శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( అనుష్టుప్ ) కృష్ణవిక్రీడితం వీక్ష్య ముముహుః ఖేచరస్త్రియః । కామార్దితాః శశాఙ్‌కశ్చ సగణో విస్మితోఽభవత్

కృష్ణుని ఆటలను చూసి, ఆకాశంలో ఉన్న దేవకన్యలు మోహితులై, కామంతో మునిగిపోయారు. చంద్రుడు కూడా తనతో ఉన్నవారితో కలిసి ఆశ్చర్యపోయాడు.

కృత్వా తావన్తమాత్మానం యావతీర్గోపయోషితః । రేమే స భగవాన్ తాభిః ఆత్మారామోఽపి లీలయా

ఎన్ని గోపికలు ఉన్నాయో అంతగా తన రూపాలను ధరించి, ఆ పరమాత్మ అయిన శ్రీకృష్ణుడు, తనకు తానే తృప్తికరమైనవాడైనా, వారి అందరితో ఆనందంగా విహరించాడు.

తాసాం అతివిహారేణ శ్రాన్తానాం వదనాని సః । ప్రామృజత్ కరుణః ప్రేమ్ణా శన్తమేనాఙ్‌గ పాణినా

వారు ఆటలో అలసిపోయినప్పుడు, కృష్ణుడు ప్రేమతో, దయతో, తన మృదువైన చేతితో వారి ముఖాలను తుడిచాడు, ఓ ప్రియుడా.

( వసంతతిలకా ) గోప్యః స్ఫురత్పురటకుణ్డలకున్తలత్విడ్ గణ్డశ్రియా సుధితహాసనిరీక్షణేన । మానం దధత్య ఋషభస్య జగుః కృతాని పుణ్యాని తత్కరరుహస్పర్శప్రమోదాః

పసిడి కుండలాలు, జడల వెలుగు మెరిసే కనురెప్పలు, మధురమైన నవ్వులు, చూపులతో గోపికలు, కృష్ణుని పదస్పర్శ ఆనందంతో, ఆయన చేసిన పుణ్యకార్యాలను పాటలుగా పాడుతూ ఆనందించాయి.

తాభిర్యుతః శ్రమమపోహితుమఙ్‌గసఙ్‌గ ఘృష్టస్రజః స కుచకుఙ్‌కుమరఞ్జితాయాః । గన్ధర్వపాలిభిరనుద్రుత ఆవిశద్ వా శ్రాన్తో గజీభిరిభరాడివ భిన్నసేతుః

ఆ గోపికల మధ్యలో, వారి పూలమాలలు నలిగిపోయి, వక్షోజాల కుంకుమతో రంగు పులుముకున్నవారు, గంధర్వులు పాటలు పాడుతూ వెంబడించగా, అలసిన ఏనుగు తన స్త్రీఏనుగులతో కలసి నీటిలోకి వెళ్ళినట్లుగా, కృష్ణుడు అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.

సోఽమ్భస్యలం యువతిభిః పరిషిచ్యమానః ప్రేమ్ణేక్షితః ప్రహసతీభిరితస్తతోఽఙ్‌గ । వైమానికైః కుసుమవర్షిభిరీడ్యమానో రేమే స్వయం స్వరతిరత్ర గజేన్ద్రలీలః

అక్కడ ఆ యువతులు నీటితో స్నానం చేయించగా, ప్రేమతో చుట్టూ చూసి నవ్వుతూ, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు పూల వర్షం కురిపించగా, ఆ స్వయంగా ఆనందించే కృష్ణుడు, ఏనుగుల రాజు లాగా ఆనందంగా విహరించాడు.

( మిశ్ర ) తతశ్చ కృష్ణోపవనే జలస్థల ప్రసూనగన్ధానిలజుష్టదిక్తటే । చచార భృఙ్‌గప్రమదాగణావృతో యథా మదచ్యుద్ ద్విరదః కరేణుభిః

తర్వాత కృష్ణుని తోటలో, నేలమీదా నీటిమీదా, పూల సువాసనతో నిండిన దిక్కుల్లో, ఆనందంగా ఉన్న గోపికల మధ్యలో, మదంతో ఉన్న ఏనుగు తన స్త్రీఏనుగులతో తిరిగినట్లు, కృష్ణుడు సంచరించాడు.

ఏవం శశాఙ్‌కాంశువిరాజితా నిశాః స సత్యకామోఽనురతాబలాగణః । సిషేవ ఆత్మన్యవరుద్ధసౌరతః సర్వాః శరత్కావ్యకథారసాశ్రయాః

ఇలా చంద్రకాంతితో మెరిసే రాత్రుల్లో, వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకున్న కృష్ణుడు, ప్రేమతో నిండిన గోపికల మధ్య, తన మనస్సులోనే ఆనందాన్ని నిలుపుకుని, శరదృతువులోని కవిత్వరసాన్ని ఆస్వాదిస్తూ గడిపాడు.

శ్రీపరీక్షిదువాచ - ( అనుష్టుప్ ) సంస్థాపనాయ ధర్మస్య ప్రశమాయేతరస్య చ । అవతీర్ణో హి భగవానంన్ అంశేన జగదీశ్వరః

శ్రీపరిక్షితుడు అన్నాడు: ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి, అధర్మాన్ని నశింపజేయడానికి, జగత్తుకు అధిపతి అయిన భగవంతుడు స్వయంగా అవతరించాడు.

స కథం ధర్మసేతూనాం వక్తా కర్తాభిరక్షితా । ప్రతీపమాచరద్ బ్రహ్మన్ పరదారాభిమర్శనమ్

అయితే బ్రాహ్మణా, ధర్మానికి పరిరక్షకుడు, ఆచరణకర్త, ఉపదేశకుడు అయిన ఆయన, ఇతరుల భార్యలను స్పర్శించడం వంటి ధర్మవిరుద్ధమైన పని ఎలా చేసాడు?

ఆప్తకామో యదుపతిః కృతవాన్ వై జుగుప్సితమ్ । కిమభిప్రాయ ఏతన్నః సంశయం ఛిన్ధి సువ్రత

స్వయంగా తృప్తికరమైన యదువంశాధిపతి, అపహాస్యమైన కార్యాన్ని ఎందుకు చేశాడు? ఆయన ఉద్దేశ్యం ఏమిటో మాకు చెప్పు, ఓ సద్బ్రతుడా, మా సందేహాన్ని నివృత్తి చేయు.

శ్రీశుక ఉవాచ - ధర్మవ్యతిక్రమో దృష్ట ఈశ్వరాణాం చ సాహసమ్ । తేజీయసాం న దోషాయ వహ్నేః సర్వభుజో యథా

శ్రీశుకుడు అన్నాడు: దేవతల వంటి ప్రభువులకు ధర్మవ్యతిరేకమైన పనులు, సాహసాలు కనిపిస్తాయి. బలవంతులకు దోషం ఉండదు, అగ్ని అన్నింటిని కాల్చినట్లే.

నైతత్సమాచరేజ్జాతు మనసాపి హ్యనీశ్వరః । వినశ్యత్యాచరన్మౌఢ్యాద్ యథారుద్రోఽబ్ధిజం విషమ్

ప్రభుత్వం లేని వారు, మనసులోకైనా, ఇలాంటి పనులను అనుసరించకూడదు. అవివేకంతో చేస్తే, రుద్రుడు సముద్రంలో పుట్టిన విషాన్ని తాగి బాధపడినట్లే నాశనం అవుతారు.

ఈశ్వరాణాం వచః సత్యం తథైవాచరితం క్వచిత్ । తేషాం యత్ స్వవచోయుక్తం బుద్ధిమాంస్తత్ సమాచరేత్

ప్రభువుల మాటలు నిజమే, వారి చర్యలు కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో నిజమే. వాటిలో యుక్తమైనవి మాత్రమే జ్ఞానులు అనుసరించాలి.

కుశలాచరితేనైషాం ఇహ స్వార్థో న విద్యతే । విపర్యయేణ వానర్థో నిరహఙ్‌కారిణాం ప్రభో

ప్రభువులు చేసే పనుల్లో వారికి స్వార్థం ఉండదు. విరుద్ధమైనదైనా, అహంకారం లేని వారికి హానీ కలగదు, ఓ ప్రభూ.

కిముతాఖిలసత్త్వానాం తిర్యఙ్‌ మర్త్యదివౌకసామ్ । ఈశితుశ్చేశితవ్యానాం కుశలాకుశలాన్వయః

పశువులు, మనుషులు, దేవతలు — అందరికీ, పాలించేవారికీ, పాలించబడేవారికీ, శుభాశుభాల సంబంధం ఉంటుంది.

( వసంతతిలకా ) యత్పాదపఙ్‌కజపరాగనిషేవతృప్తా యోగప్రభావవిధుతాఖిలకర్మబన్ధాః । స్వైరం చరన్తి మునయోఽపి న నహ్యమానాః తస్యేచ్ఛయాఽఽత్తవపుషః కుత ఏవ బన్ధః

యావరు భగవంతుని పాదధూళిని భక్తితో సేవించి, యోగబలంతో అన్ని కర్మబంధాలను విడిచిపెట్టారు, వారు మునులు అయి ఎటువంటి అడ్డంకులు లేకుండా స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తారు. అలాంటి భగవంతుని సంకల్పంతో శరీరం ధరించిన వారికి ఎలాంటి బంధం ఉండగలదు?

( అనుష్టుప్ ) గోపీనాం తత్పతీనాం చ సర్వేషామేవ దేహినామ్ । యోఽన్తశ్చరతి సోఽధ్యక్షః క్రీడనేనేహ దేహభాక్

గోపికలు, వారి భర్తలు, ఇంకా అన్ని జీవులలో అంతరంగా నివసించే వాడు, అందరినీ చూస్తూ, ఈ లోకంలో శరీరాన్ని ధరించి ఆటలాడుతున్నాడు.

అనుగ్రహాయ భూతానాం మానుషం దేహమాస్థితః । భజతే తాదృశీః క్రీడ యాః శ్రుత్వా తత్పరో భవేత్

ప్రాణులపై దయ చూపించేందుకు భగవంతుడు మానవ రూపంలో అవతరించి, ఇలాంటి లీలలను ఆడుతున్నాడు. ఆ లీలలు వినినవాడు భగవంతునిపై భక్తితో పరవశిస్తాడు.

నాసూయన్ ఖలు కృష్ణాయ మోహితాస్తస్య మాయయా । మన్యమానాః స్వపార్శ్వస్థాన్ స్వాన్ స్వాన్ దారాన్ వ్రజౌకసః

వ్రజవాసులు భగవంతుని మాయ వల్ల మోహితులై, తమ పక్కన ఉన్నవారు తమ భార్యాభర్తలే అని భావించి, కృష్ణునిపై అసూయ చూపలేదు.

బ్రహ్మరాత్ర ఉపావృత్తే వాసుదేవానుమోదితాః । అనిచ్ఛన్త్యో యయుర్గోప్యః స్వగృహాన్ భగవత్ప్రియాః

బ్రహ్మరాత్రి ముగిసిన తర్వాత, వసుదేవుని అనుమతితో, భగవంతునికి ప్రియమైన గోపికలు, ఇష్టపడకపోయినా, తమ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లారు.

( వసంతతిలకా ) విక్రీడితం వ్రజవధూభిరిదం చ విష్ణోః శ్రద్ధాన్వితోఽనుశ్రృణుయాదథ వర్ణయేద్యః । భక్తిం పరాం భగవతి ప్రతిలభ్య కామం హృద్రోగమాశ్వపహినోత్యచిరేణ ధీరః

వ్రజవధువులతో విష్ణువు చేసిన ఈ లీలను ఎవరు శ్రద్ధతో వినినా లేదా వివరించినా, వారు భగవంతునిపై పరమ భక్తిని పొందుతారు. ధీరులు హృదయంలోని కామరోగాన్ని త్వరగా పోగొంటారు.

అజగరముఖాత్ అనన్దస్య మోచనమ్,అజగరస్య పూర్వవిద్యాధరప్రాప్తి; శంఖచూడ వధః । శ్రీశుక ఉవాచ। ఏకదా దేవయాత్రాయాం గోపాలా జాతకౌతుకాః। అనోభిరనడుద్యుక్తైః ప్రయయుస్తేఽమ్బికావనమ్

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఒకసారి దేవతల ఉత్సవ సమయంలో, గోపకులు ఉత్సాహంతో తమ ఎద్దులను బండ్లకు జోడించి అంబికావనానికి బయలుదేరారు.

తత్ర స్నాత్వా సరస్వత్యాం దేవం పశుపతిం విభుమ్। ఆనర్చురర్హణైర్భక్త్యా దేవీం చ ణృపతేఽమ్బికామ్

అక్కడ సరస్వతీ నదిలో స్నానం చేసి, పరమేశ్వరుడైన పశుపతిని భక్తితో పూజించి, అంబికాదేవిని కూడా అర్పణలతో ఆరాధించారు.

గావో హిరణ్యం వాసాంసి మధు మధ్వన్నమాదృతాః। బ్రాహ్మణేభ్యో దదుః సర్వే దేవో నః ప్రీయతామితి

అందరూ గోవులు, బంగారం, వస్త్రాలు, తేనె, మంచి భోజనం బ్రాహ్మణులకు గౌరవంగా ఇచ్చి, 'దేవుడు మనపై ప్రసన్నుడవ్వాలి' అని ప్రార్థించారు.

ఊషుః సరస్వతీతీరే జలం ప్రాశ్య యతవ్రతాః। రజనీం తాం మహాభాగా నన్దసునన్దకాదయః

సరస్వతీ తీరంలో నీరు తాగి, నియమాలు పాటిస్తూ, నందుడు, సునందుడు మరియు ఇతర మహాభాగులు ఆ రాత్రిని అక్కడే గడిపారు.

కశ్చిన్మహానహిస్తస్మిన్విపినేఽతిబుభుక్షితః। యదృచ్ఛయాగతో నన్దం శయానమురగోఽగ్రసీత్

ఆ అరణ్యంలో ఒక మహా పాము, తీవ్రమైన ఆకలితో, యాదృచ్ఛికంగా వచ్చి, నందుడు నిద్రపోతుండగా అతన్ని పట్టుకుంది.

స చుక్రోశాహినా గ్రస్తః కృష్ణ కృష్ణ మహానయమ్। సర్పో మాం గ్రసతే తాత ప్రపన్నం పరిమోచయ

ఆ పాము పట్టుకున్నప్పుడు, నందుడు 'కృష్ణా! కృష్ణా! ఇది మహా భయంకరం. తాత! ఈ పాము నన్ను మింగేస్తోంది. నేను నీకు శరణాగతుడను, నన్ను రక్షించు' అని అరవసాగాడు.

తస్య చాక్రన్దితం శ్రుత్వా గోపాలాః సహసోత్థితాః। గ్రస్తం చ దృష్ట్వా విభ్రాన్తాః సర్పం వివ్యధురుల్ముకైః

అతని అరుపు విని, గోపకులు వెంటనే లేచి వచ్చారు. నందుడిని పాము పట్టుకున్నదాన్ని చూసి, అయోమయంగా, దండలతో ఆ పామును కొట్టారు.