శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

వృతౌ గోపైః కతిపయైః బలదేవజనార్దనౌ । రఙ్‌గం వివిశతూ రాజన్ గజదన్తవరాయుధౌ

కొంతమంది గోపాళ్లతో కలిసి, బలరాముడు, జనార్దనుడు ఇద్దరూ, ఏనుగు దంతాలను ఆయుధాలుగా పట్టుకుని, రాజా, మల్లయుద్ధ వేదికలోకి ప్రవేశించారు.

( శార్దూలవిక్రీడిత ) మల్లానామశనిర్నృణాం నరవరః స్త్రీణాం స్మరో మూర్తిమాన్ । గోపానాం స్వజనోఽసతాం క్షితిభుజాం శాస్తా స్వపిత్రోః శిశుః । మృత్యుర్భోజపతేర్విరాడవిదుషాం తత్త్వం పరం యోగినాం । వృష్ణీనాం పరదేవతేతి విదితో రఙ్‌గం గతః సాగ్రజః

( అనుష్టుప్ ) హతం కువలయాపీడం దృష్ట్వా తావపి దుర్జయౌ । కంసో మనస్వ్యపి తదా భృశముద్వివిజే నృప

ఓ రాజా! కువలయాపీడను సంహరించడాన్ని చూసి, ఆ ఇద్దరు అపరాజితులు కూడా, ధైర్యవంతుడైన కంసుడు కూడా, మనసులో బాగా కలవరపడ్డాడు.

( మిశ్ర ) తౌ రేజతూ రఙ్‌గగతౌ మహాభుజౌ విచిత్రవేషాభరణస్రగమ్బరౌ । యథా నటావుత్తమవేషధారిణౌ మనః క్షిపన్తౌ ప్రభయా నిరీక్షతామ్

ఆ ఇద్దరు బలవంతులు రంగస్థలంలోకి ప్రవేశించేటప్పుడు, విభిన్నమైన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, హారాలు ధరించి, నాటకంలో ప్రధాన పాత్రధారుల్లా, తమ కాంతితో అందరినీ ఆకట్టుకుంటూ మెరిసిపోతున్నారు.

నిరీక్ష్య తావుత్తమపూరుషౌ జనా మఞ్చస్థితా నాగరరాష్ట్రకా నృప । ప్రహర్షవేగోత్కలితేక్షణాననాః పపుర్న తృప్తా నయనైస్తదాననమ్

ఓ రాజా! ఆ ఇద్దరు ఉత్తమ పురుషులను చూసి, మంచాలపై కూర్చున్న పట్టణవాసులు, గ్రామవాసులు, ఆనందావేశంతో కళ్లు, ముఖాలు వెలిగిపోయి, వారి ముఖాలను చూస్తూ చూడడానికే తృప్తి చెందలేదు.

( అనుష్టుప్ ) పిబన్త ఇవ చక్షుర్భ్యాం లిహన్త ఇవ జిహ్వయా । జిఘ్రన్త ఇవ నాసాభ్యాం శ్లిష్యన్త ఇవ బాహుభిః

వారు కళ్లతో త్రాగుతున్నట్టు, నాలుకతో రుచి చూస్తున్నట్టు, ముక్కుతో వాసన చూస్తున్నట్టు, చేతులతో ఆలింగనం చేస్తున్నట్టు అనిపించింది.

ఊచుః పరస్పరం తే వై యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్ । తద్ రూపగుణమాధుర్య ప్రాగల్భ్యస్మారితా ఇవ

వారు ఒకరితో ఒకరు, చూసింది, విన్నది అనుసరించి, వారి రూపం, గుణం, మాధుర్యం, ధైర్యాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ మాట్లాడుకున్నారు.

ఏతౌ భగవతః సాక్షాత్ హరేర్నారాయణస్య హి । అవతీర్ణావిహాంశేన వసుదేవస్య వేశ్మని

ఈ ఇద్దరూ భగవంతుడు హరి, నారాయణుడు స్వయంగా, వసుదేవుని ఇంట్లో భాగంగా అవతరించారు.

ఏష వై కిల దేవక్యాం జాతో నీతశ్చ గోకులమ్ । కాలమేతం వసన్ గూఢో వవృధే నన్దవేశ్మని

ఇతడు నిజంగా దేవకిలో జన్మించి, తరువాత గోకులానికి తీసుకెళ్లబడి, ఈ కాలం మొత్తం నందుని ఇంట్లో రహస్యంగా పెరిగాడు.

పూతనానేన నీతాన్తం చక్రవాతశ్చ దానవః । అర్జునౌ గుహ్యకః కేశీ ధేనుకోఽన్యే చ తద్విధాః

ఈయన చేత పూతన సంహరించబడింది, చక్రవాత్ అనే దానవుడు, అర్జునుడు గుహ్యకుడు, కేశి, ధేనుకుడు మరియు అలాంటి మరికొందరు నాశనం చేయబడ్డారు.

గావః సపాలా ఏతేన దావాగ్నేః పరిమోచితాః । కాలియో దమితః సర్ప ఇన్ద్రశ్చ విమదః కృతః

ఈయన వల్ల గొర్రెలు, కాపరులు అరణ్యాగ్నిలో నుంచి రక్షించబడ్డారు; కాలియ అనే పాము అదుపులో పెట్టబడింది, ఇంద్రుడు గర్వం తగ్గించుకున్నాడు.

సప్తాహమేకహస్తేన ధృతోఽద్రిప్రవరోఽమునా । వర్షవాతాశనిభ్యశ్చ పరిత్రాతం చ గోకులమ్

ఈయన ఏడు రోజులు ఒక చేతితో గొప్ప కొండను ఎత్తిపట్టి, వర్షం, గాలి, మెరుపుల నుంచి గోకులాన్ని కాపాడాడు.

గోప్యోఽస్య నిత్యముదిత హసితప్రేక్షణం ముఖమ్ । పశ్యన్త్యో వివిధాంస్తాపాన్ తరన్తి స్మాశ్రమం ముదా

గోపికలు ఆయన చిరునవ్వుతో చూడడాన్ని ఎప్పుడూ ఆస్వాదిస్తూ, ఆయన ముఖాన్ని చూస్తూ, ఎన్నో బాధలు, అలసటలు సంతోషంగా దాటి పోయేవారు.

వదన్త్యనేన వంశోఽయం యదోః సుబహువిశ్రుతః । శ్రియం యశో మహత్వం చ లప్స్యతే పరిరక్షితః

ఈయన వల్ల, ఇప్పటికే ప్రసిద్ధమైన యదువు వంశం మరింత కీర్తి, ఐశ్వర్యం, గొప్పతనం పొందుతుందని అందరూ అంటున్నారు.

అయం చాస్యాగ్రజః శ్రీమాన్ రామః కమలలోచనః । ప్రలమ్బో నిహతో యేన వత్సకో యే బకాదయః

ఇతడే ఆయన అన్నయ్య, మహిమాన్వితుడు, కమలలోచనుడు రాముడు; ఇతడిచేత ప్రలంబుడు, వత్సకుడు, బకుడు మరియు ఇతరులు సంహరించబడ్డారు.

జనేష్వేవం బ్రువాణేషు తూర్యేషు నినదత్సు చ । కృష్ణరామౌ సమాభాష్య చాణూరో వాక్యమబ్రవీత్

ప్రజలు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, వాద్యాలు మోగుతుండగా, చాణూరుడు కృష్ణుడు, రాముడిని ఇలా ఉద్దేశించి మాటలాడాడు.

హే నన్దసూనో హే రామ భవన్తౌ వీరసంమతౌ । నియుద్ధకుశలౌ శ్రుత్వా రాజ్ఞాఽఽహూతౌ దిదృక్షుణా

నందుని కుమారులారా, రామా! మీరు ఇద్దరూ వీరులుగా పేరుగాంచారు, మల్లయుద్ధంలో నైపుణ్యం కలవారు. రాజు చూడాలని కోరుకుని మిమ్మల్ని పిలిపించాడు.

ప్రియం రాజ్ఞః ప్రకుర్వత్యః శ్రేయో విన్దన్తి వై ప్రజాః । మనసా కర్మణా వాచా విపరీత మతోఽన్యథా

రాజు మనసు తృప్తిపడితే ప్రజలకు మేలు కలుగుతుంది. మనసుతో, చేతితో, మాటతో సేవ చేస్తే శ్రేయస్సు లభిస్తుంది; విరుద్ధంగా చేస్తే ఫలితం కూడా అంతే.

నిత్యం ప్రముదితా గోపా వత్సపాలా యథా స్ఫుటమ్ । వనేషు మల్లయుద్ధేన క్రీడన్తశ్చారయన్తి గాః

గోపలు, కాపరులు ఎప్పుడూ ఆనందంగా, అడవుల్లో, పచ్చిక పొలాల్లో, మల్లయుద్ధం ఆడుకుంటూ, గోవులను మేపుతుండేవారు.

తస్మాద్ రాజ్ఞః ప్రియం యూయం వయం చ కరవామ హే । భూతాని నః ప్రసీదన్తి సర్వభూతమయో నృపః

అందువల్ల మిత్రులారా, మనం రాజుకు ఇష్టమైనది చేయుదాం. ఎందుకంటే, రాజు అన్నివిధాలా ప్రజలందరినీ కలిగి ఉన్నవాడు. అతడు సంతోషిస్తే, మిగతా ప్రాణులందరూ మనపై సంతోషిస్తారు.

తన్నిశమ్యాబ్రవీత్ కృష్ణో దేశకాలోచితం వచః । నియుద్ధమాత్మనోఽభీష్టం మన్యమానోఽభినన్ద్య చ

అది విని, శ్రీకృష్ణుడు కాలానికి, స్థలానికి తగిన మాటలు పలికాడు. తాను కోరుకున్న పోరాటాన్ని ఆహ్వానిస్తూ ఆనందంగా స్పందించాడు.

ప్రజా భోజపతేరస్య వయం చాపి వనేచరాః । కరవామ ప్రియం నిత్యం తన్నః పరమనుగ్రహః

మేము భోజరాజు ప్రజలు, మేము అడవిలో నివసించేవాళ్లం కూడా, ఎప్పుడూ అతనికి ఇష్టమైనదే చేస్తాం. అదే మా గొప్ప అదృష్టం.

బాలా వయం తుల్యబలైః క్రీడిష్యామో యథోచితమ్ । భవేన్నియుద్ధం మాధర్మః స్పృశేన్మల్ల సభాసదః

మేము పిల్లలం, మాకు సమానమైన బలమున్నవాళ్లతో సరదాగా పోటీపడతాం. పోరాటం న్యాయంగా జరగాలి, అప్పుడు మల్లయుద్ధ సభలో ఎవరికీ మనపై అపనిందలు రావు.

చాణూర ఉవాచ - న బాలో న కిశోరస్త్వం బలశ్చ బలినాం వరః । లీలయేభో హతో యేన సహస్రద్విపసత్త్వభృత్

చాణూరుడు చెప్పాడు — నీవు పిల్లవాడు కాదు, యువకుడూ కాదు. బలవంతుల్లో నీవే శ్రేష్ఠుడు. ఎందుకంటే, వేల ఏనుగుల బలాన్ని కలిగిన ఏనుగును నీవు కేవలం ఆటగా సంహరించావు.

తస్మాద్ భవద్‍భ్యాం బలిభిః యోద్ధవ్యం నానయోఽత్ర వై । మయి విక్రమ వార్ష్ణేయ బలేన సహ ముష్టికః

అందువల్ల, మీరు ఇద్దరూ బలవంతులతో పోరాడాలి, ఇక్కడ తప్పించుకునే అవకాశం లేదు. ముష్టికుడు రోహిణీపుత్రుడితో పోరాడాలి, నేను వృష్ణివంశజుడా, నీతో బలాన్ని పరీక్షిస్తాను.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే కువలయాపీడవధో నామ త్రిచత్వారింశోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో పరమహంసులకు ఉద్దేశించిన దశమ స్కంధంలో, 'కువలయాపీడ వధ' అనే నలభైమూవవ అధ్యాయం ముగిసింది.

చాణూరముష్టికాదీనాం మల్లానాం నిధనం కంసస్య వధశ్చ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఏవం చర్చితసఙ్‌కల్పో భగవాన్ మధుసూదనః । ఆససాదాథ చణూరం ముష్టికం రోహిణీసుతః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ విధంగా తన సంకల్పాన్ని గౌరవించిన భగవంతుడు మధుసూదనుడు, రోహిణీపుత్రుడితో కలిసి చాణూరుడు, ముష్టికుడి వద్దకు వెళ్లాడు.

హస్తాభ్యాం హస్తయోర్బద్ధ్వా పద్‍భ్యామేవ చ పాదయోః । విచకర్షతురన్యోన్యం ప్రసహ్య విజిగీషయా

వారు చేతులు చేతులతో, కాళ్లు కాళ్లతో బిగించి, ఒకరిని ఒకరు బలంగా లాగుతూ, గెలవాలని తపిస్తూ పోరాడారు.

అరత్‍నీ ద్వే అరత్‍నిభ్యాం జానుభ్యాం చైవ జానునీ । శిరః శీర్ష్ణోరసోరస్తౌ అన్యోన్యం అభిజఘ్నతుః

వారు ఒకరిని ఒకరు ముష్టులతో, మోకాళ్లతో, తలలతో, ఛాతీతో, భుజాలతో గట్టిగా కొట్టుకున్నారు.