శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( మిశ్ర ) దదర్శ తాం స్ఫాటికతుఙ్గ గోపుర ద్వారాం బృహద్ హేమకపాటతోరణామ్ । తామ్రారకోష్ఠాం పరిఖాదురాసదాం ఉద్యాన రమ్యోప వనోపశోభితామ్

అతడు ఆ పట్టణాన్ని చూస్తూ, పొడవైన స్ఫటికపు గోపురాలు, పెద్ద బంగారు తలుపులు, తామ్రపు గోడలు, దాటి పోవడానికి కష్టమైన లోతైన కాలువలు, అందమైన తోటలు, చిన్న చిన్న వనాలతో అలంకరించబడినదిగా చూశాడు.

సౌవర్ణశృఙ్‌గాటకహర్మ్యనిష్కుటైః శ్రేణీసభాభిః భవనైరుపస్కృతామ్ । వైదూర్యవజ్రామలనీలవిద్రుమైః ముక్తాహరిద్‌భిర్వలభీషు వేదిషు

ఆ నగరంలో బంగారు కొమ్ములు, మంటపాలు ఉన్న మహాలయాలు, వరుసగా సభమందిరాలు, భవనాలు, వజ్రాలు, నీలమణులు, పగడాలు, ముత్యాలు, పచ్చలు వంటి రత్నాలతో అలంకరించిన మెట్లపైనీ, వేదికలపైనీ అలంకారం కనిపించింది.

జుష్టేషు జాలాముఖరన్ధ్రకుట్టిమేషు ఆవిష్టపారావతబర్హినాదితామ్ । సంసిక్తరథ్యాపణమార్గచత్వరాం ప్రకీర్ణమాల్యాఙ్‌కురలాజతణ్డులామ్

అక్కడ జాలీ కిటికీలు, తలుపులు, నేలలు పావురాలు, నెమళ్లు చేసే శబ్దాలతో నిండిపోయి ఉన్నాయి. వీధులు, బజార్లు, కూడళ్లన్నీ నీళ్లతో చల్లబడి, పూలమాలలు, గంధపు పొడి, అక్షతలతో అలంకరించబడ్డాయి.

ఆపూర్ణకుమ్భైర్దధిచన్దనోక్షితైః ప్రసూనదీపావలిభిః సపల్లవైః । సవృన్దరమ్భాక్రముకైః సకేతుభిః స్వలఙ్‌కృతత్ ద్వారగృహాం సపట్టికైః

పూర్తిగా నిండిన కుంభాలను పెరుగు, గంధంతో పూసి, పూలదండలు, దీపాల వరుసలు, కొత్త ఆకులతో, అరటి చెట్ల సమూహాలతో, పటాకులతో, తలుపులు, ఇళ్లను అందంగా అలంకరించారు.

తాం సమ్ప్రవిష్టౌ వసుదేవనన్దనౌ వృతౌ వయస్యైర్నరదేవవర్త్మనా । ద్రష్టుం సమీయుస్త్వరితాః పురస్త్రియో హర్మ్యాణి చైవారురుహుర్నృపోత్సుకాః

వసుదేవుని ఇద్దరు కుమారులు తమ స్నేహితులతో పాటు రాజమార్గంలో ప్రవేశించగానే, పట్టణంలోని స్త్రీలు వారిని చూడాలని ఉత్సాహంతో పరుగెత్తి వచ్చి, ఆనందంతో భవనాలపైకి ఎక్కారు.

కాశ్చిగ్ విపర్యగ్ధృతవస్త్రభూషణా విస్మృత్య చైకం యుగలేష్వథాపరాః । కృతైకపత్రశ్రవణైకనూపురా నాఙ్‌క్త్వా ద్వితీయం త్వపరాశ్చ లోచనమ్

కొంతమంది స్త్రీలు తొందరలో తమ వస్త్రాలు, ఆభరణాలు తప్పుగా ధరించగా, మరికొందరు పూర్తిగా అలంకరించుకోవడం మర్చిపోయారు. ఎవరో ఒకరు ఒక్క చెవి కుండె, ఒక్క పాదానికి నుపురం మాత్రమే వేసుకున్నారు. ఇంకొందరు ఒక్క కంటికి మాత్రమే కాజలు పెట్టుకున్నారు.

అశ్నన్త్య ఏకాస్తదపాస్య సోత్సవా అభ్యజ్యమానా అకృతోపమజ్జనాః । స్వపన్త్య ఉత్థాయ నిశమ్య నిఃస్వనం ప్రపాయయన్త్యోఽర్భమపోహ్య మాతరః

కొంతమంది భోజనం మద్యలోనే వదిలేసి, పండుగను పక్కన పెట్టి, స్నానం చేయకుండానే వచ్చారు. మరికొందరు నిద్రలో నుంచి లేచి, శబ్దం విని, పిల్లలను పాలిచ్చేలోపే వదిలేసి, తల్లులు కూడా పరుగెత్తి వచ్చారు.

మనాంసి తాసామరవిన్దలోచనః ప్రగల్భలీలాహసితావలోకనైః । జహార మత్తద్విరదేన్ద్రవిక్రమో దృశాం దదచ్ఛ్రీరమణాత్మనోత్సవమ్

కమలాకళ్ళతో, ధైర్యంగా, ఆటపాటలతో చూసే చూపులతో, మృదువైన నవ్వులతో, ఆ స్త్రీల మనసులను కృష్ణుడు మత్తులో ఉన్న ఏనుగు వలె ఆకర్షించాడు. వారి కళ్ళకు ఆనందాన్ని, హృదయాలకు ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చాడు.

( వసంతతిలకా ) దృష్ట్వా ముహుః శ్రుతమనుద్రుతచేతసస్తం । తత్ప్రేక్షణోత్స్మితసుధోక్షణలబ్ధమానాః । ఆనన్దమూర్తిముపగుహ్య దృశాత్మలబ్ధం । హృష్యత్త్వచో జహురనన్తమరిన్దమాధిమ్

తన గురించి వినినవారు, మళ్లీ మళ్లీ చూసి, అతని నవ్వు చూపులతో గర్వం కలిగి, ఆనందరూపుడైన కృష్ణుని కన్నులతో ఆలింగనం చేసి, ఆనందంతో ఒళ్లు పులకరించి, తమ బాధలన్నీ మరచిపోయారు.

( అనుష్టుప్ ) ప్రాసాదశిఖరారూఢాః ప్రీత్యుత్ఫుల్లముఖామ్బుజాః । అభ్యవర్షన్ సౌమనస్యైః ప్రమదా బలకేశవౌ

ఆ స్త్రీలు ఆనందంతో ముఖాలు వికసించి, భవనాల పైకప్పులపైకి ఎక్కి, కృష్ణుడు, బలరాముడు మీద మంగళపువ్వులు వర్షించాయి.

దధ్యక్షతైః సోదపాత్రైః స్రగ్గన్ధైరభ్యుపాయనైః । తావానర్చుః ప్రముదితాః తత్ర తత్ర ద్విజాతయః

అక్కడక్కడ ఆనందంగా ఉన్న బ్రాహ్మణులు, పెరుగు, అక్షతలు, నీళ్లపాత్రలు, పూలదండలు, పరిమళ ద్రవ్యాలతో కృష్ణుడు, బలరాముని పూజించారు.

ఊచుః పౌరా అహో గోప్యః తపః కిమచరన్ మహత్ । యా హ్యేతావనుపశ్యన్తి నరలోకమహోత్సవౌ

పట్టణవాసులు ఇలా అన్నారు — ఓహో, ఆ గోపికలు ఎంతటి తపస్సు చేశారో! మనుష్య లోకానికి మహోత్సవమైన ఈ ఇద్దరిని వారు చూడగలుగుతున్నారు.

రజకం కఞ్చిదాయాన్తం రఙ్‌గకారం గదాగ్రజః । దృష్ట్వాయాచత వాసాంసి ధౌతాన్యత్యుత్తమాని చ

అప్పుడు కృష్ణుడు, గదా అనే అన్నయ్యకు పెద్దవాడు, రంగు వేసే ఒక రజకుడిని ఎదురుగా చూస్తూ, అతని దగ్గర మంచి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు అడిగాడు.

దేహ్యావయోః సముచితాని అఙ్‌గ వాసాంసి చార్హతోః । భవిష్యతి పరం శ్రేయో దాతుస్తే నాత్ర సంశయః

కృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — మాకు తగిన మంచి వస్త్రాలు ఇవ్వు. మేము దీనికి అర్హులం. నీవు ఇస్తే గొప్ప మేలు కలుగుతుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

స యాచితో భగవతా పరిపూర్ణేన సర్వతః । సాక్షేపం రుషితః ప్రాహ భృత్యో రాజ్ఞః సుదుర్మదః

ప్రభువు అన్ని విధాలా సంపూర్ణుడై అడిగినా, రాజు సేవకుడు, గర్వంతో, కోపంతో, తక్కువగా మాట్లాడాడు.

ఈదృశాన్యేవ వాసాంసీ నిత్యం గిరివనేచరాః । పరిధత్త కిముద్‌వృత్తా రాజద్రవ్యాణ్యభీప్సథ

అతడు ఇలా అన్నాడు — ఇలాంటి వస్త్రాలు ఎప్పుడూ అడవుల్లో తిరిగే వారికి మాత్రమే. మీరు ఇంత ధైర్యంగా రాజు వస్తువులు ఎందుకు కోరుతున్నారు?

యాతాశు బాలిశా మైవం ప్రార్థ్యం యది జిజీవీషా । బధ్నన్తి ఘ్నన్తి లుమ్పన్తి దృప్తం రాజకులాని వై

పిల్లలారా, మీరు త్వరగా వెళ్లిపోండి. మీరు బతకాలని ఆశిస్తే ఇలాంటి కోరికలు పెట్టకండి. రాజకుటుంబాలు గర్వంతో, బంధిస్తాయి, చంపుతాయి, దోచుకుంటాయి.

ఏవం వికత్థమానస్య కుపితో దేవకీసుతః । రజకస్య కరాగ్రేణ శిరః కాయాదపాతయత్

అలా అతను గొప్పగా మాట్లాడుతుండగా, దేవకీ కుమారుడు కోపంతో, తన చేతితో ఆ రజకుని తల శరీరం నుండి వేరు చేశాడు.

తస్యానుజీవినః సర్వే వాసఃకోశాన్ విసృజ్య వై । దుద్రువుః సర్వతో మార్గం వాసాంసి జగృహేఽచ్యుతః

అతని సహాయకులు అందరూ తమ వస్త్రపు పొట్లాలు వదిలేసి అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు. అచ్యుతుడు ఆ వస్త్రాలు తీసుకున్నాడు.

వసిత్వాఽఽత్మప్రియే వస్త్రే కృష్ణః సఙ్‌కర్షణస్తథా । శేషాణ్యాదత్త గోపేభ్యో విసృజ్య భువి కానిచిత్

తమకు ఇష్టమైన వస్త్రాలు ధరించి, కృష్ణుడు, సంకర్షణుడు కూడా, మిగిలిన వస్త్రాలు గోపాలులకు ఇచ్చారు. కొన్ని వస్త్రాలు నేలపై వదిలారు.

తతస్తు వాయకః ప్రీతః తయోర్వేషమకల్పయత్ । విచిత్రవర్ణైశ్చైలేయైః ఆకల్పైరనురూపతః

ఆ తర్వాత ఒక నేయుడు ఆనందంతో, ఇద్దరికీ వివిధ రంగుల, అందమైన ఆకృతుల వస్త్రాలు సిద్ధం చేశాడు.

నానాలక్షణవేషాభ్యాం కృష్ణరామౌ విరేజతుః । స్వలఙ్‌కృతౌ బాలగజౌ పర్వణీవ సితేతరౌ తస్య ప్రసన్నో భగవాన్ ప్రాదాత్ సారూప్యమాత్మనః । శ్రియం చ పరమాం లోకే బలైశ్వర్యస్మృతీన్ద్రియమ్

వివిధ అలంకారాలతో, కృష్ణుడు రాముడు ఇద్దరూ, చిన్న ఏనుగుల్లా, ఒకరు తెల్లగా, మరొకరు నల్లగా, పండుగలో మెరిసిపోయారు. ఆ నేయుడిపై ప్రసన్నుడైన భగవంతుడు, తనలాంటి రూపాన్ని, లోకంలో అత్యున్నత ఐశ్వర్యాన్ని, బలం, అధికారం, జ్ఞాపకం, ఇంద్రియ నిగ్రహాన్ని ప్రసాదించాడు.

తతః సుదామ్నో భవనం మాలాకారస్య జగ్మతుః । తౌ దృష్ట్వా స సముత్థాయ ననామ శిరసా భువి

ఆ తరువాత వారు సుదామా అనే మాలకారుని ఇంటికి వెళ్లారు. వారిని చూసి, అతను లేచి, తలతో నేలకి నమస్కరించాడు.

తయోరాసనమానీయ పాద్యం చార్ఘ్యార్హణాదిభిః । పూజాం సానుగయోశ్చక్రే స్రక్‌తామ్బూలానులేపనైః

వారికోసం ఆసనాలు తీసుకొచ్చి, పాద్యంతో, అర్ఘ్యాదులతో, ఇతర సత్కారాలతో, అతని అనుచరులతో కూడి, పూలమాలలు, తాంబూలం, అంగరాగాలతో పూజ చేశాడు.

ప్రాహ నః సార్థకం జన్మ పావితం చ కులం ప్రభో । పితృదేవర్షయో మహ్యం తుష్టా హ్యాగమనేన వామ్

ప్రభూ, మీరిరావడం వల్ల నా జన్మ ధన్యమైంది, మా వంశం పవిత్రమైంది. మీరిరావడం వల్ల నా పితృదేవతలు, ఋషులు సంతోషించారు.

భవన్తౌ కిల విశ్వస్య జగతః కారణం పరమ్ । అవతీర్ణావిహాంశేన క్షేమాయ చ భవాయ చ

మీరు ఇద్దరూ ఈ జగత్తుకు పరమ కారణం. లోకానికి మేలు, శాంతి కోసం భాగంగా అవతరించారు.

న హి వాం విషమా దృష్టిః సుహృదోర్జగదాత్మనోః । సమయోః సర్వభూతేషు భజన్తం భజతోరపి

మీరు లోకానికి మిత్రులు, ఆత్మలు. మీ దృష్టి ఎప్పుడూ సమంగా ఉంటుంది. మీరందరికీ సమానంగా ఉంటారు, మీను సేవించేవారికైనా, సేవ చేయించుకునేవారికైనా.

తావజ్ఞాపయతం భృత్యం కిమహం కరవాణి వామ్ । పుంసోఽత్యనుగ్రహో హ్యేష భవద్‌భిః యన్నియుజ్యతే

ఇప్పుడు మీ సేవకుడిని ఆజ్ఞాపించండి. నేను మీకేమి చేయాలి? మీరు చెప్పినది చేయడం మానవుడికి అత్యంత దయ.

ఇత్యభిప్రేత్య రాజేన్ద్ర సుదామా ప్రీతమానసః । శస్తైః సుగన్ధైః కుసుమైం మాలా విరచితా దదౌ

ఇలా ఆలోచించి, రాజా, సుదామా ఆనందంతో, ఉత్తమమైన సుగంధ పుష్పాలతో తయారైన మాలలు సమర్పించాడు.