శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

మాయా హ్యేషా మయా సృష్టా యత్పుమాంసం స్త్రియం సతీమ్ । మన్యసే నోభయం యద్వై హంసౌ పశ్యావయోర్గతిమ్

ఇది నా చేత సృష్టించబడిన మాయ మాత్రమే. దీనివల్ల నీవు పురుషుడిని, సతీమంతుడిని నిజమైనవారిగా భావిస్తున్నావు. నిజానికి ఈ రెండూ వాస్తవం కావు. ఇద్దరం హంసలు మన మార్గాన్ని చూస్తున్నట్టు ఇది కూడా ఒక మాయే.

అహం భవాన్న చాన్యస్త్వం త్వమేవాహం విచక్ష్వ భోః । న నౌ పశ్యన్తి కవయః ఛిద్రం జాతు మనాగపి

నేను నీవే, నువ్వు వేరే వాడవు కాదు. నువ్వే నేనని తెలుసుకో, స్నేహితా. మన ఇద్దరిలో ఎలాంటి తేడా లేదని జ్ఞానులు ఎప్పుడూ భావిస్తారు.

యథా పురుష ఆత్మానం ఏకం ఆదర్శచక్షుషోః । ద్విధాభూతమవేక్షేత తథైవాన్తరమావయోః

ఒక మనిషి అద్దంలో తనను తాను చూసినప్పుడు, ఒక్కరే అయినా ఇద్దరిలా కనిపించడంలా, మన ఇద్దరిలో అంతరార్థం కూడా అలాగే ఉంది.

ఏవం స మానసో హంసో హంసేన ప్రతిబోధితః । స్వస్థస్తద్వ్యభిచారేణ నష్టామాప పునః స్మృతిమ్

ఇలా ఆ మనస్సు రూపమైన హంస, మరో హంస ద్వారా జాగృతమై, తన సహజస్థితికి చేరింది. ఆ మార్పు వల్ల, కోల్పోయిన జ్ఞాపకాన్ని తిరిగి పొందింది.

బర్హిష్మన్నేతదధ్యాత్మం పారోక్ష్యేణ ప్రదర్శితమ్ । యత్పరోక్షప్రియో దేవో భగవాన్విశ్వభావనః

బర్హిష్మన్, ఇది అంతరార్థంగా, ఆధ్యాత్మికంగా వివరించబడింది. ఎందుకంటే, జగత్తును సృష్టించే భగవంతుడు, పరోక్షంగా చెప్పడాన్ని ఇష్టపడతాడు.

వేణునాదం శ్రుత్వా ఆగతానాం గోపీనాం శ్రీకృష్ణేనసహ సంవాదః; రాసారమ్భః; తాసాం మానాపనోదాయ భగవతో అంతర్ధానం చ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) భగవాన్ అపి తా రాత్రీః శరదోత్ఫుల్లమల్లికాః । వీక్ష్య రన్తుం మనశ్చక్రే యోగమాయాముపాశ్రితః

శ్రీకృష్ణుడు, ఆ శరదృతువు రాత్రులు మల్లిక పూలతో అలంకరించబడి ఉన్నదాన్ని చూసి, ఆనందించాలనే కోరికతో, తన యోగమాయను ఆశ్రయించాడు.

( మిశ్ర ) తదోడురాజః కకుభః కరైర్ముఖం ప్రాచ్యా విలిమ్పన్నరుణేన శన్తమైః । స చర్షణీనాముదగాచ్ఛుచో మృజన్ ప్రియః ప్రియాయా ఇవ దీర్ఘదర్శనః

ఆ సమయంలో చంద్రుడు, మృదువైన కిరణాలతో తూర్పు దిక్కును అరుణవర్ణంగా అలంకరించాడు. సద్గుణుల హృదయాలను శుభ్రపరిచేలా, ప్రియుడు ప్రియురాలిని చాలా కాలం తర్వాత కలిసినట్టు, చంద్రుడు ఆకాశంలో వెలిగాడు.

దృష్ట్వా కుముద్వన్తం అఖణ్డమణ్డలం రమాననాభం నవకుఙ్‌కుమారుణమ్ । వనం చ తత్కోమలగోభీ రఞ్జితం జగౌ కలం వామదృశాం మనోహరమ్

ఆఖండమైన చంద్రబింబాన్ని, పద్మ ముఖాన్ని పోలి, కొత్తగా కుంకుమ రంగుతో మెరిసిపోతూ, ఆ అడవి మృదువైన ఆవులతో అలంకరించబడినదాన్ని చూసి, శ్రీకృష్ణుడు అందమైన కనులు కలిగిన గోపికల కోసం మధురమైన గీతాన్ని ఆలపించాడు.

నిశమ్య గీతాం తదనఙ్‌గవర్ధనం వ్రజస్త్రియః కృష్ణగృహీతమానసాః । ఆజగ్మురన్యోన్యమలక్షితోద్యమాః స యత్ర కాన్తో జవలోలకుణ్డలాః

ఆ ప్రేమను పెంచే ఆ పాటను విని, కృష్ణుని మీద మనస్సు పెట్టుకున్న వ్రజస్త్రియలు, ఒకరినొకరు గమనించకుండా, అక్కడే నిలబడి ఉన్న తమ ప్రియుని దగ్గరకు, ఊగిసలాడుతున్న కుండలాలతో వెళ్లారు.

( అనుష్టుప్ ) దుహన్త్యోఽభియయుః కాశ్చిద్ దోహం హిత్వా సముత్సుకాః । పయోఽధిశ్రిత్య సంయావం అనుద్వాస్యాపరా యయుః

కొంతమంది గోపికలు పాలను పిండుతూ ఉండగా, ఆ పని మధ్యలోనే వదిలేసి, కృష్ణుని దగ్గరకు వెళ్ళేందుకు ఆతురతతో బయలుదేరారు. మరికొంతమంది, పొయ్యిపై పాలను ఉంచి, పిల్లలకు తినిపించకుండా అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు.

పరివేషయన్త్యస్తద్ధిత్వా పాయయన్త్యః శిశూన్ పయః । శుశ్రూషన్త్యః పతీన్ కాశ్చిద్ అశ్నన్త్యోఽపాస్య భోజనమ్

కొంతమంది ఆహారం వడ్డించుతూ ఉండగా, ఆ పని వదిలేసి వెళ్లారు. మరికొంతమంది పిల్లలకు పాలు తాగించుతూ మధ్యలోనే వదిలారు. ఇంకొంతమంది భర్తలకు సేవ చేస్తూ, తాము తినే భోజనం కూడా పూర్తిచేయకుండా వెళ్లిపోయారు.

లిమ్పన్త్యః ప్రమృజన్త్యోఽన్యా అఞ్జన్త్యః కాశ్చ లోచనే । వ్యత్యస్తవస్త్రాభరణాః కాశ్చిత్ కృష్ణాన్తికం యయుః

కొంతమంది అలంకరణ చేసుకుంటూ, మరికొంతమంది ముఖాన్ని శుభ్రం చేసుకుంటూ, ఇంకొంతమంది కళ్లకు కాజలు దిద్దుకుంటూ, వస్త్రాభరణాలు సరిగా లేకుండా, కృష్ణుని దగ్గరకు పరుగెత్తారు.

తా వార్యమాణాః పతిభిః పితృభిః భ్రాతృబన్ధుభిః । గోవిన్దాపహృతాత్మానో న న్యవర్తన్త మోహితాః

భర్తలు, తండ్రులు, అన్నలు, బంధువులు వారిని ఆపినా, గోవిందుడు వారి హృదయాలను ఆకర్షించడంతో, వారు మాయలో పడిపోయి, ఆపడం సాధ్యపడలేదు.

అన్తర్గృహగతాః కాశ్చిద్ గోప్యోఽలబ్ధవినిర్గమాః । కృష్ణం తద్‍భావనాయుక్తా దధ్యుర్మీలితలోచనాః

కొంతమంది గోపికలు ఇంట్లోనే ఉండిపోయారు, బయటకు రావడం వీలుకాలేదు. వారు కృష్ణుని ధ్యానంలో మునిగి, కన్నులు మూసుకుని ఆయనను మనస్సులో తలచారు.

దుఃసహప్రేష్ఠవిరహ తీవ్రతాపధుతాశుభాః । ధ్యానప్రాప్తాచ్యుతాశ్లేష నిర్వృత్యా క్షీణమఙ్‌గలాః

తమ ప్రియుడి విడిపోవడం వల్ల తట్టుకోలేని బాధతో బాధపడుతూ, ఆ తీవ్రమైన బాధల వల్ల వారి దురదృష్టం అంతా తొలగిపోయింది. ధ్యానం ద్వారా అచ్యుతునితో ఏకత్వాన్ని పొందిన ఆనందంతో వారి అశుభాలు అంతా పోయాయి.

తమేవ పరమాత్మానం జారబుద్ధ్యాపి సఙ్‌గతాః । జహుర్గుణమయం దేహం సద్యః ప్రక్షీణబన్ధనాః

పరమాత్మునితో ప్రణయ భావంతో కలిసిన వారు, ఆ క్షణంలోనే గుణమయమైన ఈ శరీరాన్ని వదిలి, బంధనాలన్నీ విడిపోయారు.

శ్రీపరీక్షిదువాచ - కృష్ణం విదుః పరం కాన్తం న తు బ్రహ్మతయా మునే । గుణప్రవాహోపరమః తాసాం గుణధియాం కథమ్

శ్రీపరిక్షిత్ అడిగాడు – మునీశ్వరా! వ్రజస్త్రీలు కృష్ణుని పరమ ప్రియుడిగా మాత్రమే తెలుసు, బ్రహ్మంగా కాదు. గుణాలపై మనస్సు పెట్టినవారికి గుణ ప్రవాహం ఎలా ఆగిపోతుంది?

శ్రీశుక ఉవాచ - ఉక్తం పురస్తాద్ ఏతత్తే చైద్యః సిద్ధిం యథా గతః । ద్విషన్నపి హృషీకేశం కిముతాధోక్షజప్రియాః

శ్రీశుకుడు చెప్పాడు – ఇదంతా నీకు ముందే వివరించాను. చేదియుడు అయిన శిశుపాలుడే యోగాన్ని పొందినట్టు చెప్పాను. హృషీకేశుని ద్వేషించినవాడు కూడా ముక్తి పొందితే, అధోక్షజుని ప్రియమైనవారికి మరింతగా కలుగుతుంది కదా!

నృణాం నిఃశ్రేయసార్థాయ వ్యక్తిర్భగవతో నృప । అవ్యయస్యాప్రమేయస్య నిర్గుణస్య గుణాత్మనః

ప్రజల శ్రేయస్సు కోసం, రాజా! నశించని, కొలవలేని, గుణాలకు అతీతుడైన, అయినా గుణాలకు ఆత్మ అయిన భగవంతుడు స్వయంగా అవతరిస్తాడు.

కామం క్రోధం భయం స్నేహం ఐక్యం సౌహృదమేవ చ । నిత్యం హరౌ విదధతో యాన్తి తన్మయతాం హి తే

ఎవరైనా తమ కోరిక, కోపం, భయం, స్నేహం, ఏకత్వం, మైత్రీ—ఇవి అన్నీ ఎప్పుడూ హరిలోనే పెట్టినవారు, వారు ఆయనలోనే లీనమవుతారు.

న చైవం విస్మయః కార్యో భవతా భగవత్యజే । యోగేశ్వరేశ్వరే కృష్ణే యత ఏతద్ విముచ్యతే

కాబట్టి, భగవంతుడైన, యోగేశ్వరులకూ అధిపతియైన కృష్ణుని వల్లే ఈ ముక్తి కలుగుతుంది. అందువల్ల దీనికి ఆశ్చర్యపడవద్దు.

తా దృష్ట్వాన్తికమాయాతా భగవాన్ వ్రజయోషితః । అవదద్ వదతాం శ్రేష్ఠో వాచః పేశైర్విమోహయన్

వ్రజస్త్రీలు తన దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు, వాగ్ముల్లో శ్రేష్ఠుడైన భగవంతుడు, మాయాజాలపు మధురమైన మాటలతో వారి మనసులను మోహింపజేశాడు.

శ్రీభగవానువాచ - స్వాగతం వో మహాభాగాః ప్రియం కిం కరవాణి వః । వ్రజస్యానామయం కచ్చిద్ బ్రూతాగమనకారణమ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు – మీకు స్వాగతం, మహాభాగ్యవంతులారా! మీకోసం నేను ఏమి చేయాలి? వ్రజలో అంతా బాగున్నదా? మీరు ఎందుకు వచ్చారో చెప్పండి.

రజన్యేషా ఘోరరూపా ఘోరసత్త్వనిషేవితా । ప్రతియాత వ్రజం నేహ స్థేయం స్త్రీభిః సుమధ్యమాః

ఈ రాత్రి భయంకరమైన రూపంలో ఉంది, భయంకరమైన జంతువులు తిరుగుతున్నాయి. సుమధ్యమలారా! ఇక్కడ ఉండకండి, వెంటనే వ్రజకు తిరిగి వెళ్ళండి.

మాతరః పితరః పుత్రా భ్రాతరః పతయశ్చ వః । విచిన్వన్తి హ్యపశ్యన్తో మా కృఢ్వం బన్ధుసాధ్వసమ్

మీ తల్లిదండ్రులు, పిల్లలు, అన్నదమ్ములు, భర్తలు—అందరూ మిమ్మల్ని వెతుకుతున్నారు, కనుగొనలేక బాధపడుతున్నారు. బంధువులకు బాధ కలిగించకండి.

దృష్టం వనం కుసుమితం రాకేశ కరరఞ్జితమ్ । యమునా అనిలలీలైజత్ తరుపల్లవశోభితమ్

మీరు పుష్పాలతో అలంకరించబడిన అడవిని, చంద్రుని కాంతితో ప్రకాశించిన దృశ్యాన్ని, యమునా తీరాన్ని, గాలిలో ఆడుతున్న చెట్ల కొమ్మల అందాన్ని చూశారు.

తద్ యాత మా చిరం గోష్ఠం శుశ్రూషధ్వం పతీన్ సతీః । క్రన్దన్తి వత్సా బాలాశ్చ తాన్ పాయయత దుహ్యత

ఇప్పుడు ఆలస్యం చేయకండి, వెంటనే గోపగ్రామానికి వెళ్ళి, భర్తలకు సేవ చేయండి. పిల్లలు, దూడలు ఏడుస్తున్నాయి—వెళ్ళి వాటిని పాలించండి, పాలను దోయండి.

అథవా మదభిస్నేహాద్ భవత్యో యన్త్రితాశయాః । ఆగతా హ్యుపపన్నం వః ప్రీయన్తే మయి జన్తవః

లేదా, నాపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమ వల్ల మీరు ఇక్కడికి వచ్చారేమో. ఇది సహజమే, ఎందుకంటే అన్ని జీవులు నన్ను ఆకర్షించబడతారు.

భర్తుః శుశ్రూషణం స్త్రీణాం పరో ధర్మో హ్యమాయయా । తద్‍బన్ధూనాం చ కల్యాణః ప్రజానాం చానుపోషణమ్

స్త్రీలకు భర్తకు నిజాయితీగా సేవ చేయడం, బంధువులను ఆదరించడం, పిల్లలను పోషించడం—ఇవి గొప్ప ధర్మాలు.