శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

కిం ను నః కుశలం పృచ్ఛే ఏధమానే కులామయే । కంసే మాతులనామ్న్యఙ్‌గ స్వానాం నస్తత్ప్రజాసు చ

'మన కుటుంబం బాధపడుతుంటే, కంసుడు మన మామగా పాలించుతుంటే, మనకు శుభం గురించి ఎలా అడగగలను?'

అహో అస్మదభూద్ భూరి పిత్రోర్వృజినమార్యయోః । యద్ధేతోః పుత్రమరణం యద్ధేతోర్బన్ధనం తయోః

'అయ్యో, మా వల్ల మా తల్లిదండ్రులకు ఎన్నో కష్టాలు వచ్చాయి. మా కారణంగా వారి కుమారులు చనిపోయారు, మా వల్లే వారు బంధించబడ్డారు.'

దిష్ట్యాద్య దర్శనం స్వానాం మహ్యం వః సౌమ్య కాఙ్‌క్షితమ్ । సఞ్జాతం వర్ణ్యతాం తాత తవాగమనకారణమ్

'ఈ రోజు నా మనుషులను చూడటం నా కోరిక నెరవేరినట్టయింది, దయతో వచ్చినవాడా. నీవు ఎందుకు వచ్చావో చెప్పు.'

శ్రీశుక ఉవాచ - పృష్టో భగవతా సర్వం వర్ణయామాస మాధవః । వైరానుబన్ధం యదుషు వసుదేవవధోద్యమమ్

శుకుడు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడు అడిగినప్పుడు, మాధవుడు యాదవుల మధ్య శత్రుత్వాన్ని, వసుదేవుని హత్యకు కంసుడు చేసిన ప్రయత్నాన్ని వివరంగా చెప్పాడు.

యత్సన్దేశో యదర్థం వా దూతః సమ్ప్రేషితః స్వయమ్ । యదుక్తం నారదేనాస్య స్వజన్మానకదున్దుభేః

తాను దూతగా ఎందుకు పంపించబడ్డాడో, నారదుడు కంసునికి అనకదుండు బి కుమారుని జననం గురించి ఏమి చెప్పాడో అగ్రూరుడు వివరంగా వివరించాడు.

శ్రుత్వాక్రూరవచః కృష్ణో బలశ్చ పరవీరహా । ప్రహస్య నన్దం పితరం రాజ్ఞా దిష్టం విజజ్ఞతుః

అగ్రూరుడు చెప్పిన మాటలు విని, శత్రువులను సంహరించే కృష్ణుడు, బలరాముడు చిరునవ్వుతో నందుడికి, తమ తండ్రికి, రాజు ఆజ్ఞను తెలియజేశారు.

గోపాన్ సమాదిశత్ సోఽపి గృహ్యతాం సర్వగోరసః । ఉపాయనాని గృహ్ణీధ్వం యుజ్యన్తాం శకటాని చ

అప్పుడు ఆయన గొప్పెల్లకు ఇలా ఆదేశించాడు: 'అన్ని పాలు, పాల పదార్థాలు సేకరించండి. ఇచ్చే కానుకలు సిద్ధం చేసుకోండి. బండ్లను జోడించండి.'

యాస్యామః శ్వో మధుపురీం దాస్యామో నృపతే రసాన్ । ద్రక్ష్యామః సుమహత్పర్వ యాన్తి జానపదాః కిల । ఏవమాఘోషయత్క్షత్రా నన్దగోపః స్వగోకులే

'రేపు మనం మధుర నగరానికి వెళ్దాం, రాజుకు మన ఉత్పత్తులు సమర్పిద్దాం, గొప్ప పండుగను చూద్దాం. గ్రామాల నుంచి అందరూ వస్తున్నారట.' అని నందగోపుడు తన ఊరిలో ప్రకటించాడు.

గోప్యస్తాస్తద్ ఉపశ్రుత్య బభూవుర్వ్యథితా భృశమ్ । రామకృష్ణౌ పురీం నేతుం అక్రూరం వ్రజమాగతమ్

ఇది విని, గోపికలు చాలా బాధపడ్డారు. ఎందుకంటే అగ్రూరుడు రాముడు, కృష్ణుణ్ని పట్టణానికి తీసుకెళ్లడానికి వ్రజకు వచ్చినాడు.

కాశ్చిత్ తత్కృతహృత్తాప శ్వాసమ్లానముఖశ్రియః । స్రంసద్‌దుద్దుకూలవలయ కేశగ్రంథ్యశ్చ కాశ్చన

కొంతమంది గోపికలు ఈ వార్త విని మనసు బాధతో, ఊపిరి పీల్చుతూ ముఖం మసకబారిపోయింది; మరికొందరు వస్త్రాలు, గాజులు, జడలు సడలిపోయాయి.

అన్యాశ్చ తదనుధ్యాన నివృత్తాశేషవృత్తయః । నాభ్యజానన్ ఇమం లోకం ఆత్మలోకం గతా ఇవ

ఇంకొంతమంది గోపికలు ఆయనను ఆలోచిస్తూ, తమ పనులన్నీ మానేశారు. ఈ లోకాన్ని మరిచి, తమ అంతర్లోకంలో లీనమయ్యారు.

స్మరన్త్యశ్చాపరాః శౌరేః అనురాగస్మితేరితాః । హృదిస్పృశశ్చిత్రపదా గిరః సంముముహుః స్త్రియః

మరికొన్ని స్త్రీలు శౌరి యొక్క ప్రేమతో కూడిన చిరునవ్వులు, మధురమైన మాటలను గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ హృదయాన్ని తాకే ఆకర్షణీయమైన మాటల వల్ల మైమరచిపోయారు.

గతిం సులలితాం చేష్టాం స్నిగ్ధహాసావలోకనమ్ । శోకాపహాని నర్మాణి ప్రోద్దామచరితాని చ

ఆయన నడకలోని అందం, చేతుల కదలికలు, ప్రేమతో నవ్వుతూ చూసిన చూపులు, మనసు హరించే సరదా మాటలు, ఆటపాటలు—ఇవి అన్నీ వారు మరిచిపోలేక గుర్తు చేసుకున్నారు.

చిన్తయన్త్యో ముకున్దస్య భీతా విరహకాతరాః । సమేతాః సఙ్‌ఘశః ప్రోచుః అశ్రుముఖ్యోఽచ్యుతాశయాః

ముకుందుని గురించి ఆలోచిస్తూ, విడిపోవడం వల్ల భయంతో, బాధతో ఉన్న ఆ స్త్రీలు, కన్నీళ్లతో కూడిన ముఖాలతో, గుంపులుగా చేరి, హృదయం అచ్యుతునిపై నిలిపి మాట్లాడారు.

శ్రీగోప్య ఊచుః - ( మిశ్ర ) అహో విధాతస్తవ న క్వచిద్ దయా సంయోజ్య మైత్ర్యా ప్రణయేన దేహినః । తాంశ్చాకృతార్థాన్ వియునఙ్‌క్ష్యపార్థకం విక్రీడితం తేఽర్భకచేష్టితం యథా

గోపికలు అన్నారు— ఓ సృష్టికర్తా! నీవెంత దయలేనివాడివో! ప్రాణులకు స్నేహం, ప్రేమ కలిపి, వారి కోరికలు తీరకముందే వేరు చేస్తావు. పిల్లల ఆటబొమ్మలను తీసుకుపోయినట్టు, మనల్ని విడదీస్తావు.

యస్త్వం ప్రదర్శ్యాసితకున్తలావృతం ముకున్దవక్త్రం సుకపోలమున్నసమ్ । శోకాపనోదస్మితలేశసున్దరం కరోషి పారోక్ష్యమసాధు తే కృతమ్

నీవు మాకు మధురమైన నల్ల జుట్టుతో, అందమైన కళ్లతో, నవ్వుతో మనసు దోచే ముకుందుని ముఖాన్ని చూపించావు. ఇప్పుడు ఆయనను దూరం చేశావు. ఇది నీకు తగిన పని కాదు.

క్రూరస్త్వమక్రూరసమాఖ్యయా స్మ నః చక్షుర్హి దత్తం హరసే బతాజ్ఞవత్ । యేనైకదేశేఽఖిలసర్గసౌష్ఠవం త్వదీయమద్రాక్ష్మ వయం మధుద్విషః

నీవు నిజంగా క్రూరుడవే! అక్రూరుడు అనే పేరు నీకే సరిపోతుంది. మనకు చూపు ఇచ్చి, మధుద్విష్ యొక్క అందాన్ని చూపించావు. ఇప్పుడు దాన్ని దొంగిలించావు. ఇది ఎంత దయలేని పని!

న నన్దసూనుః క్షణభఙ్‌గసౌహృదః సమీక్షతే నః స్వకృతాతురా బత । విహాయ గేహాన్ స్వజనాన్ తాన్ పతీన్ తద్దాస్యమద్ధోపగతా నవప్రియః

నందుని కుమారుడు మనపై ప్రేమ చూపించే వాడే కాదు. మనమే చేసిన పాపాల వల్ల బాధపడుతూ ఉన్నా, ఆయన మనల్ని చూడడం లేదు. ఇల్లూ, బంధువులూ, భర్తలూ వదిలి, ఆయన సేవ కోసం వచ్చాం. కానీ ఆయన కొత్త ప్రియురాళ్లను కనుగొన్నాడు.

సుఖం ప్రభాతా రజనీయమాశిషః సత్యా బభూవుః పురయోషితాం ధ్రువమ్ । యాః సంప్రవిష్టస్య ముఖం వ్రజస్పతేః పాస్యన్త్యపాఙ్‌గోత్ కలితస్మితాసవమ్

ఆ పట్టణపు స్త్రీలకు ఈ రాత్రి ఎంతో సుఖంగా గడిచింది. వారి కోరికలు నెరవేరాయి. ఎందుకంటే, వ్రజపతిని చూసే అదృష్టం వారికి లభించింది. ఆయన ప్రవేశించే వేళ, ఆయన పక్క చూపులలోని నవ్వు అమృతాన్ని వారు ఆస్వాదించగలుగుతారు.

తాసాం ముకున్దో మధుమఞ్జుభాషితైరః గృహీతచిత్తః పరవాన్ మనస్వ్యపి । కథం పునర్నః ప్రతియాస్యతేఽబలా గ్రామ్యాః సలజ్జస్మితవిభ్రమైర్భ్రమన్

మధురమైన మాటలతో ముకుందుని మనసు ఆకర్షితమై, ఇప్పుడు ఆయన వారివశుడయ్యాడు. ఆయన మనల్ని, గ్రామ స్త్రీలను, మళ్లీ చూడగలడా? మనం ప్రేమతో సిగ్గుపడుతూ, అయోమయంగా ఉన్నాం.

అద్య ధ్రువం తత్ర దృశో భవిష్యతే దాశార్హభోజాన్ధక వృష్ణిసాత్వతామ్ । మహోత్సవః శ్రీరమణం గుణాస్పదం ద్రక్ష్యన్తి యే చాధ్వని దేవకీసుతమ్

ఈ రోజు దశార్హులు, భోజులు, అంధకులు, వృష్ణులు, సాత్వతులు అందరికీ గొప్ప పండుగే. మార్గంలో ఉన్నవారు అందరూ, సకల గుణాల నిలయమైన దేవకీ కుమారుని దర్శించగలుగుతారు.

మైతద్విధస్యాకరుణస్య నామ భూద్ అక్రూర ఇత్యేతదతీవ దారుణః । యోఽసావనాశ్వాస్య సుదుఃఖితం జనం ప్రియాత్ప్రియం నేష్యతి పారమధ్వనః

ఇంత దయలేనివాడికి 'అక్రూరుడు' అనే పేరు సరిపోతుంది! మన బాధను చూసి ఓదార్చకుండా, మన ప్రియమైన వాడిని మన నుండి దూరంగా తీసుకెళ్తున్నాడు. ఇది ఎంత దారుణమో!

అనార్ద్రధీరేష సమాస్థితో రథం తమన్వమీ చ త్వరయన్తి దుర్మదాః । గోపా అనోభిః స్థవిరైరుపేక్షితం దైవం చ నోఽద్య ప్రతికూలమీహతే

ఈయన హృదయం కఠినంగా, రథంపై కూర్చున్నాడు. మూర్ఖులు ఆయనను తొందరపెడుతున్నారు. పెద్దలు పట్టించుకోక, గోపులు తమ ఎద్దుగాడిదలతో వెంబడిస్తున్నారు. అదృష్టం కూడా ఈ రోజు మనకు విరుద్ధంగా ఉంది.

నివారయామః సముపేత్య మాధవం కిం నోఽకరిష్యన్ కులవృద్ధబాన్ధవాః । ముకున్దసఙ్‌గాన్నిమిషార్ధదుస్త్యజాద్ దైవేన విధ్వంసితదీనచేతసామ్

మనం వెళ్లి మాధవుని ఆపుదాం! మన పెద్దలు, బంధువులు మన కోసం ఏమి చేయగలరు? ముకుందుని నుండి క్షణం కూడా దూరంగా ఉండలేని మన హృదయాలను, అదృష్టం ఇప్పుడు పూర్తిగా విచ్ఛిన్నం చేసింది.

( వసంతతిలకా ) యస్యానురాగలలితస్మితవల్గుమన్త్ర లీలావలోకపరిరమ్భణరాసగోష్ఠామ్ । నీతాః స్మ నః క్షణమివ క్షణదా వినా తం గోప్యః కథం న్వతితరేమ తమో దురన్తమ్

ఆయన ప్రేమతో కూడిన నవ్వులు, మధురమైన మాటలు, ఆటపాటలు, ఆలింగనాలు, రాసక్రీడలోని ఆనందం—ఇవి అన్నీ మన హృదయాలను ఆకర్షించాయి. ఆయన లేకుండా, ఈ విడిపోవడపు చీకటిని మేము ఒక్క క్షణం కూడా ఎలా తట్టుకోగలం?

యోఽహ్నః క్షయే వ్రజమనన్తసఖః పరీతో గోపైర్విశన్ ఖురరజశ్ఛురితాలకస్రక్ । వేణుం క్వణన్ స్మితకటాక్షనిరీక్షణేన చిత్తం క్షిణోత్యముమృతే ను కథం భవేమ

పగలు ముగిసినప్పుడు, అనంతుని మిత్రుడు, గోపులతో కలిసి వ్రజకు తిరిగి వస్తాడు. ఆయన జుట్టు ఎద్దుల పాదధూళితో మెరిసిపోతుంది. వేణువు ఊదుతూ, నవ్వుతూ చూపులతో చూస్తాడు. ఆయన లేకపోతే, మేము ఎలా బ్రతుకగలం?

శ్రీశుక ఉవాచ - ( మిశ్ర ) ఏవం బ్రువాణా విరహాతురా భృశం వ్రజస్త్రియః కృష్ణవిషక్తమానసాః । విసృజ్య లజ్జాం రురుదుః స్మ సుస్వరం గోవిన్ద దామోదర మాధవేతి

శ్రీశుకుడు చెప్పాడు— ఇలా, కృష్ణునిపై మనసు పెట్టి, విడిపోవడపు బాధతో వ్రజ స్త్రీలు సిగ్గు వదిలి, 'గోవిందా! దామోదరా! మాధవా!' అని గట్టిగా ఏడ్చారు.

( అనుష్టుప్ ) స్త్రీణామేవం రుదన్తీనాం ఉదితే సవితర్యథ । అక్రూరశ్చోదయామాస కృతమైత్రాదికో రథమ్

స్త్రీలు ఇలా ఏడుస్తుండగా, సూర్యుడు ఉదయించాడు. అప్పుడు, స్నేహబంధాన్ని నెరవేర్చిన అనంతరం, అక్రూరుడు రథాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.

గోపాస్తమన్వసజ్జన్త నన్దాద్యాః శకటైస్తతః । ఆదాయోపాయనం భూరి కుమ్భాన్ గోరససమ్భృతాన్

నందుడు మొదలైన గోపులు, ఎద్దుగాడిదలపై పాలు, పెరుగు, నెయ్యి వంటి బహుమతులతో కూడిన కలశాలను తీసుకుని, వారిని వెంబడించారు.