శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

యా దోహనేఽవహననే మథనోపలేప ప్రేఙ్‌ఖేఙ్‌ఖనార్భరుదితో-క్షణమార్జనాదౌ । గాయన్తి చైనమనురక్తధియోఽశ్రుకణ్ఠ్యో ధన్యా వ్రజస్త్రియ ఉరుక్రమచిత్తయానాః

వ్రజలోని ఆ మహిళలు ఎంత అదృష్టవంతులు! వారు ఏ పని చేస్తున్నా—ఆవులను పీల్చేటప్పుడు, ఎరువు పోగేస్తూ, వెన్న మరిగిస్తూ, నేలలు పూస్తూ, పిల్లలను ఊగిస్తూ, క్లీను చేస్తూ—వారు మనసారా ఆయనను ప్రేమిస్తూ, కన్నీళ్లు గొంతులో నిలిచి, ఆయనను పాటలు పాడుతుంటారు.

ప్రాతర్వ్రజాద్ వ్రజత ఆవిశతశ్చ సాయం గోభిః సమం క్వణయతోఽస్య నిశమ్య వేణుమ్ । నిర్గమ్య తూర్ణమబలాః పథి భూరిపుణ్యాః పశ్యన్తి సస్మితముఖం సదయావలోకమ్

ప్రతీ ఉదయం, సాయంత్రం ఆయన ఆవులతో బయలుదేరినప్పుడు లేదా తిరిగి వచ్చినప్పుడు, వేణువు మోగిస్తుంటే, ఆ పుణ్యవంతులైన యువతులు వెంటనే బయటకు వచ్చి, ఆయన చిరునవ్వుతో కూడిన ముఖాన్ని, దయతో చూసే చూపులను చూడటానికి దారిలో చేరుతారు.

( అనుష్టుప్ ) ఏవం ప్రభాషమాణాసు స్త్రీషు యోగేశ్వరో హరిః । శత్రుం హన్తుం మనశ్చక్రే భగవాన్ భరతర్షభ

అలా ఆ మహిళలు మాట్లాడుతుండగా, భరత వంశశ్రేష్ఠా! యోగేశ్వరుడైన హరిః తన శత్రువును సంహరించాలి అని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.

సభయాః స్త్రీగిరః శ్రుత్వా పుత్రస్నేహశుచాఽఽతురౌ । పితరౌ అన్వతప్యేతాం పుత్రయోరబుధౌ బలమ్

ఆ భయంతో కూడిన మహిళల మాటలు విని, కుమారులపై ప్రేమతో, దుఃఖంతో బాధపడుతూ, తల్లిదండ్రులు తమ ఇద్దరు కుమారుల బలాన్ని తెలియక బాధపడ్డారు.

తైస్తైర్నియుద్ధవిధిభిః వివిధైరచ్యుతేతరౌ । యుయుధాతే యథాన్యోన్యం తథైవ బలముష్టికౌ

అనేక రకాల మల్లయుద్ధ పద్ధతులతో, అచ్యుతుడు తన ప్రత్యర్థితో, అలాగే బాలరాముడు ముష్టికుడితో ఒకరినొకరు పోరాడారు.

భగవద్‍గాత్రనిష్పాతైః వజ్రనీష్పేషనిష్ఠురైః । చాణూరో భజ్యమానాఙ్‌గో ముహుర్గ్లానిమవాప హ

భగవంతుని అవయవాల గట్టిగా తగిలిన దెబ్బలతో, వజ్రాన్ని రుద్దినట్టు ముద్దుగా తగలడంతో, చాణూరుని శరీరం మళ్లీ మళ్లీ దెబ్బతిని అలసిపోయింది.

స శ్యేనవేగ ఉత్పత్య ముష్టీకృత్య కరావుభౌ । భగవన్తం వాసుదేవం క్రుద్ధో వక్షస్యబాధత

పక్షిరాజు వేగంతో ఎగిరి వచ్చి, రెండు చేతులను గట్టిగా ముడిచిన చాణూరు, కోపంతో వాసుదేవుని ఛాతీపై గట్టిగా కొట్టాడు.

నాచలత్ తత్ప్రహారేణ మాలాహత ఇవ ద్విపః । బాహ్వోర్నిగృహ్య చాణూరం బహుశో భ్రామయన్ హరిః

ఆ దెబ్బకు ఆయన కదలలేదు, పూలమాల తగిలిన ఏనుగు లా నిలిచిపోయాడు. చాణూరుని రెండు చేతులు పట్టుకుని, హరిః ఎన్నోసార్లు చుట్టి తిప్పాడు.

భూపృష్ఠే పోథయామాస తరసా క్షీణ జీవితమ్ । విస్రస్తాకల్పకేశస్రగ్ ఇన్ద్రధ్వజ ఇవాపతత్

తర్వాత భూమిపై గట్టిగా పడేసి, ప్రాణం పోయేలా చేశాడు. జుట్టు, పూలమాలలు చెదిరిపోయి, ఇంద్రుని ధ్వజం కూలినట్టు నేలపై పడిపోయాడు.

తథైవ ముష్టికః పూర్వం స్వముష్ట్యాభిహతేన వై । బలభద్రేణ బలినా తలేనాభిహతో భృశమ్

అదే విధంగా, ముష్టికుడిని ముందుగా బలవంతుడైన బాలరాముడు తన ముష్టితో గట్టిగా కొట్టి, తర్వాత తన పిడికెతో బలంగా తాకాడు.

ప్రవేపితః స రుధిరం ఉద్‌వమన్ ముఖతోఽర్దితః । వ్యసుః పపాతోర్వ్యుపస్థే వాతాహత ఇవాఙ్‌ఘ్రిపః

అతడు వణికిపోయి, నోటి నుంచి రక్తం కారుతూ, బాధతో తట్టుకోలేక, ప్రాణం విడిచిపోయి, గాలి తాకిన చెట్టు లా నేలపై కూలిపోయాడు.

తతః కూటమనుప్రాప్తం రామః ప్రహరతాం వరః । అవధీత్ లీలయా రాజన్ సావజ్ఞం వామముష్టినా

తర్వాత, యుద్ధంలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు, ఎదురుగా వచ్చిన కూటను, తక్కువగా చూసి, ఎడమ ముష్టితో సులభంగా సంహరించాడు, ఓ రాజా!

తర్హ్యేవ హి శలః కృష్ణ ప్రపదాహతశీర్షకః । ద్విధా విదీర్ణస్తోశలక ఉభావపి నిపేతతుః

అదే సమయంలో, శలుని తలను కృష్ణుడు తన కాలితో తాకగా, శలుడు, తోశలకుడు ఇద్దరూ మధ్యలో చీలిపోతూ నేలపై పడిపోయారు.

చాణూరే ముష్టికే కూటే శలే తోశలకే హతే । శేషాః ప్రదుద్రువుర్మల్లాః సర్వే ప్రాణపరీప్సవః

చాణూరు, ముష్టికుడు, కూట, శల, తోశలకుడు చనిపోయిన తర్వాత, మిగిలిన మల్లయోధులు అందరూ ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి పారిపోయారు.

గోపాన్ వయస్యాన్ ఆకృష్య తైః సంసృజ్య విజహ్రతుః । వాద్యమానేషు తూర్యేషు వల్గన్తౌ రుతనూపురౌ

తమ గోప స్నేహితులను దగ్గరకు తీసుకుని, వారితో కలిసి ఆనందంగా ఆడుకుంటూ, వాద్యాలు మోగుతుండగా, వారి నూపురాలు మోగుతూ, ఉల్లాసంగా నాట్యం చేశారు.

జనాః ప్రజహృషుః సర్వే కర్మణా రామకృష్ణయోః । ఋతే కంసం విప్రముఖ్యాః సాధవః సాధు సాధ్వితి

రాముడు, కృష్ణుడు చేసిన కార్యానికి అందరూ ఆనందించారు. కంసుడు తప్ప, ప్రముఖ బ్రాహ్మణులు, మంచివారు అందరూ 'బాగుంది! బాగుంది!' అని ప్రశంసించారు.

హతేషు మల్లవర్యేషు విద్రుతేషు చ భోజరాట్ । న్యవారయత్ స్వతూర్యాణి వాక్యం చేదమువాచ హ

మల్లయోధులలో ఉత్తములు చనిపోయి, భోజరాజు కలవరపడినప్పుడు, అతడు తన వాద్యాలను ఆపించమని చెప్పి, ఈ మాటలు అన్నాడు.

నిఃసారయత దుర్వృత్తౌ వసుదేవాత్మజౌ పురాత్ । ధనం హరత గోపానాం నన్దం బధ్నీత దుర్మతిమ్

వసుదేవుని ఇద్దరు చెడ్డ కుమారులను ఊరునుంచి బయటకు పంపించండి. గోపాలకుల సొమ్ము తీసేసుకోండి. నందుడిని, ఆ దుర్మార్గుడిని, బంధించండి.

వసుదేవస్తు దుర్మేధా హన్యతామాశ్వసత్తమః । ఉగ్రసేనః పితా చాపి సానుగః పరపక్షగః

వసుదేవుడు, ఆ చెడ్డ మనసున్నవాడు, వెంటనే చంపబడాలి. అతనితో పాటు ఉత్తమమైన గుర్రాలు కూడా చంపండి. అలాగే, నా తండ్రి ఉగ్రసేనుడు శత్రువులవైపు నిలిచాడు కాబట్టి, అతనిని కూడా అనుచరులతో కలిసి సంహరించండి.

ఏవం వికత్థమానే వై కంసే ప్రకుపితోఽవ్యయః । లఘిమ్నోత్పత్య తరసా మఞ్చముత్తుఙ్‌గమారుహత్

కంసుడు ఇలా గర్వంగా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, ఆ అమరుడు కోపంతో వెంటనే లేచి, తేలికగా ఎగిరి, ఎత్తైన మంచంపైకి ఎక్కాడు.

తం ఆవిశన్తమాలోక్య మృత్యుమాత్మన ఆసనాత్ । మనస్వీ సహసోత్థాయ జగృహే సోఽసిచర్మణీ

తనకు మరణమే అయిన వాడు దగ్గరకి వస్తున్నాడని చూసి, కంసుడు ధైర్యంగా ఒక్కసారిగా తన కుర్చీ నుంచి లేచి, తన కవచం, ఖడ్గం పట్టుకున్నాడు.

( మిశ్ర ) తం ఖడ్గపాణిం విచరన్తమాశు శ్యేనం యథా దక్షిణసవ్యమమ్బరే । సమగ్రహీద్ దుర్విషహోగ్రతేజా యథోరగం తార్క్ష్యసుతః ప్రసహ్య

కంసుడు ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, ఆకాశంలో ఎడమ, కుడి వైపులా తిరిగే గద్దలా వేగంగా సంచరించాడు. కానీ దుర్భేద్యమైన, ఉగ్రమైన తేజస్సుతో ఉన్నవాడు అతన్ని బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు, అది తార్క్ష్యుని కుమారుడు గరుడుడు పాము మీద పడినట్టు.

ప్రగృహ్య కేశేషు చలత్కిరీతం నిపాత్య రఙ్‌గోపరి తుఙ్‌గమఞ్చాత్ । తస్యోపరిష్టాత్ స్వత్స్వయమబ్జనాభః పపాత విశ్వాశ్రయ ఆత్మతన్త్రః

ఆయన కంసుని జుట్టు పట్టుకుని, అతని కిరీటం కదిలిపోతుండగా, ఎత్తైన మంచం మీద నుంచి రంగస్థలంలోకి పడేశాడు. ఆపై, పద్మనాభుడు, జగత్తుకు ఆశ్రయం, స్వతంత్రుడు అయిన భగవంతుడు, అతని మీద పై నుంచి himself పడిపోయాడు.

తం సమ్పరేతం విచకర్ష భూమౌ హరిర్యథేభం జగతో విపశ్యతః । హా హేతి శబ్దః సుమహాన్ తదాభూద్ ఉదీరితః సర్వజనైర్నరేన్ద్ర

హరి అతని ప్రాణం లేని శరీరాన్ని భూమిపై ఈడ్చాడు, ఎవరైనా ఏనుగును లాగినట్టు, ప్రపంచమంతా చూస్తుండగా. అప్పుడే, 'అయ్యో! అయ్యో!' అని అందరూ గొప్పగా అరవడం మొదలుపెట్టారు, ఓ రాజా.

స నిత్యదోద్విగ్నధియా తమీశ్వరం పిబన్ వదన్ వా విచరన్ స్వపన్శ్వసన్ । దదర్శ చక్రాయుధమగ్రతో యతః తదేవ రూపం దురవాపమాప

అతడు ఎప్పుడూ భయంతో ఉండేవాడు, తినేటప్పుడు, మాట్లాడేటప్పుడు, తిరుగుతూ, నిద్రపోతూ, ఊపిరి పీల్చుకుంటూ ఉన్నా, తన ముందు చక్రాయుధాన్ని ధరించిన పరమేశ్వరుని చూశాడు. అలా, అందరికీ దుర్లభమైన ఆ స్వరూపాన్ని పొందాడు.

( అనుష్టుప్ ) తస్యానుజా భ్రాతరోఽష్టౌ కంకన్యగ్రోధకాదయః । అభ్యధావన్ అతిక్రుద్ధా భ్రాతుర్నిర్వేశకారిణః

అతని అక్కయ్యకు ఎనిమిది మంది అన్నయ్యలు — కంక, న్యగ్రోధకుడు మొదలైన వారు — తమ్ముడి మరణానికి ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని తీవ్రమైన కోపంతో పరుగెత్తారు.

తథాతిరభసాంస్తాంస్తు సంయత్తాత్ రోహిణీసుతః । అహన్ పరిఘముద్యమ్య పశూనివ మృగాధిపః

ఆ సమయంలో రోహిణీ కుమారుడు, గొప్ప వేగంతో తన గొడ్డలి ఎత్తి, సింహం మృగాలను ఎలా కొడుతుందో అలా వారిని చితక్కొట్టాడు.

నేదుర్దున్దుభయో వ్యోమ్ని బ్రహ్మేశాద్యా విభూతయః । పుష్పైః కిరన్తస్తం ప్రీతాః శశంసుర్ననృతుః స్త్రియః

ఆకాశంలో డుండుభి మృదంగాలు మోగాయి. బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు మొదలైన దేవతలు ఆనందంతో పుష్పాలు వర్షించారు, ఆయనను స్తుతించారు, స్త్రీలు ఆనందంగా నాట్యం చేశారు.

తేషాం స్త్రియో మహారాజ సుహృన్మరణదుఃఖితాః । తత్రాభీయుర్వినిఘ్నన్త్యః శీర్షాణ్యశ్రువిలోచనాః

ఓ మహారాజా! తమ ప్రియమైన వారిని కోల్పోయిన బాధతో బాధపడుతూ, వారి భార్యలు కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, తలలు కొట్టుకుంటూ అక్కడికి వచ్చారు.