శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

కరీన్ద్రస్తమభిద్రుత్య కరేణ తరసాగ్రహీత్ । కరాద్ విగలితః సోఽముం నిహత్యాఙ్‌ఘ్రిష్వలీయత

ఆ ఏనుగు వేగంగా వచ్చి, తన సొంకుతో బలంగా పట్టుకుంది. ఆ పట్టులోంచి తప్పించుకుని, కృష్ణుడు దానిని కొట్టి, దాని కాళ్ల కిందకి వెళ్లిపోయాడు.

సఙ్‌క్రుద్ధస్తమచక్షాణో ఘ్రాణదృష్టిః స కేశవమ్ । పరామృశత్ పుష్కరేణ స ప్రసహ్య వినిర్గతః

కోపంతో ఉన్న ఆ ఏనుగు, కేశవుడిని తన దృష్టి, వాసనతో గట్టిగా గమనిస్తూ, తన సొంకుతో తాకింది. కానీ కృష్ణుడు దాని పట్టును తప్పించుకుని బయటపడ్డాడు.

పుచ్ఛే ప్రగృహ్యాతిబలం ధనుషః పఞ్చవింశతిమ్ । విచకర్ష యథా నాగం సుపర్ణ ఇవ లీలయా

కృష్ణుడు ఆ ఏనుగు తోకను పట్టుకుని, అతి బలంగా, ఇరవై అయిదు ధనుస్సుల పొడవు దూరం లాగాడు. అది గరుడుడు పాము లాగడంలా సులభంగా చేశాడు.

స పర్యావర్తమానేన సవ్యదక్షిణతోఽచ్యుతః । బభ్రామ భ్రామ్యమాణేన గోవత్సేనేవ బాలకః

అచ్యుతుడు ఆ ఏనుగును ఎడమ, కుడి వైపులా తిప్పుతూ, చిన్నవాడు గోవంతును తిప్పినట్టు, ఆ ఏనుగును చక్కగా తిప్పాడు.

తతోఽభిమఖమభ్యేత్య పాణినాఽఽహత్య వారణమ్ । ప్రాద్రవన్ పాతయామాస స్పృశ్యమానః పదే పదే

అంతట, ఎదురుగా వెళ్లి, తన చేతితో ఆ ఏనుగును బలంగా కొట్టి, అడుగడుగునా తాకుతూ, దాన్ని కూల్చేశాడు.

స ధావన్ క్రీడయా భూమౌ పతిత్వా సహసోత్థితః । తం మత్వా పతితం క్రుద్ధో దన్తాభ్యాం సోఽహనత్ క్షితిమ్

ఆ ఏనుగు ఆటగా పరుగెత్తి, నేలపై పడిపోయి, వెంటనే లేచి, తాను పడిపోయిందని భావించి, కోపంతో తన దంతాలతో నేలను కొట్టింది.

స్వవిక్రమే ప్రతిహతే కుంజరేన్ద్రోఽత్యమర్షితః । చోద్యమానో మహామాత్రైః కృష్ణమభ్యద్రవద్ రుషా

తన బలాన్ని అడ్డుకున్నప్పుడు, ఆ గొప్ప ఏనుగు చాలా కోపంతో, తన కాపరులు ఉసిగొల్పగా, కృష్ణుడిపై ఆగ్రహంతో దూకింది.

తమాపతన్తమాసాద్య భగవాన్ మధుసూదనః । నిగృహ్య పాణినా హస్తం పాతయామాస భూతలే

ఆ ఏనుగు దూసుకొస్తుండగా, భగవంతుడు మధుసూదనుడు తన చేతితో దాని సొంకును బలంగా పట్టుకుని, నేలపై పడగొట్టాడు.

పతితస్య పదాఽఽక్రమ్య మృగేన్ద్ర ఇవ లీలయా । దన్తముత్పాట్య తేనేభం హస్తిపాంశ్చాహనద్ధరిః

పడ్డ ఏనుగుపై, సింహం ఆటగా చేసేలా, కృష్ణుడు తన కాలితో నడిచి, దాని దంతాన్ని పీకి, ఆ దంతంతో ఏనుగు కాపరిని కొట్టాడు.

మృతకం ద్విపముత్సృజ్య దన్తపాణిః సమావిశత్ । అంసన్యస్తవిషాణోఽసృఙ్‌ మదబిన్దుభిరఙ్‌కితః । విరూఢస్వేదకణికా వదనామ్బురుహో బభౌ

చనిపోయిన ఏనుగును అక్కడే వదిలేసి, దంతాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, దాన్ని భుజంపై వేసుకుని, రక్తపు చుక్కలు, మదబిందువులతో అలంకరించబడి, ముఖంలో చెమటబిందువులు మెరిసిపోతూ, లోపలికి ప్రవేశించాడు.

వృతౌ గోపైః కతిపయైః బలదేవజనార్దనౌ । రఙ్‌గం వివిశతూ రాజన్ గజదన్తవరాయుధౌ

కొంతమంది గోపాళ్లతో కలిసి, బలరాముడు, జనార్దనుడు ఇద్దరూ, ఏనుగు దంతాలను ఆయుధాలుగా పట్టుకుని, రాజా, మల్లయుద్ధ వేదికలోకి ప్రవేశించారు.

( శార్దూలవిక్రీడిత ) మల్లానామశనిర్నృణాం నరవరః స్త్రీణాం స్మరో మూర్తిమాన్ । గోపానాం స్వజనోఽసతాం క్షితిభుజాం శాస్తా స్వపిత్రోః శిశుః । మృత్యుర్భోజపతేర్విరాడవిదుషాం తత్త్వం పరం యోగినాం । వృష్ణీనాం పరదేవతేతి విదితో రఙ్‌గం గతః సాగ్రజః

( అనుష్టుప్ ) హతం కువలయాపీడం దృష్ట్వా తావపి దుర్జయౌ । కంసో మనస్వ్యపి తదా భృశముద్వివిజే నృప

ఓ రాజా! కువలయాపీడను సంహరించడాన్ని చూసి, ఆ ఇద్దరు అపరాజితులు కూడా, ధైర్యవంతుడైన కంసుడు కూడా, మనసులో బాగా కలవరపడ్డాడు.

( మిశ్ర ) తౌ రేజతూ రఙ్‌గగతౌ మహాభుజౌ విచిత్రవేషాభరణస్రగమ్బరౌ । యథా నటావుత్తమవేషధారిణౌ మనః క్షిపన్తౌ ప్రభయా నిరీక్షతామ్

ఆ ఇద్దరు బలవంతులు రంగస్థలంలోకి ప్రవేశించేటప్పుడు, విభిన్నమైన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, హారాలు ధరించి, నాటకంలో ప్రధాన పాత్రధారుల్లా, తమ కాంతితో అందరినీ ఆకట్టుకుంటూ మెరిసిపోతున్నారు.

నిరీక్ష్య తావుత్తమపూరుషౌ జనా మఞ్చస్థితా నాగరరాష్ట్రకా నృప । ప్రహర్షవేగోత్కలితేక్షణాననాః పపుర్న తృప్తా నయనైస్తదాననమ్

ఓ రాజా! ఆ ఇద్దరు ఉత్తమ పురుషులను చూసి, మంచాలపై కూర్చున్న పట్టణవాసులు, గ్రామవాసులు, ఆనందావేశంతో కళ్లు, ముఖాలు వెలిగిపోయి, వారి ముఖాలను చూస్తూ చూడడానికే తృప్తి చెందలేదు.

( అనుష్టుప్ ) పిబన్త ఇవ చక్షుర్భ్యాం లిహన్త ఇవ జిహ్వయా । జిఘ్రన్త ఇవ నాసాభ్యాం శ్లిష్యన్త ఇవ బాహుభిః

వారు కళ్లతో త్రాగుతున్నట్టు, నాలుకతో రుచి చూస్తున్నట్టు, ముక్కుతో వాసన చూస్తున్నట్టు, చేతులతో ఆలింగనం చేస్తున్నట్టు అనిపించింది.

ఊచుః పరస్పరం తే వై యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్ । తద్ రూపగుణమాధుర్య ప్రాగల్భ్యస్మారితా ఇవ

వారు ఒకరితో ఒకరు, చూసింది, విన్నది అనుసరించి, వారి రూపం, గుణం, మాధుర్యం, ధైర్యాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ మాట్లాడుకున్నారు.

ఏతౌ భగవతః సాక్షాత్ హరేర్నారాయణస్య హి । అవతీర్ణావిహాంశేన వసుదేవస్య వేశ్మని

ఈ ఇద్దరూ భగవంతుడు హరి, నారాయణుడు స్వయంగా, వసుదేవుని ఇంట్లో భాగంగా అవతరించారు.

ఏష వై కిల దేవక్యాం జాతో నీతశ్చ గోకులమ్ । కాలమేతం వసన్ గూఢో వవృధే నన్దవేశ్మని

ఇతడు నిజంగా దేవకిలో జన్మించి, తరువాత గోకులానికి తీసుకెళ్లబడి, ఈ కాలం మొత్తం నందుని ఇంట్లో రహస్యంగా పెరిగాడు.

పూతనానేన నీతాన్తం చక్రవాతశ్చ దానవః । అర్జునౌ గుహ్యకః కేశీ ధేనుకోఽన్యే చ తద్విధాః

ఈయన చేత పూతన సంహరించబడింది, చక్రవాత్ అనే దానవుడు, అర్జునుడు గుహ్యకుడు, కేశి, ధేనుకుడు మరియు అలాంటి మరికొందరు నాశనం చేయబడ్డారు.

గావః సపాలా ఏతేన దావాగ్నేః పరిమోచితాః । కాలియో దమితః సర్ప ఇన్ద్రశ్చ విమదః కృతః

ఈయన వల్ల గొర్రెలు, కాపరులు అరణ్యాగ్నిలో నుంచి రక్షించబడ్డారు; కాలియ అనే పాము అదుపులో పెట్టబడింది, ఇంద్రుడు గర్వం తగ్గించుకున్నాడు.

సప్తాహమేకహస్తేన ధృతోఽద్రిప్రవరోఽమునా । వర్షవాతాశనిభ్యశ్చ పరిత్రాతం చ గోకులమ్

ఈయన ఏడు రోజులు ఒక చేతితో గొప్ప కొండను ఎత్తిపట్టి, వర్షం, గాలి, మెరుపుల నుంచి గోకులాన్ని కాపాడాడు.

గోప్యోఽస్య నిత్యముదిత హసితప్రేక్షణం ముఖమ్ । పశ్యన్త్యో వివిధాంస్తాపాన్ తరన్తి స్మాశ్రమం ముదా

గోపికలు ఆయన చిరునవ్వుతో చూడడాన్ని ఎప్పుడూ ఆస్వాదిస్తూ, ఆయన ముఖాన్ని చూస్తూ, ఎన్నో బాధలు, అలసటలు సంతోషంగా దాటి పోయేవారు.

వదన్త్యనేన వంశోఽయం యదోః సుబహువిశ్రుతః । శ్రియం యశో మహత్వం చ లప్స్యతే పరిరక్షితః

ఈయన వల్ల, ఇప్పటికే ప్రసిద్ధమైన యదువు వంశం మరింత కీర్తి, ఐశ్వర్యం, గొప్పతనం పొందుతుందని అందరూ అంటున్నారు.

అయం చాస్యాగ్రజః శ్రీమాన్ రామః కమలలోచనః । ప్రలమ్బో నిహతో యేన వత్సకో యే బకాదయః

ఇతడే ఆయన అన్నయ్య, మహిమాన్వితుడు, కమలలోచనుడు రాముడు; ఇతడిచేత ప్రలంబుడు, వత్సకుడు, బకుడు మరియు ఇతరులు సంహరించబడ్డారు.

జనేష్వేవం బ్రువాణేషు తూర్యేషు నినదత్సు చ । కృష్ణరామౌ సమాభాష్య చాణూరో వాక్యమబ్రవీత్

ప్రజలు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, వాద్యాలు మోగుతుండగా, చాణూరుడు కృష్ణుడు, రాముడిని ఇలా ఉద్దేశించి మాటలాడాడు.

హే నన్దసూనో హే రామ భవన్తౌ వీరసంమతౌ । నియుద్ధకుశలౌ శ్రుత్వా రాజ్ఞాఽఽహూతౌ దిదృక్షుణా

నందుని కుమారులారా, రామా! మీరు ఇద్దరూ వీరులుగా పేరుగాంచారు, మల్లయుద్ధంలో నైపుణ్యం కలవారు. రాజు చూడాలని కోరుకుని మిమ్మల్ని పిలిపించాడు.

ప్రియం రాజ్ఞః ప్రకుర్వత్యః శ్రేయో విన్దన్తి వై ప్రజాః । మనసా కర్మణా వాచా విపరీత మతోఽన్యథా

రాజు మనసు తృప్తిపడితే ప్రజలకు మేలు కలుగుతుంది. మనసుతో, చేతితో, మాటతో సేవ చేస్తే శ్రేయస్సు లభిస్తుంది; విరుద్ధంగా చేస్తే ఫలితం కూడా అంతే.

నిత్యం ప్రముదితా గోపా వత్సపాలా యథా స్ఫుటమ్ । వనేషు మల్లయుద్ధేన క్రీడన్తశ్చారయన్తి గాః

గోపలు, కాపరులు ఎప్పుడూ ఆనందంగా, అడవుల్లో, పచ్చిక పొలాల్లో, మల్లయుద్ధం ఆడుకుంటూ, గోవులను మేపుతుండేవారు.