శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

వ్రజతి తేన వయం సవిలాస వీక్షణార్పితమనోభవవేగాః । కుజగతిం గమితా న విదామః కశ్మలేన కవరం వసనం వా

ఆయన మనల్ని తన చంచలమైన చూపులతో చూస్తూ వెళ్ళిపోతుంటే, మన హృదయాల్లో కోరికలు ఉప్పొంగిపోతాయి. మనం ఎలా తిరుగుతున్నామో, మన జుట్టు లేదా వస్త్రాలు ఎలా ఉన్నాయి అనే విషయం కూడా మర్చిపోతాం. మనసు అయోమయంగా అయిపోతుంది.

మణిధరః క్వచిదాగణయన్ గా మాలయా దయితగన్ధతులస్యాః । ప్రణయినోఽనుచరస్య కదాంసే ప్రక్షిపన్ భుజమగాయత యత్ర

కొన్నిసార్లు తులసి పరిమళంతో కూడిన పుష్పహారాన్ని ధరించి, ఆ మనోహరుడు ఆవులను లెక్కపెడుతూ, ప్రియమైన స్నేహితుడి భుజంపై చేయి వేసుకుని, పాడుకుంటూ నడుస్తాడు.

క్వణితవేణురవవఞ్చితచిత్తాః కృష్ణమన్వసత కృష్ణగృహిణ్యః । గుణగణార్ణమనుగత్య హరిణ్యో గోపికా ఇవ విముక్తగృహాశాః

ఆయన వేణువాద్య ధ్వనితో మనసు మాయలో పడిపోయిన గోపికలు, కృష్ణుని వెంట వెళ్లారు. ఆయన గుణాల సముద్రాన్ని అనుసరించి, తమ ఇళ్లపై మమకారం విడిచిన జింకలు కూడా గోపికల్లా ఆయనను అనుసరించాయి.

( స్వాగతా ) కున్దదామకృతకౌతుకవేషో గోపగోధనవృతో యమునాయామ్ । నన్దసూనురనఘే తవ వత్సో నర్మదః ప్రణయిణాం విజహార

మల్లెపూల తాడులతో అలంకరించబడి, ఉత్సవ వేషధారణతో, గోపులు మరియు ఆవులతో యమునా తీరంలో ఉన్న నందుని కుమారుడు, ఓ పాపరహితురాలా, నీ కుందేలు, తన స్నేహితుల హృదయాలను ఆనందంతో నింపుతూ ఆటలు ఆడాడు.

మన్దవాయురుపవాత్యనకూలం మానయన్ మలయజస్పర్శేన । వన్దినస్తముపదేవగణా యే వాద్యగీతబలిభిః పరివవ్రుః

సుమధురమైన గాలి, గంధపు పరిమళంతో మృదువుగా వీస్తూ, ఆయనను సత్కరిస్తోంది. ఆకాశగానులు, వాయిద్యాలు, పాటలు, నివేదనలతో ఆయన చుట్టూ ప్రదక్షిణంగా తిరుగుతూ స్తుతిస్తున్నారు.

వత్సలో వ్రజగవాం యదగధ్రో వన్ద్యమానచరణః పథి వృద్ధైః । కృత్స్నగోధనముపోహ్య దినాన్తే గీతవేణురనుగేడితకీర్తిః

వ్రజంలోని ఆవులపై అపారమైన ప్రేమ కలిగి, మార్గంలో పెద్దవారు ఆయన పాదాలను నమస్కరిస్తుంటే, ఆయన సాయంత్రం సమయానికి అన్ని ఆవులను ఇంటికి తీసుకెళ్తూ, తన వేణువాద్యంతో తన కీర్తిని పాడించుకుంటాడు.

ఉత్సవం శ్రమరుచాపి దృశీనాం ఉన్నయ ఖురరజశ్ఛురితస్రక్ । దిత్సయైతి సుహృదాసిష ఏష దేవకీజఠరభూరుడురాజః

ఆయన ముఖం శ్రమతో మెరిసిపోతూ, కాళ్లతో త్రొక్కిన మట్టి ధూళితో పుష్పహారం అలంకరించబడి, తన స్నేహితులకు ఆశీర్వాదాలు ఇవ్వాలని వచ్చాడు. దేవకీ గర్భంలో జన్మించిన ఈ రాజు నిజంగా అందరికీ ఆనందాన్ని పంచుతాడు.

( మిశ్ర ) మదవిఘూర్ణితలోచన ఈషన్ మానదః స్వసుహృదాం వనమాలీ । బదరపాణ్డువదనో మృదుగణ్డం మణ్డయన్ కనకకుణ్డలలక్ష్మ్యా

ఆనందంతో కళ్ళు కొద్దిగా తేలిపోతూ, తన స్నేహితులకు గౌరవం ఇచ్చే వనమాలీ, బదరపండు వలె పలుచగా ఉన్న పెదవులతో, తన మృదువైన చెక్కలను బంగారు కుండలాల కాంతితో అలంకరించుకున్నాడు.

యదుపతిర్ద్విరదరాజవిహారో యామినీపతిరివైష దినాన్తే । ముదితవక్త్ర ఉపయాతి దురన్తం మోచయన్ వ్రజగవాం దినతాపమ్

యాదవుల అధిపతి, ఏనుగుల రాజుతో క్రీడిస్తూ, రాత్రి ప్రభువులా సాయంత్రం సమయానికి వస్తాడు. ఆనందంతో మెరిసే ముఖంతో, వ్రజ ఆవుల దినపు వేడిని తొలగిస్తూ, ఊరికి చేరుకుంటాడు.

శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఏవం వ్రజస్త్రియో రాజన్ కృష్ణలీలానుగాయతీః । రేమిరేఽహఃసు తచ్చిత్తాః తన్మనస్కా మహోదయాః

శ్రీశుకుడు చెప్పాడు – రాజా! వ్రజస్త్రీలు ఇలా కృష్ణుని లీలలను పాడుకుంటూ, తమ మనస్సు, హృదయాన్ని ఆయనలోనే లీనంచేసి, మహానందంతో రోజులు గడిపారు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే గోపికాయుగలగీతం నామ పఞ్చత్రింశోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్‌భాగవత మహాపురాణంలో, పది స్కంధంలోని మొదటి భాగంలో, 'గోపికా యుగళగీతం' అనే పేరుతో ముప్పై ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది.

అరిష్టాసురవధః, కంసస్య అక్రూరం ప్రతి నన్దగోకుల గమనాయాదేశశ్చ - శ్రీ శుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) అథ తర్హ్యాగతో గోష్ఠం అరిష్టో వృషభాసురః । మహీం మహాకకుత్కాయః కమ్పయన్ ఖురవిక్షతామ్

శ్రీశుకుడు చెప్పాడు – ఆ సమయంలో, గొప్ప కొమ్ముతో కూడిన వృషభాసురుడు అయిన అరిష్టుడు, గొల్లెల ఊరికి వచ్చి, తన భారీ కుంభంతో భూమిని కంపింపజేశాడు, కాళ్లతో నేలను త్రొక్కాడు.

రమ్భమాణః ఖరతరం పదా చ విలిఖన్ మహీమ్ । ఉద్యమ్య పుచ్ఛం వప్రాణి విషాణాగ్రేణ చోద్ధరన్

అతడు గట్టిగా అరుస్తూ, కాళ్లతో భూమిని త్రవ్వుతూ, తన తోకను పైకి ఎత్తి, కొమ్ముల చివరతో మట్టిపొంగులను పైకి విసిరాడు.

కిఞ్చిత్కిఞ్చిత్ శకృన్ ముఞ్చన్ మూత్రయన్ స్తబ్ధలోచనః । యస్య నిర్హ్రాదితేనాఙ్‌గ నిష్ఠురేణ గవాం నృణామ్

కొంత కొంత మలాన్ని విడిచిపెడుతూ, మూత్రం పోస్తూ, కళ్ళు స్థిరంగా ఉంచి, అతని భయంకరమైన గర్జనతో ఆవులు, మనుషులు భయంతో వణికిపోయారు.

పతన్త్యకాలతో గర్భాః స్రవన్తి స్మ భయేన వై । నిర్విశన్తి ఘనా యస్య కకుద్యచలశఙ్‌కయా

భయంతో గర్భిణీ స్త్రీలు కాలానికి ముందే గర్భాన్ని కోల్పోయారు. మేఘాలు అతని కొమ్మును కొండగా భావించి దూరంగా పారిపోయాయి.

తం తీక్ష్ణశృఙ్‌గముద్వీక్ష్య గోప్యో గోపాశ్చ తత్రసుః । పశవో దుద్రువుర్భీతా రాజన్ సంత్యజ్య గోకులమ్

అతని పదునైన కొమ్ములను చూసి, గోపికలు, గొపులు భయంతో వణికిపోయారు. ఆవులు భయంతో గోకులాన్ని వదిలేసి పరుగెత్తాయి.

కృష్ణ కృష్ణేతి తే సర్వే గోవిన్దం శరణం యయుః । భగవానపి తద్వీక్ష్య గోకులం భయవిద్రుతమ్

అందరూ 'కృష్ణా! కృష్ణా!' అని పిలుచుకుంటూ, గోవిందుని ఆశ్రయించారు. భయంతో గోకులం వణికిపోతున్నది చూసి, భగవంతుడు కూడా దాన్ని గమనించాడు.

మా భైష్టేతి గిరాశ్వాస్య వృషాసురముపాహ్వయత్ । గోపాలైః పశుభిర్మన్ద త్రాసితైః కిమసత్తమ

ఆయన 'భయపడకండి' అని మాటలతో ఊరట ఇచ్చి, వృషభాసురుని పిలిచాడు. గొపులు, ఆవులు భయంతో వణికిపోతూ చూస్తుండగా, 'ఓ దుష్టుడా! ఇది ఏమిటి?' అని అడిగాడు.

బలదర్పహాహం దుష్టానాం త్వద్విధానాం దురాత్మనామ్ । ఇత్యాస్ఫోట్యాచ్యుతోఽరిష్టం తలశబ్దేన కోపయన్

అచ్యుతుడు తన చేయిని నేలపై బలంగా కొట్టి, అరిష్టుడిని కోపంతో రెచ్చగొడుతూ, "నీలాంటి దుష్టుల అహంకారాన్ని నేను నాశనం చేస్తాను," అని చెప్పాడు.

సఖ్యురంసే భుజాభోగం ప్రసార్యావస్థితో హరిః । సోఽప్యేవం కోపితోఽరిష్టః ఖురేణావనిముల్లిఖన్ । ఉద్యత్పుచ్ఛభ్రమన్మేఘః క్రుద్ధః కృష్ణముపాద్రవత్

హరి తన స్నేహితుడి భుజంపై చేయి వేసి నిలబడి ఉండగా, కోపంతో అరిష్టుడు తన గాడిదతో నేలను త్రవ్వి, పైకి ఎత్తిన తోకను మేఘంలా ఊపుతూ, కృష్ణుని మీద ఉగ్రంగా దూకాడు.

అగ్రన్యస్తవిషాణాగ్రః స్తబ్ధాసృగ్ లోచనోఽచ్యుతమ్ । కటాక్షిప్యాద్రవత్ తూర్ణ్ ఇన్ద్రముక్తోఽశనిర్యథా

తన పదునైన కొమ్ములను ముందుకు ఉంచి, కన్నులు రక్తంతో నిండిపోయి, అరిష్టుడు అచ్యుతుని మీద పక్క చూపుతో వేగంగా దూసుకొచ్చాడు; ఆ దూకుడు ఇంద్రుడు వదిలిన వజ్రంలా ఉంది.

గృహీత్వా శృఙ్‌గయోస్తం వా అష్టాదశ పదాని సః । ప్రత్యపోవాహ భగవాన్ గజః ప్రతిగజం యథా

భగవంతుడు అరిష్టుడి కొమ్ములను పట్టుకుని, పదహారు అడుగులు వెనక్కి వెళ్లి, అతన్ని లాగి తీసుకెళ్లాడు. అది ఏనుగు మరో ఏనుగును వెనక్కి లాగినట్లే ఉంది.

సోఽపవిద్ధో భగవతా పునరుత్థాయ సత్వరమ్ । ఆపతత్ స్విన్నసర్వాఙ్‌గో నిఃశ్వసన్ క్రోధమూర్చ్ఛితః

భగవంతుడు విసిరేసిన అరిష్టుడు మళ్లీ త్వరగా లేచి, శరీరం మొత్తం చెమటతో తడిసి, ఊపిరి బిగబట్టి, కోపంతో మళ్లీ దూసుకొచ్చాడు.

( మిశ్ర ) తం ఆపతన్తం స నిగృహ్య శృఙ్‌గయోః పదా సమాక్రమ్య నిపాత్య భూతలే । నిష్పీడయామాస యథాఽఽర్ద్రమమ్బరం కృత్వా విషాణేన జఘాన సోఽపతత్

దూసుకొచ్చిన అరిష్టుడిని కృష్ణుడు కొమ్ములను బలంగా పట్టుకుని, కాలితో నొక్కి నేలపై పడగొట్టి, తడిసిన వస్త్రాన్ని మలినట్లుగా గట్టిగా పీడించాడు. ఆ తరువాత కొమ్ముతో గట్టిగా కొట్టి, అరిష్టుడు నేలపై పడిపోయాడు.

అసృగ్ వమన్ మూత్రశకృత్ సముత్సృజన్ క్షిపంశ్చ పాదాననవస్థితేక్షణః । జగామ కృచ్ఛ్రం నిర్‌ఋతేరథ క్షయం పుష్పైః కిరన్తో హరిమీడిరే సురాః

అరిష్టుడు రక్తం వాంతి చేస్తూ, మూత్రం మలాన్ని వదిలిపెడుతూ, కాళ్లు ఊపుతూ, కన్నులు స్థిరంగా లేక, తీవ్రమైన బాధతో నశించాడు. ఆ సమయంలో దేవతలు కృష్ణునిపై పువ్వులు వర్షించి, ఆయనను స్తుతించారు.

( అనుష్టుప్ ) ఏవం కుకుద్మినం హత్వా స్తూయమానః ద్విజాతిభిః । వివేశ గోష్ఠం సబలో గోపీనాం నయనోత్సవః

ఈ విధంగా కుకుద్మిని అనే ఎద్దు రాక్షసుడిని సంహరించి, ద్విజులు స్తుతించగా, కృష్ణుడు బలరామునితో కలిసి గోపాల గ్రామంలో ప్రవేశించాడు. ఆ దృశ్యం గోపికల కళ్లకు పండుగలా కనిపించింది.

అరిష్టే నిహతే దైత్యే కృష్ణేనాద్‍భుతకర్మణా । కంసాయాథాహ భగవాన్ నారదో దేవదర్శనః

అద్భుతమైన కార్యాలతో కృష్ణుడు అరిష్ట అనే దైత్యుడిని సంహరించినప్పుడు, దేవతలను దర్శించే మహర్షి నారదుడు కంసుని వద్దకు వెళ్లాడు.

యశోదాయాః సుతాం కన్యాం దేవక్యాః కృష్ణమేవ చ । రామం చ రోహిణీపుత్రం వసుదేవేన బిభ్యతా

నారదుడు కంసునికి, యశోదమ్మ కుమార్తె, దేవకీ కుమారుడు కృష్ణుడు, రోహిణీ కుమారుడు రాముడు — వీరిని భయంతో వసుదేవుడు అప్పగించాడని తెలిపాడు.

న్యస్తౌ స్వమిత్రే నన్దే వై యాభ్యాం తే పురుషా హతాః । నిశమ్య తద్‍భోజపతిః కోపాత్ ప్రచలితేన్ద్రియః

వసుదేవుడు తన మిత్రుడు నందుని వద్దకు ఆ ఇద్దరిని అప్పగించాడు. ఆ ఇద్దరి చేత నీ మనుషులు చనిపోయారని విని, భోజరాజు కోపంతో ఇంద్రియాలు చలించిపోయాడు.