శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఆత్మదేవః పురే తస్మిన్ సర్వవేద విశారదః । శ్రౌతస్మార్తేషు నిష్ణాతో ద్వితీయ ఇవ భాస్కరః

ఆ పట్టణంలో ఆత్మదేవుడు ఉండేవాడు. ఆయన అన్ని వేదాలలో నిపుణుడు, శ్రుతి, స్మృతి విషయాల్లో నైపుణ్యం కలవాడు, రెండవ సూర్యుడిలా వెలిగేవాడు.

భిక్షుకో విత్తవాన్ లోకే తత్ప్రియా ధున్ధులీ స్మృతా । స్వవాక్యస్థాపికా నిత్యం సున్దరీ సుకులోద్‌భవా

ఒక భిక్షువు, లోకంలో ధనవంతుడు, అతని భార్య ధుంధులి అని ప్రసిద్ధి. ఆమె ఎప్పుడూ తన మాట మీద నిలబడేవారు, అందంగా, మంచి కుటుంబంలో పుట్టింది.

లోకవార్తారతా క్రూరా ప్రాయశో బహుజల్పికా । శూరా చ గృహకృత్యేషు కృపణా కలహప్రియా

ఆమె లోక వ్యవహారాల్లో ఆసక్తి కలిగి, కొంత క్రూరంగా, ఎక్కువగా మాట్లాడే స్వభావం గలది, ఇంటిపనుల్లో నిపుణురాలు, కంజుషి, కలహప్రియురాలు.

ఏవం నివసతోః ప్రేమ్ణా దంపత్యో రమమాణయోః । అర్థాః కామాస్తయోరాసన్ న సుఖాయ గృహాదికమ్

ఇలా ఆ దంపతులు ప్రేమతో కలిసి జీవిస్తూ ఆనందించేవారు. అయినా వారి ధనం, కోరికలు ఇంట్లో ఆనందాన్ని ఇవ్వలేదు.

పశ్చాత్ ధర్మాః సమారబ్ధాః తాభ్యాం సంతానహేతవే । గోభూహిరణ్యవాసాంసి దీనేభ్యో యచ్ఛతః సదా

తర్వాత వారిద్దరూ సంతానం కోసం ధర్మకార్యాలు చేయడం ప్రారంభించారు. ఎప్పుడూ పేదవారికి ఆవులు, భూమి, బంగారం, వస్త్రాలు దానం చేసేవారు.

ధనార్ధం ధర్మమార్గేణ తాభ్యాం నీతం తథాపి చ । న పుత్రో నాపి వా పుత్రీ తతశ్చిన్తాతురో భృశమ్

వారిద్దరూ తమ సంపదలో సగాన్ని ధర్మ మార్గంలో ఖర్చు పెట్టారు. అయినా వారికి కుమారుడు లేదా కుమార్తె పుట్టలేదు. అందువల్ల వారు చాలా ఆందోళనకు గురయ్యారు.

ఏకదా స తు ద్విజో దుఃఖాద్ గృహం త్యక్త్వా వనం గతః । మధ్యాహ్నే తృషితో జాతః తడాగం సముపేయివాన్

ఒకసారి ఆ ద్విజుడు బాధతో తన ఇల్లు వదిలి అడవికి వెళ్లాడు. మధ్యాహ్నం వేళ దాహంతో బాధపడి ఒక చెరువు దగ్గరకు చేరాడు.

పీత్వా జలం నిషణ్ణస్తు ప్రజాదుఃఖేన కర్శితః । ముహూర్తాదపి తత్రైవ సంన్యాసీ కశ్చిత్ ఆగతః

నీరు తాగి అక్కడే కూర్చున్నాడు. సంతాన దుఃఖంతో క్షీణించి ఉన్న అతనిని కొంతసేపటికి ఒక సంయాసి అక్కడికి వచ్చాడు.

దృష్ట్వా పీతజలం తం తు విప్రో యాతస్తదన్తికమ్ । నత్వా చ పాదయోస్తస్య నిఃశ్వసన్ సంస్థితః పురః

ఆ సంయాసిని చూసిన బ్రాహ్మణుడు దగ్గరకు వెళ్లి, అతని పాదాలకు నమస్కరించి, లోతుగా ఊపిరిపీల్చుతూ అతని ఎదుట నిలబడ్డాడు.

యతిరువాచ - కథం రోదిషి విప్ర త్వం కా తే చిన్తా బలీయసీ । వద త్వం సత్వరమ్ మహ్యం స్వస్య దుఃఖస్య కారణమ్

సంయాసి ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! నీవెందుకు ఏడుస్తున్నావు? నీకు ఈ అంతటి ఆందోళన ఏమిటి? నీ దుఃఖానికి కారణం నాకు త్వరగా చెప్పు.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ - కిం బ్రవీమి ఋషే దుఃఖం పూర్వపాపేన సంచితమ్ । మదీయాః పూర్వజాస్తోయం కవోష్ణం ఉపభుఞ్జతే

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు — ఋషీ! పూర్వపాపాల వల్ల కూడిన ఈ దుఃఖాన్ని నేను ఏమి చెప్పగలను? నా పూర్వీకులు చల్లని నీరు కాకుండా వేడినీరు తాగుతున్నారు.

మద్దత్తం నైవ గృహ్ణన్తి ప్రీత్యా దేవా ద్విజాతయః । ప్రజాదుఃఖేన శూన్యోఽహం ప్రాణాన్ త్యక్తుం ఇహాగతః

నేను సమర్పించిన నైవేద్యాన్ని దేవతలు, ద్విజులు ఆనందంగా స్వీకరించరు. సంతాన దుఃఖంతో ఖాళీ అయిపోయిన నేను ప్రాణాలు విడిచేందుకు ఇక్కడికి వచ్చాను.

ధిక్ జీవితం ప్రజాహీనం ధిక్ గృహం చ ప్రజాం వినా । ధిక్ ధనం చానపత్యస్య ధిక్కులం సంతతిం వినా

సంతానం లేని జీవితం వ్యర్థం, సంతానం లేని ఇల్లు వ్యర్థం; సంతానం లేని ధనం వ్యర్థం, వంశ పరంపర లేకపోతే ఆ వంశమూ వ్యర్థమే.

పాల్యతే యా మయా ధేనుః సా వన్ధ్యా సర్వథా భవేత్ । యో మయా రోపితో వృక్షః సోఽపి వన్ధ్యత్వమాశ్రయేత్

నేను పెంచుతున్న ఆవు ఎప్పుడూ గర్భం ధరించదు; నేను నాటిన చెట్టు కూడా ఫలించదు.

యత్ఫలం మద్‌గృహాయాతం తచ్చ శీఘ్రం వినశ్యతి । నిర్భాగ్యస్యానపత్యస్య కిమతో జీవితేన మే

నా ఇంటికి వచ్చిన ఫలం కూడా త్వరగా నశిస్తుంది. దురదృష్టవశాత్తూ సంతానం లేని నాకు ఈ జీవితం ఎందుకు?

ఇత్యుక్త్వా స రురోదోచ్చైః తత్పార్శ్వం దుఃఖపీడితః । తదా తస్య యతేశ్చిత్తే కరుణాభూత్ గరీయసీ

ఇలా చెప్పి, ఆ బ్రాహ్మణుడు దుఃఖంతో సంయాసి పక్కన పెద్దగా ఏడ్చాడు. అప్పుడు ఆ యతికి హృదయంలో గొప్ప దయ కలిగింది.

తద్‌భాలాక్షరమాలాం చ వాచమాయాస యోగవాన్ । సర్వం జ్ఞాత్వా యతిః పశ్చాత్ విప్రం ఊచే సవిస్తరమ్

తన కపాలంపై ఉన్న అక్షరమాల ద్వారా, యోగబలంతో అన్నీ తెలుసుకున్న ఆ సంయాసి, తరువాత ఆ బ్రాహ్మణునికి వివరంగా చెప్పాడు.

యతిరువాచ - ముఞ్చ అజ్ఞానం ప్రజారూపం బలిష్ఠా కర్మణో గతిః । వివేకం తు సమాసాద్య త్యజ సంసారవాసనామ్

సంయాసి ఇలా అన్నాడు — సంతానమంటే ఉండే అజ్ఞానాన్ని వదిలిపెట్టు. కర్మ ఫలితాలు బలంగా ఉంటాయి. వివేకాన్ని సంపాదించి, ఈ లోకాసక్తిని విడిచిపెట్టు.

శ్రుణు విప్ర మయా తేఽద్య ప్రారబ్ధం తు విలోకితమ్ । సప్తజన్మావధి తవ పుత్రో నైవ చ నైవ చ

బ్రాహ్మణా! నేడు నీ ప్రారబ్ధాన్ని నేను చూశాను. ఏడు జన్మలు నీకు సంతానం ఉండదు, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఉండదు.

సంతతేః సగరో దుఃఖం అవాప అఙ్‌గః పురా తథా । రే ముఞ్చాద్య కుటుమ్బాశాం సంన్యాసే సర్వథా సుఖమ్

పూర్వం సగరుడు కూడా సంతానం కోసం బాధపడ్డాడు. కాబట్టి నువ్వు ఇప్పుడు కుటుంబ ఆశను వదిలిపెట్టు. సంయాసంలో అన్ని విధాలా ఆనందం ఉంది.

బ్రాహ్మణ ఉవాచ - వివేకేన భవేత్కిం మే పుత్రం దేహి బలాదపి । నో చేత్ త్యజామ్యహం ప్రాణాన్ త్వదగ్రే శోకమూర్ఛితః

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు — నాకు వివేకం వల్ల ఏమి లాభం? బలవంతంగా అయినా నాకు ఒక కుమారుడిని ఇవ్వు. లేకపోతే నీ ముందే నేను దుఃఖంతో ప్రాణాలు విడిచేస్తాను.

పుత్రాదిసుఖహీనోఽయం సంన్యాసః శుష్క ఏవ హి । గృహస్థః సరసో లోకే పుత్రపౌత్రసమన్వితః

సంతానం లేని సంయాసం నిజంగా పొడిగా ఉంటుంది. కుమారులు, మనవళ్లు ఉన్న గృహస్థుడు లోకంలో ఆనందంగా ఉంటాడు.

ఇతి విప్రాగ్రహం దృష్ట్వా ప్రాబ్రవీత్ స తపోధనః । చిత్రకేతుర్గతః కష్టం విధిలేఖవిమార్జనాత్

బ్రాహ్మణుని పట్టుదల చూసి, ఆ తపస్సుతో నిండిన సంయాసి ఇలా అన్నాడు — విధి రేఖలను మార్చి, చిత్రకేతుడు కూడా కష్టాన్ని అనుభవించాడు.

న యాస్యసి సుఖం పుత్రాత్ యథా దైవహతోద్యమః । అతో హఠేన యుక్తోఽసి హ్యర్థినం కిం వదామ్యహమ్

దైవానికి విరుద్ధంగా ప్రయత్నించినా, కుమారుని వల్ల నీకు సుఖం కలగదు. నీవు ఇంతగా పట్టుబడుతున్నావు కాబట్టి, నీ కోరికను కోరేవాడికి నేను ఇంకేమి చెప్పగలను?

తస్యాగ్రహం సమాలోక్య ఫలమేకం స దత్తవాన్ । ఇదం భక్షయ పత్‍న్యా త్వం తతః పుత్రో భవిష్యతి

ఆమె సంకోచాన్ని గమనించి, అతడు ఒక పండు ఇచ్చి ఇలా అన్నాడు: 'ఈ పండును నీ భార్యతో కలిసి తిను; అప్పుడు మీకు కుమారుడు జన్మిస్తాడు.'

సత్యం శౌచం దయా దానం ఏకభక్తం తు భోజనమ్ । వర్షావధి స్త్రియా కార్యం తేన పుత్రోఽతినిర్మలః

నిజాయితీ, పవిత్రత, దయ, దానం, రోజుకు ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం — ఇవన్నీ ఆ మహిళ ఏడాది పాటు పాటించాలి; అప్పుడు పుట్టే కుమారుడు ఎంతో పవిత్రంగా ఉంటాడు.

ఏవముక్త్వా యయౌ యోగీ విప్రస్తు గృహమాగతః । పత్‍న్యాః పాణౌ ఫలం దత్త్వా స్వయం యాతస్తు కుత్రచిత్

అలా చెప్పి యోగి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు. బ్రాహ్మణుడు ఇంటికి వచ్చి, ఆ పండును తన భార్య చేతిలో పెట్టాడు. తర్వాత అతడూ ఎక్కడికో వెళ్లిపోయాడు.

తరుణీ కుటిలా తస్య సఖ్యగ్రే చ రురోద హ । అహో చిన్తా మమోత్పన్నా ఫలం చాహం న భక్ష్యయే

ఆ యువతి, మాయగుణంతో, తన స్నేహితుల ముందు ఏడ్చింది: 'ఓహో, నాకు ఎంతో ఆందోళన కలిగింది; ఈ పండును నేను తినను.'

ఫలభక్షేణ గర్భః స్యాద్ గర్భేణ ఉదరవృద్ధితా । స్వల్పభక్షం తతోఽశక్తిః గృహకార్యం కథం భవేత్

'ఈ పండు తింటే నాకు గర్భం వస్తుంది; గర్భంతో పొట్ట పెరుగుతుంది; తక్కువ తింటే బలహీనంగా అవుతాను — అప్పుడు ఇంటి పనులు ఎలా చేస్తాను?'