శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ధనార్ధం ధర్మమార్గేణ తాభ్యాం నీతం తథాపి చ । న పుత్రో నాపి వా పుత్రీ తతశ్చిన్తాతురో భృశమ్

వారిద్దరూ తమ సంపదలో సగాన్ని ధర్మ మార్గంలో ఖర్చు పెట్టారు. అయినా వారికి కుమారుడు లేదా కుమార్తె పుట్టలేదు. అందువల్ల వారు చాలా ఆందోళనకు గురయ్యారు.

ఏకదా స తు ద్విజో దుఃఖాద్ గృహం త్యక్త్వా వనం గతః । మధ్యాహ్నే తృషితో జాతః తడాగం సముపేయివాన్

ఒకసారి ఆ ద్విజుడు బాధతో తన ఇల్లు వదిలి అడవికి వెళ్లాడు. మధ్యాహ్నం వేళ దాహంతో బాధపడి ఒక చెరువు దగ్గరకు చేరాడు.

పీత్వా జలం నిషణ్ణస్తు ప్రజాదుఃఖేన కర్శితః । ముహూర్తాదపి తత్రైవ సంన్యాసీ కశ్చిత్ ఆగతః

నీరు తాగి అక్కడే కూర్చున్నాడు. సంతాన దుఃఖంతో క్షీణించి ఉన్న అతనిని కొంతసేపటికి ఒక సంయాసి అక్కడికి వచ్చాడు.

దృష్ట్వా పీతజలం తం తు విప్రో యాతస్తదన్తికమ్ । నత్వా చ పాదయోస్తస్య నిఃశ్వసన్ సంస్థితః పురః

ఆ సంయాసిని చూసిన బ్రాహ్మణుడు దగ్గరకు వెళ్లి, అతని పాదాలకు నమస్కరించి, లోతుగా ఊపిరిపీల్చుతూ అతని ఎదుట నిలబడ్డాడు.

యతిరువాచ - కథం రోదిషి విప్ర త్వం కా తే చిన్తా బలీయసీ । వద త్వం సత్వరమ్ మహ్యం స్వస్య దుఃఖస్య కారణమ్

సంయాసి ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! నీవెందుకు ఏడుస్తున్నావు? నీకు ఈ అంతటి ఆందోళన ఏమిటి? నీ దుఃఖానికి కారణం నాకు త్వరగా చెప్పు.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ - కిం బ్రవీమి ఋషే దుఃఖం పూర్వపాపేన సంచితమ్ । మదీయాః పూర్వజాస్తోయం కవోష్ణం ఉపభుఞ్జతే

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు — ఋషీ! పూర్వపాపాల వల్ల కూడిన ఈ దుఃఖాన్ని నేను ఏమి చెప్పగలను? నా పూర్వీకులు చల్లని నీరు కాకుండా వేడినీరు తాగుతున్నారు.

మద్దత్తం నైవ గృహ్ణన్తి ప్రీత్యా దేవా ద్విజాతయః । ప్రజాదుఃఖేన శూన్యోఽహం ప్రాణాన్ త్యక్తుం ఇహాగతః

నేను సమర్పించిన నైవేద్యాన్ని దేవతలు, ద్విజులు ఆనందంగా స్వీకరించరు. సంతాన దుఃఖంతో ఖాళీ అయిపోయిన నేను ప్రాణాలు విడిచేందుకు ఇక్కడికి వచ్చాను.

ధిక్ జీవితం ప్రజాహీనం ధిక్ గృహం చ ప్రజాం వినా । ధిక్ ధనం చానపత్యస్య ధిక్కులం సంతతిం వినా

సంతానం లేని జీవితం వ్యర్థం, సంతానం లేని ఇల్లు వ్యర్థం; సంతానం లేని ధనం వ్యర్థం, వంశ పరంపర లేకపోతే ఆ వంశమూ వ్యర్థమే.

పాల్యతే యా మయా ధేనుః సా వన్ధ్యా సర్వథా భవేత్ । యో మయా రోపితో వృక్షః సోఽపి వన్ధ్యత్వమాశ్రయేత్

నేను పెంచుతున్న ఆవు ఎప్పుడూ గర్భం ధరించదు; నేను నాటిన చెట్టు కూడా ఫలించదు.

యత్ఫలం మద్‌గృహాయాతం తచ్చ శీఘ్రం వినశ్యతి । నిర్భాగ్యస్యానపత్యస్య కిమతో జీవితేన మే

నా ఇంటికి వచ్చిన ఫలం కూడా త్వరగా నశిస్తుంది. దురదృష్టవశాత్తూ సంతానం లేని నాకు ఈ జీవితం ఎందుకు?

ఇత్యుక్త్వా స రురోదోచ్చైః తత్పార్శ్వం దుఃఖపీడితః । తదా తస్య యతేశ్చిత్తే కరుణాభూత్ గరీయసీ

ఇలా చెప్పి, ఆ బ్రాహ్మణుడు దుఃఖంతో సంయాసి పక్కన పెద్దగా ఏడ్చాడు. అప్పుడు ఆ యతికి హృదయంలో గొప్ప దయ కలిగింది.

తద్‌భాలాక్షరమాలాం చ వాచమాయాస యోగవాన్ । సర్వం జ్ఞాత్వా యతిః పశ్చాత్ విప్రం ఊచే సవిస్తరమ్

తన కపాలంపై ఉన్న అక్షరమాల ద్వారా, యోగబలంతో అన్నీ తెలుసుకున్న ఆ సంయాసి, తరువాత ఆ బ్రాహ్మణునికి వివరంగా చెప్పాడు.

యతిరువాచ - ముఞ్చ అజ్ఞానం ప్రజారూపం బలిష్ఠా కర్మణో గతిః । వివేకం తు సమాసాద్య త్యజ సంసారవాసనామ్

సంయాసి ఇలా అన్నాడు — సంతానమంటే ఉండే అజ్ఞానాన్ని వదిలిపెట్టు. కర్మ ఫలితాలు బలంగా ఉంటాయి. వివేకాన్ని సంపాదించి, ఈ లోకాసక్తిని విడిచిపెట్టు.

శ్రుణు విప్ర మయా తేఽద్య ప్రారబ్ధం తు విలోకితమ్ । సప్తజన్మావధి తవ పుత్రో నైవ చ నైవ చ

బ్రాహ్మణా! నేడు నీ ప్రారబ్ధాన్ని నేను చూశాను. ఏడు జన్మలు నీకు సంతానం ఉండదు, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఉండదు.

సంతతేః సగరో దుఃఖం అవాప అఙ్‌గః పురా తథా । రే ముఞ్చాద్య కుటుమ్బాశాం సంన్యాసే సర్వథా సుఖమ్

పూర్వం సగరుడు కూడా సంతానం కోసం బాధపడ్డాడు. కాబట్టి నువ్వు ఇప్పుడు కుటుంబ ఆశను వదిలిపెట్టు. సంయాసంలో అన్ని విధాలా ఆనందం ఉంది.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ - వివేకేన భవేత్కిం మే పుత్రం దేహి బలాదపి । నో చేత్ త్యజామ్యహం ప్రాణాన్ త్వదగ్రే శోకమూర్ఛితః

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు — నాకు వివేకం వల్ల ఏమి లాభం? బలవంతంగా అయినా నాకు ఒక కుమారుడిని ఇవ్వు. లేకపోతే నీ ముందే నేను దుఃఖంతో ప్రాణాలు విడిచేస్తాను.

పుత్రాదిసుఖహీనోఽయం సంన్యాసః శుష్క ఏవ హి । గృహస్థః సరసో లోకే పుత్రపౌత్రసమన్వితః

సంతానం లేని సంయాసం నిజంగా పొడిగా ఉంటుంది. కుమారులు, మనవళ్లు ఉన్న గృహస్థుడు లోకంలో ఆనందంగా ఉంటాడు.

ఇతి విప్రాగ్రహం దృష్ట్వా ప్రాబ్రవీత్ స తపోధనః । చిత్రకేతుర్గతః కష్టం విధిలేఖవిమార్జనాత్

బ్రాహ్మణుని పట్టుదల చూసి, ఆ తపస్సుతో నిండిన సంయాసి ఇలా అన్నాడు — విధి రేఖలను మార్చి, చిత్రకేతుడు కూడా కష్టాన్ని అనుభవించాడు.

న యాస్యసి సుఖం పుత్రాత్ యథా దైవహతోద్యమః । అతో హఠేన యుక్తోఽసి హ్యర్థినం కిం వదామ్యహమ్

దైవానికి విరుద్ధంగా ప్రయత్నించినా, కుమారుని వల్ల నీకు సుఖం కలగదు. నీవు ఇంతగా పట్టుబడుతున్నావు కాబట్టి, నీ కోరికను కోరేవాడికి నేను ఇంకేమి చెప్పగలను?

తస్యాగ్రహం సమాలోక్య ఫలమేకం స దత్తవాన్ । ఇదం భక్షయ పత్‍న్యా త్వం తతః పుత్రో భవిష్యతి

ఆమె సంకోచాన్ని గమనించి, అతడు ఒక పండు ఇచ్చి ఇలా అన్నాడు: 'ఈ పండును నీ భార్యతో కలిసి తిను; అప్పుడు మీకు కుమారుడు జన్మిస్తాడు.'

సత్యం శౌచం దయా దానం ఏకభక్తం తు భోజనమ్ । వర్షావధి స్త్రియా కార్యం తేన పుత్రోఽతినిర్మలః

నిజాయితీ, పవిత్రత, దయ, దానం, రోజుకు ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం — ఇవన్నీ ఆ మహిళ ఏడాది పాటు పాటించాలి; అప్పుడు పుట్టే కుమారుడు ఎంతో పవిత్రంగా ఉంటాడు.

ఏవముక్త్వా యయౌ యోగీ విప్రస్తు గృహమాగతః । పత్‍న్యాః పాణౌ ఫలం దత్త్వా స్వయం యాతస్తు కుత్రచిత్

అలా చెప్పి యోగి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు. బ్రాహ్మణుడు ఇంటికి వచ్చి, ఆ పండును తన భార్య చేతిలో పెట్టాడు. తర్వాత అతడూ ఎక్కడికో వెళ్లిపోయాడు.

తరుణీ కుటిలా తస్య సఖ్యగ్రే చ రురోద హ । అహో చిన్తా మమోత్పన్నా ఫలం చాహం న భక్ష్యయే

ఆ యువతి, మాయగుణంతో, తన స్నేహితుల ముందు ఏడ్చింది: 'ఓహో, నాకు ఎంతో ఆందోళన కలిగింది; ఈ పండును నేను తినను.'

ఫలభక్షేణ గర్భః స్యాద్ గర్భేణ ఉదరవృద్ధితా । స్వల్పభక్షం తతోఽశక్తిః గృహకార్యం కథం భవేత్

'ఈ పండు తింటే నాకు గర్భం వస్తుంది; గర్భంతో పొట్ట పెరుగుతుంది; తక్కువ తింటే బలహీనంగా అవుతాను — అప్పుడు ఇంటి పనులు ఎలా చేస్తాను?'

దైవాద్ ధాటీ వ్రజేద్‌గ్రామే పలాయేద్‌గర్భిణీ కథమ్ । శుకవత్ నివసేత్ గర్భః తం కుక్షేః కథముత్సృజేత్

'దురదృష్టవశాత్తు గ్రామానికి వసూలుదారు వస్తే, గర్భవతి అయిన నేను ఎలా తప్పించుకుంటాను? గర్భం లోపల కాకి లాగా ఉంటే, దాన్ని పొట్టలోంచి ఎలా బయటకు తీస్తాను?'

తిర్యక్ చేదాగతో గర్భః తదా మే మరణం భవేత్ । ప్రసూతౌ దారుణం దుఃఖం సుకుమారీ కథం సహే

'గర్భం అడ్డంగా వస్తే నేను చనిపోతాను; ప్రసవంలో తీవ్రమైన బాధ ఉంటుంది — నేను ఇంత బలహీనంగా ఉండి దాన్ని ఎలా భరిస్తాను?'

మన్దాయాం మయి సర్వస్వం ననాన్దా సంహరేత్ తదా । సత్యశౌచాదినియమో దురారాధ్యః స దృశ్యతే

'నేను మందంగా ఉంటే, నా సహభార్యా అన్నిటినీ తీసుకుపోతుంది; నిజాయితీ, పవిత్రత వంటి నియమాలు పాటించడం చాలా కష్టం అనిపిస్తోంది.'

లాలనే పాలనే దుఃఖం ప్రసూతాయాశ్చ వర్తతే । వన్ధ్యా వా విధవా నారీ సుఖినీ చేతి మే మతిః

'పిల్లను పెంచడంలో, చూసుకోవడంలో బాధ ఉంది; ప్రసవమైన మహిళకూ బాధే. నా అభిప్రాయం ప్రకారం, వంధ్య లేదా విధవ మహిళే సుఖంగా ఉంటుంది.'

ఏవం కుతర్కయోగేన తత్ఫలం నైవ భక్షితమ్ । పత్యా పృష్టం ఫలం భుక్తం భుక్తం చేతి తయేరితమ్

ఇలా తప్పుడు ఆలోచనలతో ఆ పండును తినలేదు; భర్త అడిగినప్పుడు, 'నేను తిన్నాను, తిన్నాను' అని చెప్పింది.