శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

బహిర్జాతవిరాగాయ శాన్తచిత్తాయ దీయతామ్ । నిర్మత్సరాయ శుచయే యస్యాహం ప్రేయసాం ప్రియః

బయటకు విరక్తి కలిగి, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండే, అసూయ లేని, పవిత్రమైనవాడికి, నేను అతనికి ప్రియమైనవాడిని అయినవాడికి, ఇది ఇవ్వాలి.

య ఇదం శ్రృణుయాద్ అమ్బ శ్రద్ధయా పురుషః సకృత్ । యో వాభిధత్తే మచ్చిత్తః స హ్యేతి పదవీం చ మే

అమ్మా! ఎవడు ఈ మాటలను ఒక్కసారి అయినా భక్తితో వినినా, లేక నా మీద మనస్సు పెట్టి పఠించినా, అతడు తప్పకుండా నా మార్గాన్ని చేరుకుంటాడు.

మహారాసవర్ణనం; పరీక్షిత్కృత శంకాయాః శుకద్వారా సమాధానం చ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇత్థం భగవతో గోప్యః శ్రుత్వా వాచః సుపేశలాః । జహుర్విరహజం తాపం తదఙ్‌గోపచితాశిషః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ప్రభువు అందంగా మాట్లాడిన మాటలు విని, ఆ గోపికలు వేరుపాటు వల్ల కలిగిన బాధను వదిలిపెట్టారు; ఆయన సమీపంలో ఉండటంతో వారి కోరికలు తీరిపోయాయి.

తత్రారభత గోవిన్దో రాసక్రీడామనువ్రతైః । స్త్రీరత్‍నైరన్వితః ప్రీతైః అన్యోన్యాబద్ధబాహుభిః

అక్కడ, గోవిందుడు భక్తితో కూడిన, ఆనందంగా ఉన్న, స్త్రీమణులతో కూడిన గోపికల మధ్య, పరస్పరం చేతులు కలిపుకొని, రాసక్రీడను ప్రారంభించాడు.

రాసోత్సవః సమ్ప్రవృత్తో గోపీమణ్డలమణ్డితః । యోగేశ్వరేణ కృష్ణేన తాసాం మధ్యే ద్వయోర్ద్వయోః

రాస ఉత్సవం ఆరంభమైంది; గోపికల వలయంతో అలంకరించబడి, యోగేశ్వరుడైన కృష్ణుడు ప్రతి ఇద్దరి మధ్యన నిలిచాడు.

ప్రవిష్టేన గృహీతానాం కణ్ఠే స్వనికటం స్త్రియః । యం మన్యేరన్ నభస్తావద్ విమానశతసఙ్‌కులమ్

అతడు వారి మధ్య ప్రవేశించి, ఆ స్త్రీలను మెడ వద్దకు దగ్గరగా లాగాడు; ఇది చూసినవారు ఆకాశం నిండుగా వందల విమానాలు ఉన్నట్టు ఊహించేవారు.

దివౌకసాం సదారాణాం ఔత్సుక్యాపహృతాత్మనామ్ । తతో దున్దుభయో నేదుః నిపేతుః పుష్పవృష్టయః । జగుర్గన్ధర్వపతయః సస్త్రీకాస్తద్ యశోఽమలమ్

దేవతలు తమ భార్యలతో కలిసి, ఆతురతతో మనస్సు మరిచిపోయి చూశారు. అప్పుడు దుండుభులు మోగాయి, పుష్పవృష్టి కురిసింది, గంధర్వాధిపతులు తమ భార్యలతో కలిసి ఆయన పవిత్రమైన కీర్తిని పాడారు.

వలయానాం నూపురాణాం కిఙ్‌కిణీనాం చ యోషితామ్ । సప్రియాణామభూత్ శబ్దః తుములో రాసమణ్డలే

రాసవలయంలో, గోపికలు తమ ప్రియులతో కలిసి, వారి చేతికడులు, పాదనుపురాలు, కింకిణీల శబ్దంతో గొప్ప గోల వినిపించింది.

తత్రాతిశుశుభే తాభిః భగవాన్ దేవకీసుతః । మధ్యే మణీనాం హైమానాం మహామరకతో యథా

ఆ గోపికల మధ్యలో, దేవకీ కుమారుడైన భగవంతుడు, బంగారు రత్నాల మధ్యలో మహామరకత రత్నంలా అత్యంత ప్రకాశంగా కనిపించాడు.

( శార్దూలవిక్రీడిత ) పాదన్యాసైర్భుజవిధుతిభిః సస్మితైర్భ్రూవిలాసైః । భజ్యన్మధ్యైశ్చలకుచపటైః కుణ్డలైర్గణ్డలోలైః । స్విద్యన్ముఖ్యః కవరరసనా గ్రన్థయః కృష్ణవధ్వో । గాయన్త్యస్తం తడిత ఇవ తా మేఘచక్రే విరేజుః

పాదాల నాట్యంతో, చేతుల ఊపులతో, నవ్వుతో కూడిన చూపులతో, కనురెప్పల ఆటలతో, చెంపలకు తాకే కుండలాలతో, చెమటతో తడిసిన జడలతో, కృష్ణుని భార్యలు పాటలు పాడుతూ, మేఘాల వలయంలో మెరుపుల్లా మెరిశారు.

( అనుష్టుప్ ) ఉచ్చైర్జగుర్నృత్యమానా రక్తకణ్ఠ్యో రతిప్రియాః । కృష్ణాభిమర్శముదితా యద్‍గీతేనేదమావృతమ్

ఆ రతిప్రియులు నృత్యం చేస్తూ, గొంతు ఎర్రబడేలా గానం చేస్తూ, కృష్ణుని స్పర్శతో ఆనందించి, వారి పాటతో ఆ ప్రదేశాన్ని నిండ్చారు.

కాచిత్ సమం ముకున్దేన స్వరజాతీరమిశ్రితాః । ఉన్నిన్యే పూజితా తేన ప్రీయతా సాధు సాధ్వితి । తదేవ ధ్రువమున్నిన్యే తస్యై మానం చ బహ్వదాత్

ఒకరు ముకుందునితో కలిసి, తన స్వరాన్ని ఆయన స్వరంతో కలిపి పాడింది. ఆమెను ఆయన ప్రేమతో సత్కరించి, 'బాగుంది, బాగుంది' అని ప్రశంసించాడు. అందుకు ఆమె మళ్లీ మళ్లీ పాడింది. ఆయన ఆమెకు ఎంతో గౌరవం చూపించాడు.

కాచిద్ రాసపరిశ్రాన్తా పార్శ్వస్థస్య గదాభృతః । జగ్రాహ బాహునా స్కన్ధం శ్లథద్వలయమల్లికా

ఒకరు రాసక్రీడలో అలసిపోయి, తన చేతికడులు, మల్లికామాలలు సడలిపోయి, పక్కన ఉన్న గదాధరుడి భుజంపై తన చేయి వేసింది.

తత్రైకాంసగతం బాహుం కృష్ణస్యోత్పలసౌరభమ్ । చన్దనాలిప్తమాఘ్రాయ హృష్టరోమా చుచుమ్బ హ

ఒకరు కృష్ణుని నీలకమల సువాసనతో, చందనం పూసిన భుజాన్ని దగ్గరకు తీసుకుని, ఆనందంతో రోమాంచితురాలై ముద్దుపెట్టుకుంది.

కస్యాశ్చిత్ నాట్యవిక్షిప్త కుణ్డలత్విషమణ్డితమ్ । గణ్డం గణ్డే సన్దధత్యాః అదాత్తామ్బూలచర్వితమ్

మరొకరు నాట్యంలో ఊగిపోయిన కుండలాల మెరుపుతో తన చెంపను అలంకరించుకొని, తన చెంపను ఆయన చెంపకు తాకించి, తానే నమిలిన తాంబూలాన్ని ఇచ్చింది.

నృత్యతీ గాయతీ కాచిత్ కూజన్ నూపురమేఖలా । పార్శ్వస్థాచ్యుతహస్తాబ్జం శ్రాన్తాధాత్ స్తనయోః శివమ్

ఒకరు నృత్యం చేస్తూ, పాడుతూ, నూపురాలు, మేఖలలు మోగుతూ, అలసిపోయి పక్కన ఉన్న అచ్యుతుని పద్మహస్తాన్ని తన వక్షోజాలపై విశ్రాంతికి ఉంచింది.

గోప్యో లబ్ధ్వాచ్యుతం కాన్తం శ్రియ ఏకాన్తవల్లభమ్ । గృహీతకణ్ఠ్యస్తద్దోర్భ్యాం గాయన్త్యస్తం విజహ్రిరే

గోపికలు, అచ్యుతుడు తమ ప్రియుడిగా, లక్ష్మీదేవికి ఏకైక వల్లభుడిగా లభించడంతో, ఆయన మెడను తన చేతులతో చుట్టుకుని, పాటలు పాడుతూ ఆయనతో ఆనందంగా గడిపారు.

( వసంతతిలకా ) కర్ణోత్పలాలకవిటఙ్‌కకపోలఘర్మ వక్త్రశ్రియో వలయనూపురఘోషవాద్యైః । గోప్యః సమం భగవతా ననృతుః స్వకేశ స్రస్తస్రజో భ్రమరగాయకరాసగోష్ఠ్యామ్

కర్ణోత్పలాలు, జడలు, చెమటతో మెరిసే చెంపలు, ప్రకాశించే ముఖాలు, వలయాలు, నూపురాల సంగీతంతో, గోపికలు భగవంతునితో కలిసి, తమ జడల్లో పువ్వులు సడలిపోయి, తేనెటీగలు పాటలు పాడుతున్న ఆ గోపికల గోష్ఠిలో ఆనందంగా నాట్యం చేశారు.

( మిశ్ర ) ఏవం పరిష్వఙ్‌గకరాభిమర్శ స్నిగ్ధేక్షణోద్దామవిలాసహాసైః । రేమే రమేశో వ్రజసున్దరీభిః యథార్భకః స్వప్రతిబిమ్బవిభ్రమః

ఇలా లక్ష్మీదేవి భర్త అయిన శ్రీకృష్ణుడు, వ్రజంలో ఉన్న అందమైన యువతులతో, ఆలింగనం, చేతి స్పర్శ, ప్రేమతో నిండిన చూపులు, ఉల్లాసంగా నవ్వులు, చిరునవ్వులతో ఆనందంగా గడిపాడు. అది చిన్నవాడు తన ప్రతిబింబాన్ని చూసి ఎలా ఆనందిస్తాడో అలా ఆయన ఆనందించాడు.

తదఙ్‌గసఙ్‌గప్రముదాకులేన్ద్రియాః కేశాన్ దూకూలం కుచపట్టికాం వా । నాఞ్జః ప్రతివ్యోఢుమలం వ్రజస్త్రియో విస్రస్తమాలాభరణాః కురూద్వహ

ఆయన శరీరసంపర్కంతో ఆనందంలో మునిగిపోయిన వ్రజ యువతులు, తమ జుట్టు, వస్త్రాలు లేదా వక్షోజబంధాలు విప్పిపడినప్పటికీ, పడిపోయిన పూలమాలలు, ఆభరణాలు సరిగా ఎత్తుకోలేకపోయారు, ఓ కురువంశశ్రేష్ఠ.

( అనుష్టుప్ ) కృష్ణవిక్రీడితం వీక్ష్య ముముహుః ఖేచరస్త్రియః । కామార్దితాః శశాఙ్‌కశ్చ సగణో విస్మితోఽభవత్

కృష్ణుని ఆటలను చూసి, ఆకాశంలో ఉన్న దేవకన్యలు మోహితులై, కామంతో మునిగిపోయారు. చంద్రుడు కూడా తనతో ఉన్నవారితో కలిసి ఆశ్చర్యపోయాడు.

కృత్వా తావన్తమాత్మానం యావతీర్గోపయోషితః । రేమే స భగవాన్ తాభిః ఆత్మారామోఽపి లీలయా

ఎన్ని గోపికలు ఉన్నాయో అంతగా తన రూపాలను ధరించి, ఆ పరమాత్మ అయిన శ్రీకృష్ణుడు, తనకు తానే తృప్తికరమైనవాడైనా, వారి అందరితో ఆనందంగా విహరించాడు.

తాసాం అతివిహారేణ శ్రాన్తానాం వదనాని సః । ప్రామృజత్ కరుణః ప్రేమ్ణా శన్తమేనాఙ్‌గ పాణినా

వారు ఆటలో అలసిపోయినప్పుడు, కృష్ణుడు ప్రేమతో, దయతో, తన మృదువైన చేతితో వారి ముఖాలను తుడిచాడు, ఓ ప్రియుడా.

( వసంతతిలకా ) గోప్యః స్ఫురత్పురటకుణ్డలకున్తలత్విడ్ గణ్డశ్రియా సుధితహాసనిరీక్షణేన । మానం దధత్య ఋషభస్య జగుః కృతాని పుణ్యాని తత్కరరుహస్పర్శప్రమోదాః

పసిడి కుండలాలు, జడల వెలుగు మెరిసే కనురెప్పలు, మధురమైన నవ్వులు, చూపులతో గోపికలు, కృష్ణుని పదస్పర్శ ఆనందంతో, ఆయన చేసిన పుణ్యకార్యాలను పాటలుగా పాడుతూ ఆనందించాయి.

తాభిర్యుతః శ్రమమపోహితుమఙ్‌గసఙ్‌గ ఘృష్టస్రజః స కుచకుఙ్‌కుమరఞ్జితాయాః । గన్ధర్వపాలిభిరనుద్రుత ఆవిశద్ వా శ్రాన్తో గజీభిరిభరాడివ భిన్నసేతుః

ఆ గోపికల మధ్యలో, వారి పూలమాలలు నలిగిపోయి, వక్షోజాల కుంకుమతో రంగు పులుముకున్నవారు, గంధర్వులు పాటలు పాడుతూ వెంబడించగా, అలసిన ఏనుగు తన స్త్రీఏనుగులతో కలసి నీటిలోకి వెళ్ళినట్లుగా, కృష్ణుడు అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.

సోఽమ్భస్యలం యువతిభిః పరిషిచ్యమానః ప్రేమ్ణేక్షితః ప్రహసతీభిరితస్తతోఽఙ్‌గ । వైమానికైః కుసుమవర్షిభిరీడ్యమానో రేమే స్వయం స్వరతిరత్ర గజేన్ద్రలీలః

అక్కడ ఆ యువతులు నీటితో స్నానం చేయించగా, ప్రేమతో చుట్టూ చూసి నవ్వుతూ, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు పూల వర్షం కురిపించగా, ఆ స్వయంగా ఆనందించే కృష్ణుడు, ఏనుగుల రాజు లాగా ఆనందంగా విహరించాడు.

( మిశ్ర ) తతశ్చ కృష్ణోపవనే జలస్థల ప్రసూనగన్ధానిలజుష్టదిక్తటే । చచార భృఙ్‌గప్రమదాగణావృతో యథా మదచ్యుద్ ద్విరదః కరేణుభిః

తర్వాత కృష్ణుని తోటలో, నేలమీదా నీటిమీదా, పూల సువాసనతో నిండిన దిక్కుల్లో, ఆనందంగా ఉన్న గోపికల మధ్యలో, మదంతో ఉన్న ఏనుగు తన స్త్రీఏనుగులతో తిరిగినట్లు, కృష్ణుడు సంచరించాడు.

ఏవం శశాఙ్‌కాంశువిరాజితా నిశాః స సత్యకామోఽనురతాబలాగణః । సిషేవ ఆత్మన్యవరుద్ధసౌరతః సర్వాః శరత్కావ్యకథారసాశ్రయాః

ఇలా చంద్రకాంతితో మెరిసే రాత్రుల్లో, వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకున్న కృష్ణుడు, ప్రేమతో నిండిన గోపికల మధ్య, తన మనస్సులోనే ఆనందాన్ని నిలుపుకుని, శరదృతువులోని కవిత్వరసాన్ని ఆస్వాదిస్తూ గడిపాడు.

శ్రీపరీక్షిదువాచ - ( అనుష్టుప్ ) సంస్థాపనాయ ధర్మస్య ప్రశమాయేతరస్య చ । అవతీర్ణో హి భగవానంన్ అంశేన జగదీశ్వరః

శ్రీపరిక్షితుడు అన్నాడు: ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి, అధర్మాన్ని నశింపజేయడానికి, జగత్తుకు అధిపతి అయిన భగవంతుడు స్వయంగా అవతరించాడు.