక్మమాలాః స్వలఙ్కృతాః। స్వలఙ్కృతేభ్యః సమ్పూజ్య సవత్సాః క్షౌమమాలినీః

వసుదేవుడు, అలంకరించిన పసుపు తాడులు, బంగారు హారాలు వేసిన, దుస్తులు కప్పిన, పిల్లలతో కూడిన ఆవులను, అలంకరించిన బ్రాహ్మణులకు దక్షిణగా ఇచ్చి గౌరవించాడు.

యాః కృష్ణరామజన్మర్క్షే మనోదత్తా మహామతిః। తాశ్చాదదాదనుస్మృత్య కంసేనాధర్మతో హృతాః

కృష్ణుడు, రాముడు జన్మించినప్పుడు మనసులో సమర్పించిన ఆవులను, కంసుడు అన్యాయంగా తీసుకుపోయాడని గుర్తు చేసుకుని, ఇప్పుడు వాటిని సమర్పించాడు.

తతశ్చ లబ్ధసంస్కారౌ ద్విజత్వం ప్రాప్య సువ్రతౌ। గర్గాద్యదుకులాచార్యాద్గాయత్రం వ్రతమాస్థితౌ

అలా సంస్కారం పొందిన తర్వాత, ఆ ఇద్దరు మంచి స్వభావం కలిగినవారు, గర్గుడు వంటి కుటుంబ గురువుల వద్ద గాయత్రి వ్రతాన్ని ఆచరించడానికి ప్రవేశించారు.

ప్రభవౌ సర్వవిద్యానాం సర్వజ్ఞౌ జగదీశ్వరౌ। నాన్యసిద్ధామలం జ్ఞానం గూహమానౌ నరేహితైః

వారు అన్ని విద్యలకు మూలమైనవారు, అన్నీ తెలిసినవారు, జగత్తుకు అధిపతులు అయినా, తమ పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని మరుగుపరచి, మానవుల్లా ప్రవర్తించారు.

అథో గురుకులే వాసమిచ్ఛన్తావుపజగ్మతుః। కాశ్యం సాన్దీపనిం నామ హ్యవన్తిపురవాసినమ్

తరువాత గురుకులంలో నివసించాలనే కోరికతో, అవంతి నగరంలో నివసించే కాశ్యుడు అయిన సాందీపని మహర్షిని ఆశ్రయించారు.

యథోపసాద్య తౌ దాన్తౌ గురౌ వృత్తిమనిన్దితామ్। గ్రాహయన్తావుపేతౌ స్మ భక్త్యా దేవమివాదృతౌ

ఆ ఇద్దరూ మనస్సు నియంత్రణతో గురువును సమీపించి, ఆయనను దేవుడిలా గౌరవిస్తూ, నిర్దోషంగా సేవ చేసి, భక్తితో విద్యను అభ్యసించారు.

తయోర్ద్విజవరస్తుష్టః శుద్ధభావానువృత్తిభిః। ప్రోవాచ వేదానఖిలాన్ సాఙ్గోపనిషదో గురుః

వారి స్వచ్ఛమైన, భక్తిపూర్వకమైన ప్రవర్తనను చూసి, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు ఆనందించి, గురువుగా అన్ని వేదాలను, వాటి శాఖలను, ఉపనిషత్తులను వారికి బోధించాడు.

సరహస్యం ధనుర్వేదం ధర్మాన్న్యాయపథాంస్తథా। తథా చాన్వీక్షికీం విద్యాం రాజనీతిం చ షడ్విధామ్

అతడు వారికి ధనుర్వేదంలోని రహస్యాలను, ధర్మాన్ని, న్యాయ మార్గాలను, అలాగే విచారణ శాస్త్రాన్ని, రాజనీతిలోని ఆరు విధాల విద్యను బోధించాడు.

సర్వం నరవరశ్రేష్ఠౌ సర్వవిద్యాప్రవర్తకౌ। సకృన్నిగదమాత్రేణ తౌ సఞ్జగృహతుర్నృప

మనుషులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరూ, అన్ని విద్యలకు ఆదిగా నిలిచిన వారు, రాజా! గురువు ఒక్కసారి చెప్పగానే అన్నీ పూర్తిగా గ్రహించారు.

అహోరాత్రైశ్చతుఃషష్ట్యా సంయత్తౌ తావతీః కలాః*। గురుదక్షిణయాచార్యం ఛన్దయామాసతుర్నృప

అలా అరవై నాలుగు రాత్రి పగళ్ళలో ఆ విద్యలన్నింటినీ సంపూర్ణంగా నేర్చుకుని, గురుదక్షిణగా తమ గురువు ఏమి కోరుకుంటారో అడిగారు.

ద్విజస్తయోస్తం మహిమానమద్భుతం సంలక్ష్య రాజన్నతిమానుషీం మతిమ్। సమ్మన్త్ర్య పత్న్యా స మహార్ణవే మృతం బాలం ప్రభాసే వరయాం బభూవ హ

ఆ ఇద్దరిలోని అద్భుతమైన, మానవులకు అందని మేధస్సును గమనించిన బ్రాహ్మణుడు, తన భార్యతో చర్చించి, ప్రభాస వద్ద సముద్రంలో మరణించిన తన కుమారుడిని తిరిగి ఇవ్వమని కోరాడు.

తథేత్యథారుహ్య మహారథౌ రథం ప్రభాసమాసాద్య దురన్తవిక్రమౌ। వేలాముపవ్రజ్య నిషీదతుః క్షణం సిన్ధుర్విదిత్వార్హణమాహరత్తయోః

అవును అని ఒప్పుకుని, అపారవీర్యశాలులైన వారు మహారథంపై ఎక్కి, ప్రభాసానికి చేరుకుని, సముద్రతీరానికి వచ్చి క్షణం కూర్చున్నారు. వారిని గుర్తించిన సముద్రుడు, గౌరవార్హమైన కానుకలు తీసుకొచ్చాడు.

తమాహ భగవానాశు గురుపుత్రః ప్రదీయతామ్। యోఽసావిహ త్వయా గ్రస్తో బాలకో మహతోర్మిణా

ఆ సమయంలో భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సముద్రా! ఇక్కడ నీవు గొప్ప అలతో మింగిన ఆ బాలుడిని త్వరగా ఇచ్చి వేయి.'

శ్రీసముద్ర ఉవాచ। న చాహార్షమహం దేవ దైత్యః పఞ్చజనో మహాన్। అన్తర్జలచరః కృష్ణ శఙ్ఖరూపధరోఽసురః

శ్రీ సముద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'దేవా! నేను అతన్ని తినలేదు. నీళ్లలో నివసించే గొప్ప రాక్షసుడు, పాంచజనుడు, శంఖరూపంలో ఉన్న అసురుడు, అతడే ఆ బాలుడిని తీసుకున్నాడు, కృష్ణా.'

ఆస్తే తేనాహృతో నూనం తచ్ఛ్రుత్వా సత్వరం ప్రభుః। జలమావిశ్య తం హత్వా నాపశ్యదుదరేఽర్భకమ్

అది విని ప్రభువు వెంటనే నీళ్లలోకి ప్రవేశించి, ఆ రాక్షసుడిని సంహరించాడు. కానీ అతని పొట్టలో బాలుడిని కనుగొనలేదు.

తదఙ్గప్రభవం శఙ్ఖమాదాయ రథమాగమత్। తతః సంయమనీం నామ యమస్య దయితాం పురీమ్

ఆ రాక్షసుడి శరీరంలో నుంచి పుట్టిన శంఖాన్ని తీసుకుని, తన రథానికి వచ్చి, తరువాత యముని ప్రియమైన నగరం అయిన సంయమనీకి వెళ్లాడు.

గత్వా జనార్దనః శఙ్ఖం ప్రదధ్మౌ సహలాయుధః। శఙ్ఖనిర్హ్రాదమాకర్ణ్య ప్రజాసంయమనో యమః

అక్కడికి చేరిన జనార్దనుడు, ఆయుధాలతో కూడి, శంఖాన్ని ఊదాడు. ఆ శంఖనాదాన్ని విని, ప్రాణులను నియంత్రించే యముడు దృష్టి సారించాడు.

తయోః సపర్యాం మహతీం చక్రే భక్త్యుపబృంహితామ్। ఉవాచావనతః కృష్ణం సర్వభూతాశయాలయమ్ । లీలామనుష్యయోర్విష్ణో యువయోః కరవామ కిమ్

వారు వచ్చినపుడు యముడు గొప్ప భక్తితో పూజ చేసి, కృష్ణుని పాదాలకు నమస్కరించి, 'విష్ణూ! మానవ రూపంలో లీలగా వచ్చిన మీరు ఇద్దరూ ఏమి కోరుకుంటున్నారు?' అని అడిగాడు.

శ్రీభగవానువాచ। గురుపుత్రమిహానీతం నిజకర్మనిబన్ధనమ్। ఆనయస్వ మహారాజ మచ్ఛాసనపురస్కృతః

శ్రీ భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'మన గురువు కుమారుడు తన పూర్వకర్మ ఫలితంగా ఇక్కడికి వచ్చాడు. రాజా! నా ఆజ్ఞతో అతన్ని తీసుకొచ్చి ఇవ్వు.'

తథేతి తేనోపానీతం గురుపుత్రం యదూత్తమౌ। దత్త్వా స్వగురవే భూయో వృణీష్వేతి తమూచతుః

'అలా జరుగుతుంది' అని యముడు, యదువంశశ్రేష్ఠులకు గురుపుత్రుడిని తీసుకొచ్చి ఇచ్చాడు. వారు తమ గురువుకు అప్పగించి, మళ్లీ ఆయనను ఏదైనా వరం కోరమని అడిగారు.

శ్రీగురురువాచ। సమ్యక్సమ్పాదితో వత్స భవద్భ్యాం గురునిష్క్రయః। కో ను యుష్మద్విధగురోః కామానామవశిష్యతే

శ్రీ గురువు ఇలా అన్నాడు: 'బిడ్డలూ! మీరు గురుదక్షిణను పూర్తిగా చెల్లించారు. మీలాంటి శిష్యులున్న గురువుకు ఇంకేం కోరిక మిగులుతుంది?'

గచ్ఛతం స్వగృహం వీరౌ కీర్తిర్వామస్తు పావనీ। ఛన్దాంస్యయాతయామాని భవన్త్విహ పరత్ర చ

'వీరులారా! మీరు ఇంటికి వెళ్లండి. మీ కీర్తి పవిత్రంగా నిలవాలి. మీరు నేర్చుకున్న వేదాలు ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ మీతో ఉండాలి.'

గురుణైవమనుజ్ఞాతౌ రథేనానిలరంహసా। ఆయాతౌ స్వపురం తాత పర్జన్యనినదేన వై

గురువు అనుమతి ఇచ్చిన తరువాత, వారు గాలి వేగంతో పయనించే రథంలో, మేఘగర్జనల వంటి శబ్దంతో తమ నగరానికి చేరుకున్నారు.

సమనన్దన్ప్రజాః సర్వా దృష్ట్వా రామజనార్దనౌ। అపశ్యన్త్యో బహ్వహాని నష్టలబ్ధధనా ఇవ

బహు రోజుల తర్వాత కోల్పోయిన ధనాన్ని తిరిగి పొందినవారు ఎలా ఆనందిస్తారో, అలాగే రాముడు, జనార్దనులను చూసి ప్రజలు అంతా ఆనందంతో ఉల్లాసించారు.

స్వవిరహార్తగోపగోపీనాం సాన్త్వనాయ భగవతోద్ధవస్య ప్రస్థాపనమ్, నన్దోద్ధవసంవాదశ్చ - శ్రీశుక ఉవాచ। వృష్ణీనాం ప్రవరో మన్త్రీ కృష్ణస్య దయితః సఖా। శిష్యో బృహస్పతేః సాక్షాదుద్ధవో బుద్ధిసత్తమః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: వృష్ణివంశంలో ఉత్తముడు, శ్రీకృష్ణునికి ప్రియమైన మిత్రుడు, బృహస్పతికి నేరుగా శిష్యుడు, గొప్ప బుద్ధిమంతుడు అయిన ఉద్ధవుడు ఉన్నాడు.