శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

రాజోవాచ - (అనుష్టుప్) శ్రుతమన్వీక్షితం బ్రహ్మన్ భగవాన్ యదభాషత । నైతజ్జానన్తి ఉపాధ్యాయాః కిం న బ్రూయుర్విదుర్యది

రాజు చెప్పాడు — బ్రాహ్మణా! భగవంతుడు చెప్పిన మాటలను నేను విని, ఆలోచించాను. ఉపాధ్యాయులు దీనిని తెలుసుకుంటే ఎందుకు వివరించరు?

సంశయోఽత్ర తు మే విప్ర సఞ్ఛిన్నస్తత్కృతో మహాన్ । ఋషయోఽపి హి ముహ్యన్తి యత్ర నేన్ద్రియవృత్తయః

బ్రాహ్మణా! మీ మాటల వల్ల నా గొప్ప సందేహం తొలగిపోయింది. ఇంద్రియాలు అందని విషయాల్లో మహర్షులకూ అయోమయం కలుగుతుంది.

కర్మాణ్యారభతే యేన పుమానిహ విహాయ తమ్ । అముత్రాన్యేన దేహేన జుష్టాని స యదశ్నుతే

ఈ లోకంలో మనిషి ఏ కార్యాలు చేస్తాడో, ఈ శరీరాన్ని వదిలిన తర్వాత, మరో శరీరంతో వాటి ఫలితాలను అనుభవిస్తాడు.

ఇతి వేదవిదాం వాదః శ్రూయతే తత్ర తత్ర హ । కర్మ యత్క్రియతే ప్రోక్తం పరోక్షం న ప్రకాశతే

వేదాన్ని తెలిసినవారి మధ్య ఈ వివాదం ఎక్కడికక్కడ వినిపిస్తుంది: చేయబడిన కర్మలు దాచబడి ఉంటాయని, అవి స్పష్టంగా కనిపించవని అంటారు.

నారద ఉవాచ - యేనైవారభతే కర్మ తేనైవాముత్ర తత్పుమాన్ । భుఙ్‌క్తే హి అవ్యవధానేన లిఙ్‌గేన మనసా స్వయమ్

నారదుడు చెప్పాడు — మనిషి ఏ కార్యాలు చేస్తాడో, వాటివల్లే అతడు మరొక జన్మలో, తన సూక్ష్మశరీరం, మనస్సు ద్వారా, నిరంతరం వాటి ఫలితాలను అనుభవిస్తాడు.

శయానం ఇమం ఉత్సృజ్య శ్వసన్తం పురుషో యథా । కర్మాత్మన్యాహితం భుఙ్‌క్తే తాదృశేనేతరేణ వా

ఒకవేళ మనిషి నిద్రలో ఉన్న శరీరాన్ని వదిలిపెట్టినట్టు, తన కర్మఫలితాలను అదే శరీరంతో గానీ, లేక మరొక శరీరంతో గానీ అనుభవిస్తాడు.

మమైతే మనసా యద్యద్ అసౌ అహం ఇతి బ్రువన్ । గృహ్ణీయాత్ తత్పుమాన్ రాద్ధం కర్మ యేన పునర్భవః

ఈ మనిషి 'నేను ఇదే' అని మనసుతో ఏది పట్టుకుంటాడో, వాటి ద్వారా కలిగే కర్మఫలితాలను పొందుతాడు. వాటివల్లే మళ్లీ జననం జరుగుతుంది.

యథానుమీయతే చిత్తం ఉభయైరిన్ద్రియేహితైః । ఏవం ప్రాగ్దేహజం కర్మ లక్ష్యతే చిత్తవృత్తిభిః

ఇంద్రియాల క్రియల ద్వారా మనసు ఎలా ఊహించబడుతుందో, అలాగే గత జన్మల కర్మలు మనసు ప్రవృత్తుల ద్వారా గుర్తించబడతాయి.

నానుభూతం క్వ చానేన దేహేనాదృష్టమశ్రుతమ్ । కదాచిద్ ఉపలభ్యేత యద్ రూపం యాదృగాత్మని

ఈ శరీరంతో మనం ఎన్నడూ అనుభవించలేదు, చూడలేదు, వినలేదు కూడా. అయినా, ఎప్పుడో ఒకసారి, మనలో ఉన్న ఆ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవచ్చు.

తేనాస్య తాదృశం రాజన్ లిఙ్‌గినో దేహసమ్భవమ్ । శ్రద్ధత్స్వాననుభూతోఽర్థో న మనః స్ప్రష్టుమర్హతి

అందుచేత, రాజా! ఈ శరీరాన్ని ధరించిన జీవుడు అలాంటి రూపాన్ని పొందుతాడు. మనం అనుభవించని విషయాన్ని మనసు గ్రహించలేడు.

మన ఏవ మనుష్యస్య పూర్వరూపాణి శంసతి । భవిష్యతశ్చ భద్రం తే తథైవ న భవిష్యతః

మనిషికి గత జన్మల రూపాలను, భవిష్యత్తులో వచ్చే వాటిని, రానివాటిని కూడా మనసే తెలియజేస్తుంది. నీకు శుభం కలగాలి.

అదృష్టమశ్రుతం చాత్ర క్వచిత్ మనసి దృశ్యతే । యథా తథానుమన్తవ్యం దేశకాలక్రియాశ్రయమ్

ఇక్కడ, కొన్ని సందర్భాల్లో, మనం చూడని లేదా వినని విషయాలు మనసులో కనిపిస్తాయి. వాటిని దేశం, కాలం, కార్యాన్ని బట్టి ఊహించాలి.

సర్వే క్రమానురోధేన మనసీన్ద్రియగోచరాః । ఆయాన్తి బహుశో యాన్తి సర్వే సమనసో జనాః

మనసు, ఇంద్రియాలకు అందుబాటులో ఉన్న వస్తువులు అన్నీ క్రమంగా వచ్చి పోతూ ఉంటాయి. ఈ అనుభవం అందరికీ ఒకేలా ఉంటుంది.

సత్త్వైకనిష్ఠే మనసి భగవత్పార్శ్వవర్తిని । తమశ్చన్ద్రమసీవేదం ఉపరజ్యావభాసతే

మనసు పూర్తిగా సత్త్వగుణంలో స్థిరంగా ఉండి, భగవంతుడి సమీపంలో ఉన్నప్పుడు, చందమామపై నీడ పోయినట్టు, అజ్ఞానం తొలగిపోతుంది, అంతా ప్రకాశిస్తుంది.

నాహం మమేతి భావోఽయం పురుషే వ్యవధీయతే । యావద్‍బుద్ధిమనోఽక్షార్థ గుణవ్యూహో హ్యనాదిమాన్

నేను, నాది అనే భావన, బుద్ధి, మనసు, ఇంద్రియాలు, గుణాల సముదాయం కొనసాగుతున్నంత వరకు మనిషిలో కొనసాగుతుంది.

సుప్తిమూర్చ్ఛోపతాపేషు ప్రాణాయనవిఘాతతః । నేహతేఽహమితి జ్ఞానం మృత్యుప్రజ్వారయోరపి

నిద్రలో, మూర్చలో, బాధల్లో, ప్రాణాయామం ఆగినప్పుడు, మరణ వేళలో కూడా 'నేను ఉన్నాను' అనే జ్ఞానం ఉండదు.

గర్భే బాల్యేఽప్యపౌష్కల్యాద్ ఏకాదశవిధం తదా । లిఙ్‌గం న దృశ్యతే యూనః కుహ్వాం చన్ద్రమసో యథా

గర్భంలో, బాల్యంలో, పరిపక్వత లేకపోవడం వల్ల, పదకొండు విధాలైన లింగశరీరం బయటపడదు. అది కొత్త చంద్రుని దశలో కనిపించని చంద్రునిలా ఉంటుంది.

అర్థే హి అవిద్యమానేఽపి సంసృతిర్న నివర్తతే । ధ్యాయతో విషయానస్య స్వప్నేఽనర్థాగమో యథా

విషయం లేకపోయినా, సంసారం ఆగదు. మనసు విషయాలపై ధ్యానం చేస్తే, అవాస్తవమైన కలల్లోనూ అనర్థాలు వస్తాయి.

ఏవం పఞ్చవిధం లిఙ్‌గం త్రివృత్షోడశ విస్తృతమ్ । ఏష చేతనయా యుక్తో జీవ ఇత్యభిధీయతే

ఇలా, ఐదు విధాలైన లింగశరీరం, మూడు, పదహారు విధాలుగా విస్తరించి, చైతన్యంతో కలిసినప్పుడు దానిని జీవుడు అంటారు.

అనేన పురుషో దేహాన్ ఉపాదత్తే విముఞ్చతి । హర్షం శోకం భయం దుఃఖం సుఖం చానేన విన్దతి

దీనివల్లే జీవుడు శరీరాలను స్వీకరిస్తాడు, వదులుతాడు. దీనివల్లే ఆనందం, బాధ, భయం, దుఃఖం, సుఖం అనుభవిస్తాడు.

యథా తృణజలూకేయం నాపయాత్యపయాతి చ । న త్యజేన్మ్రియమాణోఽపి ప్రాగ్దేహాభిమతిం జనః

ఎలా తురుగు గడ్డి మీద, నీటిపై ఉండి, అక్కడ నుంచి పూర్తిగా పోకుండా, అక్కడే ఉంటుందో, అలాగే మనిషి మరణ సమయంలో కూడా శరీరాభిమానం వదలడు.

అదృష్టం దృష్టవన్నఙ్‌క్షేద్‍భూతం స్వప్నవదన్యథా । భూతం భవద్‍భవిష్యచ్చ సుప్తం సర్వరహోరహః

చూడని విషయం, చూసినదిలా నశించదు. అది కలలాగే వేరే రూపంలో ఉంటుంది. గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అన్నీ రాత్రింబవళ్ళు నిద్రలో ఉంటాయి.

యదాక్షైశ్చరితాన్ ధ్యాయన్ కర్మాణ్యాచినుతేఽసకృత్ । సతి కర్మణ్యవిద్యాయాం బన్ధః కర్మణ్యనాత్మనః

ఇంద్రియాలతో చేసిన పనులను మనసు పదే పదే ఆలోచిస్తే, అజ్ఞానం ఉన్నంత వరకు, ఆత్మకాదైనవానికి కర్మబంధం కలుగుతుంది.

అతస్తద్ అపవాదార్థం భజ సర్వాత్మనా హరిమ్ । పశ్యన్ తదాత్మకం విశ్వం స్థిత్యుత్పత్త్యప్యయా యతః

కాబట్టి, ఆ బంధం నుండి విముక్తి కోసం, సర్వభావంతో హరిని భజించు. సృష్టి, స్థితి, లయము ఆయన నుంచే వస్తాయని, ఈ జగత్తు అంతా ఆయన స్వరూపమేనని చూడాలి.

మైత్రేయ ఉవాచ - భాగవతముఖ్యో భగవాన్ నారదో హంసయోర్గతిమ్ । ప్రదర్శ్య హ్యముమామన్త్ర్య సిద్ధలోకం తతోఽగమత్

మైత్రేయుడు ఇలా అన్నాడు: భక్తుల్లో శ్రేష్ఠుడైన నారదుడు, హంసలకు మార్గం చూపి, వీడ్కోలు చెప్పి, సిద్ధలోకానికి వెళ్లిపోయాడు.

ప్రాచీనబర్హీ రాజర్షిః ప్రజాసర్గాభిరక్షణే । ఆదిశ్య పుత్రానగమత్ తపసే కపిలాశ్రమమ్

ప్రాచీనబర్హి అనే రాజర్షి, సృష్టిని కాపాడమని తన కుమారులకు ఆదేశించి, తపస్సు కోసం కపిలుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.

తత్రైకాగ్రమనా ధీరో గోవిన్ద చరణామ్బుజమ్ । విముక్తసఙ్‌గోఽనుభజన్ భక్త్యా తత్సామ్యతామగాత్

అక్కడ ధైర్యంగా, ఏకాగ్రంగా మనసు పెట్టి, గోవిందుని పద్మపాదాలను భక్తితో సేవించాడు. అన్ని ఆశక్తులు విడిచిపెట్టి, ఆ భక్తితో ఆయనతో సమానత్వాన్ని పొందాడు.

ఏతదధ్యాత్మపారోక్ష్యం గీతం దేవర్షిణానఘ । యః శ్రావయేత్ యః శ్రృణుయాత్ స లిఙ్‌గేన విముచ్యతే

పాపరహితుడా! ఈ ఆధ్యాత్మిక ఉపదేశాన్ని దేవర్షి పాడాడు. దీన్ని ఎవరు వినినా, ఎవరు చదివినా, వారు బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.

ఏతన్ముకున్దయశసా భువనం పునానం దేవర్షివర్యముఖనిఃసృతమాత్మశౌచమ్ । యః కీర్త్యమానమధిగచ్ఛతి పారమేష్ఠ్యం నాస్మిన్ భవే భ్రమతి ముక్తసమస్తబన్ధః

ముకుందుని మహిమ ఈ లోకాన్ని పవిత్రం చేస్తోంది. ఇది ఉత్తమ దేవర్షి వాక్కు ద్వారా ప్రవహించింది, ఆత్మశుద్ధిని కలిగించింది. దీన్ని ఎవరు వినినా, వారు పరమపదాన్ని పొందుతారు; అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తులై, ఈ జనన మరణ చక్రంలో తిరగరు.