శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

దేహేన జీవభూతేన లోకాత్ లోకమనువ్రజన్ । భుఞ్జాన ఏవ కర్మాణి కరోత్యవిరతం పుమాన్

జీవుడు శరీరంతో, లోకంలో లోకాన్ని తిరుగుతూ, ఎప్పటికీ ఆగకుండా కర్మలు చేసి వాటి ఫలితాలను అనుభవిస్తూనే ఉంటాడు.

జీవో హ్యస్యానుగో దేహో భూతేన్ద్రియమనోమయః । తన్నిరోధోఽస్య మరణం ఆవిర్భావస్తు సమ్భవః

జీవుని శరీరం భూతాలు, ఇంద్రియాలు, మనస్సుతో కూడి ఉంటుంది. అది పోతే మరణం, మళ్లీ కలిగితే జననం.

ద్రవ్యోపలబ్ధిస్థానస్య ద్రవ్యేక్షాయోగ్యతా యదా । తత్పఞ్చత్వం అహంమానాద్ ఉత్పత్తిర్ద్రవ్యదర్శనమ్

విషయాన్ని గ్రహించే సాధనాలు, వాటిని చూడగల సామర్థ్యం పోయినప్పుడు, అది లయమవుతుంది. 'నేను' అనే భావన వస్తే, అది జననం.

యథాక్ష్ణోర్ద్రవ్యావయవ దర్శనాయోగ్యతా యదా । తదైవ చక్షుషో ద్రష్టుః ద్రష్టృత్వాయోగ్యతానయోః

కళ్ళు లేదా వాటి భాగాలు చూడలేని స్థితి వచ్చినప్పుడు, చూడగలిగే శక్తి పోతుంది. అలాగే రెండూ పనికిరాకపోతే, దృష్టి అంతమవుతుంది.

తస్మాన్న కార్యః సన్త్రాసో న కార్పణ్యం న సమ్భ్రమః । బుద్ధ్వా జీవగతిం ధీరో ముక్తసఙ్గశ్చరేదిహ

కాబట్టి భయపడకూడదు, దయ చూపకూడదు, గందరగోళపడకూడదు. జీవుని ప్రయాణాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞాని, బంధాలను విడిచిపెట్టి జీవించాలి.

సమ్యగ్దర్శనయా బుద్ధ్యా యోగవైరాగ్యయుక్తయా । మాయావిరచితే లోకే చరేన్న్యస్య కలేవరమ్

సమ్యగ్దర్శనంతో కూడిన బుద్ధితో, యోగం, విరక్తి కలిగి, ఈ మాయా లోకంలో శరీరాన్ని పట్టించుకోకుండా జీవించాలి.

భగవతః ప్రాదుర్భావః గోపీనాం ఆశ్వాసనం చ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇతి గోప్యః ప్రగాయన్త్యః ప్రలపన్త్యశ్చ చిత్రధా । రురుదుః సుస్వరం రాజన్ కృష్ణదర్శనలాలసాః

శుకుడు ఇలా చెప్పాడు — గోపికలు ఇలా పాడుతూ, రకరకాలుగా వేదనతో మాట్లాడుతూ, కృష్ణుని దర్శించాలనే తపనతో, రాజా! గట్టిగా ఏడ్చారు.

తాసామావిరభూచ్ఛౌరిః స్మయమానముఖామ్బుజః । పీతామ్బరధరః స్రగ్వీ సాక్షాన్మన్మథమన్మథః

అప్పుడు హరి అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన ముఖం నవ్వుతో వికసించి, పీతాంబరం ధరించి, పుష్పమాల వేసుకుని, మన్మథుడినీ మోహింపజేసేవారిగా కనిపించాడు.

తం విలోక్యాగతం ప్రేష్ఠం ప్రీత్యుత్ఫుల్లదృశోఽబలాః । ఉత్తస్థుర్యుగపత్ సర్వాః తన్వః ప్రాణమివాగతమ్

తమ ప్రియుడు తిరిగి వచ్చిన దృశ్యాన్ని చూసి, ఆ స్త్రీల కళ్ళు ఆనందంతో వికసించాయి. అందరూ ఒక్కసారిగా లేచి, ప్రాణమే తిరిగి వచ్చినట్లు అనిపించింది.

కాచిత్ కరామ్బుజం శౌరేః జగృహేఽఞ్జలినా ముదా । కాచిద్ దధార తద్‍బాహుం అంసే చన్దనరూషితమ్

ఒకరు ఆనందంతో శౌరి పద్మాకార హస్తాన్ని అంజలితో పట్టుకుంది. ఇంకొకరు ఆయన చందనం పూసిన భుజాన్ని తన భుజంపై ఉంచుకుంది.

కాచిద్ అఞ్జలినాగృహ్ణాత్ తన్వీ తామ్బూలచర్వితమ్ । ఏకా తదఙ్‌ఘ్రికమలం సన్తప్తా స్తనయోరధాత్

ఒక సన్నని గోపిక తన చేతులతో ఆయన నమిలిన తాంబూలాన్ని అందుకుంది. ఇంకొకరు, తాపంతో, ఆయన పద్మపాదాన్ని తన వక్షోజాల మధ్య ఉంచుకుంది.

ఏకా భ్రుకుటిమాబధ్య ప్రేమసంరమ్భవిహ్వలా । ఘ్నన్తీవైక్షత్ కటాక్షేపైః సన్దష్టదశనచ్ఛదా

వాళ్లలో ఒకరు ప్రేమవేగంతో మనసు కలవరపడి, భ్రూవేళ్లు ముడుచుకొని, పెదవుల మధ్య పళ్లను గట్టిగా కరచి, తన కనురెప్పలతో పక్కదారి చూసి, ప్రియుడిని తిడుతున్నట్టు కనిపించింది.

అపరానిమిషద్ దృగ్భ్యాం జుషాణా తన్ముఖామ్బుజమ్ । ఆపీతమపి నాతృప్యత్ సన్తస్తచ్చరణం యథా

ఇంకొకరు కనురెప్పలు మూయకుండా, ఆయన పద్మంలాంటి ముఖాన్ని చూస్తూ, ఎంత చూసినా తృప్తి చెందలేదు. అది ఎలా అంటే, జ్ఞానులు ఆయన పాదాలను ఎంత సేవించినా తృప్తి చెందని విధంగా.

తం కాచిన్నేత్రరన్ధ్రేణ హృదికృత్య నిమీల్య చ । పులకాఙ్‌గ్యుపగుహ్యాస్తే యోగీవానన్దసమ్ప్లుతా

మరొకరు తన కళ్లద్వారా ఆయనను హృదయంలోకి తీసుకుని, కళ్లను మూసి, ఆనందంతో ఒళ్ళు పులకరించగా, ఆ ఆనందంలో ఆయనను ఆలింగనం చేసుకుంది.

సర్వాస్తాః కేశవాలోక పరమోత్సవనిర్వృతాః । జహుర్విరహజం తాపం ప్రాజ్ఞం ప్రాప్య యథా జనాః

అందరూ కేశవుని దర్శనంతో పరమానందోత్సవంలో మునిగి, ఆయనను చూసిన ఆనందంతో వేరుపాటు బాధను పూర్తిగా మర్చిపోయారు. అది ఎలా అంటే, ప్రజలు జ్ఞానాన్ని పొందినప్పుడు బాధలు మరిచిపోతారు.

తాభిర్విధూతశోకాభిః భగవానచ్యుతో వృతః । వ్యరోచతాధికం తాత పురుషః శక్తిభిర్యథా

బాధల నుంచి విముక్తులైన ఆ గోపికలతో చుట్టుముట్టబడి, భగవంతుడు అచ్యుతుడు మరింత ప్రకాశించాడు. అది ఎలా అంటే, శక్తులు కలిగినవాడు మరింత వెలిగిపోతాడు.

తాః సమాదాయ కాలిన్ద్యా నిర్విశ్య పులినం విభుః । వికసత్కున్దమన్దార సురభ్యనిలషట్పదమ్

వారు అందరినీ తీసుకుని, ప్రభువు యమునా తీరంలోని మణిపూవులు, మందారపూల పరిమళాలు, తీయని గాలి, తేనెటీగల మధురగానం మధ్య ఉన్న ఇసుక తీరంలోకి ప్రవేశించాడు.

శరచ్చన్ద్రాంశుసన్దోహ ధ్వస్తదోషాతమః శివమ్ । కృష్ణాయా హస్తతరలా చితకోమలవాలుకమ్

ఆ ప్రదేశం శరదృతువు చంద్రకాంతులతో చీకటి తొలగిపోయి, శుభంగా, కృష్ణుని చేతి తడిబారినట్లుగా, మెత్తని తెల్లని ఇసుకతో మెరిసిపోతూ ఉంది.

( మిశ్ర ) తద్దర్శనాహ్లాదవిధూతహృద్రుజో మనోరథాన్తం శ్రుతయో యథా యయుః । స్వైరుత్తరీయైః కుచకుఙ్‌కుమాఙ్‌కితైః అచీక్లృపన్నాసనమాత్మబన్ధవే

ఆయనను చూసిన ఆనందంతో హృదయవేదనలు పోయి, వేదాలు లక్ష్యాన్ని చేరుకున్నట్టు, వారు తమ పై వస్త్రాలను, కుంకుమతో రాసినవిగా, ప్రియుడికి ఆసనం వేసి ఇచ్చారు.

తత్రోపవిష్టో భగవాన్ స ఈశ్వరో యోగేశ్వరాన్తర్హృది కల్పితాసనః । చకాస గోపీపరిషద్‍గతోఽర్చితః త్రైలోక్యలక్ష్మ్యేకపదం వపుర్దధత్

అక్కడ భగవంతుడు, యోగేశ్వరుల హృదయాల్లో ఊహించబడే ఆసనాన్ని స్వీకరించి, గోపికల మధ్య కూర్చుని, వారిచే పూజింపబడుతూ, మూడు లోకాల మహాలక్ష్మి ఒకేచోట ఉన్న రూపంతో ప్రకాశించాడు.

సభాజయిత్వా తమనఙ్‌గదీపనం సహాసలీలేక్షణవిభ్రమభ్రువా । సంస్పర్శనేనాఙ్‌కకృతాఙ్‌ఘ్రిహస్తయోః సంస్తుత్య ఈషత్కుపితా బభాషిరే

ఆయనను, మనసులో కోరికలు రగిలించే వాడిని, నవ్వులతో, లీలగా చూసే చూపులతో, భ్రూవేళ్లతో సత్కరించి, ఆయన మోకాలిపై చేతులు పెట్టి పాదాలను తాకి, కొంత కోపంగా నటిస్తూ ప్రశంసిస్తూ మాట్లాడారు.

శ్రీగోప్య ఊచుః - ( అనుష్టుప్ ) భజతోఽనుభజన్త్యేక ఏక ఏతద్విపర్యయమ్ । నోభయాంశ్చ భజన్త్యేక ఏతన్నో బ్రూహి సాధు భోః

శ్రీగోపికలు ఇలా అన్నారు: ఒకరు ప్రేమిస్తే, మరొకరు తిరిగి ప్రేమిస్తారు. ఇంకొకరు అందుకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తారు. మరికొందరు ఇద్దరినీ ప్రేమించరు. ఇందులో ఏది మంచిదో చెప్పండి ప్రభూ.

శ్రీభగవానువాచ - మిథో భజన్తి యే సఖ్యః స్వార్థైకాన్తోద్యమా హి తే । న తత్ర సౌహృదం ధర్మః స్వార్థార్థం తద్ధి నాన్యథా

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: పరస్పరం తమ స్వార్థం కోసం ప్రేమించే వారు స్నేహితులు, కానీ అక్కడ నిజమైన మమకారం లేదా ధర్మం ఉండదు. అది కేవలం స్వార్థం కోసం మాత్రమే.

భజన్త్యభజతో యే వై కరుణాః పితరో యథా । ధర్మో నిరపవాదోఽత్ర సౌహృదం చ సుమధ్యమాః

ప్రేమించని వారిని ప్రేమించే వారు, తల్లిదండ్రుల్లా దయతో ఉంటారు. ఇక్కడ మమకారం, ధర్మం అతి ఉత్తమంగా ఉంటాయి.

భజతోఽపి న వై కేచిద్ భజన్త్యభజతః కుతః । ఆత్మారామా హ్యాప్తకామా అకృతజ్ఞా గురుద్రుహః

ప్రేమించేవారిని కూడా కొందరు ప్రేమించరు, మరి ప్రేమించని వారిని ఎలా ప్రేమిస్తారు? వారు స్వయంగా తృప్తిపడే వారు, కోరికలు లేని వారు, కృతఘ్నులు, పెద్దలను గౌరవించని వారు.

( మిశ్ర ) నాహం తు సఖ్యో భజతోఽపి జన్తూన్ భజామ్యమీషామనువృత్తివృత్తయే । యథాధనో లబ్ధధనే వినష్టే తచ్చిన్తయాన్యన్నిభృతో న వేద

కానీ నేను సఖులారా, ప్రేమించే వారిని కూడా ప్రేమించను. ఎందుకంటే, వారు నన్ను ఎంత ప్రేమించినా, ధనాన్ని పొందిన బీదవాడు దాన్ని కోల్పోయినప్పుడు దాని ఆలోచనలో మునిగి, ఇంకేమీ గుర్తు పెట్టుకోనట్టే ఉంటారు.

ఏవం మదర్థోజ్ఝితలోకవేద స్వానాం హి వో మయ్యనువృత్తయేఽబలాః । మయాపరోక్షం భజతా తిరోహితం మాసూయితుం మార్హథ తత్ ప్రియం ప్రియాః

ఇలా మీరు నా కోసం లోకధర్మాలు, వేదకర్మలు వదిలిపెట్టి నన్ను సేవించడానికి వచ్చారు. నేను మీకు ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తున్నా, కొన్నిసార్లు దాగిపోతాను. అందుకే, ప్రియమైనవారూ, దీనికి మీరు మనసు పెట్టవద్దు.

న పారయేఽహం నిరవద్యసంయుజాం స్వసాధుకృత్యం విబుధాయుషాపి వః । యా మాభజన్ దుర్జరగేహశృఙ్‌ఖలాః సంవృశ్చ్య తద్ వః ప్రతియాతు సాధునా

మీ నిర్దోష ప్రేమకు నేను దేవతల ఆయుష్షుతో కూడినా ప్రతిఫలం ఇవ్వలేను. మీరు ఇంటి బంధాలను తెంచుకుని నన్ను ప్రేమించారు. ఆ మంచితనమే మీకు ప్రతిఫలంగా ఉండాలి.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే రాసక్రీడాయాం గోపీసాన్త్వనం నామ ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలో, రాసక్రీడలో, గోపికలకు ఓదార్పు అనే ముప్పై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.