శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

సిఞ్చన్తావశ్రుధారాభిః స్నేహపాశేన చావృతౌ। న కిఞ్చిదూచతూ రాజన్బాష్పకణ్ఠౌ విమోహితౌ

ప్రేమబంధంతో బంధించబడి, కన్నీటి ధారలు పారుస్తూ, గొంతు బిగిసి, మనసు మయ్యమై, వారు ఏమీ చెప్పలేకపోయారు రాజా!

ఏవమాశ్వాస్య పితరౌ భగవాన్దేవకీసుతః। మాతామహం తూగ్రసేనం యదూనామకరోన్నృపమ్

ఇలా తల్లిదండ్రులను ఓదార్చిన దేవకీపుత్రుడు భగవంతుడు, తన మామగారు ఉగ్రసేనుని యాదవులకు రాజుగా నియమించాడు.

ఆహ చాస్మాన్మహారాజ ప్రజాశ్చాజ్ఞప్తుమర్హసి। యయాతిశాపాద్యదుభిర్నాసితవ్యం నృపాసనే

ఆయన ఇలా అన్నాడు — మహారాజా! మీరు మమ్మల్ని, ప్రజలను ఆదేశించాలి. యయాతి శాపం వల్ల యాదవులు రాజాసనంలో కూర్చోవద్దు.

మయి భృత్య ఉపాసీనే భవతో విబుధాదయః। బలిం హరన్త్యవనతాః కిముతాన్యే నరాధిపాః

నేను మీ సేవకుడిగా ఉన్నప్పుడు, దేవతలు వంటి వారు కూడా వంగి బలి సమర్పిస్తారు. మరి మానవ రాజులు ఏమిటి?

సర్వాన్స్వాన్జ్ఞాతిసమ్బన్ధాన్దిగ్భ్యః కంసభయాకులాన్। యదువృష్ణ్యన్ధకమధు దాశార్హకుకురాదికాన్

కంసుని భయంతో అన్ని వైపులా భయభ్రాంతులై ఉన్న తమ బంధువులైన యదు, వృష్ణి, అంధక, మధు, దాశార్హ, కుకుర మొదలైన వారందరినీ ఆయన రక్షించాడు.

సభాజితాన్సమాశ్వాస్య విదేశావాసకర్శితాన్। న్యవాసయత్స్వగేహేషు విత్తైః సన్తర్ప్య విశ్వకృత్

విదేశాల్లో నివసించి అలసిపోయిన వారిని ఆదరించి, వారికి ధనం ఇచ్చి, స్వగృహాల్లో ఆనందంగా ఉండేలా చూసాడు.

కృష్ణసఙ్కర్షణభుజైర్గుప్తా లబ్ధమనోరథాః। గృహేషు రేమిరే సిద్ధాః కృష్ణరామగతజ్వరాః

కృష్ణుడు, సంకర్షణుడు చేత రక్షింపబడుతూ, తమ కోరికలు నెరవేరి, కృష్ణుడు రామచంద్రుడు కలిగించిన సంతోషంతో ఇంట్లో సుఖంగా జీవించారు.

వీక్షన్తోఽహరహః ప్రీతా ముకున్దవదనామ్బుజమ్। నిత్యం ప్రముదితం శ్రీమత్సదయస్మితవీక్షణమ్

ప్రతి రోజు ఆనందంగా, ముకుందుని పద్మముఖాన్ని, ఆయన చిరునవ్వుతో కరుణగా మెరిసే అందాన్ని చూస్తూ హర్షించారు.

తత్ర ప్రవయసోఽప్యాసన్యువానోఽతిబలౌజసః। పిబన్తోఽక్షైర్ముకున్దస్య ముఖామ్బుజసుధాం ముహుః

అక్కడ పెద్దవారు కూడా యవ్వనంతో, బలంతో కనిపిస్తూ, ముకుందుని ముఖ పద్మ సౌందర్యాన్ని కన్నులతో మళ్లీ మళ్లీ ఆస్వాదిస్తూ ఉండేవారు.

అథ నన్దం సమసాద్య భగవాన్దేవకీసుతః। సఙ్కర్షణశ్చ రాజేన్ద్ర పరిష్వజ్యేదమూచతుః

ఆ సమయంలో దేవకీ కుమారుడు భగవంతుడు, సంకర్షణుడితో కలిసి నందుని దగ్గరకు వెళ్లి, హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు.

పితర్యువాభ్యాం స్నిగ్ధాభ్యాం పోషితౌ లాలితౌ భృశమ్। పిత్రోరభ్యధికా ప్రీతిరాత్మజేష్వాత్మనోఽపి హి

తండ్రి, మీరు మమ్మల్ని ఎంతో ప్రేమతో పోషించి, ఎంతో ముద్దుగా చూసారు. తల్లిదండ్రులకు తమ పిల్లలపై ఉన్న ప్రేమ, తమపై ఉన్న ప్రేమకన్నా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

స పితా సా చ జననీ యౌ పుష్ణీతాం స్వపుత్రవత్। శిశూన్బన్ధుభిరుత్సృష్టానకల్పైః పోషరక్షణే

తండ్రి, తల్లి ఇద్దరూ తమ పిల్లలను ఎలా చూసుకుంటారో, అలాగే బంధువులు వదిలేసిన, తాము చూసుకోలేని పిల్లలను కూడా తల్లిదండ్రులా పోషిస్తారు.

యాత యూయం వ్రజం తాత వయం చ స్నేహదుఃఖితాన్। జ్ఞాతీన్వో ద్రష్టుమేష్యామో విధాయ సుహృదాం సుఖమ్

తండ్రి, మీరు వ్రజకు తిరిగి వెళ్లండి. మేము ఇక్కడ మిత్రుల సుఖం చూసిన తర్వాత, మిమ్మల్ని, మన బంధువులను చూడటానికి వస్తాము.

ఏవం సాన్త్వయ్య భగవాన్నన్దం సవ్రజమచ్యుతః। వాసోఽలఙ్కారకుప్యాద్యైరర్హయామాస సాదరమ్

ఇలా నందుని, వ్రజవాసులను భగవంతుడు ఓదార్చి, వారికి వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, పాత్రలు తదితర బహుమతులు ఇచ్చి గౌరవించాడు.

ఇత్యుక్తస్తౌ పరిష్వజ్య నన్దః ప్రణయవిహ్వలః। పూరయన్నశ్రుభిర్నేత్రే సహ గోపైర్వ్రజం యయౌ

ఇలా అన్న తర్వాత, నందుడు ప్రేమతో ఉప్పొంగి, ఇద్దరినీ ఆలింగనం చేసి, కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, గోపులతో కలిసి వ్రజకు వెళ్లిపోయాడు.

అథ శూరసుతో రాజన్పుత్రయోః సమకారయత్। పురోధసా బ్రాహ్మణైశ్చ యథావద్ద్విజసంస్కృతిమ్

ఆ తరువాత, రాజా, శూరుని కుమారుడు వసుదేవుడు తన ఇద్దరు కుమారులకు, బ్రాహ్మణులు, పూజారులు సహాయంతో, సంప్రదాయ ప్రకారం ఉపనయన సంస్కారం నిర్వహించాడు.

తేభ్యోఽదాద్దక్షిణా గావో రుక్మమాలాః స్వలఙ్కృతాః। స్వలఙ్కృతేభ్యః సమ్పూజ్య సవత్సాః క్షౌమమాలినీః

వసుదేవుడు, అలంకరించిన పసుపు తాడులు, బంగారు హారాలు వేసిన, దుస్తులు కప్పిన, పిల్లలతో కూడిన ఆవులను, అలంకరించిన బ్రాహ్మణులకు దక్షిణగా ఇచ్చి గౌరవించాడు.

యాః కృష్ణరామజన్మర్క్షే మనోదత్తా మహామతిః। తాశ్చాదదాదనుస్మృత్య కంసేనాధర్మతో హృతాః

కృష్ణుడు, రాముడు జన్మించినప్పుడు మనసులో సమర్పించిన ఆవులను, కంసుడు అన్యాయంగా తీసుకుపోయాడని గుర్తు చేసుకుని, ఇప్పుడు వాటిని సమర్పించాడు.

తతశ్చ లబ్ధసంస్కారౌ ద్విజత్వం ప్రాప్య సువ్రతౌ। గర్గాద్యదుకులాచార్యాద్గాయత్రం వ్రతమాస్థితౌ

అలా సంస్కారం పొందిన తర్వాత, ఆ ఇద్దరు మంచి స్వభావం కలిగినవారు, గర్గుడు వంటి కుటుంబ గురువుల వద్ద గాయత్రి వ్రతాన్ని ఆచరించడానికి ప్రవేశించారు.

ప్రభవౌ సర్వవిద్యానాం సర్వజ్ఞౌ జగదీశ్వరౌ। నాన్యసిద్ధామలం జ్ఞానం గూహమానౌ నరేహితైః

వారు అన్ని విద్యలకు మూలమైనవారు, అన్నీ తెలిసినవారు, జగత్తుకు అధిపతులు అయినా, తమ పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని మరుగుపరచి, మానవుల్లా ప్రవర్తించారు.

అథో గురుకులే వాసమిచ్ఛన్తావుపజగ్మతుః। కాశ్యం సాన్దీపనిం నామ హ్యవన్తిపురవాసినమ్

తరువాత గురుకులంలో నివసించాలనే కోరికతో, అవంతి నగరంలో నివసించే కాశ్యుడు అయిన సాందీపని మహర్షిని ఆశ్రయించారు.

యథోపసాద్య తౌ దాన్తౌ గురౌ వృత్తిమనిన్దితామ్। గ్రాహయన్తావుపేతౌ స్మ భక్త్యా దేవమివాదృతౌ

ఆ ఇద్దరూ మనస్సు నియంత్రణతో గురువును సమీపించి, ఆయనను దేవుడిలా గౌరవిస్తూ, నిర్దోషంగా సేవ చేసి, భక్తితో విద్యను అభ్యసించారు.

తయోర్ద్విజవరస్తుష్టః శుద్ధభావానువృత్తిభిః। ప్రోవాచ వేదానఖిలాన్ సాఙ్గోపనిషదో గురుః

వారి స్వచ్ఛమైన, భక్తిపూర్వకమైన ప్రవర్తనను చూసి, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు ఆనందించి, గురువుగా అన్ని వేదాలను, వాటి శాఖలను, ఉపనిషత్తులను వారికి బోధించాడు.

సరహస్యం ధనుర్వేదం ధర్మాన్న్యాయపథాంస్తథా। తథా చాన్వీక్షికీం విద్యాం రాజనీతిం చ షడ్విధామ్

అతడు వారికి ధనుర్వేదంలోని రహస్యాలను, ధర్మాన్ని, న్యాయ మార్గాలను, అలాగే విచారణ శాస్త్రాన్ని, రాజనీతిలోని ఆరు విధాల విద్యను బోధించాడు.

సర్వం నరవరశ్రేష్ఠౌ సర్వవిద్యాప్రవర్తకౌ। సకృన్నిగదమాత్రేణ తౌ సఞ్జగృహతుర్నృప

మనుషులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరూ, అన్ని విద్యలకు ఆదిగా నిలిచిన వారు, రాజా! గురువు ఒక్కసారి చెప్పగానే అన్నీ పూర్తిగా గ్రహించారు.

అహోరాత్రైశ్చతుఃషష్ట్యా సంయత్తౌ తావతీః కలాః*। గురుదక్షిణయాచార్యం ఛన్దయామాసతుర్నృప

అలా అరవై నాలుగు రాత్రి పగళ్ళలో ఆ విద్యలన్నింటినీ సంపూర్ణంగా నేర్చుకుని, గురుదక్షిణగా తమ గురువు ఏమి కోరుకుంటారో అడిగారు.

ద్విజస్తయోస్తం మహిమానమద్భుతం సంలక్ష్య రాజన్నతిమానుషీం మతిమ్। సమ్మన్త్ర్య పత్న్యా స మహార్ణవే మృతం బాలం ప్రభాసే వరయాం బభూవ హ

ఆ ఇద్దరిలోని అద్భుతమైన, మానవులకు అందని మేధస్సును గమనించిన బ్రాహ్మణుడు, తన భార్యతో చర్చించి, ప్రభాస వద్ద సముద్రంలో మరణించిన తన కుమారుడిని తిరిగి ఇవ్వమని కోరాడు.

తథేత్యథారుహ్య మహారథౌ రథం ప్రభాసమాసాద్య దురన్తవిక్రమౌ। వేలాముపవ్రజ్య నిషీదతుః క్షణం సిన్ధుర్విదిత్వార్హణమాహరత్తయోః

అవును అని ఒప్పుకుని, అపారవీర్యశాలులైన వారు మహారథంపై ఎక్కి, ప్రభాసానికి చేరుకుని, సముద్రతీరానికి వచ్చి క్షణం కూర్చున్నారు. వారిని గుర్తించిన సముద్రుడు, గౌరవార్హమైన కానుకలు తీసుకొచ్చాడు.

తమాహ భగవానాశు గురుపుత్రః ప్రదీయతామ్। యోఽసావిహ త్వయా గ్రస్తో బాలకో మహతోర్మిణా

ఆ సమయంలో భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సముద్రా! ఇక్కడ నీవు గొప్ప అలతో మింగిన ఆ బాలుడిని త్వరగా ఇచ్చి వేయి.'