శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఇతి సఞ్చిన్త్య భగవాన్ మహాకారుణికో హరిః । దర్శయామాస లోకం స్వం గోపానాం తమసః పరమ్

ఇలా ఆలోచించిన భగవంతుడు, అపారమైన కరుణతో, గోపకులకు తన స్వలోకాన్ని, అంధకారానికి అతీతమైన ఆ స్థలాన్ని చూపించాడు.

సత్యం జ్ఞానమనన్తం యద్ బ్రహ్మ జ్యోతిః సనాతనమ్ । యద్ధి పశ్యన్తి మునయో గుణాపాయే సమాహితాః

అది సత్యం, జ్ఞానం, అనంతమైనది — బ్రహ్మ, శాశ్వతమైన జ్యోతి. గుణాలు లీనమైనప్పుడు, ఏకాగ్రతతో మునులు దాన్ని దర్శిస్తారు.

తే తు బ్రహ్మహ్రదం నీతా మగ్నాః కృష్ణేన చోద్‌ధృతాః । దదృశుర్బ్రహ్మణో లోకం యత్రాక్రూరోఽధ్యగాత్ పురా

కృష్ణుడు వారిని బ్రహ్మ సరస్సుకు తీసుకెళ్లి, అందులో ముంచి, మళ్లీ పైకి తీయగా, వారు బ్రహ్మలోకాన్ని చూశారు. అక్కడే ఒకప్పుడు అక్రూరుడు కూడా వెళ్లాడు.

నన్దాదయస్తు తం దృష్ట్వా పరమానన్దనివృతాః । కృష్ణం చ తత్రచ్ఛన్దోభిః స్తూయమానం సువిస్మితాః

నందుడు మరియు ఇతరులు ఆ స్థలాన్ని చూసి పరమానందంతో నిండిపోయారు. అక్కడ కృష్ణుడిని వేదమంత్రాలతో స్తుతించడాన్ని ఆశ్చర్యంతో చూశారు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే అష్టావింశోఽధ్యాయః

ఇలా, శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పరమహంసులకు ఉద్దేశించిన సంహితలో, పదవ స్కంధంలో, మొదటి భాగంలో, ఇరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.

జ్ఞానం వివేకో నిగమస్తపశ్చ ప్రత్యక్షమైతిహ్యమథానుమానమ్ । ఆద్యన్తయోరస్య యదేవ కేవలం కాలశ్చ హేతుశ్చ తదేవ మధ్యే

జ్ఞానం, వివేకం, వేదాలు, తపస్సు, ప్రత్యక్షం, పురాణకథలు, ఊహ — వీటి మొదట, చివర ఉన్నది, కాలమూ, కారణమూ — అదే మధ్యలో కూడా ఉంటుంది.

యథా హిరణ్యం స్వకృతం పురస్తాత్ పశ్చాచ్చ సర్వస్య హిరణ్మయస్య । తదేవ మధ్యే వ్యవహార్యమాణం నానాపదేశైరహమస్య తద్వత్

యథా స్వయంగా తయారైన బంగారం, ముందు, తర్వాత, బంగారు వస్తువులన్నిటిలోనూ వ్యాపించి ఉంటుందో, అలాగే, ఎన్నో పేర్ల మధ్యలో కూడా నేను అదే.

విజ్ఞానమేతత్ త్రియవస్థమఙ్గ గుణత్రయం కారణకార్యకర్తృ । సమన్వయేన వ్యతిరేకతశ్చ యేనైవ తుర్యేణ తదేవ సత్యమ్

ప్రియమైనవాడా! ఈ జ్ఞానం మూడు స్థితుల్లో ఉంటుంది. ఇది మూడు గుణాలుగా—కారణం, ఫలం, చేయువాడు—విభజించబడింది. ఇవి కలిసినపుడు, విడిపోయినపుడు కూడా, వాటికి మించి ఉన్న నాల్గవ స్థితి మాత్రమే నిజమైనది.

న యత్పురస్తాద్ ఉత యన్న పశ్చాన్ మధ్యే చ తన్న వ్యపదేశమాత్రమ్ । భూతం ప్రసిద్ధం చ పరేణ యద్ యత్ తదేవ తత్ స్యాదితి మే మనీషా

ఏది ముందు లేదు, తర్వాత లేదు, మధ్యలో లేదు, అది పేరుకే ఉన్నట్టు. పరమాత్మ ద్వారా ఏది ఉన్నదిగా స్థిరంగా తెలిసిందో, అదే నిజమైనది అని నా భావన.

అవిద్యమానోఽప్యవభాసతే యో వైకారికో రాజససర్గ ఏషః । బ్రహ్మ స్వయం జ్యోతిరతో విభాతి బ్రహ్మేన్ద్రియార్థాత్మవికారచిత్రమ్

ఏది వాస్తవంగా లేకపోయినా కనిపిస్తుందో, అది రాజోగుణపు పరిణామమే. పరబ్రహ్మ స్వయంగా ప్రకాశించే కాంతి, అదే బ్రహ్మ, ఇంద్రియాలు, విషయాలు, మనస్సు, వాటి మార్పులుగా వైవిధ్యంగా వెలుగుతుంది.

ఏవం స్ఫుటం బ్రహ్మవివేకహేతుభిః । పరాపవాదేన విశారదేన । ఛిత్త్వాఽఽత్మసన్దేహముపారమేత । స్వానన్దతుష్టోఽఖిలకాముకేభ్యః

ఇలా స్పష్టమైన తర్కంతో బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానం, ఇతరుల వాదనలను ఖండించే నైపుణ్యం కలిగి, మనసులో ఉన్న సందేహాన్ని తొలగించి, తన ఆనందంలో తృప్తిగా, అన్ని విషయాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా ఉండాలి.

నాత్మా వపుః పార్థివమిన్ద్రియాణి దేవా హ్యసుర్వాయుర్జలమ్ హుతాశః । మనోఽన్నమాత్రం ధిషణా చ సత్త్వమ్ అహఙ్కృతిః ఖం క్షితిరర్థసామ్యమ్

ఆత్మ శరీరం కాదు, భూమి కాదు, ఇంద్రియాలు కాదు, దేవతలు కాదు, అసురులు కాదు, గాలి, నీరు, అగ్ని కాదు. మనస్సు అన్నం వంటిది, బుద్ధి సత్త్వం, అహంకారం ఆకాశం, భూమి అనగా భూతాల సమతుల్యత.

సమాహితైః కః కరణైర్గుణాత్మభి ర్గుణో భవేన్మత్సువివిక్తధామ్నః । విక్షిప్యమాణైరుత కిం ను దూషణం । ఘనైరుపేతైర్విగతై రవేః కిమ్

గుణాలవల్ల ఏర్పడిన ఇంద్రియాలు, నా స్వరూపాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నవారిని ఎలా ప్రభావితం చేయగలవు? అవి కలవరపడ్డా దోషమేముంది? మేఘాలు ఉన్నా, పోయిన తర్వాత సూర్యుడికి ఎలాంటి భేదం ఉండదు కదా.

యథా నభో వాయ్వనలామ్బుభూగుణై ర్గతాగతైర్వర్తుగుణైర్న సజ్జతే । తథాక్షరం సత్త్వరజస్తమోమలై రహంమతేః సంసృతిహేతుభిః పరమ్

ఎలా ఆకాశం గాలి, అగ్ని, నీరు, భూమి లక్షణాలకు వాటి వచ్చిపోతులో అంటుకోదో, అలాగే అక్షరం అయిన పరమాత్మ, సత్త్వ, రజస్సు, తమస్సు అనే మానసిక బంధాలకు అంటుకోదు.

తథాపి సఙ్గః పరివర్జనీయో గుణేషు మాయారచితేషు తావత్ । మద్‍భక్తియోగేన దృఢేన యావద్ రజో నిరస్యేత మనఃకషాయః

అయినా, మాయ ద్వారా ఏర్పడిన గుణాలతో సాంగత్యాన్ని విడిచిపెట్టాలి. నా పట్ల దృఢమైన భక్తి యోగంతో మనస్సులోని రజోగుణపు మలినత తొలగేవరకు దూరంగా ఉండాలి.

కుయోగినో యే విహితాన్తరాయై ర్మనుష్యభూతైస్త్రిదశోపసృష్టైః । తే ప్రాక్తనాభ్యాసబలేన భూయో యుఞ్జన్తి యోగం న తు కర్మతన్త్రమ్

దేవతలు లేదా మనుషుల వల్ల ఏర్పడిన అడ్డంకులతో కుయోగులు మళ్లీ పూర్వపు అలవాటుతో యోగాన్ని ఆచరిస్తారు, కానీ అది కర్మ మార్గం ప్రకారం కాదు.

కరోతి కర్మ క్రియతే చ జన్తుః కేనాప్యసౌ చోదిత ఆనిపతాత్ । న తత్ర విద్వాన్ ప్రకృతౌ స్థితోఽపి నివృత్తతృష్ణః స్వసుఖానుభూత్యా

కర్మ జరుగుతుంది, జీవి కూడా ఏదో కారణంతో లేదా విధితో ప్రేరేపితుడై పని చేస్తాడు. కానీ జ్ఞాని, ప్రకృతిలో ఉన్నా, తాపత్రయాన్ని విడిచిపట్టి, తన ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు.

తిష్ఠన్తమాసీనముత వ్రజన్తం శయానముక్షన్తమదన్తమన్నమ్ । స్వభావమన్యత్ కిమపీహమానం ఆత్మానమాత్మస్థమతిర్న వేద

నిల్చున్నా, కూర్చున్నా, నడిచినా, పడుకున్నా, విసర్జన చేసినా, తిన్నా, ఆత్మ ఏ స్థితిలో ఉన్నా, మనస్సు ఆత్మలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు దానిని వేరుగా అనుకోడు.

యది స్మ పశ్యత్యసదిన్ద్రియార్థం నానానుమానేన విరుద్ధమన్యత్ । న మన్యతే వస్తుతయా మనీషీ స్వాప్నం యథోత్థాయ తిరోదధానమ్

ఇంద్రియాలకు సంబంధించిన అసత్యమైన వస్తువును చూసినా, అనేక విధాలుగా తర్కించి విరుద్ధంగా కనిపించినా, జ్ఞాని దాన్ని వాస్తవంగా భావించడు. కల లాగా, మేలుకున్న తర్వాత అది కనబడదు.

పూర్వం గృహీతం గుణకర్మచిత్రమ్ అజ్ఞానమాత్మన్యవివిక్తమఙ్గ । నివర్తతే తత్పునరీక్షయైవ న గృహ్యతే నాపి విసృజ్య ఆత్మా

గతంలో గుణాలు, కర్మల కలయికను అవివేకంతో ఆత్మతో కలిపి భావించినా, దాన్ని కేవలం పరిశీలనతో విడదీయగలుగుతారు. ఆత్మను పట్టుకోలేరు, వదిలేయలేరు కూడా.

యథా హి భానోరుదయో నృచక్షుషాం తమో నిహన్యాన్న తు సద్ విధత్తే । ఏవం సమీక్షా నిపుణా సతీ మే హన్యాత్తమిస్రం పురుషస్య బుద్ధేః

ఎలా సూర్యోదయం మనుషుల కళ్లకు చీకటిని పోగొట్టి, చీకటి సృష్టించదో, అలాగే నా సూక్ష్మమైన విచక్షణ, మనిషి బుద్ధిలోని అజ్ఞాన చీకటిని తొలగిస్తుంది.

ఏష స్వయంజ్యోతిరజోఽప్రమేయో మహానుభూతిః సకలానుభూతిః । ఏకోఽద్వితీయో వచసాం విరామే యేనేషితా వాగసవశ్చరన్తి

ఈ పరమాత్మ స్వయంగా ప్రకాశించే, జన్మలేని, కొలవలేని, మహానుభూతి, అన్నింటినీ అనుభవించేవాడు. ఒక్కటే, రెండవదేమీ లేదు. మాట ఆగినపుడు, మాటకూ ప్రాణానికీ దిశానిర్దేశం చేసే వాడు ఇదే.

( అనుష్టుప్ ) ఏతావాన్ ఆత్మసమ్మోహో యద్ వికల్పస్తు కేవలే । ఆత్మన్నృతే స్వమాత్మానం అవలమ్బో న యస్య హి

శుద్ధమైనదానిలో భేద భావన కలిగి ఉండడమే ఆత్మ మోహం. ఆత్మ తప్ప తనకు వేరే ఆధారం లేదు.

యన్నామాకృతిభిర్గ్రాహ్యం పఞ్చవర్ణమబాధితమ్ । వ్యర్థేనాప్యర్థవాదోఽయం ద్వయం పణ్డితమానినామ్

పేరు, రూపం ద్వారా, అయిదు విధాలుగా, నిరోధించలేని దాన్ని గ్రహించినా, అది అర్థం లేకపోయినా, కేవలం ప్రశంస మాత్రమే. ఈ ద్వంద్వ భావన తాము పండితులమని భావించే వారికే చెందింది.

యోగినోఽపక్వయోగస్య యుఞ్జతః కాయ ఉత్థితైః । ఉపసర్గైర్విహన్యేత తత్రాయం విహితో విధిః

యోగి యోగంలో పూర్తిగా స్థిరపడకపోతే, శరీరంలో కలిగే అడ్డంకులు అతన్ని కలవరపెడతాయి. అలాంటి సందర్భంలో పాటించాల్సిన నియమం ఇదే.

యోగధారణయా కాంశ్చిద్ ఆసనైర్ధారణాన్వితైః । తపోమన్త్రౌషధైః కాంశ్చిద్ ఉపసర్గాన్ వినిర్దహేత్

యోగ సాధనతో, కొందరు శరీరాన్ని స్థిరంగా ఉంచే ఆసనాలు, ప్రాణాయామం వంటివి చేసి తమ బాధలను పోగొడతారు. మరికొందరు తపస్సు, మంత్రాలు, ఔషధాలతో కలిగే కలహాలను తొలగిస్తారు.

కాంశ్చిత్ మమానుధ్యానేన నామసఙ్కీర్తనాదిభిః । యోగేశ్వరానువృత్త్యా వా హన్యాద్ అశుభదాన్ఛనైః

కొంతమంది నా ధ్యానం, నా నామస్మరణ, ఇతర భక్తిపద్ధతులతో, లేదా యోగేశ్వరుల మార్గాన్ని అనుసరించి, అశుభ ప్రభావాలను తొలగిస్తారు.

కేచిద్ దేహమిమం ధీరాః సుకల్పం వయసి స్థిరమ్ । విధాయ వివిధోపాయైః అథ యుఞ్జన్తి సిద్ధయే

కొంతమంది జ్ఞానులు, యవ్వనంలో శరీరాన్ని బలంగా, స్థిరంగా తయారు చేసి, వివిధ మార్గాల్లో సిద్ధిని సాధించేందుకు ప్రయత్నిస్తారు.

న హి తత్ కుశలాదృత్యం తదాయాసో హ్యపార్థకః । అన్తవత్త్వాత్ శరీరస్య ఫలస్యేవ వనస్పతేః

అలాంటి నైపుణ్యాన్ని గొప్పదిగా భావించాల్సిన అవసరం లేదు, ఎందుకంటే శరీరం నశించిపోతుంది. చెట్టులో పండు ఎలా క్షణికమో, అలాగే శరీర ఫలితాలు కూడా నిలవవు.