శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ప్రియం రాజ్ఞః ప్రకుర్వత్యః శ్రేయో విన్దన్తి వై ప్రజాః । మనసా కర్మణా వాచా విపరీత మతోఽన్యథా

రాజు మనసు తృప్తిపడితే ప్రజలకు మేలు కలుగుతుంది. మనసుతో, చేతితో, మాటతో సేవ చేస్తే శ్రేయస్సు లభిస్తుంది; విరుద్ధంగా చేస్తే ఫలితం కూడా అంతే.

నిత్యం ప్రముదితా గోపా వత్సపాలా యథా స్ఫుటమ్ । వనేషు మల్లయుద్ధేన క్రీడన్తశ్చారయన్తి గాః

గోపలు, కాపరులు ఎప్పుడూ ఆనందంగా, అడవుల్లో, పచ్చిక పొలాల్లో, మల్లయుద్ధం ఆడుకుంటూ, గోవులను మేపుతుండేవారు.

తస్మాద్ రాజ్ఞః ప్రియం యూయం వయం చ కరవామ హే । భూతాని నః ప్రసీదన్తి సర్వభూతమయో నృపః

అందువల్ల మిత్రులారా, మనం రాజుకు ఇష్టమైనది చేయుదాం. ఎందుకంటే, రాజు అన్నివిధాలా ప్రజలందరినీ కలిగి ఉన్నవాడు. అతడు సంతోషిస్తే, మిగతా ప్రాణులందరూ మనపై సంతోషిస్తారు.

తన్నిశమ్యాబ్రవీత్ కృష్ణో దేశకాలోచితం వచః । నియుద్ధమాత్మనోఽభీష్టం మన్యమానోఽభినన్ద్య చ

అది విని, శ్రీకృష్ణుడు కాలానికి, స్థలానికి తగిన మాటలు పలికాడు. తాను కోరుకున్న పోరాటాన్ని ఆహ్వానిస్తూ ఆనందంగా స్పందించాడు.

ప్రజా భోజపతేరస్య వయం చాపి వనేచరాః । కరవామ ప్రియం నిత్యం తన్నః పరమనుగ్రహః

మేము భోజరాజు ప్రజలు, మేము అడవిలో నివసించేవాళ్లం కూడా, ఎప్పుడూ అతనికి ఇష్టమైనదే చేస్తాం. అదే మా గొప్ప అదృష్టం.

బాలా వయం తుల్యబలైః క్రీడిష్యామో యథోచితమ్ । భవేన్నియుద్ధం మాధర్మః స్పృశేన్మల్ల సభాసదః

మేము పిల్లలం, మాకు సమానమైన బలమున్నవాళ్లతో సరదాగా పోటీపడతాం. పోరాటం న్యాయంగా జరగాలి, అప్పుడు మల్లయుద్ధ సభలో ఎవరికీ మనపై అపనిందలు రావు.

చాణూర ఉవాచ - న బాలో న కిశోరస్త్వం బలశ్చ బలినాం వరః । లీలయేభో హతో యేన సహస్రద్విపసత్త్వభృత్

చాణూరుడు చెప్పాడు — నీవు పిల్లవాడు కాదు, యువకుడూ కాదు. బలవంతుల్లో నీవే శ్రేష్ఠుడు. ఎందుకంటే, వేల ఏనుగుల బలాన్ని కలిగిన ఏనుగును నీవు కేవలం ఆటగా సంహరించావు.

తస్మాద్ భవద్‍భ్యాం బలిభిః యోద్ధవ్యం నానయోఽత్ర వై । మయి విక్రమ వార్ష్ణేయ బలేన సహ ముష్టికః

అందువల్ల, మీరు ఇద్దరూ బలవంతులతో పోరాడాలి, ఇక్కడ తప్పించుకునే అవకాశం లేదు. ముష్టికుడు రోహిణీపుత్రుడితో పోరాడాలి, నేను వృష్ణివంశజుడా, నీతో బలాన్ని పరీక్షిస్తాను.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే కువలయాపీడవధో నామ త్రిచత్వారింశోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో పరమహంసులకు ఉద్దేశించిన దశమ స్కంధంలో, 'కువలయాపీడ వధ' అనే నలభైమూవవ అధ్యాయం ముగిసింది.

చాణూరముష్టికాదీనాం మల్లానాం నిధనం కంసస్య వధశ్చ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఏవం చర్చితసఙ్‌కల్పో భగవాన్ మధుసూదనః । ఆససాదాథ చణూరం ముష్టికం రోహిణీసుతః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ విధంగా తన సంకల్పాన్ని గౌరవించిన భగవంతుడు మధుసూదనుడు, రోహిణీపుత్రుడితో కలిసి చాణూరుడు, ముష్టికుడి వద్దకు వెళ్లాడు.

హస్తాభ్యాం హస్తయోర్బద్ధ్వా పద్‍భ్యామేవ చ పాదయోః । విచకర్షతురన్యోన్యం ప్రసహ్య విజిగీషయా

వారు చేతులు చేతులతో, కాళ్లు కాళ్లతో బిగించి, ఒకరిని ఒకరు బలంగా లాగుతూ, గెలవాలని తపిస్తూ పోరాడారు.

అరత్‍నీ ద్వే అరత్‍నిభ్యాం జానుభ్యాం చైవ జానునీ । శిరః శీర్ష్ణోరసోరస్తౌ అన్యోన్యం అభిజఘ్నతుః

వారు ఒకరిని ఒకరు ముష్టులతో, మోకాళ్లతో, తలలతో, ఛాతీతో, భుజాలతో గట్టిగా కొట్టుకున్నారు.

పరిభ్రామణవిక్షేప పరిరమ్భావపాతనైః । ఉత్సర్పణాపసర్పణైః చాన్యోన్యం ప్రత్యరున్ధతామ్

వారు చుట్టూ తిరుగుతూ, మాయలు చేస్తూ, ఆలింగనం చేసి, నేలకూల్చుతూ, ముందుకు వెళ్ళి, వెనక్కి తగ్గుతూ, పరస్పరం ఎదుర్కొంటూ పోరాడారు.

ఉత్థాపనైరున్నయనైః చాలనైః స్థాపనైరపి । పరస్పరం జిగీషన్తౌ అపచక్రతురాత్మనః

ఎవరెవరు ఎవరిని లేపుతూ, పైకి ఎత్తుతూ, ఊపుతూ, నిలిపి పట్టుకుని, తమ బలాన్ని చూపిస్తూ ఒకరిని ఒకరు ఓడించడానికి ప్రయత్నించారు.

తద్‍బలాబలవద్ యుద్ధం సమేతాః సర్వయోషితః । ఊచుః పరస్పరం రాజన్ సానుకమ్పా వరూథశః

ఈ పోరాటంలో ఎవరి బలం ఎంత ఉందో చూసిన అక్కడున్న స్త్రీలు, ఓ రాజా, దయతో గుంపులుగా పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.

మహానయం బతాధర్మ ఏషాం రాజసభాసదామ్ । యే బలాబలవద్ యుద్ధం రాజ్ఞోఽన్విచ్ఛన్తి పశ్యతః

అయ్యో! రాజసభలో ఎంత అన్యాయం జరుగుతోంది! రాజు చూస్తుండగానే ఇంత బలహీనులు, బలవంతులతో పోరాడాలని కోరుతున్నారు.

క్వ వజ్రసారసర్వాఙ్‌గౌ మల్లౌ శైలేన్ద్రసన్నిభౌ । క్వ చాతిసుకుమారాఙ్‌గౌ కిశోరౌ నాప్తయౌవనౌ

వజ్రంలా గట్టి శరీరాలు, పర్వతాల్లాంటి ఆకారాలు ఉన్న మల్లయోధులు ఒకవైపు; ఇంకొవైపు, ఇంకా యవ్వనానికి రాని, చాలా సున్నితమైన శరీరాలు ఉన్న ఇద్దరు యువకులు — వీరిని ఎలా పోల్చగలరు?

ధర్మవ్యతిక్రమో హ్యస్య సమాజస్య ధ్రువం భవేత్ । యత్రాధర్మః సముత్తిష్ఠేత్ న స్థేయం తత్ర కర్హిచిత్

ఇలాంటి చోట ధర్మానికి విఘాతం తప్పదు. ఎందుకంటే, ఎక్కడ అధర్మం పెరుగుతుందో, అక్కడ ఉండకూడదు.

న సభాం ప్రవిశేత్ ప్రాజ్ఞః సభ్యదోషాన్ అనుస్మరన్ । అబ్రువన్ విబ్రువన్నజ్ఞో నరః కిల్బిషమశ్నుతే

సభ్యుల్లోని తప్పులు గుర్తుపెట్టుకుంటూ, జ్ఞానవంతుడు సభలోకి ప్రవేశించకూడదు. మాట్లాడినా, మౌనంగా ఉన్నా, అజ్ఞాని పాపానికి లోనవుతాడు.

వల్గతః శత్రుమభితః కృష్ణస్య వదనామ్బుజమ్ । వీక్ష్యతాం శ్రమవార్యుప్తం పద్మకోశమివామ్బుభిః

శత్రువును ఎదుర్కొంటున్న కృష్ణుని ముఖ కమలం చూడండి. శ్రమతో చెమటతో తడిసి, అది నీటితో తడిసిన కమలపు ముక్కు లాగా ఉంది.

కిం న పశ్యత రామస్య ముఖమాతామ్రలోచనమ్ । ముష్టికం ప్రతి సామర్షం హాససంరమ్భశోభితమ్

మీరు రాముని ముఖాన్ని చూడటం లేదు ఎందుకు? ఆయన కళ్లలో ఎర్రటి కాంతి మెరిసిపోతూ, ముఖంలో చిరునవ్వుతో పాటు కోపం కలగలసి, ముష్టికుడిని ఎదుర్కొంటూ ఎంత అందంగా కనిపిస్తున్నారో చూడండి.

( వసంతతిలకా ) పుణ్యా బత వ్రజభువో యదయం నృలిఙ్‌గ గూఢః పురాణపురుషో వనచిత్రమాల్యః । గాః పాలయన్సహబలః క్వణయంశ్చ వేణుం విక్రీదయాఞ్చతి గిరిత్రరమార్చితాఙ్‌ఘ్రిః

వ్రజభూమి ఎంత పవిత్రమైనది! అక్కడ ఈ పురాతన పురుషుడు, మనుష్య రూపంలో కనిపిస్తూ, అడవి పూలతో అలంకరించబడి, బాలరామునితో కలిసి ఆవులను మేపుతూ, వేణువును మోగిస్తూ, శైలపతినీ భార్య పూజించిన పాదాలతో, ఎన్నో ఆటలలో ఆనందిస్తున్నాడు.

గోప్యస్తపః కిమచరన్ యదముష్య రూపం లావణ్యసారమసమోర్ధ్వమనన్యసిద్ధమ్ । దృగ్భిః పిబన్త్యనుసవాభినవం దురాపమ్ ఏకాన్తధామ యశసః శ్రీయ ఐశ్వరస్య

ఆ గోపికలు ఏ విధంగా తపస్సు చేసారో? ఎందుకంటే వారు ఆయన రూపాన్ని, అందంలో అసమానమైనదిగా, ప్రతి క్షణం కొత్తగా కనిపించేదిగా, అందరికీ అందని దివ్యమైనదిగా, కీర్తి, శ్రీ, ఐశ్వర్యాలకి నిలయమైనదిగా, తమ కళ్లతో తృప్తిగా చూస్తున్నారు.

యా దోహనేఽవహననే మథనోపలేప ప్రేఙ్‌ఖేఙ్‌ఖనార్భరుదితో-క్షణమార్జనాదౌ । గాయన్తి చైనమనురక్తధియోఽశ్రుకణ్ఠ్యో ధన్యా వ్రజస్త్రియ ఉరుక్రమచిత్తయానాః

వ్రజలోని ఆ మహిళలు ఎంత అదృష్టవంతులు! వారు ఏ పని చేస్తున్నా—ఆవులను పీల్చేటప్పుడు, ఎరువు పోగేస్తూ, వెన్న మరిగిస్తూ, నేలలు పూస్తూ, పిల్లలను ఊగిస్తూ, క్లీను చేస్తూ—వారు మనసారా ఆయనను ప్రేమిస్తూ, కన్నీళ్లు గొంతులో నిలిచి, ఆయనను పాటలు పాడుతుంటారు.

ప్రాతర్వ్రజాద్ వ్రజత ఆవిశతశ్చ సాయం గోభిః సమం క్వణయతోఽస్య నిశమ్య వేణుమ్ । నిర్గమ్య తూర్ణమబలాః పథి భూరిపుణ్యాః పశ్యన్తి సస్మితముఖం సదయావలోకమ్

ప్రతీ ఉదయం, సాయంత్రం ఆయన ఆవులతో బయలుదేరినప్పుడు లేదా తిరిగి వచ్చినప్పుడు, వేణువు మోగిస్తుంటే, ఆ పుణ్యవంతులైన యువతులు వెంటనే బయటకు వచ్చి, ఆయన చిరునవ్వుతో కూడిన ముఖాన్ని, దయతో చూసే చూపులను చూడటానికి దారిలో చేరుతారు.

( అనుష్టుప్ ) ఏవం ప్రభాషమాణాసు స్త్రీషు యోగేశ్వరో హరిః । శత్రుం హన్తుం మనశ్చక్రే భగవాన్ భరతర్షభ

అలా ఆ మహిళలు మాట్లాడుతుండగా, భరత వంశశ్రేష్ఠా! యోగేశ్వరుడైన హరిః తన శత్రువును సంహరించాలి అని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.

సభయాః స్త్రీగిరః శ్రుత్వా పుత్రస్నేహశుచాఽఽతురౌ । పితరౌ అన్వతప్యేతాం పుత్రయోరబుధౌ బలమ్

ఆ భయంతో కూడిన మహిళల మాటలు విని, కుమారులపై ప్రేమతో, దుఃఖంతో బాధపడుతూ, తల్లిదండ్రులు తమ ఇద్దరు కుమారుల బలాన్ని తెలియక బాధపడ్డారు.

తైస్తైర్నియుద్ధవిధిభిః వివిధైరచ్యుతేతరౌ । యుయుధాతే యథాన్యోన్యం తథైవ బలముష్టికౌ

అనేక రకాల మల్లయుద్ధ పద్ధతులతో, అచ్యుతుడు తన ప్రత్యర్థితో, అలాగే బాలరాముడు ముష్టికుడితో ఒకరినొకరు పోరాడారు.

భగవద్‍గాత్రనిష్పాతైః వజ్రనీష్పేషనిష్ఠురైః । చాణూరో భజ్యమానాఙ్‌గో ముహుర్గ్లానిమవాప హ

భగవంతుని అవయవాల గట్టిగా తగిలిన దెబ్బలతో, వజ్రాన్ని రుద్దినట్టు ముద్దుగా తగలడంతో, చాణూరుని శరీరం మళ్లీ మళ్లీ దెబ్బతిని అలసిపోయింది.