శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

యోగేన వివిధాఙ్గేన భక్తియోగేన చైవ హి । ధర్మేణోభయచిహ్నేన యః ప్రవృత్తినివృత్తిమాన్

వివిధ యోగాంగాలతో, భక్తియోగంతో, ధర్మంతో, ప్రవృత్తి, నివృత్తి రెండింటినీ పాటిస్తూ—

ఆత్మతత్త్వావబోధేన వైరాగ్యేణ దృఢేన చ । ఈయతే భగవానేభిః సగుణో నిర్గుణః స్వదృక్

ఆత్మ తత్వాన్ని తెలుసుకోవడం, దృఢమైన విరక్తితో, స్వయంగా చూసేవాడు, గుణాలతోనూ, గుణాల్లేనివాడిగానూ భగవంతుణ్ణి పొందుతాడు.

ప్రావోచం భక్తియోగస్య స్వరూపం తే చతుర్విధమ్ । కాలస్య చావ్యక్తగతేః యోఽన్తర్ధావతి జన్తుషు

భక్తియోగానికి నాలుగు విధాల స్వరూపాన్ని, కాలం అవ్యక్తంలో కలిసిపోయినప్పుడు జీవుల్లో అదృశ్యమయ్యే విషయాన్ని కూడా నేను నీకు వివరించాను.

జీవస్య సంసృతీర్బహ్వీః అవిద్యాకర్మ నిర్మితాః । యాస్వఙ్గ ప్రవిశన్నాత్మా న వేద గతిమాత్మనః

జీవుడు, అజ్ఞానం, కర్మల వల్ల ఎన్నో జన్మలు ఎత్తుతూ, వాటిలోకి ప్రవేశించినా, తన మార్గాన్ని తానే గ్రహించలేడు.

నైతత్ఖలాయోపదిశేన్ నావినీతాయ కర్హిచిత్ । న స్తబ్ధాయ న భిన్నాయ నైవ ధర్మధ్వజాయ చ

ఈ జ్ఞానాన్ని దుష్టులకు, నియమం లేని వారికి, అహంకారులకి, శత్రుత్వం ఉన్నవారికి, ధర్మాన్ని ప్రదర్శించేవారికి చెప్పకూడదు.

న లోలుపాయోపదిశేత్ న గృహారూఢచేతసే । నాభక్తాయ చ మే జాతు న మద్‍భక్తద్విషామపి

లోభులకు, ఇంటి విషయాల్లో మునిగిపోయినవారికి, నాకు భక్తి లేని వారికి, నా భక్తులను ద్వేషించే వారికి చెప్పకూడదు.

శ్రద్దధానాయ భక్తాయ వినీతాయ అనసూయవే । భూతేషు కృతమైత్రాయ శుశ్రూషాభిరతాయ చ

కానీ, విశ్వాసమున్న, భక్తి గల, వినయంతో, అసూయ లేని, అన్ని జీవుల పట్ల స్నేహభావంతో, సేవలో ఆసక్తి ఉన్నవారికి చెప్పాలి.

బహిర్జాతవిరాగాయ శాన్తచిత్తాయ దీయతామ్ । నిర్మత్సరాయ శుచయే యస్యాహం ప్రేయసాం ప్రియః

బయటకు విరక్తి కలిగి, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండే, అసూయ లేని, పవిత్రమైనవాడికి, నేను అతనికి ప్రియమైనవాడిని అయినవాడికి, ఇది ఇవ్వాలి.

య ఇదం శ్రృణుయాద్ అమ్బ శ్రద్ధయా పురుషః సకృత్ । యో వాభిధత్తే మచ్చిత్తః స హ్యేతి పదవీం చ మే

అమ్మా! ఎవడు ఈ మాటలను ఒక్కసారి అయినా భక్తితో వినినా, లేక నా మీద మనస్సు పెట్టి పఠించినా, అతడు తప్పకుండా నా మార్గాన్ని చేరుకుంటాడు.

మహారాసవర్ణనం; పరీక్షిత్కృత శంకాయాః శుకద్వారా సమాధానం చ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇత్థం భగవతో గోప్యః శ్రుత్వా వాచః సుపేశలాః । జహుర్విరహజం తాపం తదఙ్‌గోపచితాశిషః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ప్రభువు అందంగా మాట్లాడిన మాటలు విని, ఆ గోపికలు వేరుపాటు వల్ల కలిగిన బాధను వదిలిపెట్టారు; ఆయన సమీపంలో ఉండటంతో వారి కోరికలు తీరిపోయాయి.

తత్రారభత గోవిన్దో రాసక్రీడామనువ్రతైః । స్త్రీరత్‍నైరన్వితః ప్రీతైః అన్యోన్యాబద్ధబాహుభిః

అక్కడ, గోవిందుడు భక్తితో కూడిన, ఆనందంగా ఉన్న, స్త్రీమణులతో కూడిన గోపికల మధ్య, పరస్పరం చేతులు కలిపుకొని, రాసక్రీడను ప్రారంభించాడు.

రాసోత్సవః సమ్ప్రవృత్తో గోపీమణ్డలమణ్డితః । యోగేశ్వరేణ కృష్ణేన తాసాం మధ్యే ద్వయోర్ద్వయోః

రాస ఉత్సవం ఆరంభమైంది; గోపికల వలయంతో అలంకరించబడి, యోగేశ్వరుడైన కృష్ణుడు ప్రతి ఇద్దరి మధ్యన నిలిచాడు.

ప్రవిష్టేన గృహీతానాం కణ్ఠే స్వనికటం స్త్రియః । యం మన్యేరన్ నభస్తావద్ విమానశతసఙ్‌కులమ్

అతడు వారి మధ్య ప్రవేశించి, ఆ స్త్రీలను మెడ వద్దకు దగ్గరగా లాగాడు; ఇది చూసినవారు ఆకాశం నిండుగా వందల విమానాలు ఉన్నట్టు ఊహించేవారు.

దివౌకసాం సదారాణాం ఔత్సుక్యాపహృతాత్మనామ్ । తతో దున్దుభయో నేదుః నిపేతుః పుష్పవృష్టయః । జగుర్గన్ధర్వపతయః సస్త్రీకాస్తద్ యశోఽమలమ్

దేవతలు తమ భార్యలతో కలిసి, ఆతురతతో మనస్సు మరిచిపోయి చూశారు. అప్పుడు దుండుభులు మోగాయి, పుష్పవృష్టి కురిసింది, గంధర్వాధిపతులు తమ భార్యలతో కలిసి ఆయన పవిత్రమైన కీర్తిని పాడారు.

వలయానాం నూపురాణాం కిఙ్‌కిణీనాం చ యోషితామ్ । సప్రియాణామభూత్ శబ్దః తుములో రాసమణ్డలే

రాసవలయంలో, గోపికలు తమ ప్రియులతో కలిసి, వారి చేతికడులు, పాదనుపురాలు, కింకిణీల శబ్దంతో గొప్ప గోల వినిపించింది.

తత్రాతిశుశుభే తాభిః భగవాన్ దేవకీసుతః । మధ్యే మణీనాం హైమానాం మహామరకతో యథా

ఆ గోపికల మధ్యలో, దేవకీ కుమారుడైన భగవంతుడు, బంగారు రత్నాల మధ్యలో మహామరకత రత్నంలా అత్యంత ప్రకాశంగా కనిపించాడు.

( శార్దూలవిక్రీడిత ) పాదన్యాసైర్భుజవిధుతిభిః సస్మితైర్భ్రూవిలాసైః । భజ్యన్మధ్యైశ్చలకుచపటైః కుణ్డలైర్గణ్డలోలైః । స్విద్యన్ముఖ్యః కవరరసనా గ్రన్థయః కృష్ణవధ్వో । గాయన్త్యస్తం తడిత ఇవ తా మేఘచక్రే విరేజుః

పాదాల నాట్యంతో, చేతుల ఊపులతో, నవ్వుతో కూడిన చూపులతో, కనురెప్పల ఆటలతో, చెంపలకు తాకే కుండలాలతో, చెమటతో తడిసిన జడలతో, కృష్ణుని భార్యలు పాటలు పాడుతూ, మేఘాల వలయంలో మెరుపుల్లా మెరిశారు.

( అనుష్టుప్ ) ఉచ్చైర్జగుర్నృత్యమానా రక్తకణ్ఠ్యో రతిప్రియాః । కృష్ణాభిమర్శముదితా యద్‍గీతేనేదమావృతమ్

ఆ రతిప్రియులు నృత్యం చేస్తూ, గొంతు ఎర్రబడేలా గానం చేస్తూ, కృష్ణుని స్పర్శతో ఆనందించి, వారి పాటతో ఆ ప్రదేశాన్ని నిండ్చారు.

కాచిత్ సమం ముకున్దేన స్వరజాతీరమిశ్రితాః । ఉన్నిన్యే పూజితా తేన ప్రీయతా సాధు సాధ్వితి । తదేవ ధ్రువమున్నిన్యే తస్యై మానం చ బహ్వదాత్

ఒకరు ముకుందునితో కలిసి, తన స్వరాన్ని ఆయన స్వరంతో కలిపి పాడింది. ఆమెను ఆయన ప్రేమతో సత్కరించి, 'బాగుంది, బాగుంది' అని ప్రశంసించాడు. అందుకు ఆమె మళ్లీ మళ్లీ పాడింది. ఆయన ఆమెకు ఎంతో గౌరవం చూపించాడు.

కాచిద్ రాసపరిశ్రాన్తా పార్శ్వస్థస్య గదాభృతః । జగ్రాహ బాహునా స్కన్ధం శ్లథద్వలయమల్లికా

ఒకరు రాసక్రీడలో అలసిపోయి, తన చేతికడులు, మల్లికామాలలు సడలిపోయి, పక్కన ఉన్న గదాధరుడి భుజంపై తన చేయి వేసింది.

తత్రైకాంసగతం బాహుం కృష్ణస్యోత్పలసౌరభమ్ । చన్దనాలిప్తమాఘ్రాయ హృష్టరోమా చుచుమ్బ హ

ఒకరు కృష్ణుని నీలకమల సువాసనతో, చందనం పూసిన భుజాన్ని దగ్గరకు తీసుకుని, ఆనందంతో రోమాంచితురాలై ముద్దుపెట్టుకుంది.

కస్యాశ్చిత్ నాట్యవిక్షిప్త కుణ్డలత్విషమణ్డితమ్ । గణ్డం గణ్డే సన్దధత్యాః అదాత్తామ్బూలచర్వితమ్

మరొకరు నాట్యంలో ఊగిపోయిన కుండలాల మెరుపుతో తన చెంపను అలంకరించుకొని, తన చెంపను ఆయన చెంపకు తాకించి, తానే నమిలిన తాంబూలాన్ని ఇచ్చింది.

నృత్యతీ గాయతీ కాచిత్ కూజన్ నూపురమేఖలా । పార్శ్వస్థాచ్యుతహస్తాబ్జం శ్రాన్తాధాత్ స్తనయోః శివమ్

ఒకరు నృత్యం చేస్తూ, పాడుతూ, నూపురాలు, మేఖలలు మోగుతూ, అలసిపోయి పక్కన ఉన్న అచ్యుతుని పద్మహస్తాన్ని తన వక్షోజాలపై విశ్రాంతికి ఉంచింది.

గోప్యో లబ్ధ్వాచ్యుతం కాన్తం శ్రియ ఏకాన్తవల్లభమ్ । గృహీతకణ్ఠ్యస్తద్దోర్భ్యాం గాయన్త్యస్తం విజహ్రిరే

గోపికలు, అచ్యుతుడు తమ ప్రియుడిగా, లక్ష్మీదేవికి ఏకైక వల్లభుడిగా లభించడంతో, ఆయన మెడను తన చేతులతో చుట్టుకుని, పాటలు పాడుతూ ఆయనతో ఆనందంగా గడిపారు.

( వసంతతిలకా ) కర్ణోత్పలాలకవిటఙ్‌కకపోలఘర్మ వక్త్రశ్రియో వలయనూపురఘోషవాద్యైః । గోప్యః సమం భగవతా ననృతుః స్వకేశ స్రస్తస్రజో భ్రమరగాయకరాసగోష్ఠ్యామ్

కర్ణోత్పలాలు, జడలు, చెమటతో మెరిసే చెంపలు, ప్రకాశించే ముఖాలు, వలయాలు, నూపురాల సంగీతంతో, గోపికలు భగవంతునితో కలిసి, తమ జడల్లో పువ్వులు సడలిపోయి, తేనెటీగలు పాటలు పాడుతున్న ఆ గోపికల గోష్ఠిలో ఆనందంగా నాట్యం చేశారు.

( మిశ్ర ) ఏవం పరిష్వఙ్‌గకరాభిమర్శ స్నిగ్ధేక్షణోద్దామవిలాసహాసైః । రేమే రమేశో వ్రజసున్దరీభిః యథార్భకః స్వప్రతిబిమ్బవిభ్రమః

ఇలా లక్ష్మీదేవి భర్త అయిన శ్రీకృష్ణుడు, వ్రజంలో ఉన్న అందమైన యువతులతో, ఆలింగనం, చేతి స్పర్శ, ప్రేమతో నిండిన చూపులు, ఉల్లాసంగా నవ్వులు, చిరునవ్వులతో ఆనందంగా గడిపాడు. అది చిన్నవాడు తన ప్రతిబింబాన్ని చూసి ఎలా ఆనందిస్తాడో అలా ఆయన ఆనందించాడు.

తదఙ్‌గసఙ్‌గప్రముదాకులేన్ద్రియాః కేశాన్ దూకూలం కుచపట్టికాం వా । నాఞ్జః ప్రతివ్యోఢుమలం వ్రజస్త్రియో విస్రస్తమాలాభరణాః కురూద్వహ

ఆయన శరీరసంపర్కంతో ఆనందంలో మునిగిపోయిన వ్రజ యువతులు, తమ జుట్టు, వస్త్రాలు లేదా వక్షోజబంధాలు విప్పిపడినప్పటికీ, పడిపోయిన పూలమాలలు, ఆభరణాలు సరిగా ఎత్తుకోలేకపోయారు, ఓ కురువంశశ్రేష్ఠ.

( అనుష్టుప్ ) కృష్ణవిక్రీడితం వీక్ష్య ముముహుః ఖేచరస్త్రియః । కామార్దితాః శశాఙ్‌కశ్చ సగణో విస్మితోఽభవత్

కృష్ణుని ఆటలను చూసి, ఆకాశంలో ఉన్న దేవకన్యలు మోహితులై, కామంతో మునిగిపోయారు. చంద్రుడు కూడా తనతో ఉన్నవారితో కలిసి ఆశ్చర్యపోయాడు.

కృత్వా తావన్తమాత్మానం యావతీర్గోపయోషితః । రేమే స భగవాన్ తాభిః ఆత్మారామోఽపి లీలయా

ఎన్ని గోపికలు ఉన్నాయో అంతగా తన రూపాలను ధరించి, ఆ పరమాత్మ అయిన శ్రీకృష్ణుడు, తనకు తానే తృప్తికరమైనవాడైనా, వారి అందరితో ఆనందంగా విహరించాడు.